Quản lý thu bảo hiểm xã hôi bắt buộc tại bảo hiểm xã hội thành phố hà nội

Tuy nhiên với sự thay đổi về chế độ chính sách BHXH trong thời gian gần đây, khi mà Nhà nước ban hành nhiều quy định sửa đổi, bổ sung chế độ chính sách BHXH, chính sách kinh tế xã hội th

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

-*** -

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI

ĐÀM THỊ HÒA

Hà Nội, 10/2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS ĐINH ĐĂNG QUANG

Hà Nội, 10/2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

NGƯỜI CAM ĐOAN

Đàm Thị Hòa

LỜI CẢM ƠN

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh với đề tài “Quản lý thu

bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội” là kết quả của

quá trình cố gắng không ngừng của bản thân và được sự giúp đỡ, động viên khích lệ của các thầy, bạn bè đồng nghiệp và người thân Qua trang viết này tác giả xin gửi lời cảm ơn tới những người đã giúp đỡ tôi trong thời gian học tập - nghiên cứu khoa học vừa qua

Tôi xin tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo PGS.TS Đinh Đăng Quang đã trực tiếp tận tình hướng dẫn cũng như cung cấp tài liệu thông tin khoa học cần thiết cho luận văn này

Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Viên Đại học Mở Hà Nội, khoa Quản trị kinh doanh đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt công việc nghiên cứu khoa học của mình

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn đồng nghiệp, đơn vị công tác, chồng và các con tôi đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện Luận văn

TÁC GIẢ

Đàm Thị Hòa

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

2 Tổng quan nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

6 Kết cấu luận văn

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC VÀ CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC

1.1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại bảo hiểm xã hội

1.1.1 Khái niệm về bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.2 Đặc điểm của bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.3 Phân loại bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.2 Công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.2.1 Chức năng, nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.2.2 Nguyên tắc quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.2.3 Phương pháp thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.2.4 Nội dung công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.3 Các tiêu chí/chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương 1.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1

1

3

6

6

7

7

8

8

8

9

9

10

10

11

14

15

16

18

1.4.1 Các nhân tố chủ quan đối với Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố

trực thuộc trung ương

1.4.2 Các nhân tố khách quan đối với Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.5 Các biện pháp xử lý nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam

1.6 Kinh nghiệm thực tế về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội

1.6.1 Kinh nghiệm của một số tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.6.2 Các bài học kinh nghiệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc có thể rút ra cho thành phố Hà Nội

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Khái quát chung về Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

2.1.3 Cơ cấu tổ chức quản lý của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

2.1.4 Cơ cấu tổ chức bộ máy thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

2.2 Thực trạng tình hình thực hiện kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

2.2.1 Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.2.2 Kết quả thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.2.3 Mức độ hoàn thành kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.3 Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với các cơ quan, doanh nghiệp tại thành phố Hà Nội

2.3.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

18

19

21

21

21

24

26

26

26

26

30

31

31

31

34

38

38

hàng năm tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

2.3.2 Thực trạng công tác tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc hàng năm

2.3.3 Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra công tác thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.3.4 Thực trạng công tác xử lý các trường hợp nợ, trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

2.4 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới công tác thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với các cơ quan, doanh nghiệp tại thành phố Hà Nội

2.4.1 Nhân tố chủ quan

2.4.2 Nhân tố khách quan

2.5 Đánh giá những thành công và những mặt hạn chế, tồn tại cần khắc phục trong công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

2.5.1 Những thành công chủ yếu trong công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cần được tiếp tục phát huy và nguyên nhân

2.5.2 Những mặt hạn chế, tồn tại chủ yếu cần được khắc phục và nguyên nhân

Chương 3 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI 3.1 Định hướng, mục tiêu phát triển của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn 2030

3.1.1 Quan điểm phát triển của Bảo hiểm xã hội Việt Nam

3.1.2 Định hướng phát triển của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

3.1.3 Mục tiêu phát triển của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

3.2 Giải pháp tăng cường quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

3.2.1 Hoàn thiện công tác tổ chức quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

38

41

42

44

47

47

49

50

50

53

58

58

58

60

61

62

62

3.2.2 Tăng cường quản lý các cơ quan, doanh nghiệp thuộc đối tượng

đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

3.2.3 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

3.2.4 Hoàn thiện các văn bản, quy định của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội theo thẩm quyền về quản lý thu và xử lý nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc 3.3 Một số kiến nghị

3.3.1 Kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và các Bộ ngành

3.3.2 Kiến nghị với Bảo hiểm xã hội Việt Nam

3.2.3 Kiến nghị với UBND thành phố Hà Nội

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

69

71

74

74

74

76

76

79

81

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu Tên/Ý nghĩa đầy đủ

BHXH Bảo hiểm xã hội

BHXHBB Bảo hiểm xã hội bắt buộc

BHYT Bảo hiểm y tế

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

NLĐ Người lao động

SDLĐ Sử dụng lao động

DN Doanh nghiệp

DNNN Doanh nghiệp nhà nước

DNNQD Doanh nghiệp ngoài quốc doanh HCNN Hành chính nhà nước

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Đối tượng tham gia BHXHBB tại BHXH thành phố Hà

