Đặc điểm chung trình sản xuất kinh doanh công ty xây dựng 472 Tổng công ty xây dựng trường sơn I Những vấn đề chung tài sản cố định Khái niệm, vị trí, vai trị đặc điểm tài sản cố định hoạt động sản xuất kinh doanh 1.1 Khái niệm, vị trí, vai trò tài sản cố định hoạt động sản xuất kinh doanh Tài sản cố định yếu tố cấu thành nên tư liệu lao động, phận thiếu trình sản xuất kinh doanh doanh nghiệp kinh tế quốc gia Tuy nhiên, tất tư liệu lao động doanh nghiệp tài sản cố định Tài sản cố định tư liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng lâu dài Khi tham gia vào trình sản xuất kinh doanh, tài sản cố định bị hao mòn dần giá trị chuyển dịch phần vào chi phí sản xuất kinh doanh Tài sản cố định tham gia vào nhiều chu kì kinh doanh giữ nguyên hình thái ban đầu bị hư hỏng Quyết định số 507/TC/ĐTXD ngày 22/7/1986 Bộ Tài quy định: tài sản cố định tư liệu lao động có giá trị 100.000 đồng thời gian sử dụng năm Quyết định số 215/TC ngày 2/10/1990 Bộ Tài Chính lại quy định tài sản cố định tài sản có giá trị 500.000 đồng thời gian sử dụng năm Quyết định số 166/1999/QĐ-BTC quy định tài sản cố định phải thoả mãn điều kiện giá trị từ triệu đồng trở lên thời gian sử dụng từ năm trở lên Quyết định số 206/2003 QĐ- BTC quy định tài sản cố định phải thoả mãn từ 10 triệu đồng trở lên thời gian sử dụng từ năm trở lên Chuẩn mực kế toán Việt Nam quy định rõ tiêu chuẩn ghi nhận riêng biệt cho tài sản cố định hữu hình tài sản cố định vơ hình.(Xem phần 2.1) 1.2 Đặc điểm tài sản cố định Tài sản cố định sử dụng doanh nghiệp có đặc điểm sau: Tài sản cố định ba yếu tố thiếu kinh tế quốc gia nói chung hoạt động sản xuất kinh doanh doanh nghiệp nói riêng Tài sản cố định tham gia vào nhiều chu kì sản xuất kinh doanh Giá trị tài sản cố định chuyển dịch vào chi phí sản xuất kinh doanh thơng qua việc doanh nghiệp trích khấu hao Hàng quý, doanh nghiệp phải tích luỹ phần vốn để hình thành Nguồn vốn Khấu hao TSCĐ hữu hình giữ nguyên hình thái ban đầu bị hư hỏng cịn TSCĐ vơ hình khơng có hình dạng vật chất lại có chứng minh diện qua Giấy chứng nhận, Giao kèo, chứng từ có liên quan khác Phân loại đánh giá tài sản cố định 2.1 Phân loại tài sản cố định 2.1.1 Sự cần thiết phải phân loại tài sản cố định Do tài sản cố định doanh nghiệp có nhiều loại với nhiều hình thái biểu hiện, tính chất đầu tư, cơng dụng tình trạng sử dụng khác nên để thuận lợi cho việc quản lý hạch toán tài sản cố định cần phải phân loại tài sản cố định cách hợp lý theo nhóm với đặc trưng định Ví dụ theo hình thái biểu hiện, theo nguồn hình thành, theo quyền sở hữu… 2.1.2 Phân loại tài sản cố định a) Phân loại theo hình thái biểu Nếu phân loại theo hình thái biểu tài sản cố định bao gồm tài sản cố định hữu hình tài sản cố định vơ hình Tài sản cố định hữu hình tài sản cố định có hình thái vật chất doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh thoả mãn tiêu chuẩn ghi nhận sau: - Chắc chắn thu lợi ích kinh tế tương lai từ việc sử dụng tài sản - Nguyên giá tài sản phải xác định cách đáng tin cậy - Có thời gian sử dụng năm - Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hành Trong trường hợp hệ thống gồm nhiều phận tài sản riêng lẻ kết hợp với nhau, phận cấu thành có thời gian sử dụng khác hệ thống hoạt động bình thường thiếu phận Nếu yêu cầu quản lý riêng biệt, phận xem tài sản cố định hữu hình độc lập Ví dụ phận máy bay Tài sản cố định vơ hình tài sản cố định khơng có hình thái vật chất xác định giá trị doanh nghiệp nắm giữ phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, cung cấp dịch vụ cho đối tượng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định vơ hình Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 04 (Giống tiêu chuẩn tài sản cố định hữu hình) b) Phân loại tài sản cố định theo quyền sở hữu: Tài sản cố định phân loại theo tiêu thức bao gồm tài sản cố định tự có tài sản cố định th ngồi Tài sản cố định tự có tài sản cố định doanh nghiệp mua sắm, xây