Tiểu luận XHH những yếu tố dẫn đến bạo lực gia đình đối với phụ nữ việt nam

MỞ ĐẦU Mỗi gia đình là một tế bào của xã hội. Sự phát triển lành mạnh của mỗi gia đình là cơ sở cho sự phát triển bền vững và ổn định của xã hội .Gia đình chính là tổ ấm thân thương để mỗi thành viên được chăm sóc và bảo vệ, là nơi để chia sẻ mọi niềm vui cũng như nỗi buồn. Gia đình còn là nơi thỏa mãn những nhu cầu tình cảm và vật chất của các thành viên. Gia đình trở thành “thiên đường trong thế giới không tim” (Ch.Lash). Thế nhưng có phải gia đình nào cũng là thiên đường không khi mà bạo lực gia đình đang là vấn đề mang tính chất toàn cầu, nó xảy ra ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Bước sang thế kỉ XXI bạo lực gia đình vẫn lan rộng và trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng và phổ biến. Bạo lực đối với phụ nữ là hiện tượng xảy ra ở mọi quốc gia, mọi nền văn hóa và mọi tầng lớp trong xã hội. Đây là một vấn đề “không có biên giới”. Trong số các dạng bạo lực đối với phụ nữ thì bạo lực gia đình là dạng bạo lực phổ biến nhất trong xã hội. Đối với họ, gia đình không còn là mái ấm mà thực sự là “địa ngục trần gian”. Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, bạo lực gia đình ngày càng gia tăng và phát triển theo chiều hướng trầm trọng. Nó đã trở thành bệnh dịch lan tràn khắp các vùng cả thành thị lẫn nông thôn. Người có hành vi bạo lực không phân biệt lứa tuổi, trình độ học vấn, địa vị. Bạo lực gia đình xảy ra đồng nghĩa với việc người bị hại bị người ruột thịt, bạn thân, bạn đời của mình đánh đập, hành hạ, cưỡng hiếp, thậm chí giết chết. Nhiều thế kỷ đã trôi qua nhưng không ít phụ nữ nói chung và phụ nữ Việt Nam nói riêng vẫn phải chịu sự bất bình đẳng với người chồng, người có khả năng coi vợ như một thứ tài sản. Bạo lực gia đình diễn ra dưới rất nhiều hình thái như bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, bạo lực kinh tế, bạo lực tình dục… và nó diễn ra với mức độ ngày càng nghiêm trọng và quy mô rộng khắp. Hậu quả mà bạo lực gia đình gây ra cũng rất đáng thương tâm, mà nạn nhân chủ yếu là những người phụ nữ. Hậu quả của bạo lực được nhìn thấy như một nguyên nhân gây tử vong, bệnh tật cho phụ nữ cũng như sự gia tăng của các vụ ly hôn. Mặc dù vậy tình trạng bạo lực gia đình đối với phụ nữ vẫn còn tương đối phổ biến. Đây thực sự là vấn đề bức thiết đang đặt ra nhằm thực thi và nâng cao quyền của phụ nữ. Tình trạng bạo lực gia đình đối với phụ nữ xảy ra do rất nhiều nguyên nhân. Có thể đó là nguyên nhân kinh tế, có thể là do trình độ học vấn thấp, vấn đề tình dục, tệ nạn xã hội…Tất cả đều ảnh hưởng lớn đến tinh thần, sức khỏe cũng như cuộc sống của người phụ nữ. Để có được cái nhìn toàn diện, nhiều chiều và sâu sắc hơn về những yếu tố dẫn đến bạo lực gia đình đối với phụ nữ Việt Nam, tôi sẽ tiến hành điểm luận những tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học đi trước về đề tài này.

MỞ ĐẦU

Mỗi gia đình là một tế bào của xã hội Sự phát triển lành mạnh của mỗigia đình là cơ sở cho sự phát triển bền vững và ổn định của xã hội Gia đìnhchính là tổ ấm thân thương để mỗi thành viên được chăm sóc và bảo vệ, là nơi

để chia sẻ mọi niềm vui cũng như nỗi buồn Gia đình còn là nơi thỏa mãnnhững nhu cầu tình cảm và vật chất của các thành viên Gia đình trở thành

“thiên đường trong thế giới không tim” (Ch.Lash) Thế nhưng có phải giađình nào cũng là thiên đường không khi mà bạo lực gia đình đang là vấn đềmang tính chất toàn cầu, nó xảy ra ở hầu hết các quốc gia trên thế giới Bướcsang thế kỉ XXI bạo lực gia đình vẫn lan rộng và trở thành vấn đề xã hộinghiêm trọng và phổ biến