Nội giai đoạn 2014-2016

32

Bảng 2.2 Số đơn vị SDLĐ tham gia BHXHBB trên địa bàn

thành phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

33

Bảng 2.3 Kết quả thu BHXHBB khối HCSN tại BHXH thành

phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

35

Bảng 2.4 Kết quả thu BHXHBB khối DNNN tại BHXH thành

phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

36

Bảng 2.5 Kết quả thu BHXHBB khối DN ngoài quốc doanh tại

BHXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

37

Bảng 2.6 Mức độ hoàn thành kế hoạch thu BHXHBB của

BHXH thành phố Hà Nội giai đoạn 2014-2016

38

Bảng 2.7 Tình hình nợ đọng BHXHBB tại BHXH thành phố Hà

Nội giai đoạn 2014-2016

45

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trên thế giới, BHXHBB xuất hiện cách đây hàng trăm năm Ngày nay, BHXHBB đã trở thành một công cụ hữu hiệu, mang tính xã hội to lớn, mang tính nhân văn sâu sắc để giúp con người vượt qua những khó khăn, rủi ro phát sinh trong cuộc sống và trong quá trình lao động như bị ốm đau, chăm sóc y tế, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất việc làm, mất khả năng lao động, già cả hoặc

bị chết, bằng việc lập các quỹ BHXHBB từ sự đóng góp của các bên tham gia BHXHBB và Nhà nước để trợ giúp cho họ khi gặp các rủi ro trên Vì thế, BHXHBB ngày càng trở thành nền tảng cơ bản cho an sinh xã hội của mỗi quốc gia, của mọi thể chế nhà nước và được thực hiện ở hầu hết các nước trên thế giới

Ở nước ta, chính sách BHXHBB là chính sách xã hội lớn đảm bảo an sinh xã hội, có tính nhân văn sâu sắc, có tầm quan trọng và vai trò to lớn đối với cuộc sống con người Con người Việt Nam là nguồn nhân lực và lợi thế chủ yếu của sự phát triển kinh tế xã hội ở nước ta Đặt con người vào trung tâm của sự chú ý trong lãnh đạo và quản lý, các chương trình phát triển kinh tế xã hội, lấy lợi ích cá nhân của người lao động làm động lực trực tiếp trong sự kết hợp hài hoà với lợi ích tập thể và

xã hội, chính sách lao động, Bảo trợ xã hội, Bảo hiểm xã hội là những chính sách hàng đầu trong chiến lược phát triển đất nước

Quỹ BHXHBB là quỹ tiền tệ độc lập, tập trung, nằm ngoài ngân sách Nhà nước Quỹ BHXHBB được hình thành chủ yếu từ sự đóng góp bằng tiền của các bên tham gia BHXHBB nhằm mục đích chi trả cho những người được bảo hiểm xã hội và gia đình họ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do gặp các rủi ro, mất khả năng lao động hoặc mất việc làm Vì thế công tác thu BHXHBB ngày càng trở thành khâu quan trọng và quyết định đến sự tồn tại và phát triển của việc thực hiện chính sách BHXHBB

2

Tăng cường công tác quản lý thu BHXHBB tại các cơ quan BHXH tỉnh, thành phố vừa đảm bảo cho quỹ BHXHBB được tập trung về một mối, bảo đảm nguyên tắc thu đúng, thu đủ và thu kịp thời nghĩa vụ đóng góp quỹ BHXHBB của các tố chức

cá nhân để duy trì sự phát triển bền vững quỹ BHXHBB Đồng thời thực hiện vai trò như một công cụ thanh, kiểm tra số lượng người tham gia BHXHBB biến đổi ở từng khối lao động, cơ quan, đơn vị ở từng địa phương hoặc trên phạm vi toàn quốc Hơn nữa, hoạt động thu BHXHBB là hoạt động liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của

cả một đời người và có tính kế thừa, số thu BHXHBB một phần dựa trên số lượng người tham BHXHBB để tạo lập lên quỹ BHXHBB, cho nên nghiệp vụ của công tác thu BHXHBB và công tác quản lý thu BHXHBB có một vai trò hết sức quan trọng và rất cần thiết trong thực hiện chính sách BHXHBB Bởi đây là khâu đầu tiên giúp cho chính sách BHXHBB thực hiện được các chức năng cũng như bản chất của mình Ngành bảo hiểm xã hội BHXH nói chung và BHXH thành phố Hà Nội nói riêng tiếp tục phải đối mặt với những tác động không nhỏ của tình hình suy giảm kinh

tế Lạm phát tuy đã giảm nhưng vẫn chưa phục hồi ổn định khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, một số doanh nghiệp trên địa bàn thành phố phải hoạt động cầm chừng, việc làm và thu nhập của người lao động không ổn định dẫn đến không có khả năng đóng BHXHBB theo quy định, đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến số nợ toàn thành phố vẫn còn tương đối cao Tính đến 31/12/2016, tổng

số tiền nợ đọng BHXHBB của các đơn vị trên địa bàn thành phố Hà Nội là trên 2.889

tỷ đồng, trong đó nợ BHXH 2.591 tỷ đồng, BHTN là 74 tỷ đồng; nợ bảo hiểm y tế BHYT là 224 tỷ đồng Hầu hết các đơn vị sản xuất kinh doanh đều đưa ra nguyên nhân chậm nộp tiền BHXHBB do tình hình kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn, tốc

độ tăng trưởng chậm, Tuy nhiên, trên thực tế một số doanh nghiệp trả lương cho người lao động đến tháng đã khấu trừ phần trách nhiệm phải nộp BHXHBB của người lao động Thực chất việc nợ đọng BHXHBB của một số đơn vị chủ yếu là cố tình dây dưa lợi dụng vốn để phục vụ cho mục đích khác bởi lãi suất chậm nộp BHXHBB thấp hơn so với lãi suất của ngân hàng mà không phải làm thủ tục vay Nợ đọng BHXH không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý thu nộp BHXHBB, mà

3

còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, đặc biệt là những lao động nghỉ hưởng các chế độ ngắn hạn, cấp thẻ BHYT nghỉ việc không chốt sổ để giải quyết các chế độ chính sách Vì vậy việc nghiên cứu công tác quản lý thu BHXHBB tại BHXH thành phố Hà Nội trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện

và tăng cường công tác quản lý thu BHXHBB tại BHXH thành phố Hà Nội trong thời gian tới là điều rất cần thiết

