Bài tập nhóm Chủ thể của pháp luật dân sự: Những quy định chung về luật dân sự, tài sản và thừa kế trình bày hoàn cảnh của ông P như trong Quyết định được bình luận có thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự; những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự và mất năng lực hành vi dân sự;... Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo tài liệu.
Trang 1B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O Ộ Ụ Ạ
TR ƯỜ NG Đ I H C LU T TP.HCM Ạ Ọ Ậ
♦
LU T DÂN S , TÀI S N VÀ Ậ Ự Ả
TH A K Ừ Ế
Bu i th o lu n th nh t ổ ả ậ ứ ấ
CH TH C A PHÁP LU T DÂN S Ủ Ể Ủ Ậ Ự
L P CLC QTKD 42 Ớ
DANH SÁCH NHÓM 4
1. Ph m Văn Ch ạ ươ ng 1753401010005
2. Tr n Th Ng c Đan 1753401010006 ầ ị ọ
3. Nguy n Th Thùy Linh 1753401010040 ễ ị
4. Nông Trúc Linh 1753401010042
1
Trang 25. Bùi Th Minh Ng c 1753401010059 ị ọ
6. Phan Ng c Ph ọ ươ ng Qu nh 1753401010076 ỳ
7. D ươ ng Th Bích Tuy n 175340101011 ị ề 7
2
Trang 3PH N 1: Ầ
Năng l c hành vi dân s cá nhânự ự
Câu 1: Hoàn c nh c a ông P nh trong Quy t đ nh đả ủ ư ế ị ược bình lu n có thu cậ ộ
trường h p m t năng l c hành vi dân s không? Vì sao?ợ ấ ự ự
Hoàn c nh c a ông P trong Quy t đ nh không thu c trả ủ ế ị ộ ường h p m t năng l c hànhợ ấ ự
vi dân s Vì theo Kho n 1 Đi u 22 quy đ nh v M t năng l c hành vi dân s : ự ả ề ị ề ấ ự ự “1.
Khi m t ng ộ ườ i do b b nh tâm th n ho c m c b nh khác mà không th nh n th c, ị ệ ầ ặ ắ ệ ể ậ ứ làm ch đ ủ ượ c hành vi thì theo yêu c u c a ng ầ ủ ườ i có quy n, l i ích liên quan ho c ề ợ ặ
c a c quan, t ch c h u quan, Tòa án ra quy t đ nh tuyên b ng ủ ơ ổ ứ ữ ế ị ố ườ i này là ng ườ i
m t năng l c hành vi dân s trên c s k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n” ấ ự ự ơ ở ế ậ ị ầ Theo
k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n hi n t i ông P m c b nh “R i lo n c m xúcế ậ ị ầ ệ ạ ắ ệ ố ạ ả
lưỡng c c, hi n t i thuyên gi m”, xét th y ông không b m c b nh tâm th n hayự ệ ạ ả ấ ị ắ ệ ầ các b nh khác mà không th nh n th c,làm ch đệ ể ậ ứ ủ ược hành vi, trên c s k t lu nơ ở ế ậ giám đ nh ông P thu c trị ộ ường h p ngợ ười có tình tr ng th ch t ho c tinh th nạ ể ấ ặ ầ không đ kh năng nh n th c, làm ch hành vi nh ng ch a đ n m c m t năng l củ ả ậ ứ ủ ư ư ế ứ ấ ự hành vi dân s theo Kho n 1 Đi u 23 BLDS 2015ự ả ề : “1. Ng ườ i thành niên do tình
tr ng th ch t ho c tinh th n mà không đ kh năng nh n th c, làm ch hành vi ạ ể ấ ặ ầ ủ ả ậ ứ ủ
nh ng ch a đ n m c m t năng l c hành vi dân s thì theo yêu c u c a ng ư ư ế ứ ấ ự ự ầ ủ ườ i này,
ng ườ i có quy n, l i ích liên quan ho c c a c quan, t ch c h u quan, trên c s ề ợ ặ ủ ơ ổ ứ ữ ơ ở