Bạo lực đối với phụ nữ là hiện tượng xảy ra ở mọi quốc gia, mọi nềnvăn hóa và mọi tầng lớp trong xã hội Đây là một vấn đề “không có biêngiới” Trong số các dạng bạo lực đối với phụ nữ thì bạo lực gia đình là dạngbạo lực phổ biến nhất trong xã hội Đối với họ, gia đình không còn là mái ấm

mà thực sự là “địa ngục trần gian” Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, bạolực gia đình ngày càng gia tăng và phát triển theo chiều hướng trầm trọng Nó

đã trở thành bệnh dịch lan tràn khắp các vùng cả thành thị lẫn nông thôn.Người có hành vi bạo lực không phân biệt lứa tuổi, trình độ học vấn, địa vị.Bạo lực gia đình xảy ra đồng nghĩa với việc người bị hại bị người ruột thịt,bạn thân, bạn đời của mình đánh đập, hành hạ, cưỡng hiếp, thậm chí giết chết

Nhiều thế kỷ đã trôi qua nhưng không ít phụ nữ nói chung và phụ nữViệt Nam nói riêng vẫn phải chịu sự bất bình đẳng với người chồng, người cókhả năng coi vợ như một thứ tài sản Bạo lực gia đình diễn ra dưới rất nhiềuhình thái như bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, bạo lực kinh tế, bạo lực tìnhdục… và nó diễn ra với mức độ ngày càng nghiêm trọng và quy mô rộngkhắp Hậu quả mà bạo lực gia đình gây ra cũng rất đáng thương tâm, mà nạnnhân chủ yếu là những người phụ nữ Hậu quả của bạo lực được nhìn thấy

như một nguyên nhân gây tử vong, bệnh tật cho phụ nữ cũng như sự gia tăngcủa các vụ ly hôn Mặc dù vậy tình trạng bạo lực gia đình đối với phụ nữ vẫncòn tương đối phổ biến Đây thực sự là vấn đề bức thiết đang đặt ra nhằmthực thi và nâng cao quyền của phụ nữ Tình trạng bạo lực gia đình đối vớiphụ nữ xảy ra do rất nhiều nguyên nhân Có thể đó là nguyên nhân kinh tế, cóthể là do trình độ học vấn thấp, vấn đề tình dục, tệ nạn xã hội…Tất cả đều ảnhhưởng lớn đến tinh thần, sức khỏe cũng như cuộc sống của người phụ nữ.

Để có được cái nhìn toàn diện, nhiều chiều và sâu sắc hơn về nhữngyếu tố dẫn đến bạo lực gia đình đối với phụ nữ Việt Nam, tôi sẽ tiến hànhđiểm luận những tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học đi trước về đề tàinày

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU (ĐIỂM LUẬN)

Để nghiên cứu về “Các yếu tố tác động đến bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam” trước tiên ta cần hiểu “Bạo lực gia đình” là gì? và “Bạo lực gia đình đối với phụ nữ” là gì?

Theo UNESCO: “Gia đình là nơi sinh ra và trú ngụ của con người, làthiết chế có trật tự tôn ti có thể không làm hài lòng một số người nhưng đemlại cảm giác an toàn cho tất cả”

Từ điển xã hội lại mang đến một cái nhìn khác về gia đình: “Gia đình

là một nhóm người liên kết lại với nhau bởi mối quan hệ hôn nhân, huyếtthống hay nhận con nuôi có thể được xã hội thừa nhận hoặc chỉ do họ tựnguyện đến sinh sống với nhau”

E.W.Burgess và H.Jlocke lại cho rằng: “Gia đình là một nhóm ngườiliên kết với nhau bởi các mối quan hệ hôn nhân, huyết thống hay nhận connuôi tạo thành một đơn vị riêng biệt tác động qua lại với nhau thông qua cácvai trò xã hội của mỗi người tạo nên một nền văn hóa chung gọi là văn hóagia đình”

Có thể hiểu khái niệm về gia đình như sau: Gia đình là đơn vị xã hội có hình thức tổ chức quan trọng nhất của sinh hoạt cá nhân, dựa trên hôn nhân

và các quan hệ huyết thống tức là quan hệ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái, giữa anh chị em và những người than thuộc khác cùng chung sống

và co kinh tế chung.

Bạo lực gia đình cũng có rất nhiều những định nghĩa:

Bạo lực là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thể chất hay quyền lực đốivới bản thân, người khác hoặc đối với một nhóm người hay một cộng đồngngười mà gây ra hay làm gia tăng khả năng gây ra tổn thương, tử vong, tổnhại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển hay gây ra sự mất mát (WHO)

Ở Việt Nam, Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 tại Điều 1

khoản 2 định nghĩa “Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình

gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình”.