2 Tổng quan nghiên cứu

Trong thời gian vừa qua, lĩnh vực thu BHXH nói chung và thu BHXHBB nói

riêng được rất nhiều người quan tâm nghiên cứu Đã có một số công trình nghiên

cứu với những cách tiếp cận khác nhau, ở phạm vi lớn trên quy mô cả nước cho đến những phạm vi nhỏ hơn như về địa bàn tỉnh Có một số đề tài cấp Nhà nước, cấp Bộ

và nhiều luận văn Tiến sĩ, Thạc sĩ, có thể kể đến như:

- Đỗ Văn Sinh (2005) Hoàn thiện quản lý quỹ BHXH ở Việt Nam Luận án

Tiến sĩ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Luận án đã làm rõ thêm

cơ sở khoa học và thực tiễn quản lý quỹ BHXH ở nước ta, tổng kết được mô hình

và phương thức quản lý quỹ BHXH của một số nước trên thế giới để vận dụng ở nước ta, đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện quản lý quỹ BHXH ở nước ta

- Đề tài cấp Bộ (2007) Các giải pháp đảm bảo cân đối quỹ BHXHBB khi thực hiện Luật BHXH Chủ nhiệm đề tài Phạm Đỗ Nhật Tân, Bộ Lao động Thương

binh và Xã hội Nguy cơ mất cân đối quỹ BHXH đã được các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và Tổ chức lao động quốc tế khuyến nghị tới Chính phủ Việt Nam từ khi xây dựng Luật BHXH Quỹ BHXH chia thành các quỹ thành phần như: quỹ chi trả chế độ hưu trí, tử tuất (dài hạn); quỹ chi trả chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (ngắn hạn) và quỹ này được hình thành từ nguồn thu BHXHBB Đề tài đã hệ thống các quy định của Nhà nước

về đối tượng thu, mức thu, cách thức vận hành và quản lý các quỹ BHXH, phân tích đánh giá thực trạng tình hình thu – chi của quỹ BHXHBB của Việt Nam, từ đó đưa

ra các dẫn chứng về những ưu điểm và những mặt hạn chế về việc duy trì và mở rộng nguồn thu BHXH, sử dụng quỹ BHXH, điều kiện để hưởng các chế độ, chính

4

sách BHXH nhằm đảm bảo sự an toàn của quỹ BHXH, cân đối quỹ BHXH trng tương lai

- Phạm Trường Giang (2010) Hoàn thiện cơ chế thu BHXH ở Việt Nam

Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân Luận án đã nghiên cứu sự phối hợp giữa các bộ phận trong hệ thống thu BHXH, tham giảo mô hình thu BHXH ở một số nước phát triển và đề xuất giải pháp thích hợp hoàn thiện cơ chế thu BHXH

- Đề án khoa học (2010-2012) Xây dựng quy định quản lý thu nợ BHXH, BHYT, BHTN Chủ nhiệm đề án: Trần Đình Liệu, Trưởng Ban Thu, BHXH Việt Nam Đề án đã nghiên cứu và đánh giá tình hình nợ BHXH, BHYT trong thời gian

03 năm 2010-2012, xác định những nguyên nhân khách quan, chủ quan đồng thời

đề xuất các giải pháp quản lý có hiệu quả nhằm chống thất thu, ngăn ngừa tình trạng chiếm dụng tiền đóng và giảm nợ đọng BHXH, BHYT như:

+ Hoàn thiện Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn có liên quan, giao thẩm quyền thanh tra về thu BHXH, BHYT cho cơ quan BHXH

+ Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương, sự phối hợp của các cơ quan quản lý Nhà nước ở địa phương trong công tác thu hồi nợ đọng BHXH, BHYT

+ Đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thu BHXH, BHYT

- Đề án nghiên cứu khoa học (2011) Hoàn thiện quy trình quản lý thu, quy trình cấp và quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT Chủ nhiệm đề án: Dương Xuân Triệu,

Viện nghiên cứu khoa học – BHXH Việt Nam Đề án đã hệ thống hóa các văn bản

5

của Nhà nước, của Ngành về thực hiện thu BHXH, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, phân tích đánh giá thực trạng thực hiện thu BHXH, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT trong mối tương quan hỗ trợ nhau Đề án đã phân tích được những mặt còn chưa hợp lý, hạn chế như: văn bản quy định chồng chéo, thủ tục hành chính còn nhiều, biểu mẫu chưa khoa học, ứng dụng công nghệ thông tin còn thấp, việc thực hiện ở các địa phương còn chưa đồng nhất do nhận thức chưa đúng quy định của Nhà nước, của Ngành Từ đó đề án đưa ra các giải pháp về xây dựng thống nhất các chỉ tiêu, biểu mẫu, quy trình về thu BHXH, cấp và quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT phù hợp với tình hình mới

- Cao Thị Lan Mây (2014) Hoàn thiện công tác thu BHXH khối ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Bắc Ninh Luận văn Thạc sĩ Quản lý Kinh tế, Trường

Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn phân tích thực trạng tình hình thu BHXH khối ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Bắc Ninh trong bối cảnh nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề của suy thoái và khó khăn về sản xuất kinh doanh, hàng tồn kho, cạnh tranh gay gắt của các doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp ngoài quốc doanh Từ đó luận văn đã đưa ra một số giải pháp khả thi nhằm

mở rộng đối tượng thu BHXH, tận thu, giúp cho BHXH thành phố Bắc Ninh hoàn thành nhiệm vụ được giao Đóng góp về nghiên cứu khoa học của tác giả là đó là tổng kết tình hình thu BHXH nói chung và thu BHXH khối ngoài quốc doanh nói riêng, rút ra bài học kinh nghiệm, phân tích thực trạng tình hình thu BHXH khối ngoài quốc doanh từ đó có kiến nghị các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH đối với các doanh ngiệp khu vực ngoài quốc doanh phù hợp với tình hình thực tế

Ngoài ra tác giả luận văn còn tham khảo giáo trình giảng dạy môn Kinh tế bảo kiểm của Trường Đại học Kinh tế quốc dân; tài liệu giảng dạy của Trường đào tạo cán bộ ngành BHXH và tài liệu nghiên cứu của Viện nghiên cứu khoa học Bảo hiểm xã hội