k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n, Tòa án ra quy t đ nh tuyên b ng ế ậ ị ầ ế ị ố ườ i này là
ng ườ i có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi và ch đ nh ng ậ ứ ủ ỉ ị ườ i giám h , xác ộ
đ nh quy n, nghĩa v c a ng ị ề ụ ủ ườ i giám h ” ộ
Câu 2: Nêu nh ng đi m gi ng nhau và khác nhau gi a h n ch năng l c hànhữ ể ố ữ ạ ế ự
vi dân s và m t năng l c hành vi dân s ự ấ ự ự
Tiêu chí H n ch năng l c hành vi dânạ ế ự
sự M t năng l c hành vi dân sấ ự ự
Gi ng nhau ố
Căn c ch ng minhứ ứ
M t ngộ ườ ịi b xem là m t năng l c hành vi dân s ho cấ ự ự ặ
h n ch năng l c hành ạ ế ự vi dân s khi và ch khi có Quy tự ỉ ế
đ nh c a Tòa án tuyên b ngị ủ ố ười đó m t ho c h n chấ ặ ạ ế năng l c hành vi dân s ự ự
Kh năng th c hi n giaoả ự ệ
d chị
Cá nhân không th t mình tham gia các giao d ch, giaoể ự ị
d ch ph i do ngị ả ườ ại đ i di n theo pháp lu t th c hi n.ệ ậ ự ệ
Trang 4Đ i tố ượng
Người nghi n ma túy, nghi n cácệ ệ
ch t kích thích khác d n đ n pháấ ẫ ế tán tài s n c a gia đình.ả ủ
Ngườ ị ệi b b nh tâm th n ho cầ ặ
m c b nh khác mà không thắ ệ ể
nh n th c, làm ch đậ ứ ủ ược hành vi
C s đơ ở ể
Tòa án ra
quy t đ nhế ị
Theo yêu c u c a ngầ ủ ười có quy n,ề
l i ích liên quan ho c c a c quan,ợ ặ ủ ơ
t ch c h u quan.ổ ứ ữ
Theo yêu c u c a ngầ ủ ười có quy n, l i ích liên quan ho cề ợ ặ
c a c quan, t ch c h uủ ơ ổ ứ ữ quan
K t lu n giám đ nh pháp y tâmế ậ ị
th n.ầ
H quệ ả
pháp lý
Giao d ch do ngị ườ ại h n ch năngế
l c hành vi dân s th c hi n, xácự ự ự ệ
l p là không có hi u l c pháp lu tậ ệ ự ậ (b vô hi u), tr trị ệ ừ ường h p đợ ượ c
s đ ng ý c a ngự ồ ủ ười đ i di nạ ệ
ho c giao d ch ph c v cho nhuặ ị ụ ụ
c u sinh ho t hàng ngày.ầ ạ
Giao d ch do ngị ười m t năngấ
l c hành vi dân s th c hi n,ự ự ự ệ xác l p là không có hi u l cậ ệ ự pháp lu t (b vô hi u)ậ ị ệ
Giao d ch ph i do ngị ả ười đ iạ
di n theo pháp lu t th c hi nệ ậ ự ệ
Ngườ ại đ i
di nệ
Người đ i di n c a ngạ ệ ủ ười h nạ
ch năng l c hành vi dân s doế ự ự Tòa án ch đ nh.ỉ ị
Người đ i di n cho ngạ ệ ườ i
m t năng l c hành vi dân s cóấ ự ự
th là cá nhân ho c pháp nhânể ặ
và được g i là ngọ ười giám hộ
Người đ i di n có th đạ ệ ể ượ c
ch đ nh ho c đỉ ị ặ ương nhiên trở thành ngườ ại đ i di n theo quyệ
đ nh c a pháp lu t.ị ủ ậ
Câu 3: Trong Quy t đ nh đế ị ược bình lu n, ông P có thu c trậ ộ ường h p ngợ ười
b h n ch năng l c hành vi dân s không? Vì sao?ị ạ ế ự ự
Trang 5Trong Quy t đ nh, ông P không thu c trế ị ộ ường h p ngợ ườ ị ại b h n ch năng l c hànhế ự
vi dân s Vì theo Kho n 1 Đi u 24 có nêu: ự ả ề “1. Ng ườ i nghi n ma túy, nghi n các ệ ệ