Có thể nói bạo lực gia đình là một khái niệm rộng bao gồm các hình

thức bạo lực khác nhau mà một thành viên hay một nhóm thành viên trong giađình gây ra cho một hoặc một nhóm thành viên khác trong gia đình Dạng bạolực phổ biến nhất là bạo lực đối với phụ nữ do chồng hoặc bạn tình gây rathường được nhắc đến như là “đánh vợ” hoặc “ngược đãi vợ”

Thuật ngữ “bạo lực trên cơ sở giới” được sử dụng để phân biệt bạo lựcthông thường với bạo lực nhằm vào các cá nhân hoặc nhóm cá nhân trên cơ

sở phân cấp quyền lực do những khác biệt giới gây nên và ngoài phụ nữ thìnam giới và trẻ em trai cũng có thể trở thành nạn nhân Cao ủy Liên hợp quốc

về người tị nạn (UNHCR 2003) sử dụng thuật ngữ bạo lực trên cơ sở giới dựatrên Điều 1 và 2 của Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc về xóa bỏ bạolực đối với phụ nữ năm 1993 và Đề xuất thứ 19, đoạn 6 của kỳ họp thứ II hộiđồng CEDAW Theo đó bạo lực trên cơ sở giới là bạo lực nhằm vào mộtngười dựa trên cơ sở giới tính của người đó Nó bao gồm các hành động gây

ra những tổn hại về thể chất, tâm lý và tình dục, những đe dọa dẫn đến nhữnghành động nói trên, sự ép buộc và những hình thức khác nhằm tước bỏ tự docủa người đó… Bạo lực thể chất, tình dục và tâm lý xảy ra trong gia đình baogồm đánh đập, bóc lột tình dục, lạm dụng tình dục trẻ em trong gia đình, bạolực liên quan đến của hồi môn, cưỡng hiếp trong hôn nhân, làm tổn thươngđến bộ phận sinh dục phụ nữ, và những phong tục truyền thống khác tổn hạiđến người phụ nữ, bạo lực ngoài mối quan hệ vợ chồng và bạo lực liên quanđến sự bóc lột

Mặc dù nam giới và trẻ em trai cũng là nạn nhân song chủ yếu phụ nữ

và trẻ em gái là nạn nhân của bạo lực trên cơ sở giới Bạo lực đối với phụ nữ

là một trong các hình thức bạo lực trên cơ sở giới Tuy nhiên, vì cho đến nayphụ nữ và trẻ em gái là nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất và bị tác động

nặng nề nhất do bạo lực trên cơ sở giới gây ra cho nên thuật ngữ “Bạo lực đối

với phụ nữ” và “Bạo lực trên cơ sở giới” thường được sử dụng như nhau

trong nhiều tài liệu Cho đến nay, trong văn bản chính thức ở Việt Nam chưađưa ra định nghĩa về bạo lực trên cơ sở giới Luật Bình đẳng giới năm 2006

đã đề cập đến thuật ngữ “Bạo lực trên cơ sở giới” Tuy nhiên, hành vi này

không được định nghĩa trước đó Bên cạnh đó, các hành vi bạo lực giới tronggia đình cũng được quy định tại Điều 41 Luật Bình đẳng giới 2006 Cho dùkhông nêu ra định nghĩa chính thức, về cơ bản, trong các chính sách sử dụng

ở Việt Nam, khái niệm bạo lực giới được hiểu như định nghĩa mà Liên hợpquốc đã nêu ra

Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) đưa ra một định nghĩa toàn diện

hơn như sau: “Bạo lực trên cơ sở giới là bạo lực giữa nam giới và phụ nữ, trong đó phụ nữ thường là nạn nhân và điều này bắt nguồn từ các mối quan

hệ quyền lực bất bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ Bạo lực thường nhằm vào phụ nữ vì họ là phụ nữ, hoặc ảnh hưởng lớn đến phụ nữ Bạo lực trên cơ

sở giới bao gồm những tổn hại về thân thể, tình dục và tâm lý ( bao gồm cả

sự đe dọa, gây đau khổ, cưỡng bức, và/hoặc tước đoạt sự tự xảy ra trong gia đình hoặc trong cộng đồng), nhưng nó không hạn chế chỉ ở những dạng này Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm cả bạo lực do Nhà nước gây ra hoặc bỏ qua.”

Tuyên bố của Liên hợp quốc về xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ do Đạihội đồng Liên hợp quốc thông qua năm 1993 đã định nghĩa Bạo lực trên cơ sở

giới như sau: “Bất kì hành động nào dựa trên cơ sở giới dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến những tổn thất về thân thể, tình dục hay tâm lý hay những đau khổ của phụ nữ bao gồm cả những lời đe dọa có những hành động như vậy,

sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tùy tiện sự tự do dù nó xảy ra ở nơi công cộng hay đời sống riêng tư”.

