Tổng quan về quản lý dự án xây dựng

Dự án xây dựng hàm chứa bản chất lưỡng tính: một mặt dự án xây dựng là tập hợp các hồ sơ và bản vẽ thiết kế, trong đó bao gồm các tài liệu pháp lý, quy hoạch tổng thể, kiến trỳc, kết cấu, công nghệ tổ chức thi công v.v... được giải quyết đối với công trình xây dựng; mặt khác, đây là môi trường hoạt động phù hợp với những mục đích đó được đặt ra, nghĩa là một quá trình xây dựng có định hướng đối với các công trình mới hoặc cải tạo đối với các công trình hiện hữu đang sản xuất.

QU N LÝ D  ÁN XÂY D NG Ả Ự Ự

T ng quan v  d  án xây d ngổ ề ự ự

Khái ni mệ

S n ph m đ u t  xây d ng là các công trình xây d ng đó hoàn thành (bao g m c  vi cả ẩ ầ ư ự ự ồ ả ệ  

l p đ t thi t b  công ngh    bên trong). S n ph m xây d ng là k t tinh c a các thànhắ ặ ế ị ệ ở ả ẩ ự ế ủ  

qu  khoa h c ­ công ngh  và t  ch c s n xu t c a toàn xã h i   m t th i k  nh tả ọ ệ ổ ứ ả ấ ủ ộ ở ộ ờ ỳ ấ   đinh. Nó là m t s n ph m có tính ch t liên ngành, trong đó nh ng l c lộ ả ẩ ấ ữ ự ượng tham gia 

ch  t o s n ph m ch  y u: các ch  đ u t , các doanh nghi p nh n th u xây l p, cácế ạ ả ả ủ ế ủ ầ ư ệ ậ ầ ắ   doanh nghi p t  v n xây d ng, các doanh nghi p s n xu t thi t b  công ngh , v t tệ ư ấ ự ệ ả ấ ế ị ệ ậ ư  thi t b  xây d ng, các doanh nghi p cung  ng, các t  ch c d ch v  ngân hàng và tàiế ị ự ệ ứ ổ ứ ị ụ   chính, các c  quan qu n lý nhà nơ ả ước có liên quan

B n ch t c a các d  án xây d ngả ấ ủ ự ự

D  án xây d ng hàm ch a b n ch t lự ự ứ ả ấ ưỡng tính: m t m t d  án xây d ng là t p h pộ ặ ự ự ậ ợ   các h  s  và b n v  thi t k , trong đó bao g m các tài li u pháp lý, quy ho ch t ngồ ơ ả ẽ ế ế ồ ệ ạ ổ  

th , ki n tr c, k t c u, công ngh  t  ch c thi công v.v… để ế ỳ ế ấ ệ ổ ứ ược gi i quy t đ i v iả ế ố ớ   công trình xây d ng; m t khác, đây là môi trự ặ ường ho t đ ng phù h p v i nh ng m cạ ộ ợ ớ ữ ụ   đích đó được đ t ra, nghĩa là m t quá trình xây d ng có đ nh hặ ộ ự ị ướng đ i v i các côngố ớ   trình m i ho c c i t o đ i v i các công trình hi n h u đang s n xu t.ớ ặ ả ạ ố ớ ệ ữ ả ấ

Tóm l i, d  án xây d ng đạ ự ự ược hi u nh  m t ph m vi ho t đ ng sáng t o ho c thayể ư ộ ạ ạ ộ ạ ặ  

đ i c  nh ng ch c năng ho t đ ng c a công trình, h  th ng s n xu t, công ngh  kổ ả ữ ứ ạ ộ ủ ệ ố ả ấ ệ ỹ  thu t, môi tru ng… cũng nh  s  hình thành toàn th  t  quan đi m th ng nh t c a cácậ ờ ư ự ể ừ ể ố ấ ủ  

m c tiêu, đ a đi m và th i gian th c hi n.ụ ị ể ờ ự ệ

Lo i d  án xây d ng đạ ự ự ược xác đ nh b i quy mô, th i h n th c hi n, ch t lị ở ờ ạ ự ệ ấ ượng, m cụ   tiêu, s  h n ch  tài nguyên… và qu n lý d  án xây d ng đòi h i ph i có m t t  ch cự ạ ế ả ự ự ỏ ả ộ ổ ứ  

năng đ ng, các thành viên thông th o công vi c, bi t ph i h p ho t đ ng v i nhau m tộ ạ ệ ế ố ợ ạ ộ ớ ộ   cách hi u qu ệ ả

Xu t phát t  t m quan tr ng c a y u t  th i gian, nhi u d  án xây d ng có v n đ uấ ừ ầ ọ ủ ế ố ờ ề ự ự ố ầ  

t  không l n, nh ng th i đi m giành c  h i c nh tranh bán s n ph m c a ch  đ u tư ớ ư ờ ể ơ ộ ạ ả ẩ ủ ủ ầ ư 

ra ngoài th  trị ường l i c p bách, do v y, mà công tác qu n lý d  án xây d ng đ m b oạ ấ ậ ả ự ự ả ả  

đ a công trình vào ho t đ ng đúng h n có m t ý nghĩa đ c bi t quan tr ng trong kinhư ạ ộ ạ ộ ặ ệ ọ   doanh

V  ch t lề ấ ượng d  án xây d ng có th  không sai sót, nh ng đi m ch  y u đ i v i ch tự ự ể ư ể ủ ế ố ớ ấ  

lượng công trình là đ  tin c y và b n v ng cao. Nh ng d  án nh  v y chúng taộ ậ ề ữ ữ ự ư ậ  

thường g p   nh ng nhà máy hóa ch t, khí gas ho c đi n nguyên t ặ ở ữ ấ ặ ệ ử

D  án xây d ng không ph i t n t i m t cách  n đ nh c ng. Hàng lo t nh ng ph n tự ự ả ồ ạ ộ ổ ị ứ ạ ữ ầ ử 

c a nó đ u có th  thay đ i trong quá trình th c thi do nhi u nguyên nhân, ch ng h nủ ề ể ổ ự ề ẳ ạ   các tác nhân t  bên trong nh  ngu n nhân l c, tài chính, các ho t đ ng s n xu t… vàừ ư ồ ự ạ ộ ả ấ   bên ngoài nh  môi trư ường chính tr , kinh t , công ngh , k  thu t, th m chí c  các đi uị ế ệ ỹ ậ ậ ả ề  

ki n t  nhiên ­ xã h i v.v… Nh ng ph n t  ri ng c a d  án có th  đệ ự ộ ữ ầ ử ờ ủ ự ể ượ ử ục s  d ng v aừ  

nh  các y u t  thu c thành ph n bên trong, v a nh  bên ngoài c a chính nó, ch ngư ế ố ộ ầ ừ ư ủ ẳ  

h n, m t đ n v  xây l p chuyên ngành đ ng th i có th  th c hi n công vi c c a m tạ ộ ơ ị ắ ồ ờ ể ự ệ ệ ủ ộ   vài d  án khác nhau.ự

Kh i đ u d  án xây d ng có th  đở ầ ự ự ể ược tính t  th i đi m xu t v n đ u t  đ  th c hi nừ ờ ể ấ ố ầ ư ể ự ệ   công trình. Tuy nhi n trờ ước đó người ta có th  cũn ph i ch  đ i, cân nh c các phể ả ờ ợ ắ ươ  ng

án và l a ch n chúng, nh ng dù sao thì d  án v n t n t i m t cách tr u tự ọ ư ự ẫ ồ ạ ộ ừ ượng cho đ nế   khi hi n di n m t quá trình th c thi th c t ệ ệ ộ ự ự ế

K t thúc d  án xây d ng đế ự ự ược tính vào th i đi m bàn giao công trình đ a vào s  d ngờ ể ư ử ụ  

và v n hành s n xu t ra s n ph m đ t công su t thi t k  Trong đi u ki n th  trậ ả ấ ả ẩ ạ ấ ế ế ề ệ ị ường, 

ch  đ u t  k  v ng không ch    công trình đang xây d ng, mà đi u chính y u là k tủ ầ ư ỳ ọ ỉ ở ự ề ế ế  

qu  t  công trình xây d ng mang l i ngu n thu và l i nhu n nh  th  nào sau khi đ aả ừ ự ạ ồ ợ ậ ư ế ư   công trình vào s n xu t kinh doanh. B i v y, ch  đ u t  xem s  v n hành c a côngả ấ ở ậ ủ ầ ư ự ậ ủ  

trình trong tương quan v i nh ng m c đích kinh doanh c a mình. Chính vì th  mà chớ ữ ụ ủ ế ủ 