dựng chế tạo nguồn vốn doanh nghiệp, nguồn vốn ngân sách cấp, vay ngân hàng nguồn vốn liên doanh Tài sản cố định thuê bao gồm loại: Tài sản cố định thuê hoạt động (Những tài sản cố định mà doanh nghiệp thuê đơn vị khác thời gian định theo hợp đồng ký kết) Tài sản cố định thuê tài ( Những tài sản cố định mà doanh nghiệp thuê dài hạn bên cho thuê chuyển giao phần lớn rủi ro lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cố định) c) Phân loại tài sản cố định theo nguồn hình thành Tài sản cố định phân loại theo tiêu thức bao gồm: - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn nhà nước cấp - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn doanh nghiệp tự bổ sung - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn vốn liên doanh - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn vay d) Phân loại tài sản cố định theo cơng dụng tình trạng sử dụng Tài sản cố định phân loại theo tiêu thức bao gồm: Tài sản cố định dùng sản xuất kinh doanh: Là tài sản cố định thực tế sử dụng hoạt động sản xuất kinh doanh doanh nghiệp Đây tài sản cố định mà doanh nghiệp tính trích khấu hao vào chi phí sản xuất kinh doanh kỳ Tài sản cố định sử dụng cho hoạt động hành nghiệp: Là tài sản cố định mà doanh nghiệp sử dụng cho hoạt động hành nghiệp Tài sản cố định phúc lợi: Là tài sản cố định sử dụng cho hoạt động phúc lợi công cộng nhà trẻ, nhà văn hoá, câu lạc Tài sản cố định chờ xử lý: Bao gồm tài sản cố định mà doanh nghiệp không sử dụng bị hư hỏng thừa so với nhu cầu, khơng thích hợp với trình độ đổi công nghệ 2.2 Đánh giá tài sản cố định (TSCĐ) 2.2.1 Khái niệm: Đánh giá tài sản cố định việc xác định giá trị ghi sổ tài sản cố định Tài sản cố định đánh giá lần đầu đánh giá lại trình sử dụng Tài sản cố định đánh giá theo nguyên giá, giá trị hao mòn giá trị cịn lại theo cơng thức: Giá trị cịn lại = Nguyên giá - Giá trị hao mòn 2.2.2 Giá trị hao mòn tài sản cố định Hao mòn tài sản cố định giảm dần giá trị giá trị sử dụng TSCĐ tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh Hao mòn tài sản bao gồm loại: Hao mịn vơ hình hao mịn hữu hình Hao mịn hữu hình hao mòn bào mòn tự nhiên (cọ sát, bào mịn, hư hỏng) Hao mịn vơ hình hao mòn tiến khoa học kỹ thuật trình hoạt động tài sản cố định Yêu cầu tổ chức quản lý tài sản cố định Việc quản lý tài sản cố định cần phải tuân theo số yêu cầu sau: Phải quản lý TSCĐ yếu tố sản xuất kinh doanh góp phần tạo lực sản xuất đơn vị Quản lý tài sản cố định phận vốn đầu tư dài hạn doanh nghiệp với tính chất chu chuyển chậm, độ rủi ro lớn Phải quản lý phần giá trị TSCĐ sử dụng vào chi phí sản xuất kinh doanh II Hạch toán tài sản cố định Sự cần thiết phải hạch toán tài sản cố định: Tài sản cố định tư liệu sản xuất q trình sản xuất kinh doanh doanh nghiệp Tài sản cố định biến đổi liên tục phức tạp đòi hỏi yêu cầu nhiệm vụ ngày cao công tác quản lý sử dụng tài sản cố định Việc tổ chức tốt cơng tác hạch tốn tài sản cố định nhằm mục đích theo dõi cách thường xun tình hình tăng giảm TSCĐ số lượng, giá trị, tình hình sử dụng hao mòn tài sản cố định Việc hạch tốn tài sản cố định có ý nghĩa quan trọng công tác quản lý, sử dụng đầy đủ, hợp lý cơng suất tài sản cố định góp phần phát triển sản xuất, thu hồi vốn nhanh để tái đầu tư, đổi tài sản cố định Nhiệm vụ hạch toán tài sản cố định doanh nghiệp Ghi chép, phản ánh xác, kịp thời số lượng, giá trị TSCĐ có, tình hình tăng giảm trạng TSCĐ phạm vi toàn đơn vị, phận sử dụng, cung cấp thông tin cho kiểm tra, giám sát thường xuyên việc bảo quản, giữ gìn TSCĐ kế hoạch đầu tư cho tài sản cố định Tính tốn phân bổ xác mức khấu hao TSCĐ vào chi phí sản xuất kinh doanh theo mức độ hao mịn tài sản cố định chế độ quy định Tham gia lập kế hoạch sửa chữa dự toán chi phí sửa chữa tài sản cố định, giám sát việc sửa chữa TSCĐ chi phí cơng việc sửa chữa Tính tốn phản ánh kịp thời, xác tình hình xây dựng trang bị thêm, đổi mới, nâng cấp tháo gỡ bớt hệ thống làm tăng