Bạo lực gia đình đối với phụ nữ là vấn đề được rất nhiều nhà khoa họccũng như các tổ chức xã hội quan tâm, nghiên cứu trong một vài năm gầnđây Có rất nhiều những lý thuyết, công trình nghiên cứu cũng như các tạp

chí, các bài báo đề cập đến vấn đề này Nó nhận được sự quan tâm của nhiềungành khoa học khác nhau như tâm lý học, nhân học, khoa học về giới, xã hộihọc… Chúng cung cấp một cái nhìn rõ nét hơn về bạo lực gia đình nói chung

và bạo lực gia đình đối với phụ nữ nói riêng ở Việt Nam Nghiên cứu nàyhướng sự tiếp cận theo góc nhìn của xã hội học với những quan điểm lýthuyết quan trọng là lý thuyết cơ cấu chức năng, lý thuyết xung đột, lý thuyếthọc tập xã hội, lý thuyết: vai trò của chất cồn / rượu và lý thuyết vi mô: thuyết

nữ quyền

Có nhiều lý thuyết xã hội học khác nhau khi xem xét vấn đề bạo lực giađình

Theo các nhà chức năng luận, họ có xu hướng xem xung đột và sự phá

vỡ gia đình như một hiện tượng biểu hiện sự lệch lạc Họ xem gia đình hiệnđại là một thực thể tĩnh, thụ động và cân bằng với các thiết chế xã hội khác.Thuyết cơ cấu chức năng là quan điểm về sự nhất trí và hội nhập cho rằng bạolực, sự thay đổi bất bình thường , căng thẳng là sự lệch lạc và không bìnhthường Quan điểm này khuyến khích sự lảng tránh xung đột và sự căng thẳng

vì chúng được xem là làm hỏng sự cố kết của nhóm

Khác với việc nhấn mạnh đến trật tự cân bằng hay duy trì hệ thốngcủa thuyết chức năng , lý thuyết xung đột dường như có tính khả thi hơn trongviệc giải thích hiện tượng bạo lực trong gia đình khi nó tập trung vào việcnghiên cứu, kiểm soát và giải quyết các xung đột Theo các nhà xung đột,mâu thuẫn là tự nhiên và không thể tránh khỏi trong tất cả các quan hệ tươngtác của con người Vì vậy, mâu thuẫn không phải là có ảnh hưởng tiêu cực,phá vỡ hệ thống xã hội và sự tương tác kể cả trong quan hệ hôn nhân và giađình Điều này không có nghĩa là các nhà xung đột tán thành bạo lực trong giađình mà nó nhấn mạnh rằng bạo lực gia đình xảy ra và là một bộ phận của đờisống Vì vậy nó cần được nghiên cứu để giải quyết những mâu thuẫn tronggia đình và khi những mâu thuẫn đó được tháo gỡ thì nó sẽ củng cố các mốiquan hệ, tạo sự biến đổi và kết quả là cải thiện các mối quan hệ đó Các nhà

kinh điển như K.Marx thường gắn những mâu thuẫn trong xã hội với nhữngmâu thuẫn bắt nguồn từ những “mâu thuẫn về lợi ích do sự phân phối bất bìnhđẳng về nguồn lực trong xã hội” Trong cuốn “Các nguồn gốc của gia đìnhcủa chế độ tư hữu và nhà nước”, F.Ăngghen cho rằng “Nền tảng về mặt quan

hệ đối với sự phụ thuộc của phụ nữ nằm ở gia đình, một thể chế mà tên của nótheo nghĩa thích hợp của từ Latinh là sự giúp việc bới vì gia đình khi tồn tạitrong các xã hội phức hợp là một hệ thống của các vai trò thống trị và lệthuộc”

Những mâu thuẫn trong xã hội là vốn có và những mâu thuẫn trong giađình thường tập trung là những mâu thuẫn giữa vợ chồng do “vai trò thốngtrị” của người chồng và “vai trò lệ thuộc” của người vợ chi phối, đó là nhữngbất bình đẳng giới có từ xưa, và những bất bình đẳng ấy được tạo thành do

“sự bại trận mang tính chất lịch sử của nữ giới” Đó là sự thay đổi của nềnkinh tế, cụ thể là sự thế chỗ cho nền kinh tế săn bắn hái lượm với vai trò củangười phụ nữ được đề cao bằng nền kinh tế chăn nuôi trồng trọt, là nền kinh

tế mà nam giới bắt đầu trở thành lực lượng chiếm ưu thế hơn Sự thay đổihình thức kinh tế này đã đánh dấu một sự chuyển biến quyền lực, đây lànguyên nhân của sự bất bình đẳng giới trong gia đình Các nhà lý thuyết xungđột theo quan điểm bình đẳng của phụ nữ không phủ nhận sự bất bình đẳng vềkinh tế do K.Marx đã chỉ ra mà hơn thế nữa họ cho rằng nguồn gốc dẫn đếnxung đột giữa hai giới trong gia đình chính là do sự bất bình đẳng trong quan

hệ giữa nam giới và nữ giới Người phụ nữ không chỉ đảm nhận công việcngoài xã hội mà công việc nội trợ trong gia đình cũng được đặt lên vai họkhiến cho họ có ít cơ hội hơn so với nam giới trong các lĩnh vực xã hội khác