đ u t  h t s c th n tr ng xem xét các y u t  chi phí trong toàn b  d  án. Th t v y,ầ ư ế ứ ậ ọ ế ố ộ ự ậ ậ   kho n chi phí tr c ti p cho quá trình v n hành công trình có th  gi m đáng k  do vi cả ự ế ậ ể ả ể ệ   tăng chi phí ban đ u   giai đo n xây d ng.ầ ở ạ ự

Thí d : Khi s  d ng v t li u bao che công trình cách nhi t t t, m c d  có th  làm tăngụ ử ụ ậ ệ ệ ố ặ ự ể   chi phí ban đ u, nh ng l i gi m đáng k  m c đ  tiêu hao năng lầ ư ạ ả ể ứ ộ ượng đ  đi u hòaể ề   nhi t đ  trong su t quá trình s n xu t.ệ ộ ố ả ấ

Trong thành ph n c a bầ ủ ước th c hi n d  án, vi c l a ch n công ty t  v n và nhà th uự ệ ự ệ ự ọ ư ấ ầ   xây d ng có m t ý nghĩa r t quan tr ng. Th t v y, trong bự ộ ấ ọ ậ ậ ước th c hi n các d  án xâyự ệ ự  

d ng luôn luôn ti m  n và n y sinh nhi u y u t  r i ro c  trong k  thu t l n tài chínhự ề ẩ ẩ ề ế ố ủ ả ỹ ậ ẫ  

và có th  làm sai l ch ti n đ  Kinh nghi m đó ch  ra r ng, bi n pháp c  b n đ  rútể ệ ế ộ ệ ỉ ằ ệ ơ ả ể  

ng n th i gian th c hi n các d  án, chính là kh  năng ph i h p t t gi a nh ng conắ ờ ự ệ ự ả ố ợ ố ữ ữ  

ngườ ụ ể ới c  th  v i toàn b  các công vi c ngay t  th i đi m đ u tiên đ n khi k t thúcộ ệ ừ ờ ể ầ ế ế   công trình. Nh ng d  án đữ ự ược xem là thành công, ch  khi t ng các chi phí không vỉ ổ ượ  t quá t ng d  toán ho c t ng m c đ u t  (trong d  án kh  thi) và th i gian th c hi nổ ự ặ ổ ứ ầ ư ự ả ờ ự ệ  

ph i tả ương úng v i h n đ nh trong k  ho ch.ớ ạ ị ế ạ

Nh ng đ c đi m kinh t  k  thu t c a d  án xây d ngữ ặ ể ế ỹ ậ ủ ự ự

Ngành xây d ng có nh ng đ c thù n u đự ữ ặ ế ược xem xét riêng thì cũng có   các ngànhở   khác, nh ng khi k t h p chúng l i thì ch  xu t hi n trong ngành xây d ng, vì th  c nư ế ợ ạ ỉ ấ ệ ự ế ầ  

được nghiên c u riêng. Các đ c thù   đây chia làm b n nhóm: b n ch t t  nhiên c aứ ặ ở ố ả ấ ự ủ  

s n ph m, c  c u c a ngành cùng v i t  ch c quá trình xây d ng; nh ng nhân tả ẩ ơ ấ ủ ớ ổ ứ ự ữ ố  quy t đ nh nhu c u; phế ị ầ ương th c xác đ nh giá c  Nh ng đ c đi m s n ph m xâyứ ị ả ữ ặ ể ả ẩ  

d ng có  nh hự ả ưởng l n đ n phớ ế ương th c t  ch c s n xu t và qu n lý kinh t  trongứ ổ ứ ả ấ ả ế   ngành xây d ng, làm cho vi c thi công xây l p công trình xây d ng có nhi u đi m khácự ệ ắ ự ề ể  

bi t so v i vi c thi công các s n ph m c a các ngành khác. S n ph m xây d ng v i tệ ớ ệ ả ẩ ủ ả ẩ ự ớ ư  cách là các công trình xây d ng hoàn ch nh thự ỉ ường có đ c đi m sau:ặ ể

S n ph m mang nhi u tính cá bi t, đa d ng v  công d ng, c u t o và c  v  phả ẩ ề ệ ạ ề ụ ấ ạ ả ề ươ  ng pháp ch  t o. S n ph m mang tính đ n chi c vì ph  thu c vào đ n đ t hàng c a chế ạ ả ẩ ơ ế ụ ộ ơ ặ ủ ủ 