ch t kích thích khác d n đ n phá tán tài s n c a gia đình thì theo yêu c u c a ấ ẫ ế ả ủ ầ ủ
ng ườ i có quy n, l i ích liên quan ho c c a c quan, t ch c h u quan, Tòa án có ề ợ ặ ủ ơ ổ ứ ữ
th ra quy t đ nh tuyên b ng ể ế ị ố ườ i này là ng ườ ị ạ i b h n ch năng l c hành vi dân ế ự
s ” ự Trường h p c a ông P theo k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n là m c b nhợ ủ ế ậ ị ầ ắ ệ
“R i lo n c m xúc lố ạ ả ưỡng c c” ngự ười có khó khăn trong nh n th c,làm ch đậ ứ ủ ượ c hành vi ch không thu c trứ ộ ường h p ngợ ườ ịi b nghi n ma túy hay các ch t kích thíchệ ấ
d n đ n không làm ch đẫ ế ủ ược hành vi c a mình.ủ
Câu 4: Đi m khác nhau c b n gi a ngể ơ ả ữ ườ ị ại b h n ch năng l c hành vi dânế ự
s và ngự ười có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi.ậ ứ ủ
Kho n 1 Đi u 23 BLDS 2015 v Ngả ề ề ười có khó khăn trong nh n th c, làm chậ ứ ủ
hành vi: “1. Ng ườ i thành niên do tình tr ng th ch t ho c tinh th n mà không đ ạ ể ấ ặ ầ ủ
kh năng nh n th c, làm ch hành vi nh ng ch a đ n m c m t năng l c hành vi ả ậ ứ ủ ư ư ế ứ ấ ự dân s thì theo yêu c u c a ng ự ầ ủ ườ i này, ng ườ i có quy n, l i ích liên quan ho c c a ề ợ ặ ủ
c quan, t ch c h u quan, trên c s k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n, Tòa án ơ ổ ứ ữ ơ ở ế ậ ị ầ
ra quy t đ nh tuyên b ng ế ị ố ườ i này là ng ườ i có khó khăn trong nh n th c, làm ch ậ ứ ủ hành vi và ch đ nh ng ỉ ị ườ i giám h , xác đ nh quy n, nghĩa v c a ng ộ ị ề ụ ủ ườ i giám h ” ộ
và kho n 1 Đi u 24 BLDS 2015 v H n ch năng l c hành vi dân s : ả ề ề ạ ế ự ự “1. Ng ườ i nghi n ma túy, nghi n các ch t kích thích khác d n đ n phá tán tài s n c a gia ệ ệ ấ ẫ ế ả ủ đình thì theo yêu c u c a ng ầ ủ ườ i có quy n, l i ích liên quan ho c c a c quan, t ề ợ ặ ủ ơ ổ
ch c h u quan, Tòa án có th ra quy t đ nh tuyên b ng ứ ữ ể ế ị ố ườ i này là ng ườ ị ạ i b h n
ch năng l c hành vi dân s Tòa án quy t đ nh ng ế ự ự ế ị ườ ạ i đ i di n theo pháp lu t c a ệ ậ ủ
ng ườ ị ạ i b h n ch năng l c hành vi dân s và ph m vi đ i di n.” ế ự ự ạ ạ ệ
Đi m khác nhau c b n gi a ngể ơ ả ữ ườ ị ại b h n ch năng l c hành vi dân s và ngế ự ự ườ i
có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi là v đ c đi m nh n d ng gi a haiậ ứ ủ ề ặ ể ậ ạ ữ
ch th này; và ngủ ể ười có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi có quy n yêuậ ứ ủ ề
c u Tòa án ra quy t đ nh tuyên b nh ng ngầ ế ị ố ư ườ ị ại b h n ch năng l c hành vi dân sế ự ự thì không có quy n yêu c u Tòa án ra quy t đ nh tuyên b ; và v ngề ầ ế ị ố ề ườ ại đ i di n thìệ
ngườ ại đ i di n c a ngệ ủ ười có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi là ngậ ứ ủ ườ i giám h do Tòa án ch đ nh và ngộ ỉ ị ườ ại đ i di n c a ngệ ủ ườ ị ại b h n ch năng l c hànhế ự
vi dân s là ngự ườ ại đ i di n theo pháp lu t do Tòa án quy t đ nh.ệ ậ ế ị
Câu 5: Tòa án xác đ nh ông P thu c trị ộ ường h p ngợ ười có khó khăn trong nh nậ
th c, làm ch hành vi có thuy t ph c không? Vì sao?ứ ủ ế ụ
Tòa án xác đ nh ông P thu c tr ng h p ng i có khó khăn trong nh n th c, làmị ộ ườ ợ ườ ậ ứ
ch hành vi là có thuy t ph c.ủ ế ụ
Trang 6 Gi i thích: Trả ường h p c a ông P đã đ các y u t quy đ nh theo kho n 1 Đi uợ ủ ủ ế ố ị ả ề
23 BLDS 2015 v Ngề ười có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi: ậ ứ ủ “1. Ng ườ i thành niên do tình tr ng th ch t ho c tinh th n mà không đ kh năng nh n th c, ạ ể ấ ặ ầ ủ ả ậ ứ làm ch hành vi nh ng ch a đ n m c m t năng l c hành vi dân s thì theo yêu c u ủ ư ư ế ứ ấ ự ự ầ
c a ng ủ ườ i này, ng ườ i có quy n, l i ích liên quan ho c c a c quan, t ch c h u ề ợ ặ ủ ơ ổ ứ ữ quan, trên c s k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n, Tòa án ra quy t đ nh tuyên b ơ ở ế ậ ị ầ ế ị ố
ng ườ i này là ng ườ i có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi và ch đ nh ng ậ ứ ủ ỉ ị ườ i giám h , xác đ nh quy n, nghĩa v c a ng ộ ị ề ụ ủ ườ i giám h ” ộ và Tòa án đã k t lu n d aế ậ ự trên b n giám đ nh pháp y c a Trung tâm Giám đ nh pháp y Mi n Trung: v m t yả ị ủ ị ề ề ặ
h c thì ông P r i lo n c m xúc lọ ố ạ ả ưỡng c c, hi n t i thuyên gi m và v m t phápự ệ ạ ả ề ặ
lu t thì ông P có khó khăn trong nh n th c và làm ch hành vi ch ch a đ n m c bậ ậ ứ ủ ứ ư ế ứ ị tâm th n và m t luôn năng l c hành vi dân s H n n a, b n giám đ nh pháp y c aầ ấ ự ự ơ ữ ả ị ủ Trung tâm Giám đ nh pháp y Mi n Trung là văn b n K t lu n có giá tr pháp lý đ iị ề ả ế ậ ị ố
v i nh ng ngớ ữ ườ ịi b tâm th n, h n ch năng l c… Do đó, Tòa án xác đ nh ông Pầ ạ ế ự ị thu c trộ ường h p ngợ ười có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi là vô cùngậ ứ ủ thuy t ph c.ế ụ
Câu 6: Vi c Tòa án không đ bà H là ngệ ể ười giám h cho ông P có thuy t ph cộ ế ụ không? Vì sao?
Vi c Tòa án không đ bà H là ngệ ể ười giám h cho ông P là thuy t ph c.ộ ế ụ
Gi i thích: Sau khi bà H b đi thì bà T là ngả ỏ ười nuôi dưỡng ông P t nh đ n tu iừ ỏ ế ổ
trưởng thành. M t khác, bà H đã b đi h n 20 năm nay, và không v đ a phặ ỏ ơ ề ị ương l nầ nào, hi n nay không bi t bà H đang đâu, làm gì, còn s ng hay đã ch t. Nên khôngệ ế ở ố ế
có c s đ ch đ nh bà H là ngơ ở ể ỉ ị ười giám h cho ông P. Vì v y, Tòa án không đ bàộ ậ ể
H là người giám h cho ông P là vô cùng thuy t ph c.ộ ế ụ
Câu 7: Vi c Toà án đ bà T là ngệ ể ười giám h cho ông P có thuy t ph cộ ế ụ không? Vì sao?