Theo Chafetz, phụ nữ chịu sự bất lợi thấp nhất khi họ có thể cân bằnggiữa các trách nhiệm nội trợ với vai trò quan trọng và độc lập trong nền sảnxuất thị trường Chỉ khi phụ nữ tăng tính độc lập của họ với đàn ông, có đượcnhững nguồn lực (quyền lực, tiền bạc, học vấn, cơ hội việc làm) thì địa vị của

họ sẽ được nâng lên, nếu không gia đình không bao giờ là một thiết chế bình

đẳng Murray A.Straus đã giải thích cho sự phổ biến của nạn bạo lực gia đìnhbằng sáu yếu tố: mức độ giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình, sốlượng các hoạt động gối lên nhau và những lợi ích mà các thành viên chia sẻ,

độ mạnh của sự gắn kết các quan hệ giữa các thành viên, sự bất bình đẳnggiới, sự riêng tư của gia đình và sự liên kết chặt chẽ giữa bạo lực trong vai tròcủa gia đình với bạo lực trong những vai trò khác của gia đình Straus lí luậnrằng “khi bạo lực trong xã hội tăng lên bạo lực trong gia đình cũng có xuhướng tăng lên và khi bạo lực gia đình tăng lên có xu hướng bạo lực xã hộicũng tăng lên”

Nghiên cứu tích lũy của Steinmetz và Straus cho thấy rằng bạo lực giađình là phổ biến, mức độ bạo lực trong gia đình và độ mạnh của nó cho thấyrằng bạo lực giữa các thành viên là một vấn đề xã hội Ông cũng chỉ ra rằngbạo lực trong hôn nhân ngay cả ở mức độ thường xuyên và nghiêm trọng cóthể không dẫn tới li hôn và li thân Del Martin gợi ý rằng sự sợ hãi có thể giảithích cho những người vợ bị đánh còn ở lại trong li hôn Sự sợ hãi có thể làmcho họ bất động và chi phối hoạt động, quyết định chính đời sống của họ.Mâu thuẫn và sự căng thẳng trong quan hệ vợ chồng trong đời sống hôn nhân

và gia đình xảy ra cũng có thể do sự không phù hợp giữa những kì vọng và sựthực hiện các vai trò Dana Vanoy và Wiliam Philliber đã chỉ ra rằng “nhữngthành kiến giới truyền thống gợi ý rằng người chồng là trụ cột về kinh tế, cònngười vợ là nội trợ Khi người vợ tham gia vào lực lượng lao động và đặc biệtkhi người vợ đóng góp phần thu nhập gia đình, hình ảnh về người chồng vàngười vợ phụ thuộc vào thành kiến giới này đe dọa Trong hoàn cảnh đó quan

hệ vợ chồng có thể xuất hiện những xung đột” Rueben Hill và Jean LipmanBlumen có cùng quan điểm về những sự kiện căng thẳng hoặc gây ra khủnghoảng Khi xuất hiện những sự kiện này, các thành viên trong gia đình hầunhư không được chuẩn bị để đối phó và tùy vào từng gia đình có những cáchgiải quyết sự kiện căng thẳng này khác nhau

Những sự kiện bên trong gia đình được xác định là căng thẳng có thể

là những sự kiện dẫn đến phá vỡ gia đình khi chúng xuất hiện từ những khókhăn phản ánh tình trạng nghèo nàn bên trong gia đình Một sự kiện tạo rakhủng hoảng có thể ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống hoặc một phần hệ thống

Nó có thể xảy ra dần dần hoặc đột biến, mạnh hoặc yếu, có thể là một vấn đề

có ảnh hưởng lâu dài hoặc ngắn hạn, có thể chờ đợi và dự báo hoặc ngẫunhiên… Bản thân của các sự kiện khủng hoảng sẽ ảnh hưởng đến những phảnứng cụ thể của từng cá nhân và hệ thống gia đình Những mâu thuẫn trong giađình có thể nảy sinh khi mà những sự kiện căng thẳng này không được giảiquyết một cách tích cực

Lý thuyết học tập xã hội cũng là một trong những lý thuyết quan trọng,

là cái sườn khi nghiên cứu về đề tài này Ở khía cạnh gia đình là cái nôi nuôidưỡng bạo lực phát triển, Bandura (1978) cho rằng bạo lực có thể được tiếpcận ở 3 khía cạnh chủ yếu, đó là: gia đình, văn hóa- sự hỗn tạp văn hóa vàtruyền thông Ông cho rằng vai trò chủ yếu của truyền thông là đặc biệt quantrọng bởi vì mọi người có thể lặp lại hành vi bạo lực thông qua các hành độngđược xem qua truyền hình Những nhà phê phán lý thuyết này lại phản bácbằng cách cho rằng lý thuyết này đã không lý giải được hiện tượng bạo lựcgia đình Họ cho rằng lý thuyết này không đủ vì không phải tất cả mọi ngườichứng kiến bạo lực từ bé đều có hành vi bạo lực khi lớn lên Một nghiên cứucho thấy rằng tỉ lệ bạo lực xảy ra trong các thế hệ là 30%, chiếm 2/3 số người