đ u t , đi u ki n đ a lý, đ a ch t công trình n i xây d ng.ầ ư ề ệ ị ị ấ ơ ự

S n ph m là nh ng công trình đả ẩ ữ ược xây d ng và s  d ng t i ch  V n đ u t  xâyự ử ụ ạ ỗ ố ầ ư  

d ng l n, th i gian ki n t o và th i gian s  d ng lâu dài. Do đó, khi ti n hành xâyự ớ ờ ế ạ ờ ử ụ ế  

d ng ph i chú ý ngay t  khi l p d  án đ  ch n đ a đi m xây d ng, kh o sát thi t kự ả ừ ậ ự ể ọ ị ể ự ả ế ế 

và t  ch c thi công xây l p công trình sao cho h p lý, tránh phá đi làm l i, ho c s aổ ứ ắ ợ ạ ặ ử  

ch a gây thi t h i v n đ u t  và gi m tu i th  c a công trình.ữ ệ ạ ố ầ ư ả ổ ọ ủ

S n ph m thả ẩ ường có kích thướ ớc l n, tr ng lọ ượng l n. S  lớ ố ượng, ch ng lo i v t t ,ủ ạ ậ ư   thi t b  xe máy thi công và lao đ ng ph c v  cho m i công trình cũng r t khác nhau,ế ị ộ ụ ụ ỗ ấ  

l i luôn thay đ i theo ti n đ  thi công. B i v y giá thành s n ph m r t ph c t pạ ổ ế ộ ở ậ ả ẩ ấ ứ ạ  

thường xuyên thay đ i theo t ng khu v c, t ng th i k ổ ừ ự ừ ờ ỳ

S n ph m có liên quan đ n nhi u ngành c  v  phả ẩ ế ề ả ề ương di n cung c p các y u t  đ uệ ấ ế ố ầ   vào, thi t k  và ch  t o s n ph m, c  v  phế ế ế ạ ả ẩ ả ề ương di n s  d ng công trình.ệ ử ụ

S n ph m xây d ng liên quan đ n nhi u c nh quan và môi trả ẩ ự ế ề ả ường t  nhiên, do đó liênự   quan đ n l i ích c a c ng đ ng, nh t là đ n dân c  c a đ a phế ợ ủ ộ ồ ấ ế ư ủ ị ương n i đ t công trình.ơ ặ

S n ph m mang tính t ng h p v  k  thu t, kinh t , xã h i, văn hóa ­ ngh  thu t vàả ẩ ổ ợ ề ỹ ậ ế ộ ệ ậ  

qu c phũng. S n ph m ch u nhi u  nh hố ả ẩ ị ề ả ưởng c a nhân t  thủ ố ượng t ng ki n trúc,ầ ế   mang b n s c truy n th ng dân t c, thói quen t p quán sinh ho t… Có th  nói s nả ắ ề ố ộ ậ ạ ể ả  

ph m xây d ng ph n ánh trình đ  kinh t  khoa h c ­ k  thu t và văn hóa trong t ngẩ ự ả ộ ế ọ ỹ ậ ừ   giai đo n phát tri n m t đ t nạ ể ộ ấ ước

S n ph m xây d ng thu c ph n k t c u nõng đ  bao che không tr c ti p tác đ ng t iả ẩ ự ộ ầ ế ấ ỡ ự ế ộ ớ  

đ i tố ượng lao đ ng trong quá trình s n xu t s n ph m. Đ c đi m này đòi h i ngộ ả ấ ả ẩ ặ ể ỏ ườ  i thi t k  ph i ch n nh ng gi i pháp k t c u, gi i pháp b  c c m t b ng h p lý, ti tế ế ả ọ ữ ả ế ấ ả ố ụ ặ ằ ợ ế  

ki m.ệ

Qu n lý d  án xây d ngả ự ự

Khái ni mệ

Qu n lý đ u t  trong xây d ng là t p h p nh ng tác đ ng c a nhà nả ầ ư ự ậ ợ ữ ộ ủ ước, chủ