Tòa án đ bà T là ngể ười giám h cho ông P là thuy t ph c, vì:ộ ế ụ
B c a ông P đã m t, m c a ông cũng đã b đi h n 20 năm (Không có cố ủ ấ ẹ ủ ỏ ơ ơ
s đ đ ch đ nh bà là ngở ể ể ỉ ị ười giám h cho ông P)ộ
V c a ông P, bà H không đ đi u ki n là ngợ ủ ủ ề ệ ười giám h c a ông P theoộ ủ quy t đ nh c a tòa ánế ị ủ
Bà T là người nuôi dưỡng ông P t nh đ n lúc trừ ỏ ế ưởng thành và chính ông P yêu c u Tòa án ch đ nh bà Hu nh Th T làm ngầ ỉ ị ỳ ị ười giám h cho mình căn cộ ứ
vào kho n 2 đi u 46 B lu t Dân s 2015 ả ề ộ ậ ự
Trang 7“Tr ườ ng h p ng ợ ườ i giám h cho ng ộ ườ i có khó khăn trong nh n th c, làm ậ ứ
ch hành vi thì ph i đ ủ ả ượ ự ồ c s đ ng ý c a ng ủ ườ i đó n u h có năng l c th ế ọ ự ể
hi n ý chí c a mình t i th i đi m yêu c u” ệ ủ ạ ờ ể ầ
Và bà T cũng có đ đi u ki n c a cá nhân làm ngủ ề ệ ủ ười giám h quy đ nh t iộ ị ạ
đi u 49 B lu t Dân s 2015 ề ộ ậ ự
Theo đó, vi c Tòa án đ bà T làm ngệ ể ười giám h là thuy t ph c. ộ ế ụ Câu 8: V i vai trò c a ngớ ủ ười giám h , bà T độ ược đ i di n cho ông P trongạ ệ
nh ng giao d ch nào? ữ ị Vì sao?
Căn c ứ vào đi m b, kho n 1 đi u 57 ể ả ề và đi m c, kho n 1 đi u 58 ể ả ề , thì theo quy t đ nh c a tòa án, bà T có th th c hi n m t s giao d ch sau: ế ị ủ ể ự ệ ộ ố ị
Chăm sóc, b o đ m vi c đi u b nh cho ngả ả ệ ề ệ ườ ượi đ c giám h ộ
Đ i di n cho ngạ ệ ườ ượi đ c giám h trong các giao d ch dân s ộ ị ự
Qu n lý tài s n c a ngả ả ủ ườ ượi đ c giám h ộ
B o v quy n, l i ích h p pháp c a ngả ệ ề ợ ợ ủ ười giám h ộ
S d ng tài s n c a ngử ụ ả ủ ườ ượi đ c giám h đ chăm sóc chi dùng cho nh ngộ ể ữ nhu c u thi t y u c a ngầ ế ế ủ ườ ượi đ c giám h ộ
Được thanh toán các chi phí h p lý cho vi c qu n lý tài s n c a ngợ ệ ả ả ủ ườ ượ i đ c giám h ộ
Đ i di n cho ngạ ệ ườ ượi đ c giám h trong vi c xác l p, th c hi n giao d chộ ệ ậ ự ệ ị dân s và th c hi n các quy n khác theo quy đ nh c a pháp lu t nh m b oự ự ệ ề ị ủ ậ ằ ả
v quy n và l i ích h p pháp c a ngệ ề ợ ợ ủ ườ ượi đ c giám h ộ
Câu 9: Suy nghĩ c a anh/ch v ch đ nh ngủ ị ề ế ị ười có khó khan trong nh n th c,ậ ứ làm ch hành vi m i đủ ớ ược b sung trong BLDS 2015?ổ
Chúng ta đ u bi t pháp lu t đề ế ậ ược ban hành đ đi u ch nh các m i quan hể ề ỉ ố ệ
xã h i trong đ i s ng h ng ngày. Các đi u lu t m i liên t c độ ờ ố ằ ề ậ ớ ụ ược b sungổ
k p th i đ đi u ch nh phù h p v i di n bi n c a các tình hu ng trong cu cị ờ ể ề ỉ ợ ớ ễ ế ủ ố ộ
s ng. G n đây nh t là vi c s a đ iố ầ ấ ệ ử ổ B lu t dân s 2015ộ ậ ự (BLDS) đã b sungổ thêm các đi u kho n m i Trong đó n i b t làề ả ớ ổ ậ Đi u 23 ề v i n iớ ộ