giảm nguyên giá tài sản cố định Tham gia kiểm tra đánh giá TSCĐ theo quy định nhà nước u cầu bảo tồn vốn, tiến hành phân tích tình hình trang bị, huy động, bảo quản, sử dụng TSCĐ đơn vị Hạch toán chi tiết tài sản cố định Khi có tài sản cố định tăng thêm, doanh nghiệp phải thành lập ban nghiệm thu, kiểm nhận tài sản cố định Ban có nhiệm vụ nghiệm thu với đại diện bên giao tài sản cố định lập Biên giao nhận tài sản cố định Biên lập cho đối tượng tài sản cố định Với tài sản cố định loại, giao nhận lúc, đơn vị chuyển giao lập chung biên Sau phịng kế tốn phải lục cho đối tượng bản, lưu vào hồ sơ riêng Hồ sơ bao gồm: Biên giao nhận TSCĐ, tài liệu kỹ thuật, hoá đơn mua TSCĐ, hố đơn vận chuyển, bốc dỡ Phịng kế tốn giữ lại để làm sở hạch toán tổng hợp chi tiết TSCĐ Căn vào hồ sơ, phịng kế tốn mở thẻ để hạch tốn chi tiết TSCĐ Thẻ chi tiết TSCĐ lập lưu phịng kế tốn để theo dõi diễn biến phát sinh trình sử dụng Thẻ tài sản cố định sử dụng để đăng ký vào sổ chi tiết tài sản cố định Sổ chi tiết TSCĐ lập cho tồn doanh nghiệp theo Biểu số 1.1 theo đơn vị sử dụng theo Biểu số 1.2 Khi giảm TSCĐ, tuỳ theo trường hợp giảm TSCĐ mà doanh nghiệp phải sử dụng chứng từ như: Biên lý tài sản cố định, Hợp đồng mua bán TSCĐ Căn vào chứng từ này, Phịng Kế tốn huỷ thẻ TSCĐ ghi giảm sổ chi tiết TSCĐ Hạch toán tổng hợp TSCĐ 4.1 Hạch tốn tình hình biến động TSCĐ hữu hình TSCĐ vơ hình 4.1.1 Tài khoản sử dụng a) Việc hạch toán tài sản cố định theo dõi tài khoản 211"Tài sản cố định hữu hình" Nội dung tài khoản 211: Phản ánh nguyên giá tồn TSCĐ hữu hình thuộc quyền sở hữu doanh nghiệp tình hình biến động tăng giảm TSCĐ kỳ Bên Nợ: Phản ánh nghiệp vụ làm tăng TSCĐ hữu hình theo nguyên giá Bên Có: Phản ánh nghiệp vụ làm giảm TSCĐ hữu hình theo nguyên giá Dư Nợ: Nguyên giá TSCĐ hữu hình có Tài khoản 211 chi tiết thành tiểu khoản 2112 - Nhà cửa vật kiến trúc 2113 - Máy móc thiết bị 2114 - Phương tiện vận tải truyền dẫn 2115 - Thiết bị dụng cụ quản lý 2116 - Cây lâu năm, súc vật làm việc cho sản phẩm 2118 - Tài sản cố định hữu hình khác b) Để theo dõi tình hình biến động TSCĐ vơ hình doanh nghiệp kế tốn sử dụng tài khoản 213"Tài sản cố định vơ hình" Nội dung tài khoản 213: Phản ánh nguyên giá tồn TSCĐ vơ hình thuộc quyền sỏ hữu doanh nghiệp tình hình biến động tăng giảm TSCĐ vơ hình kỳ Bên Nợ: Phản ánh nghiệp vụ làm tăng TSCĐ vơ hình Bên Có: Phản ánh nghiệp vụ làm giảm TSCĐ vơ hình Dư Nợ: Ngun giá TSCĐ vơ hình có Tài khoản 213 chi tiết thành tiểu khoản sau: 2131: Quyền sử dụng đất 2132: Quyền phát hành 2133: Bản quyền, sáng chế 2134: Nhãn hiệu hàng hoá 2135: Phần mềm máy vi tính 2136: Giấy phép giấy phép nhượng quyền 2138: Tài sản cố định vơ hình khác Ngồi q trình hạch tốn, kế tốn sử dụng số tài khoản liên quan tài khoản 214, 331, 111, 112 4.1.2 Hạch tốn tình hình tăng tài sản cố định hữu hình, tài sản cố định vơ hình doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ Q trình hạch tốn tình hình tăng tài sản cố định phản ánh sơ đồ số 1.1 Nội dung bút toán sơ đồ số 1.1 trình bày sau: a) Trường hợp 1: TSCĐ hữu hình TSCĐ vơ hình tăng mua sắm, XDCB bàn giao vốn chủ sở hữu (1): Mua TSCĐ tiền mặt, tiền ngân hàng…thuộc nguồn vốn chủ sở hữu Trong trường hợp số trường hợp khác (mua trả chậm, mua sắm thơng qua lắp đặt…), kế tốn phải phản ánh bút toán kết chuyển nguồn vốn: Nợ TK liên quan (414,441,431) Có TK 411: Nếu TSCĐ phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh Nếu TSCĐ mua quỹ phúc lợi phục vụ cho hoạt động phúc lợi khơng khấu trừ thuế GTGT, Kế toán thực kết chuyển: Nợ TK 4312: Quỹ phúc lợi Có TK 4313: Quỹ phúc lợi hình thành tài sản cố định (3): TSCĐ tăng mua trả chậm, kế toán ghi tăng nguyên giá theo giá mua trả (bao gồm chi phí liên quan), lãi trả chậm hạch toán vào bên Nợ TK 635 b) Trường hợp : TSCĐ hữu hình TSCĐ vơ hình tăng mua sắm, XDCB bàn giao vốn vay dài hạn (3): Kế toán không thực kết chuyển nguồn b) Trường hợp 3: TSCĐ hữu hình TSCĐ vơ hình tăng nhận vốn góp, nhận tặng thưởng, trao đổi nguyên nhân khác (4): TSCĐ tăng đổi TSCĐ tương đương Kế toán ghi tăng nguyên giá TSCĐ nhận theo giá trị lại TSCĐ đem trao đổi (5): TSCĐ tăng đổi TSCĐ không tương đương Kế toán hạch toán việc bán TSCĐ để mua TSCĐ khác thông qua tài khoản trung gian 131”Phải thu người mua” Kế toán ghi tăng nguyên giá TSCĐ nhận theo tổng giá thoả thuận (6): TSCĐ tăng phải thơng qua lắp đặt Mọi chi phí tập hợp vào bên Nợ TK 241 (2411) Khi hoàn thành nghiệm thu, đưa vào sử dụng, kế toán ghi tăng nguyên giá TSCĐ vào bên Nợ TK 211 đối ứng có TK 2411 Các chi phí khơng hợp lý ghi giảm vào bên Có TK 2411 đối ứng nợ TK 111,112,334 TK 632 (phần trừ vào giá vốn) (7): Phản ánh TSCĐ hữu hình tăng xây dựng thực TSCĐ vơ hình tăng sau giai đoạn triển khai Trong giai đoạn triển khai, chi phí tập hợp vào bên Nợ TK 241 (2412), kết thúc giai đoạn triển khai, kế tốn ghi Nợ TK 213 đối ứng có TK 2412 bút toán kết chuyển nguồn vốn tương ứng (8): Chuyển công cụ dụng cụ thành TSCĐ Nếu công cụ, dụng cụ cịn kế tốn ghi tăng ngun giá TSCĐ theo giá trị công cụ dụng cụ, cũ ghi tăng nguyên giá TSCĐ theo giá trị cịn lại chưa phân bổ vào chi phí vào bên Nợ TK 211 đối ứng có TK 142 (1421) (9): Nguyên giá TSCĐ tăng đánh giá lại (10): Chuyển thành phẩm thành TSCĐ Ngồi bút tốn phản ánh ngun giá TSCĐ kế tốn cịn phải phản ánh bút toán giá vốn hàng bán nghiệp vụ bán hàng thông thường cách ghi Nợ TK 632 đối ứng Có TK liên quan (154,155) (11): TSCĐ tăng nhận lại vốn góp liên doanh với đơn vị khác 4.1.3 Hạch tốn tình hình giảm tài sản cố định hữu hình, vơ hình doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ Q trình hạch tốn giảm TSCĐ khái quát sơ đồ số 1.2 Nội dung bút toán sơ đồ số 1.2 trình bày sau: a) Trường hợp : TSCĐ giảm nhượng bán, lý (1) : TSCĐ giảm lý, nhượng bán Ngồi bút tốn xố sổ TSCĐ, kế tốn cịn phải phản ánh giá nhượng bán số thu hồi lý vào bên Có TK 711 “Thu nhập khác” đối ứng Nợ tài khoản liên quan (111,112 ) Các chi phí nhượng bán, lý phản ánh vào bên Nợ TK 811 “chi phí khác” đối ứng Có TK liên quan (111,112,331 ) b) Trường hợp 2: TSCĐ hữu hình chuyển thành cơng cụ dụng cụ nhỏ TSCĐ vơ hình khơng đủ tiêu chuẩn (2): TSCĐ giảm chuyển thành công cụ, dụng cụ nhỏ, giá trị cịn lại nhỏ kế tốn phản ánh vào chi phí sản xuất kinh doanh kỳ, giá trị lại lớn, kế tốn phản ánh vào chi phí trả trước dài hạn Bút toán áp dụng cho trường hợp TSCĐ vơ hình trước khơng cịn coi TSCĐ vơ hình khơng đáp ứng tiêu chuẩn c) Trường hợp : TSCĐ giảm góp vốn liên doanh Bút tốn (3): d) Trường hợp : TSCĐ giảm trả lại vốn góp cho bên tham gia Bút toán (4) e) Trường hợp : TSCĐ giảm phát thiếu kiểm kê Bút toán (5) f) Trường hợp 6: Ghi giảm TSCĐ vơ hình khấu hao hết Bút tốn (6) TK 211,213 N.giá TK 111,112,331 tài TK 331 TK 341 TK 214 (1) (1) (1) TK 811,4313,466 TK 1332 (2) Thuế GTGT đầu vào khấu TK 6273 trừ sản cố TK 242 (2) định (2) TK 6413 (2)(2) hữu Khấu TK 211,213 hao NGUYÊN tài GIÁ sản cố TÀI SẢN định ĐỊNH CỐ (3) hữuHỮU TK 6423 TK 211 HÌNH VÀ (2) hình (4) tài TK 242 TÀI SẢN TK 214 (2) CỐ ĐỊNH tài sản cố (4) (3) VƠ HÌNH TK 711 TK131 222,128 TK 412 TK sản cố định TĂNG (5) (5) định (3) (3) TK 3331 vô TRONG TK 412 (5) vô KỲ TK 111,112 hình TK 2411 (3) (6) (6) hình giảm (4) TK 1332 TK 2412 TK 632,111, TK 411 (7) (7) giảm TK 153,1421 TK 412 (4) kỳ (8) (4) TK 412 TK 412 kỳ (9) (4) TK 512 (5) (10) TK 1381 TK 128,222 (5) (11) (6) hình TK 3381 (12) TK 411,711 (13) Sơ đồ số 1.1: Sơ đồ hạch tốn tình hình tăng tình hình tài sản cố định hữu hình vơ hình doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ Sơ đồ số 1.2: Sơ đồ hạch toán giảm TSCĐ định hữu hình TSCĐ vơ hình 4.1.4 Hạch tốn tình hình biến động TSCĐ doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp Việc hạch toán tiến hành tương tự doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, khác chỗ mua sắm TSCĐ thuế GTGT tính trực tiếp nguyên giá TSCĐ 4.2 Hạch toán tài sản cố định thuê