có kiến thức về bạo lực mà không có hành động dẫn đến bạo lực Một sốnghiên cứu khác lại tìm ra chỉ có một phần trăm rất nhỏ số người gây ra bạolực là trẻ em Người khởi xướng của lý thuyết này đã chống lại ý kiến phảnbác trên Họ cho rằng có thể lý thuyết của họ không giải thích được hết tất cảcác bạo lực nhưng nó chứa đựng nhân tố nguy hiểm quan trọng đó là khi mộtngười nhìn thấy hành vi bạo lực khi là một đứa trẻ thì sẽ tăng hoặc gây rahành vi bạo lực khi lớn lên Lý thuyết này cũng được sử dụng để kiểm soátnhững hành động xảy ra giữa nạn nhân và người có hành động bạo lực

Walker (1984) đã sử dụng từ ngữ “không tìm kiếm sự giúp đỡ” để thảo luận

về việc tại sao những người phụ nữ lại không tự mình thoát khỏi sự lăng mạcũng như sỉ nhục của nam giới

Mặt khác bạo lực được nhận thức bởi những người phụ nữ diễn rangoài tầm kiểm soát của họ Do đó họ thường suy sụp và mất khả năng tự bảo

vệ mình Không được giúp đỡ làm cho phụ nữ mất khả năng thoát khỏi mốiquan hệ bạo lực Và không có sự giúp đỡ làm cho người phụ nữ bị động trởnên bền chặt hơn với các hành động đó và mọi người tự đặt ra câu hỏi: “Tạisao cô ta vẫn tiếp tục chung sống?” Kết quả là hình ảnh người phụ nữ tự thantrách số phận của chính mình Phản hồi ngay sau đó, những nhà hoạt độngtrên lĩnh vực này cùng các học giả về nữ quyền đã chuyển đổi việc than trách

đó lên chế độ nam quyền gia trưởng thay vì cá nhân người phụ nữ Thuật ngữ

“không tìm kiếm sự giúp đỡ” như để miêu tả về những người phụ nữ bị độnghơn là những cá nhân tự tìm kiếm con đường cho mình để giải thoát.(Bowker,1993) Lý thuyết này đã giải thích cho 2 nguyên nhân rất quan trọng

là xã hội hóa trẻ em và nguyên nhân nhận thức Họ cho rằng những ngườichứng kiến bạo lực từ nhỏ sẽ có nguy cơ tái diễn hành vi bạo lực đó khi lớnlên Cùng với đó họ đưa ra một luận điểm khá mới mẻ: không phải tất cảnhững người chứng kiến hành vi bạo lực từ bé đều trở thành bạo lực khi lớnlên Vấn đề thứ hai mà lý thuyết này đề cập đến đó là việc lý giải tại saongười phụ nữ lại có thể âm thầm chịu đựng trong cô đơn những hành vi bạolực về thể chất cũng như tinh thần của nam giới Và họ đã giải thích đượcrằng đó là do chế độ gia trưởng trong mỗi gia đình Điều đó lý giải vì sao mà

do nhận thức có thể dẫn đến bạo lực gia đình Tư tưởng phong kiến lạc hậu,nam giới đóng vai trò quyết định trong gia đình Họ có quyền làm tất cảnhững gì họ muốn và phụ nữ chỉ có quyền chịu đựng kể cả những trận đòn vô

cớ Cái tư tưởng ăn sâu vào mỗi con người cùng với quan niệm phụ nữ phảidịu dàng, phải biết giữ cho gia đình trong ấm ngoài êm khiến cho biết bao

người phụ nữ đã phải âm thầm chịu đựng không có người chia sẻ mỗi khinhững áp lực về thể chất và tinh thần đè nặng

Lý thuyết: vai trò của chất cồn/rượu cũng đề cập đến nguyên nhân dẫnđến bạo lực gia đình đối với phụ nữ Chất cồn là một tác nhân gây nên hành vibạo lực ( Fagan, 1990-1993) và nó được tìm thấy trong tiểu sử của nhữngngười đàn ông có hành vi bạo lực Ước tính có từ 6% đến 85% vụ bạo lực đềudính đến chất cồn Bạo lực trong gia đình được giải thích bằng nhiều cáchkhác nhau nhưng quan trọng là do sự tác động của xã hội và chất cồn Thêmvào đó những nghiên cứu khác cho thấy rằng những dấu hiệu của bạo lực xảy

ra do lịch sử gia đình có bạo lực, sử dụng chất cồn và những vụ bạo lực đốivới vợ (Kaufman kantor, 1990-1993)