dung: “Ng ườ i có khó khăn trong nh n th c, làm ch hành vi.” ậ ứ ủ
Và “Đ tham gia vào các quan h dân s , cá nhân ph i có kh năng nh n ể ệ ự ả ả ậ
th c r i thì ph i có kh năng làm ch đ ứ ồ ả ả ủ ượ c hành vi c a mình. Vì l này mà ủ ẽ BLDS quy đ nh r ng, đ có th tuyên b cá nhân m t năng l c hành vi dân ị ằ ể ể ố ấ ự
Trang 8s , ph i có căn c vào căn b nh c a cá nhân đó đ bi t nó có nh h ự ả ứ ệ ủ ể ế ả ưở ng
t i “Nh n th c” và kh năng “Làm ch đ ớ ậ ứ ả ủ ượ c hành vi” c a h hay không” ủ ọ 1
Quay ngươ ạc l i khái ni m c aệ ủ BLDS 2015 quy đ nh v hai tr ng h p c aị ề ườ ợ ủ năng l c hành vi, đó là m t năng l c hành vì và h n ch năng l c hành vi:ự ấ ự ạ ế ự
Ng ườ i m t năng l c hành vi ấ ự
là người do b b nh tâm th n ho c m c b nhị ệ ầ ặ ắ ệ khác mà không th nh n th c, làm ch để ậ ứ ủ ược hành vi thì theo yêu c u c aầ ủ
người có quy n, l i ích liên quan ho c c a c quan, t ch c h u quan, Tòaề ợ ặ ủ ơ ổ ứ ữ
án ra quy t đ nh tuyên b ngế ị ố ười này là người m t năng l c hành vi dân sấ ự ự trên c s k t lu n giám đ nh pháp y tâm th n.ơ ở ế ậ ị ầ
Ng ườ ị ạ i b h n ch năng l c hành vi ế ự
là người nghi n ma túy, nghi n các ch tệ ệ ấ kích thích khác d n đ n phá tán tài s n c a gia đình thì theo yêu c u c aẫ ế ả ủ ầ ủ
người có quy n, l i ích liên quan ho c c a c quan, t ch c h u quan, Tòaề ợ ặ ủ ơ ổ ứ ữ
án có th ra quy t đ nh tuyên b ngể ế ị ố ười này là ngườ ị ại b h n ch năng l cế ự hành vi dân s ự
Sau khi xem xét hai ch th c a m t năng l c hành vi và h n ch năng l củ ể ủ ấ ự ạ ế ự hành vì ta s th y r t nhi u trẽ ấ ấ ề ường h p th c t trong cu c s ng không ph iợ ự ế ộ ố ả
là ch th c a hai đi u lu t này. ủ ể ủ ề ậ
C th h n đó là cácụ ể ơ trường h pợ ng ườ i cao tu i, r i lo n tâm th n nh , ổ ố ạ ầ ẹ
ng ườ i m c m t s b nh nh Parkinson, ắ ộ ố ệ ư
è Các trường h p này ch a đ n m c m t năng l c hành vi ho c b h n chợ ư ế ứ ấ ự ặ ị ạ ế năng l c hành vì, vì tri u ch ng b nh lý c a h ch x y ra trong m t kho ngự ệ ứ ệ ủ ọ ỉ ả ộ ả
th i gian ng n và sau đó h có th sinh ho t tr l i bình thờ ắ ọ ề ạ ở ạ ường nên vi c bệ ổ sung đi u lu t: khó khăn trong nh n th c hành vi là hoàn toàn h p lý. Nh mề ậ ậ ứ ợ ằ
m c đích r t rõ là b o v và đ m b o y u t công b ng v quy n và l i íchụ ấ ả ệ ả ả ế ố ằ ề ề ợ
h p pháp c a các ch th trong các quan h dân s , đ c bi t là các v n đợ ủ ủ ể ệ ự ặ ệ ấ ề
v xác l p, th c hi n các h p đ ng giao d ch.ề ậ ự ệ ợ ồ ị
T cách pháp nhân và h qu pháp lýư ệ ả
Câu 1: Nh ng đi u ki n đ t ch c đữ ề ệ ể ổ ứ ược th a nh n là pháp nhân? Nêu rõừ ậ