Qua tìm hiểu tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài, tác giả luận văn nhận thấy các nghiên cứu đều xuất phát từ thực trạng quản lý thu BHXH ở mỗi địa

6

phương, mỗi thời kỳ, từ đó kiến nghị giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH Tuy nhiên với sự thay đổi về chế độ chính sách BHXH trong thời gian gần đây, khi mà Nhà nước ban hành nhiều quy định sửa đổi, bổ sung chế độ chính sách BHXH, chính sách kinh tế xã hội thì chưa có công trình nghiên cứu, đề tài nghiên cứu nào về quản

lý thu BHXHBB tại BHXH thành phố Hà Nội sau khi Luật BHXH số 71/2006/QH11 ngày 29/6/2006, Luật BHXH sửa đổi bổ sung số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014 được Quốc hội thông qua với nhiều quy định mới, trong bối cảnh tình hình nợ đọng BHXH của chủ sử dụng lao động tăng cao đáng báo động làm ảnh hưởng đến việc giải quyết quyền lợi cho người lao động, tiềm tàng nguy cơ vỡ quỹ BHXH

Từ thực trạng đã nêu trên, tác giả luận văn lựa chọn đề tài: “Quản lý thu bảo

hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội” để nghiên cứu Qua

đó, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cường công tác quản lý thu BHXHBB tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội trong thời gian tới

3 Mục đích nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích làm rõ hơn vai trò của công tác quản

lý thu đối với hoạt động thu BHXHBB, đánh giá một cách tổng quát và có hệ thống thực trạng tổ chức thu BHXHBB ở BHXH thành phố Hà Nội trong giai đoạn vừa qua Đồng thời, qua đó đề xuất giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện và tăng cường công tác quản lý thu BHXHBB ở BHXH thành phố Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý thu BHXHBB tại BHXH cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

7

5 Phương pháp nghiên cứu

- Về phương pháp luận nghiên cứu: Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài luận văn

- Về phương pháp cụ thể: Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu sau: + Phương pháp thống kê: Thu thập số liệu tại đơn vị bằng các nguồn sơ cấp hoặc thứ cấp, tiến hành tổng hợp số liệu theo nội dung cần nghiên cứu

+ Phương pháp phân tích tổng hợp, đánh giá: Dựa trên cơ sở toàn bộ số liệu

có được phân tích và đưa ra các đánh giá về thực trạng trong giai đoạn nghiên cứu Qua đó đưa ra một số dự báo trong tương lai

+ Phương pháp kế thừa: Sử dụng một số công trình nghiên cứu đã có để làm tài liệu tham khảo cho công trình nghiên cứu

6 Kết cấu luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu 3 Chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo hiểm xã hội bắt buộc và công tác quản lý thu bảo hiểm xã hôi bắt buộc

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội

8

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC

1.1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.1 Khái niệm về bảo hiểm xã hội bắt buộc

Mỗi con người để thỏa mãn nhu cầu tối thiểu đều phải lao động sản xuất để có thu nhập Nhưng trong cuộc sống, không phải ai cũng có sức khỏe, khả năng lao động

mà có thể gặp phải những rủi ro như ốm đau, tai nạn, già yếu, chết Khi đó các nhu cầu của cuộc sống không những không giảm đi mà còn tăng lên Vì vậy cần có giải pháp giúp ổn định đời sống cho mọi người BHXH chính là giải pháp hữu hiệu giúp con người vượt qua những khó khăn nêu trên và nó là nền tảng cơ bản của hệ thống an sinh xã hội của mỗi quốc gia trên toàn thế giới

Theo định nghĩa của tổ chức lao động quốc tế: “BHXH là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình khi họ gặp khó khăn do bị mất hoặc giảm thu nhập gây

ra bởi ốm đau, mất khả năng lao động, tuổi già, tàn tật và chết Hơn nữa BHXH cũng bảo vệ cho việc chăm sóc y tế, sức khoẻ và trợ cấp cho các gia đình khi cần thiết” Định nghĩa này phản ánh một cách tổng quan về mục tiêu, bản chất và chức năng của BHXH đối với mỗi quốc gia Mục tiêu cuối cùng của bảo hiểm xã hội là hướng tới sự phát triển của mỗi cá nhân trong cộng đồng và của toàn xã hội đối với mọi người Theo từ điển bách khoa Việt Nam: Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với nguời lao động khi họ gặp phải những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tử tuất, già yếu, mất việc làm, trên cơ hình thành một quỹ tài chính do

sự đóng góp của các bên tham gia Bảo hiểm xã hội, có sự bảo hộ của Nhà nước theo đúng pháp luật Nhằm bảo đảm an toàn, ổn định đời sống cho NLĐ và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo xã hội

Theo Bộ Luật lao động số 10/2012/QH13: BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc

bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi họ bị mất hoặc giảm khoản thu nhập từ nghê

9

nghiệp do bị mất hoặc giảm khả năng lao động hoặc mất việc làm do những rủi ro xã hội thông qua việc hình thành, sử dụng một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, nhằm góp phần đảm bảo an toàn đời sống của NLĐ và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn xã hội

Theo luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 được Quốc hội nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 20/11/2014: Bảo hiểm

xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia.