Chất cồn cũng làm dẫn đến cưỡng đoạt tình dục Abbey (1991) chorằng mối liên hệ giữa lượng cồn được sử dụng với cưỡng đoạt là kết quả củamột số lượng lớn các nhân tố bao gồm sự mong đợi về hiệu quả của cồn, sựkhông nhận thức của ý định tình dục, lời bào chữa cho hành vi không phù hợp

và hình mẫu về những người phụ nữ uống rượu Chỉ riêng việc tập trung vàochất cồn như là một nhân tố quan trọng cho bạo lực tuy nhiên có chiều hướnglàm giảm trách nhiệm của người gây ra bạo lực và thay thế việc đổ lỗi lênchất cồn Lạm dụng bia rượu khiến cho những ông chồng mất hết nhân tính,

có những hành vi ngược đãi vợ rất tàn nhẫn Việc sử dụng chất kích thích sẽlàm tăng tính côn đồ trong người, người sử dụng mong muốn giải quyếtnhững khó khăn của mình bằng những hành vi bạo lực Đã có rất nhiềutrường hợp chồng đi uống rượu say về rồi sinh ra đánh đập vợ Đối với nhữngông chồng như thế này thì vợ con có thể nhịn ăn nhưng họ thì không thể nhịnrượu Có rất nhiều ông chồng bình thường thì tỉnh táo, chăm sóc cho vợ conrất chu đáo nhưng khi uống rượu say thì lại đánh đập vợ con Điều đó chothấy sự ảnh hưởng của rượu bia đối với cuộc sống gia đình, là nguyên nhângây ra bạo lực gia đình nói chung và bạo lực gia đình đối với phụ nữ nóiriêng

Thuyết nữ quyền tập trung chủ yếu vào chế độ nam quyền ( Dobash,1979) và cấu trúc xã hội mà giúp duy trì nó Bạo lực trở thành một phươngpháp mà ở đó có thể duy trì sự kiểm soát xã hội và đặt quyền lực của nam giớilên trước phụ nữ Một số nghiên cứu cho thấy là bạo lực bắt nguồn từ nguyênnhân gia đình và các mối quan hệ giống như gia đình (Schelecter, 1988).Cùng với việc giải thích cho việc cưỡng đoạt tình dục, các nhà nữ quyền chorằng cưỡng đoạt là kết quả của việc diễn ra lâu dài của chế độ nam quyền.Mặt khác cưỡng đoạt như là sự đáp trả của nam giới trong xã hội bất bìnhđẳng giữa phụ nữ và nam giới

Thuyết nữ quyền giải thích cho bạo lực chống lại phụ nữ thường tậptrung vào chế độ nam quyền như là một nhân tố chính thức chịu trách nhiệmcho tình trạng bạo lực Đó là cách giải thích dựa trên cơ sở giới Hơn thế nữa,Dutton (1994) cho rằng bởi vì các nhà nữ quyền khẳng định chế độ namquyền gây ra bạo lực nhưng cách giải thích về sức mạnh này bị giới hạn Đó

là bởi vì lập luận sai lầm của sinh thái học cho rằng hệ thống thuyết vĩ mô cóthể tiên đoán được ý nghĩ và hành động của cá nhân Thêm vào đó không hề

có bằng chứng xác thực về mối quan hệ của sự bất bình đẳng Lý thuyết này

đã lý giải cho nguyên nhân vì sao mà phụ nữ chịu đựng tất cả những hành vibạo lực của chồng kể cả trong tình dục Vị trí thấp hèn của phụ nữ khiến cho

họ không tự mình làm được việc gì, không tự mình có thể quyết định, khôngđược đòi hỏi mà phải chấp nhận một cách vô điều kiện Phụ nữ bị lệ thuộcvào nam giới trong tất cả mọi việc

Đã có rất nhiều cuộc phỏng vấn đối với những người phụ nữ bị bạo lựcnhưng những gì các cuộc nghiên cứu nhận được cũng chỉ là những lời thanthân trách phận chứ không phải là cần đến sự giúp đỡ, can thiệp của các cơquan, đoàn thể, các tổ chức có thẩm quyền khi bị bạo lực Ngay cả trongchuyện tình dục, rất nhiều phụ nữ đã bị bắt phải quan hệ tình dục ngay cả khi

họ không muốn Và cũng rất nhiều người trong số họ đã để im cho chồngmuốn làm gì thì làm Nếu có phản ứng lại thì họ sẽ bị chửi mắng cũng như

đánh đập một cách tàn bạo Chính vì vậy nhận thức và tình dục lại trở thànhnguyên nhân gây ra bạo lực gia đình.

Những quan điểm và lý thuyết trên đây sẽ là những cơ sở lý luận cho đềtài nghiên cứu này Cùng với đó là những công trình nghiên cứu tiêu biểu vềvấn đề này, những tạp chí khoa học về phụ nữ, tạp chí Xã hội học, tạp chí Sứckhỏe, những bài báo…Nguyên nhân của bạo lực gia đình đối với phụ nữ là dođâu? Những công trình nghiên cứu đi trước, những tạp chí hay những bài báonói gì về điều này???