tài 4.2.1 Điều kiện giao dịch thuê tài Theo nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 02/5/2001 Chính phủ tổ chức hoạt động cơng ty cho th tài hoạt động cho thuê dài hạn (thuê tài lãnh thổ Việt Nam) phải thực qua công ty cho thuê tài thành lập hoạt động lãnh thổ Việt Nam Một hợp đồng thuê tài sản cố định coi thuê tài thoả mãn điều kiện sau: Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê nhận quyền sở hữu tài sản thuê Tại thời điểm bắt đầu thuê, bên thuê có quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê với mức giá ước tính thấp giá trị hợp lý vào cuối thời hạn thuê (Giá trị hợp lý giá trị tài sản trao đổi giá trị khoản nợ toán bên sở ngang giá) Thời hạn thuê tài sản chiếm phần lớn thời gian sử dụng hữu ích tài sản Tổng số tiền thuê tài sản phải tương đương với giá trị tài sản thời điểm ký hợp đồng Tài sản thuê thuộc loại chuyên dùng mà có bên th có khả sử dụng khơng cần thay thế, sửa chữa Bên thuê đồng ý đền bù tổn thất liên quan đến việc huỷ bỏ hợp đồng thuê tài Bên thuê tiếp tục thuê lại tài sản sau hết hạn thuê với tiền thuê thấp tiền thuê thị trường Rủi ro hay lợi ích việc thay đổi giá trị hợp lý tài sản thuê bên thuê chịu bên thuê hưởng 4.2.2 Tài khoản sử dụng Để theo dõi tình hình thuê tài sản cố định dài hạn kế toán sử dụng tài khoản 212 "Tài sản cố định thuê tài chính" Bên Nợ: Phản ánh nguyên giá TSCĐ th tài tăng thêm Bên Có: Phản ánh ngun giá TSCĐ thuê tài giảm Dư Nợ: Nguyên giá TSCĐ thuê dài hạn Tài khoản 212 mở chi tiết cho tài sản cố định thuê dài hạn 4.2.3 Hạch tốn biến động TSCĐ th tài Q trình hạch tốn tình hình biến động TSCĐ thuê tài khái quát theo sơ đồ số 1.3 Nội dung bút toán sơ đồ số 1.3 trình bày sau: a) Tăng tài sản cố định thuê tài (1): Nhận tài sản cố định th ngồi (2): Định kỳ, kế tốn phản ánh số nợ gốc số lãi phải trả, đồng thời trích khấu hao TSCĐ thuê vào chi phí sản xuất kinh doanh có liên quan Ngồi kế tốn phản ánh số thuế GTGT đầu vào khấu trừ: Nợ TK 3331(33311): Trừ vào thuế GTGT đầu phải nộp Có TK 133(1332): Số thuế GTGT đầu vào khấu trừ kỳ (3): Số phí cam kết phải trả cho bên cho thuê b) Giảm tài sản cố định thuê tài (4): Khi kết thúc hợp đồng thuê, bên thuê mua lại quyền sở hữu hoàn toàn (5): Khi kết thúc hợp đồng thuê, bên thuê trả lại TSCĐ Nếu giá trị lại TSCĐ lớn kế tốn phản ánh vào TK 242, nhỏ kế tốn phản ánh vào tài khoản chi phí (627,641,642 ) 4.2.4 Hạch tốn biến động TSCĐ thuê (và cho thuê) hoạt động Tài sản cố định thuê ngắn hạn TSCĐ thuê không thoả mãn tiêu chuẩn thuê tài thuê doanh nghiệp Công ty cho th tài a) Hạch tốn đơn vị thuê: Căn vào hợp đồng thuê TSCĐ chi phí khác có liên quan kế tốn ghi: Nợ TK liên quan (Nợ TK 627,641,642): Tiền thuê tài sản cố định Nợ TK 142 (1421): Kết chuyển chờ phân bổ Nợ TK 133 (1331): Thuế GTGT đầu vào khấu trừ Có TK 331 (Hoặc 3388): Số tiền th phải trả Có TK 111,112, : Chi phí khác Đồng thời ghi nợ TK 001 "Tài sản thuê ngồi", trả TSCĐ ghi Có TK 001 Trong thời gian thuê tài sản cố định doanh nghiệp có nhu cầu bổ sung thêm phận cần thiết phải đồng ý bên cho thuê Các phận hạch toán tăng tài sản cố định hữu hình bình thường b) Hạch tốn đơn vị cho thuê: Tài sản cho thuê thuộc quyền sở hữu doanh nghiệp nên hàng tháng phải trích khấu hao Các chi phí liên quan đến việc cho thuê chi phí khấu hao TSCĐ cho th, chi phí mơi giới, vận chuyển kế tốn phản ánh: Nợ TK Nợ TK 635 : Tập hợp chi phí cho thuê Nợ TK 133 (1331): Thuế GTGT đầu vào khấu trừ (Nếu có) Có TK 214 (2141,2143): Khấu hao TSCĐ cho thuê Có TK liên quan (111,112 ): Chi phí khác Khoản thu cho thuê: Nợ TK liên quan (111,112,138): Tổng số thu Có TK 515 : Số thu cho thuê Có TK 3331 (33311): Thuế GTGT đầu phải nộp 4.3 Hạch toán khấu hao tài sản cố định 4.3.1 Khái niệm phương pháp tính a) Hao mịn tài sản cố định Trong trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, tác động môi trường tự nhiên, điều kiện làm việc tiến khoa học kỹ thuật, tài sản cố định bị hao mòn