1.1.2 Đặc điểm của bảo hiểm xã hội bắt buộc

BHXHBB có những đặc điểm: (i) Là sự tổ chức chia sẻ hậu quả của những rủi ro xã hội hoặc các sự kiện bảo hiểm; (ii) Là quá trình phân phối lại thu nhập cả theo chiều dọc và chiều ngang; (iii) Góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an toàn kinh tế cho NLĐ và gia đình họ; (iv) Là sự bảo đảm thu nhập, bảo đảm cuộc sống cho NLĐ khi họ bị giảm hay mất khả năng lao động; (v) Góp phần liên kết giữa những NLĐ xuất phát từ lợi ích chung của họ

1.1.3 Phân loại bảo hiểm xã hội bắt buộc

Hiện nay, Luật BHXH Việt Nam quy định 5 chế độ BHXHBB (ốm đau, thai sản, TNLĐ & BNN, hưu trí, tử tuất) Nội dung các chế độ được quy định cụ thể như sau:

- Chế độ ốm đau:

Quy định điều kiện và mức hưởng đối với các trường hợp người lao động ốm nghỉ việc để điều trị bệnh, các trường hợp con nhỏ ốm đau người lao động phải nghỉ việc để chăm sóc, không khống chế chỉ thực hiện với con thứ nhất, thứ hai

10

- Chế độ thai sản:

Quy định điều kiện, mức đóng, mức hưởng đối với trường hợp người lao động nữ nghỉ chế độ thai sản hoặc nhận nuôi con, hoặc người chồng được hưởng chế độ thai sản khi vợ nghỉ chế độ thai sản

- Chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Quy định điều kiện, mức đóng, mức hưởng đối với trường hợp khi người tham gia bị tai nạn tại nơi làm việc và trong giờ làm việc, ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người SDLĐ, trên tuyến đường đi và về từ nơi ở đến nơi làm việc trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý hoặc người lao động bị bệnh thuộc Danh mục bệnh nghề nghiệp khi làm việc trong môi trường hoặc nghề có yếu tố độc hại; bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do thương tật, bệnh tật

- Bảo hiểm xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung

là Bảo hiểm xã hội tỉnh) là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam đặt tại tỉnh, có chức năng giúp Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam (sau đây gọi là Tổng Giám đốc) tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tổ chức thu, chi chế độ bảo hiểm thất nghiệp; quản lý và sử dụng các quỹ: Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; thanh tra chuyên ngành việc

- Bảo hiểm xã hội tỉnh có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản và trụ sở riêng

1.2.2 Nguyên tắc quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Về nguyên tắc thu BHXHBB của một hệ thống BHXH phải bảo đảm được: tính minh bạch, tính thuận tiện, tính hiệu quả, tính kiểm soát được; tính trôi chảy trong vận hành

- Tính minh bạch

Minh bạch là một khái niệm khá trừu tượng Để đo lường tính minh bạch là một công việc hết sức khó khăn Nhiều người vẫn thường hiểu minh bạch đồng nghĩa với công khai Thực ra, khái niệm minh bạch là khái niệm rộng hơn, nó bao gồm cả cơ hội, tính bình đẳng trong tiếp nhận thông tin, tính tin cậy, nhất quán của thông tin, tính dự đoán trước được và sự cởi mở của cơ quan cung cấp thông tin Đối với xã hội, minh bạch sẽ giúp phân bổ nguồn lực xã hội một cách hiệu quả Khi minh bạch, về nguyên tắc, tài sản và nguồn lực của xã hội sẽ có cơ hội tìm đến người sử dụng nó hiệu quả nhất

Đối với nhà đầu tư, sự minh bạch có ý nghĩa quan trọng đối với việc giảm thiểu chi phí, giảm rủi ro cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Đối với bộ máy nhà nước, minh bạch có vai trò rất quan trọng trong giảm thiểu tham nhũng, sách nhiễu như ánh sáng mặt trời với vi trùng Đòi hỏi về minh bạch còn tạo ra được sức ép để bộ máy nhà nước vận hành tốt hơn

Tính minh bạch thể hiện qua một số vấn đề sau:

+ Chính sách BHXHBB quy định có rõ ràng không?

12

+ Có thông báo để người tham gia BHXHBB được biết không?

+ Thủ tục giấy tờ và hồ sơ để tham gia cũng như hồ sơ hưởng có được quy định rõ ràng và công khai hay không?

Minh bạch đảm bảo đúng đắn và hiệu quả của chính sách và thu BHXHBB

Vì có minh bạch mới giúp công tác giám sát và kiểm tra được dễ dàng và thuận tiện

- Tính thuận tiện

Thuận tiện của thu BHXHBB thể hiện ở mức độ dễ dàng thực hiện được việc thu, nộp của mọi đối tượng tham gia BHXHBB Thuận tiện sẽ tạo điều kiện mở rộng đối tượng tham gia BHXHBB cũng như tăng tiện ích và mức độ hấp dẫn của BHXHBB đối với toàn bộ xã hội

Tính thuận tiện của việc thu BHXHBB thể hiện ở một số điểm sau:

+ Thời gian trung bình tiến hành thu, nộp BHXHBB cho một đối tượng + Phương thức thu BHXHBB được các đối tượng tham gia BHXHBB cập nhật phổ biến thường xuyên

- Tính hiệu quả

Hiệu quả là một tiêu chí rất quan trọng để phản ánh kết quả nghiên cứu chính sách và quá trình nghiên cứu thực hiện chính sách BHXHBB Tính hiệu quả của thu BHXHBB thể hiện ở sự gia tăng quy mô thu BHXHBB cũng như mức độ bao phủ đối tượng BHXHBB Có khá nhiều tiêu chí định lượng và định tính để đo lường tính hiệu quả của thu BHXHBB như:

+ Số người tham gia BHXHBB tăng thêm hàng năm

+ Mức độ kiểm soát các gian lận về thu BHXHBB (số tuyệt đối, số tương đối)

+ Mức độ hài lòng của xã hội đối với chính sách và quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHXHBB

+ Chi phí cho việc thu nộp BHXHBB có giảm đi tương đối hay không

- Tính kiểm soát được

13

Kiểm soát được ở đây đề cập đến vấn đề về sự tuân thủ pháp luật BHXH Trình tự tuân thủ pháp luật có tầm quan trọng cho bất kỳ một chế độ BHXH nào theo bất kỳ kiểu đóng góp nào Cho nên tất cả các hệ thống BHXH phải thường xuyên kiểm tra mức độ tuân thủ tốt nhất trong những điều kiện kinh tế xã hội khác nhau để đảm bảo thu cho được và đầy đủ tiền đóng góp