Trong xã hội phong kiến xưa, khi những tiêu chuẩn về “tam tòng tứđức” bắt đầu trói buộc người phụ nữ, buộc họ phải phục tùng trước nam giới,địa vị và vai trò của họ không được thừa nhận trong xã hội, họ bị coi là đám

ăn bám không có quyền gì cả thậm chí bản thân họ cũng phải chịu sự áp đặtcủa nam giới…thì “bạo lực gia đình giữa vợ và chồng được xã hội chấp nhận

dễ dàng như một biện pháp giáo dục hợp lý” (Đặng Thanh Lê,1996)

Xã hội ngày càng phát triển thì mục tiêu phát triển con người ngàycàng trở thành một mục tiêu trọng tâm và khi con người đánh giá được mức

độ nguy hiểm của bạo hành thì đã có không ít những nghiên cứu đã tìm ranhững nguyên nhân của vấn nạn bạo lực gia đình đối với phụ nữ Quan hệtình dục trước hôn nhân cũng là một trong những yếu tố có tác động xấu đến

sự hòa thuận của cuộc sống gia đình Mặc dù tỷ lệ nữ quan hệ tình dục trướchôn nhân ít hơn nam, thế nhưng quan niệm bất bình đẳng về trinh tiết làm cho

họ chịu nhiều thiệt thòi Rõ ràng bất bình đẳng giới là nguyên nhân gốc rễ củavấn nạn bạo hành cũng như sự thiệt thòi của phụ nữ trong đời sống tình dục.Một điều nữa được rút ra là nếu quan hệ tình dục trước hôn nhân với chính vợchồng mình thì tỷ lệ bạo hành ít hơn so với nếu từng làm chuyện này vớingười khác Đặc biệt hơn, việc nam giới quan hệ tình dục trước khi kết hônvới gái mại dâm hay một người quen tình cờ… được các bà vợ dễ dàng thathứ hơn là họ đã từng làm chuyện ấy với người yêu cũ Bên cạnh đó, hài lòng

về đời sống tình dục cũng là một thước đo sự hòa thuận của cuộc sống vợ

chồng Ở những gia đình mà người ta ít phải phàn nàn về sinh hoạt tình dụcthì tỉ lệ vợ chồng đánh nhau xảy ra ít hơn so với những trường hợp còn lại.Tuy nhiên, có thể nhận thấy rằng nam giới thường hài lòng về đời sống tìnhdục nhiều hơn phụ nữ vì bản thân họ thường là người được thỏa mãn nhu cấusinh lý ngay cả khi người phụ nữ không có cảm xúc này Người gợi ý trướctrong quan hệ tình dục thể hiện sự chủ động trong sinh hoạt vợ chồng Ởnhững gia đình cả hai người đều chủ động ngang nhau trong chuyện ấy, tỷ lệbạo lực xảy ra ít hơn nếu chỉ có người vợ hoặc người chồng làm chuyện này.Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy rằng, những quan niệm về trinh tiết, về đạođức, về đức hạnh của người phụ nữ đã hạn chế họ tiếp cận với sự chủ độngtrong tình dục và buộc họ phải kìm nén, phải im lặng ngay cả khi khôngmuốn.

Bạo lực gia đình chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khác nhau: kinh tế,văn hóa, xã hội Đây là vấn đề văn hóa đồng thời cũng là vấn đề kinh tế,chính trị, xã hội

Bài viết “Một số quan điểm lý thuyết giới trong nghiên cứu gia đình”

của Vũ Mạnh Lợi đăng trên Tạp chí Xã hội học số 4 năm 2000 trình bày cácquan điểm cùng với các cách tiếp cận khác nhau của các tác giả thuộc nhiềutrường phái và của các nhà nghiên cứu Việt Nam xung quanh vấn đề giớitrong nghiên cứu gia đình hiện đại Bài viết là những suy nghĩ có tính phêphán của tác giả về các quan điểm của các trường phái đồng thời tác giả cũngđưa ra những phân tích về những cống hiến và những đóng góp của các họcgiả trong việc đi sâu tìm hiểu bản chất của gia đình và sự vận hành của nó.Luận điểm quan trọng được tác giả nhắc lại nhiều lần trong bài viết là các

quan hệ gia đình bị chi phối bởi các yếu tố xã hội và văn hóa Theo đó bất bình đẳng giới trong gia đình có nguồn gốc chủ yếu từ vẫn đề văn hóa.

Công trình nghiên cứu “Bạo lực trên cơ sở giới: trường hợp Việt Nam”

của các tác giả Vũ Mạnh Lợi, Vũ Tuấn Huy, Nguyễn Hữu Minh và JeniferClement ( năm1999) đã đưa ra những nguyên nhân về bạo lực gia đình đối