Hao mòn TSCĐ gồm loại : Hao mịn hữu hình hao mịn vơ hình Hao mịn hữu hình hao mịn vật lý q trình sử dụng bị cọ xát, ăn mòn, bị hư hỏng phận Hao mịn vơ hình giảm giá trị TSCĐ tiến khoa học kỹ thuật sản xuất tài sản cố định với tính suất cao chi phí thấp b) Khấu hao tài sản cố định Khấu hao TSCĐ hình thức thu hồi vốn cố định đầu tư vào TSCĐ tương ứng với giá trị hao mòn trình sản xuất kinh doanh nhằm tạo nguồn vốn tái đầu tư tài sản cố định Nói cách khác, khấu hao việc tính tốn phân bổ cách có hệ thống nguyên giá TSCĐ vào chi phí sản xuất kinh doanh Vậy khấu hao thực chất việc doanh nghiệp thu hồi lại giá trị hao mòn tài sản cố định cách chuyển giá trị hao mòn TSCĐ vào giá trị sản phẩm làm ra, biện pháp chủ quan quản lý hao mòn tượng khách quan làm giảm giá trị giá trị sử dụng tài sản cố định Số khấu hao luỹ kế TSCĐ tổng cộng số khấu hao trích vào kỳ kinh doanh tính đến thời điểm xác định Ý nghĩa việc trích khấu hao: Khấu hao cho phép doanh nghiệp phản ánh giá trị thực tài sản, đồng thời làm giảm lợi nhuận ròng doanh nghiệp Khấu hao phương tiện giúp cho doanh nghiệp thu phận giá trị tài sản cố định Khấu hao khoản chi phí trừ vào lợi tức chịu thuế tức khoản chi phí hợp lý, hợp lệ Khấu hao việc ghi nhận giảm giá tài sản cố định c) Các phương pháp tính khấu hao: quy định TSCĐ phải thoả mãn điều kiện giá trị từ 10 triệu đồng trở lên thời gian sử dụng từ năm trở lên Phương pháp tính khấu hao: - TSCĐ doanh nghiệp trích khấu hao theo phương pháp khấu hao đường thẳng sau: - Căn quy định chế độ quản lý, sử dụng trích khấu hao TSCĐ, theo định số 206/2003/QĐ-BTC ngày 12/12/2003 Bộ trưởng Bộ Tài quy định doanh nghiệp xác định thời gian sử dụng TSCĐ sau: Xác định mức trích khấu hao trung bình hàng năm cho TSCĐ theo cơng thức đây: = Mức trích khấu hao trung bình hàng tháng số khấu hao phải trích năm chia cho 12 tháng * Trường hợp thời gian sử dụng hay nguyên giá TSCĐ thay đổi, doanh nghiệp phải xác định lại mức khấu hao trung bình TSCĐ cách lấy giá trị lại sở kế toán chia(:) cho thời gian sử dụng xác định lại thời gian sử dụng lại ( xác định chênh lệch thời gian sử dụng đăng ký trừ (-) thời gian sử dụng) TSCĐ * Mức trích khấu hao cho năm cuối thời gian sử dụng TSCĐ xác định hiệu số nguyên giá TSCĐ số khấu hao luỹ kế thực đến trước năm cuối TSCĐ * Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh xác định sau: Xác định thời gian sử dụng TSCĐ: Doanh nghiệp xác định thời gian sử dụng TSCĐ theo quy định chế độ quản lý, sử dụng trích khấu hao TSCĐ theo định số 206/2003/ QĐ- BTC ngày 12/12/2003 Bộ trưởng Bộ tài Xác định mức trích khấu hao năm TSCĐ năm đầu theo công thức đây: = x Trong đó: Tỷ lệ khấu hao nhanh xác định theo công thức sau: Tỷ lệ khấu hao nhanh (%) = x Hệ số điều chỉnh Tỷ lệ khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng xác đinh sau: = x 100 Hệ số điều chỉnh xác định theo thời gian sử dụng TSCĐS theo quy định bảng đây: Thời gian sử dụng TSCĐ Hệ số điều chỉnh (lần) 1,5 Đến năm t ≤ năm Trên năm đến năm năm < t ≤ năm 2,0 Trên năm t > năm 2.5 Những năm mức khấu hao năm xác định theo phương pháp số dư giảm dần nói (hoặc thấp hơn) mức khấu hao bình qn giá trị cịn lại số năm sử dụng cịn lại TSCĐ kể từ năm mức khấu hao tính giá trị cịn lại TSCĐ chia cho số năm sử dụng lại TSCĐ - Mức khấu hao trung bình hàng tháng số khấu hao phải trích năm chia cho 12 tháng * Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm TSCĐ doanh nghiệp trích khấu hao theo phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm sau: Căn vào hồ sơ kinh tế - kỹ thuật TSCĐ, doanh nghiệp xác dịnh tổng số lượng, khối lượng sản phẩm sản xuất theo công suất thiết kế TSCĐ gọi tắt số lượng theo công suất thiết kế Căn tình hình thực tế sản xuất, doanh nghiệp xác định số lượng, khối lượng sản phẩm thực tế sản xuất hàng tháng, hàng năm TSCĐ - Xác định mức trích khấu hao tháng TSCĐ theo cơng thức đây: = x Trong đó: = - Mức trích khấu hao hàng năm TSCĐ tổng mức trích khấu hao 12 tháng năm, tính theo công thức sau: = x Trường hợp công suất thiết kế nguyên giá TSCĐ thay đổi, doanh nghiệp phải xác định lại mức trích khấu hao TSCĐ 4.3.2 Tài khoản phương pháp hạch toán khấu hao a) Tài khoản sử dụng Để theo dõi tình hình có, biến động tăng giảm khấu hao, kế tốn sử dụng tài khoản 214 "Hao mịn tài sản cố định " Tài khoản dùng để phản ánh giá trị hao mịn tồn tài sản cố định có doanh nghiệp (Trừ TSCĐ thuê hoạt động.) Bên Nợ: Phản ánh nghiệp vụ làm giảm giá trị hao mịn TSCĐ Bên Có: Phản ánh nghiệp vụ làm tăng giá trị hao mịn TSCĐ Dư Có: Giá trị hao mịn tài sản cố định có Tài khoản 214 có tiểu khoản 2141 - Hao mịn TSCĐ hữu hình 2142 - Hao mịn TSCĐ th tài 2143 - Hao mịn TSCĐ vơ hình Ngồi ra, kế tốn cịn sử dụng tài khoản 009 "Nguồn vốn khấu hao bản" để theo dõi tình hình hình thành sử dụng vốn khấu hao công ty Bên Nợ : Phản ánh nghiệp vụ làm tăng nguồn vốn khấu hao Bên Có : Phản ánh nghiệp vụ làm giảm nguồn vốn khấu hao (Nộp cấp trên, cho vay, đầu tư, mua sắm TSCĐ ) Dư Nợ : Số vốn khấu hao có b) Hạch tốn khấu hao tài sản cố định Định kỳ, kế tốn trích khấu hao tài sản cố định phân bổ vào chi phí sản xuất kinh doanh: Nợ TK 627 (6274 - Chi tiết theo phận): Khấu hao tài sản cố định sử dụng phân xưởng, phận sản xuất Nợ TK 641 (6414) : Khấu hao tài sản cố định sử dụng cho tiêu thụ sản phẩm hàng hoá dịch vụ Nợ TK 642 (6424) : Khấu hao TSCĐ dùng chung tồn doanh nghiệp Có TK 214 : Tổng số khấu hao phải trích Số khấu hao phải nộp ngân sách cấp (Nếu có) Nợ TK 411 : Ghi giảm nguồn vốn kinh doanh (Nếu khơng hồn lại) Nợ TK 136 (1368): Ghi tăng khoản phải thu nội (Nếu hồn lại) Có TK 336 : Số phải nộp cấp Trường hợp tài sản cố định thuê tài hết hạn th mà chưa trích hết khấu hao giá trị lại TSCĐ thuê dài hạn đưa vào chi phí trả trước dài hạn Nợ TK 214 (2142) : Giá trị hao mòn luỹ kế Nợ TK liên quan (627,641,642): Giá trị lại TSCĐ nhỏ Nợ TK 242: Giá trị lại lớn Có TK 212 : Ngun giá TSCĐ th tài Trường hợp cuối năm doanh nghiệp xem xét lại thời gian khấu hao phương pháp khấu hao Nếu có chênh lệch cần phải điều chỉnh: Nếu giá trị khấu hao lớn phải trích bổ sung Nếu giá trị khấu hao nhỏ hơn, cần ghi giảm chi phí khấu hao: Nợ TK 214 Có TK liên quan (627,641,642 ) 4.4 Hạch toán sửa chữa TSCĐ Sửa chữa tài sản cố định bao gồm: Sửa chữa nhỏ, thường xuyên việc sửa chữa lặt vặt mang tính tu, bảo dưỡng thường xuyên Khối lượng sửa chữa không nhiều, quy mơ sửa chữa nhỏ, chi phí phát sinh đến đâu tập hợp vào chi phí sản xuất kinh doanh đến Sửa chữa lớn mang tính chất phục hồi: Sửa chữa lớn mang tính phục hồi việc sửa chữa thay phận, chi tiết bị hư hỏng trình sử dụng mà khơng thay tài sản cố định khơng hoạt động Chi phí để sửa chữa lớn cao, thời gian kéo dài thực kế hoạch kế hoạch Sửa chữa nâng cấp: Sửa chữa nâng cấp công việc sửa chữa nhằm kéo dài tuổi thọ tài sản cố định hay nâng cao suất, tính năng, tác dụng tài sản cố định cải tạo thay thế, xây lắp, trang bị, bổ sung thêm số phận tài sản cố định Việc hạch toán sửa chữa TSCĐ khái quát qua sơ đồ số 1.4 Nội dung bút tốn sơ đồ số 1.4 trình bày sau: (1): Chi phí sửa chữa nhỏ thường xuyên (2): Chi phí sửa chữa lớn tự làm (3): Chi phí sửa chữa lớn th ngồi (4): Sữa chữa lớn kế hoạch kết chuyển vào chi phí phải trả (5): Sữa chữa lớn kế hoạch kết chuyển vào chi phí trả trước dài hạn (6): Kết chuyển chi phí sửa chữa lớn vào chi phí sản xuất kinh doanh kỳ (7): Sữa chữa lớn nâng cấp TSCĐ, kết chuyển tăng nguyên giá TSCĐ 4.5 Sổ sách kế toán ghi sổ kế toán Để phản ánh nghiệp vụ kinh tế có liên quan đến TSCĐ, sử dụng hình thức sổ như: Nhật ký – Sổ Cái, Nhật ký chứng từ, Chứng từ ghi sổ Nhật ký chung Nếu theo hình thức Nhật ký chung, quy trình ghi sổ kế toán khái quát theo sơ đồ sau: Chứng từ gốc (1) Bảng tính phân bổ khấu hao TSCĐ (1) (1) SỔ NHẬT KÝ CHUNG Sổ thẻ chi tiết TSCĐ (5) (2) (3) Sổ chi tiết TK 627,641,642 Bảng tổng hợp chi tiết Sổ Cái TK 211,212,213,214 (8) (4) Bảng