Kiểm soát ám chỉ việc quan sát tất cả mọi việc xảy ra trong cộng đồng theo quy tắc đã được thiết lập và mệnh lệnh được đưa ra Do vậy có thể hiểu hoạt động kiểm soát cũng gần như kiểm tra việc tuân thủ, vì nếu việc tuân thủ đầy đủ quy chế tức là đã thực thi được đúng phận sự của mình

Pháp luật BHXH quy định các nhóm đối tượng người SDLĐ nào và những NLĐ nào phải có trách nhiệm nộp tiền đóng BHXHBB Nhưng bao giờ cũng có những người SDLĐ và thậm chí cả NLĐ tìm cách trốn trách nhiệm của mình Họ có nhiều cách trốn khác nhau với phạm vi khác nhau Do vậy, một trong những vấn đề

mà ta phải đối mặt khi thực thi pháp luật BHXH nói chung cũng như vận hành cơ chế thu BHXH nói riêng là sự không tuân thủ của người tham gia Với những đặc điểm như vậy nên một trong những tiêu chí đánh giá cơ chế quan trọng được đưa ra

đó là xem xét tính kiểm soát được của hoạt động thu BHXHBB

Kiểm soát được đảm bảo tính hiệu quả và hiệu lực của thu BHXHBB Bởi lẽ,

có giám sát kiểm tra thì mới phát hiện được những mặt được và mặt chưa được của thu BHXHBB

- Tính trôi chảy trong vận hành

Đây là tiêu chí mang tính chất tổng hợp nhất khi thiết kế một cơ chế nào đó bởi nó chính là việc đánh giá sự phối hợp giữa các bộ phận, phân hệ của việc kết hợp các tiêu chí riêng biệt Thực tế cho thấy với những tiêu chí đã đưa ra ở trên mức

độ hiệu quả trong hoạt động có thể đạt được ở tiêu chí này nhưng nhiều ở tiêu chí kia nhưng quan trọng là sự kết hợp của các tiêu chí ở mức độ nào để đạt được sự hài hòa cao nhất từ đó mới tạo điều kiện cho sự phát triển của hệ thống thu cũng như của toàn hệ thống

14

Do vậy khi đánh giá mức độ trôi chảy trong vận hành của hoạt động thu sẽ tập trung vào việc hệ thống lại các tiêu chí đã được đánh giá ở trên và tổng hợp lại thành các nội dung chủ yếu sau:

+ Vấn đề về đảm bảo tính tuân thủ

+ Thời gian và tiến độ thực hiện có đảm bảo hay không

+ Hiệu quả của cải cách hành chính trong hệ thống BHXH

1.2.3 Phương pháp thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Công tác thu các chế độ BHXHBB là đầu vào của Quỹ BHXHBB Nó là nguồn hình thành quỹ BHXHBB tác động trực tiếp đến hoạt động của ngành BHXH Do đó để thực hiện nhiệm vụ thu BHXHBB của các đối tượng tham gia BHXH của nước ta hiện nay đã áp dụng 2 phương pháp chủ yếu: Phương pháp thu gián tiếp và phương pháp thu trực tiếp

- Phương pháp thu gián tiếp

Phương pháp thu gián tiếp là phương thức thu tiền đóng BHXHBB của các đối tượng tham gia được thực hiện bởi sự ủy quyền của cơ quan BHXH cho các cấp

ủy quyền, các đại diện pháp nhân, đơn vị sử dụng lao động, đại lý thu…

Về cơ bản hình thức thu này được thực hiện như sau: Cơ quan BHXH ký hợp đồng trách nhiệm với một số cá nhân để hình thành đại lý thu (những cá nhân này thường là những người đang tham gia BHXHBB có trách nhiệm uy tín ở địa phương được xã phường, thị trấn, ủy ban giới thiệu) Hàng tháng đại lý thu thu tiền của các đối tượng tham gia và sau 5 ngày nộp lên cơ quan BHXH để tiến hành phát hành thẻ hoặc ghi nhận quá trình tham gia BHXH Còn đối với các đơn vị sử dụng lao động hàng tháng trích nộp một phần lương của người lao động và phần trích nộp của đơn vị sử dụng lao động đến cơ quan BHXH hoặc chuyển khoản vào tài khoản của cơ quan BHXH

- Phương pháp thu trực tiếp

Phương pháp thu trực tiếp là phương pháp thu trực tiếp của người lao động thực hiện trực tiếp do cán bộ công chức, viên chức của ngành BHXH thu Hay nói

15

một cách khác là thu các khoản nộp BHXHBB của các đối tượng tham gia mà không qua khâu trung gian Tuy nhiên phương pháp này hiện nay mới chỉ áp dụng cho đối tượng là người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, người lao động có thể đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH trước khi đi làm việc ở nước ngoài hoặc đóng qua doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài

1.2.4 Nội dung công tác quản lý thu BHXHBB của Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

- Xây dựng, điều chỉnh và giao kế hoạch thu BHXHBB hàng năm

Hàng năm căn cứ tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương, khả năng phát triển lao động, quy định về tiền lương, các yếu tố ảnh hưởng khác và hướng dẫn của BHXH Việt Nam, BHXH tỉnh lập dự toán thu BHXHBB cho năm

kế hoạch gửi BHXH Việt Nam Trong năm hiện hành, sau khi có quyết định giao kế hoạch của BHXH Việt Nam, BHXH tỉnh thực hiện phân bổ kế hoạch cho văn phòng BHXH thành phố và BHXH các quận huyện thị xã thực hiện Cuối năm hiện hành, căn cứ tình hình thực hiện dự toán và khả năng hoàn thành kế hoạch, BHXH Việt Nam cân đối điều chỉnh kế hoạch, BHXH tỉnh căn cứ kế hoạch điều chỉnh thực hiện điều chỉnh kế hoạch cho văn phòng BHXH thành phố và BHXH các quận huyện thị xã thực hiện