đ u t  đ n toàn b  quá trình đ u t  xây d ng k  t  bầ ư ế ộ ầ ư ự ể ừ ước xác đ nh d  án đ u t  xâyị ự ầ ư  

d ng đ n khi th c hi n d  án t o ra công trình bàn giao đ a vào s  d ng đ  đ t đự ế ự ệ ự ạ ư ử ụ ể ạ ượ  c

m c tiêu đ u t  đó x c đ nh.ụ ầ ư ỏ ị

N i dung qu n lý d  án xây d ngộ ả ự ự

Qu n lý l p báo cáo đ u t  đ  xin phép đ u tả ậ ầ ư ể ầ ư

Qu n lý l p, th m đ nh, quy t đ nh đ u t  cho các d  án ho c báo cáo kinh tả ậ ẩ ị ế ị ầ ư ự ặ ế 

k  thu t xây d ng công trình.ỹ ậ ự

Qu n lý vi c đi u ch nh d  án đ u t  xây d ng công trình.ả ệ ề ỉ ự ẩ ư ự

Qu n lý l p, th m đ nh, ph  duy t thi t k , d  toán, t ng d  toán xây d ngả ậ ẩ ị ờ ệ ế ế ự ổ ự ự   công trình

Qu n lý v  c p phép xây d ng công trìnhả ề ấ ự

Qu n lý l a ch n nhà th u trong ho t đ ng xây d ngả ự ọ ầ ạ ộ ự

Qu n lý thi công xây d ng công trìnhả ự

Qu n lý kh i lả ố ượng thi công xây d ngự

Qu n lý m i trả ụ ường xây d ngự

Qu n lý b o hành công trình xây d ng.ả ả ự

Nguyên t c qu n lý d  án đ u t  xây d ngắ ả ự ầ ư ự

Đ u t  xây d ng công trình ph i ph  h p v i quy ho ch t ng th  phát tri n kinh t  xãầ ư ự ả ự ợ ớ ạ ổ ể ể ế  

h i, quy ho ch phát tri n ngành, quy ho ch xây d ng.ộ ạ ể ạ ự

Đ u t  xây d ng công trình ph i đ m b o an ninh, an toàn xã h i và an toàn m iầ ư ự ả ả ả ộ ụ  

trường

Đ u t  xây d ng công trình ph i ph  h p vúi các quy đ nh c a pháp lu t v  đ t đai vàầ ư ự ả ự ợ ị ủ ậ ề ấ   pháp lu t khác có liên quan.ậ

Ngoài nh ng nguyên t c tr n thì tùy thu c theo t ng ngu n v n s  d ng cho d  án màữ ắ ờ ụ ừ ồ ố ử ụ ự  

qu n lý nhà nả ước đ i v i d  án cũn ph i theo nguyên t c sau:ố ớ ự ả ắ

Đ i v i d  án s  d ng v n ngân sách: Nhà nố ớ ự ử ụ ố ước qu n lý toàn di n quá trìnhả ệ  

đ u t  xây d ng t  vi c xác đ nh ch  trầ ư ự ừ ệ ị ủ ương đ u t , l p d  án, quy t đ nh đ uầ ư ậ ự ế ị ầ  

t , l p thi t k , t ng d  toán, l a ch n nhà th u, thi công xây d ng đ n khiư ậ ế ế ổ ự ự ọ ầ ự ế   nghi m thu, bàn giao đ a công trình vào khai th c s  d ng.ệ ư ỏ ử ụ

Đ i v i d  án s  d ng v n tín d ng nhà nố ớ ự ử ụ ố ụ ước b o lãnh, v n tín d ng đ u tả ố ụ ầ ư  phát tri n c a nhà nể ủ ước và v n đ u t  phát tri n c a doanh nghi p nhà nố ầ ư ể ủ ệ ướ  c: Nhà nước ch  qu n lý v  ch  trỉ ả ề ủ ương và quy mô đ u t  Doanh nghi p có d  ánầ ư ệ ự  

đ u t  t  ch u trách nhi m t  ch c th c hi n và qu n lý d  án theo quy đ nhầ ư ự ị ệ ổ ứ ự ệ ả ự ị  

c a pháp lu t.ủ ậ

Đ i v i d  án s  d ng v n khác k  c  v n t  nhân: Ch  đ u t  quy t đ nhố ớ ự ử ụ ố ể ả ố ư ủ ầ ư ế ị   hình th c đ u t  và n i dung qu n lý d  án. Ri ng trứ ầ ư ộ ả ự ờ ường h p d  án s  d ngợ ự ử ụ  

v n h n h p t  nhi u ngu n v n thì các bên gúp v n th a thu n v  phố ỗ ợ ừ ề ồ ố ố ỏ ậ ề ươ  ng

th c qu n lý ho c qu n lý theo quy đ nh đ i v i lo i ngu n v n có t  tr ng l nứ ả ặ ả ị ố ớ ạ ồ ố ỷ ọ ớ  

nh t trong t ng m c đ u t  c a d  án.ấ ổ ứ ầ ư ủ ự