đi u ki n?ề ệ
Theo B Lu t dân s hi n hành 2015, t ch c độ ậ ự ệ ổ ứ ược th a nh n là pháp nhânừ ậ khi có nh ng đi u ki n sau (Theo kho n 1 Đi u 74) :ữ ề ệ ả ề
1 Trang 11 – T p chí khoa h c pháp lý s 5/2011 ạ ọ ố – “V n đ b o h ng ấ ề ả ộ ườ i m t năng l c hành vi dân s ” – ấ ự ự
Đ Văn Đ i và Nguy n thanh Th ỗ ạ ễ ư
Trang 9a) Được thành l p theo quy đ nh c a B lu t này, lu t khác có liên quan;ậ ị ủ ộ ậ ậ
b) Có c c u t ch c theo quy đ nh t i Đi u 83 c a B lu t này;ơ ấ ổ ứ ị ạ ề ủ ộ ậ
c) Có tài s n đ c l p v i cá nhân, pháp nhân khác và t ch u trách nhi m b ng tàiả ộ ậ ớ ự ị ệ ằ
s n c a mình;ả ủ
d) Nhân danh mình tham gia quan h pháp lu t m t cách đ c l pệ ậ ộ ộ ậ
Th nh t, pháp nhân đứ ấ ược thành l p theo quy đ nh c a B lu t Dân s 2015ậ ị ủ ộ ậ ự
và các lu t khác có liên quan nh Lu t doanh nghi p 2014, Lu t đ u t 2014,….ậ ư ậ ệ ậ ầ ư
Th hai, ph i có c c u t ch c ch t ch theo quy đ nh: Theo đó, pháp nhânứ ả ơ ấ ổ ứ ặ ẽ ị
ph i có c quan đi u hành, t ch c và nhi m v quy n h n c a c quan đi u hànhả ơ ề ổ ứ ệ ụ ề ạ ủ ơ ề
c a pháp nhân đủ ược quy đ nh trong đi u l c a pháp nhân ho c trong quy t đ nhị ề ệ ủ ặ ế ị thành l p pháp nhân.ậ
Th ba: Có tài s n đ c l p v i cá nhân, pháp nhân khác và t ch u tráchứ ả ộ ậ ớ ự ị nhi m b ng tài s n c a mình.ệ ằ ả ủ
Đ m t t ch c tham gia vào quan h tài s n v i t cách là ch th đ c l p thìể ộ ổ ứ ệ ả ớ ư ủ ể ộ ậ
ph i có tài s n riêng, tài s n c a pháp nhân là tài s n thu c quy n s h u c a phápả ả ả ủ ả ộ ề ở ữ ủ nhân ho c do nhà nặ ước giao cho qu n lý.ả
Tính đ c l p trong tài s n c a pháp nhân độ ậ ả ủ ược th hi n s đ c l p v i tài s nể ệ ở ự ộ ậ ớ ả
c a cá nhân là thành viên c a pháp nhân, v i c quan c p trên và các t ch c khác.ủ ủ ớ ơ ấ ổ ứ Trên c s tài s n đ c l p c a pháp nhân, pháp nhân m i có th ch u trác nhi mơ ở ả ộ ậ ủ ớ ể ị ệ
b ng tài s n c a mình.ằ ả ủ
Th t : pháp nhân nhân danh mình tham gia quan h pháp lu t m t cách đ cứ ư ệ ậ ộ ộ
l p: Pháp nhân tham gia vào các quan h pháp lu t m t cách đ c l p, đậ ệ ậ ộ ộ ậ ược hưở ng quy n và th c hi n nghĩa v theo quy đ nh c a pháp lu t và đi u l Pháp nhân cóề ự ệ ụ ị ủ ậ ề ệ
th đóng vai trò nguyên đ n ho c b đ n trể ơ ặ ị ơ ước Tòa khi mà quy n l i b xâm ph m.ề ợ ị ạ Câu 2: Trong b n án s 1117, theo B tài nguyên và môi trả ố ộ ường, c quan đ iơ ạ
di n c a B tài nguyên và môi trệ ủ ộ ường có t cách pháp nhân không? Đo n nàoư ạ trong b n án đó có tr l i.ả ả ờ
Trong b n án s 1117, theo B tài nguyên và môi trả ố ộ ường, c quan đ i di nơ ạ ệ
c a b tài nguyên và môi trủ ộ ường là m t t ch c có t cách pháp nhân nh ngộ ổ ứ ư ư