- Quản lý đối tượng thu BHXHBB và tiền thu BHXHBB

BHXH tỉnh theo dõi, quản lý tăng giảm đối tượng và mức đóng BHXHBB toàn thành phố Số tiền thu BHXHBB được chuyển toàn bộ về BHXH Việt Nam qua các tài khoản chuyên thu mở tại hệ thống các ngân hàng, kho bạc để quản lý tập trung toàn bộ nguồn thu BHXHBB

- Khai thác, phát triển đối tượng tham gia và quản lý, đôn đốc thu nợ BHXHBB

Hàng năm, cơ quan BHXH tỉnh phối hợp với các cơ quan chức năng tại địa phương thực hiện khai thác, phát triển đối tượng tham gia BHXHBB theo quy định

16

của pháp luật về BHXH đồng thời rà soát các đơn vị nợ BHXHBB đôn đốc các đơn

vị thực hiện nghĩa vụ BHXHBB để đảm bảo quyền lợi cho NLĐ

- Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về thu BHXHBB và xử lý các trường hợp nợ, trốn đóng, chậm đóng BHXHBB

BHXH tỉnh có Phòng Thanh tra, Kiểm tra để thực hiện nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra trong và ngoài ngành trong đó có nội dung Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về thu BHXHBB và xử lý các trường hợp nợ, trốn đóng, chậm đóng BHXHBB Ngày 31/3/2016, Chính phủ đã ban hành nghị định số 21/2016/NĐ-CP quy định việc thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về đóng BHXH, BHTN, BHYT của cơ quan BHXH trong đó đã trao quyền cho Giám đốc BHXH cấp tỉnh được xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Nghị định này đã giúp cho cơ quan BHXH cấp tỉnh có thêm công cụ hữu hiệu để xử

M KH = Số thu BHXHBB trong năm/Kế hoạch thu BHXHBB trong năm

Đây là tiêu chí đầu tiên và quan trọng nhất để đánh giá quản lý thu BHXHBB, theo quyết định số 902/QĐ-BHXH ban hành ngày 26/06/2007 của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam về quản lý thu BHXH, định kì hàng năm, dựa vào báo cáo kết quả thu BHXHBB của BHXH các tỉnh thành phố trong cả nước nộp ngày 31/12 của năm, dựa vào bảng xây dựng kế hoạch thu BHXHBB năm sau của các BHXH tỉnh thành phố, dựa vào các văn bản pháp luật, chính sách của nhà nước mới ban hành, BHXH Việt Nam tiến hành khảo sát, tổng hợp và lên kế hoạch cùng Ban thu của BHXH Việt Nam để tính toán số lượng lao động, số đơn vị tham gia trong năm tới, số đơn vị trốn đóng và còn nợ đọng … từ đó đưa ra tổng số tiền BHXHBB phải thu của từng BHXH tỉnh, thành phố trong cả nước, sao cho kế hoạch được giao

17

sát với tình hình thu thực tế nhất của từng địa bàn, từ đó ra văn bản công bố kế hoạch phải thu vào ngày 10/01 hàng năm, dựa vào bảng kế hoạch này BHXH Việt Nam xét tiêu chí đánh giá quản lý thu BHXHBB Theo đó BHXH tỉnh, thành phố trong cả nước vào ngày cuối cùng trong năm phải thu đủ 100% kế hoạch được giao hoặc vượt mức kế hoạch được giao thì mới được coi là thành công

- Tỷ lệ nợ đọng tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc trong năm (Tn)

T n = (Tổng số nợ BHXHBB trong năm / Tổng số phải thu BHXHBB trong năm) x 100%

Đây là tiêu chí thứ hai để đánh giá quản lý thu BHXHBB, theo đó bên cạnh việc hoàn thành kế hoạch thu trong năm thì việc thu hồi nợ đọng, giảm nợ đọng số tiền BHXHBB theo từng năm là tiêu chí để xác định kết quả hoạt động công tác quản lý thu trong năm đó, việc thu hồi số tiền nợ đọng hay số tiền nợ đọng giảm theo từng năm phản ánh công tác quản lý đối tượng, công tác thanh tra kiểm tra đơn

vị, cùng sự phối hợp giữa ngành BHXH và các ban ngành chức năng, các cơ quan quản lý nhà nước đã phát huy được hiệu quả đến đâu? đạt được những kết quả như thế nào? vì vậy tỷ lệ nợ đọng tiền BHXHBB giảm theo từng năm là tiêu chí thứ hai quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý thu BHXHBB trong năm đó của

cơ quan BHXH các tỉnh, thành phố trong cả nước

- Tỷ lệ phát triển đối tượng tham gia BHXHBB trong năm (TPT)

T PT = (Số đối tượng tham gia BHXHBB trong năm/ Dân số thuộc diện tham gia BHXHBB trong độ tuổi lao động) x 100%

Đây là tiêu chí thứ ba để đánh giá quản lý thu BHXHBB, theo đó bên cạnh việc hoàn thành kế hoạch thu trong năm, việc giảm tỷ lệ nợ thì việc phát triển đối tượng tham gia BHXHBB theo từng năm là tiêu chí để xác định kết quả hoạt động công tác quản lý thu trong năm đó Đảm bảo hoàn thành kế hoạch giao của BHXH Việt Nam cũng như thực hiện Chỉ thị số 21/CT-TTg về phát triển đối tượng tham gia BHXH đến năm 2020 đạt 50% lực lượng lao động