cân đối số phát sinh BÁO CÁO TÀI CHÍNH (9) (6) (6) Sơ đồ số 1.5 Quy trình ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung Hàng ngày, vào chứng từ gốc nghiệp vụ kinh tế phát sinh, kế toán thực phản ánh vào Thẻ tài sản cố định, lập Bảng tính phân bổ khấu hao TSCĐ, phản ánh vào Sổ Nhật ký chung Số liệu Sổ Nhật ký chung sở để kế toán phản ánh vào Sổ Cái tài khoản 211, 213, 212, 214 Sổ Cái tài khoản 009 Căn vào Thẻ TSCĐ, kế toán phản ánh vào Sổ chi tiết TSCĐ Định kỳ cuối tháng, kế toán tập hợp số liệu sổ chi tiết TSCĐ để lập Bảng tổng hợp chi tiết TSCĐ (tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý doanh nghiệp mà số lượng nội dung bảng tổng hợp khác nhau) Số liệu Bảng tổng hợp chi tiết đối chiếu với số liệu Sổ Cái tài khoản 211, 213, 212, 214 Căn vào số liệu Bảng tính phân bổ khấu hao, kế toán phản ánh vào Sổ chi tiết tài khoản chi phí (627,641,642) Căn vào sổ tài khoản 211, 213, 212, 214, kế toán lập Bảng cân đối số phát sinh Bảng Bảng tổng hợp chi tiết TSCĐ sở để kế tốn lập Báo cáo tài III Phân tích hiệu sử dụng tài sản cố định doanh nghiệp Sự cần thiết phải phân tích hiệu sử dụng tài sản cố định Tài sản cố định sở vật chất kỹ thuật, phản ánh lực sản xuất có trình độ khoa học kỹ thuật doanh nghiệp Tài sản cố định điều kiện quan trọng thiếu trình sản xuất kinh doanh, điều kiện để tăng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm Để biết việc đầu tư sử dụng tài sản cố định có hiệu hay khơng doanh nghiệp cần tiến hành phân tích hiệu sử dụng tài sản cố định, sở có biện pháp sử dụng triệt để vể công suất thời gian tài sản cố định Các tiêu phân tích Khi phân tích tình hình tài sản cố định doanh nghiệp, trước hết phải xem xét tình hình tăng giảm tài sản cố định thực tế với kế hoạch, cuối kỳ với đầu năm Đồng thời tính so sánh tốc độ tăng tỷ trọng loại tài sản cố định Xu hướng có tính hợp lý xu hướng TSCĐ (đặc biệt máy móc thiết bị dùng sản xuất phải lớn TSCĐ dùng ngồi sản xuất, có tăng lực sản xuất xí nghiệp, loại tài sản cố định khác vừa đủ cân đối để phục vụ cho thiết bị sản xuất giảm đến mức tối đa tài sản cố định chờ xử lý Để đánh giá trình độ trang bị kỹ thuật tính so sánh tiêu Mức trang bị tài sản cố Nguyên giá TSCĐ(hay máy móc thiết định (hay máy móc thiết bị) = bị) cho lao động Số lao động bình quân Việc trang bị TSCĐ tốt hay xấu, hay cũ ánh hưởng đến kết sản xuất Do để đánh giá tình trạng kỹ thuật tài sản cố định cần tính so sánh tiêu: Hệ số hao mòn tài sản cố định = Giá trị hao mòn tài sản cố định luỹ kế Nguyên giá tài sản cố định Thực tế cho thấy, doanh nghiệp đầu tư trang bị đầy đủ máy móc thiết bị việc sử dụng khơng hợp lý mặt số lượng thời gian công suất hiệu khơng cao Để phân tích hiệu việc sử dụng tài sản cố định ta sử dụng tiêu sau: Sức sản xuất Tổng giá trị sản xuất doanh thu tài sản cố định = Nguyên giá bình quân TSCĐ Chỉ tiêu phản ánh đồng nguyên giá bình quân tài sản cố định đem lại đồng giá trị sản xuất doanh thu Sức sinh lợi tài sản cố định = Lợi nhuận Nguyên giá bình quân TSCĐ Chỉ tiêu phản ánh đồng nguyên giá bình quân tài sản cố định đem lại đồng lợi nhuận Ngun giá bình qn TSCĐ Suất hao phí tài sản cố = Tổng giá trị sản xuất định doanh thu lợi nhuận Chỉ tiêu phản ánh để sản xuât đồng giá trị sản xuất (hoặc doanh thu, lợi nhuận) cần đồng nguyên giá TSCĐ bình quân  ... động sản xuất kinh doanh doanh nghiệp Đây tài sản cố định mà doanh nghiệp tính trích khấu hao vào chi phí sản xuất kinh doanh kỳ Tài sản cố định sử dụng cho hoạt động hành nghiệp: Là tài sản cố... - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn nhà nước cấp - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn doanh nghiệp tự bổ sung - Tài sản cố định mua sắm, xây dựng nguồn vốn liên doanh - Tài sản cố... xuất kinh doanh II Hạch toán tài sản cố định Sự cần thiết phải hạch toán tài sản cố định: Tài sản cố định tư liệu sản xuất trình sản xuất kinh doanh doanh nghiệp Tài sản cố định biến đổi liên tục