là t cách pháp nhân không đ y đ ư ầ ủ
Trang 10 Đo n cho th y: ạ ấ “Nh v y, c quan đ i di n B tài nguyên và môi tr ư ậ ơ ạ ệ ộ ườ ng có
t cách pháp nhân thành ph H Chí Minh…nh ng là t cách pháp nhân ư ố ồ ư ư không đ y đ ”. ầ ủ
Câu 3: Trong b n án s 1117, vì sao Tòa án xác đ nh C quan đ i di n c a Bả ố ị ơ ạ ệ ủ ộ tài nguyên và môi trường không có t cách pháp nhân?ư
Hướng gi i quy t trên là hoàn toàn h p lí, đúng v i quy đ nh c a pháp lu t.ả ế ợ ớ ị ủ ậ
Vì căn c vào kho n 1, 3, 5 c a đi u 84 BLDS 2015 có quy đ nh ứ ả ủ ề ị “ 2. Văn phòng đ i di n là đ n v ph thu c c a pháp nhân, có nhi m v đ i di n ạ ệ ơ ị ụ ộ ủ ệ ụ ạ ệ theo y quy n cho l i ích c a pháp nhân và th c hi n vi c b o v các l i ủ ề ợ ủ ự ệ ệ ả ệ ợ ích đó.” “4. Văn phòng đ i di n, chi nhánh th c hi n nhi m v theo y ạ ệ ự ệ ệ ụ ủ quy n c a pháp nhân trong ph m vi và th i h n đ ề ủ ạ ờ ạ ượ ủ c y quy n” ề Vì v y,ậ
c quan đ i di n c a B tài nguyên và môi trơ ạ ệ ủ ộ ường không có t cách phápư nhân thì không th xác l p giao d ch v i t cách pháp nhân, ch có th nhânể ậ ị ớ ư ỉ ể danh pháp nhân đ th c hi n trong ph m vi nhi m v và th i h n để ự ệ ạ ệ ụ ờ ạ ượ c giao
Câu 4: Suy nghĩ c a anh/ch v hủ ị ề ướng gi i quy t trên c a tòa án.ả ế ủ
Hướng gi i quy t trên c a Tòa án là hoàn toàn đúng đ n, vì c quan đ i di nả ế ủ ắ ơ ạ ệ
c a B tài nguyên và môi trủ ộ ường ch a đ đi u ki n tr thành m t phápư ủ ề ệ ở ộ nhân vì ch a đáp ng đư ứ ược đi u ki n tài s n đ c l p ph i thu chi ngân sáchề ệ ả ộ ậ ả theo quy t đ nh c a nhà nế ị ủ ước và B , ch a có c c u t ch c ch t ch vì chộ ư ơ ấ ổ ứ ặ ẽ ỉ
là b ph n c a B , hành đ ng theo ý chí, s hộ ậ ủ ộ ộ ự ướng d n c a B tài nguyênẫ ủ ộ
và môi trường và ph i ph i h p v i các c quan t ch c khác vì c quan đ iả ố ợ ớ ơ ổ ứ ơ ạ
di n này không có s đ c l p.ệ ự ộ ậ
Câu 5: Pháp nhân và cá nhân có khác gì nhau v năng l c pháp lu t dân s ?ề ự ậ ự Nêu c s khi tr l i (nh t là trên c s BLDS 2005 và BLDS 2015)?ơ ở ả ờ ấ ơ ở
Th nh tứ ấ
: V khái ni mề ệ
Trong BLDS 2005, năng l c pháp lu t dân s c a pháp nhân b thu h p so v i năngự ậ ự ủ ị ẹ ớ
l c pháp lu t dân s c a cá nhân, t i Đi u 14 BLDS 2005 quy đ nh:ự ậ ự ủ ạ ề ị
“Năng l c pháp lu t dân s c a cá nhân là kh năng c a cá nhân có quy n dân s ự ậ ự ủ ả ủ ề ự
và nghĩa v dân s ụ ự”.
Trong khi đó, năng l c pháp lu t dân s c a pháp nhân đự ậ ự ủ ược quy đ nh t i kho n 1ị ạ ả
Đi u 86 BLDS 2005 đã thêm c m t “phù h p v i ho t đ ng m c đích c a phápề ụ ừ ợ ớ ạ ộ ụ ủ nhân”
Kho n 1 Đi u 86 BLDS 2015:ả ề