1.4.1.1 Công tác tuyên truyền thu BHXHBB

Công tác tuyên truyền đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người lao động cũng như chủ sử dụng lao động về việc thực hiện Luật BHXH Hiện nay, khá nhiều doanh nghiệp và người lao động chưa tiếp cận một cách sâu sắc

về quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi tham gia BHXHBB, dẫn đến việc các doanh nghiệp và người lao động chưa ý thức tự giác tham gia BHXHBB mà chỉ coi đó là điều kiện bắt buộc theo quy định của Nhà nước và tham gia một cách đối phó Người lao động chưa nhận thức hết được các quyền lợi của mình được hưởng khi tham gia BHXHBB, mặt khác chủ sử dụng lao động lại muốn tiết kiệm một phần chi phí sản xuất kinh doanh đáng lẽ ra phải đóng góp BHXH cho người lao động của mình Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho quản lý thu BHXHBB không đạt được hiệu quả cao Đồng thời người lao động bị thiệt thòi do không am hiểu chính sách mà chưa được hưởng chế độ hoặc bị chi sai

1.4.1.2 Năng lực cán bộ làm công tác thu BHXHBB

Để thực hiện tốt chính sách BHXHBB đòi hỏi người cán bộ phải chuyên tâm nghiên cứu, am hiểu luật pháp nói chung và Luật BHXH nói riêng, cần cù, có trách nhiệm với công việc, đồng thời phải có một trình độ nhất định về toán học, kế toán cũng như hiểu biết về hệ thống máy tính và công nghệ thông tin, đảm bảo được công tác quyết toán, thu, chi chính xác, kịp thời đúng với hướng dẫn của Luật BHXH, nhanh chóng xử lý các phát sinh Mặt khác tư cách đạo đức nghề nghiệp cũng phải đặt lên hàng đầu, không bị mua chuộc hay bị ảnh hưởng bởi tiêu cực 1.4.1.3 Cơ sở vật chất – trang thiết bị phục vụ công tác thu BHXHBB

Đây là nhân tố tác động trực tiếp đến công tác phục vụ đối tượng nhanh

19

chóng, kịp thời và là nhân tố gián tiếp đến công tác thu – chi trả chế độ cho đối tượng Với một trụ sở rộng rãi đảm bảo cho lượng khách đến giao dịch không bị ùn tắc, chật chội, làm mất thời gian của đối tượng, đồng thời làm giảm hiệu quả của hoạt động thu và chi trả chế độ cho người lao động Mặt khác, trong quá trình làm việc của các cán bộ cần phải trang bị đầy đủ trang thiết bị làm việc phù hợp với không gian và công nghệ tiên tiến, sao cho đáp ứng tối đa nhu cầu làm việc của cán

bộ để công việc đạt hiệu quả cao nhất

1.4.2 Các nhân tố khách quan đối với Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.4.2.1 Các văn bản pháp luật của Nhà nước

Giữa chính sách tiền lương, chính sách bảo hiểm xã hội nói chung và công tác thu – chi BHXHBB nói riêng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Chính sách tiền lương là tiền đề và là cơ sở để cho việc thực hiện chính sách BHXHBB, bởi lẽ tiền lương của người lao động là căn cứ đóng hay nói cách khác công tác thu BHXHBB dựa trên mức đóng là tiền lương của người lao động đồng thời nó cũng là cơ sở để tính toán mức hưởng BHXH để chi trả các chế độ BHXHBB

Về chính sách BHXHBB: Trong quá trình hội nhập và phát triển, luật BHXH trong quá trình thực hiện cũng chịu sự tác động không nhỏ khi dần phải được điều chỉnh và thay đổi sao cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, môi trường sống của mỗi quốc gia Cụ thể như điều chỉnh tỷ lệ thu, điều chỉnh mức hưởng, hay thay đổi quy trình quản lý và hoạt động Hàng năm thay đổi tỷ lệ thu đồng thời điểu chỉnh

20

1.4.2.2 Điều kiện kinh tế - chính trị, xã hội

Điều kiện kinh tế - chính trị, xã hội có ảnh hưởng trực tiếp tới chính sách an sinh xã hội nói chung và ảnh hưởng đến chính sách BHXHBB nói riêng, qua đó nó trực tiếp tác động đến nguồn thu quỹ BHXHBB và hoạt động chi trả các chế độ BHXHBB Cụ thể hơn khi kinh tế xã hội kém phát triển thì các doanh nghiệp sẽ dần thu hẹp quy mô hoạt động dẫn đến lợi nhuận bị giảm sút, nguy cơ giải thể phá sản Như vậy, đồng nghĩa với việc rút gọn lực lượng lao động, việc trích nộp BHXHBB gặp nhiều khó khăn hơn, nguồn thu giảm dần, thất thu nhưng chế độ chính sách cho người lao động vẫn phải chi trả, nguồn thu không đủ cho nguồn chi sẽ làm cho nguồn quỹ BHXHBB bị thâm hụt dẫn tới nguy cơ vỡ quỹ Mặt khác, hệ luỵ của điều kiện kinh tế chính trị khủng hoảng đó là tình trạng thất nghiệp, đói nghèo, tệ nạn xã hội gia tăng, trộm cắp làm cho lực lượng lao động mất dần khả năng quay lại thị trường lao động Trên thực tế, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm

2013 đến nay đã diễn ra khá phức tạp, sự đổ vỡ hàng loạt hệ thống ngân hàng, tình trạng đói tín dụng, sự sụt giá chứng khoán và trượt giá về tiền tệ trên quy mô lớn ở nhiều nước

1.4.2.3 Dân số - lực lượng lao động

- Về dân số: Là một bức tranh khá khái quát về nguồn quỹ BHXHBB của mỗi quốc gia Hay nói cách khác, quốc gia có dân số trẻ, trong độ tuổi lao động thì nguồn thu quỹ BHXHBB tăng dần, quốc gia nào có dân số già thì nguồn chi quỹ BHXHBB lăng lên Trên thực tế, chi các chế độ dài hạn như chế độ hưu trí tử tuất là nguồn chi lớn nhất trong các chế độ BHXH ngắn hạn khác như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động

- Về lực lượng lao động: nguồn chi cho nữ giới luôn lớn hơn nguồn chi cho nam giới Đây cũng chính là một trong những yếu tố mà mỗi quốc gia trong quá trình tính toán nguồn quỹ BHXHBB cũng được nhắc tới

- Đối với chủ sử dụng lao động: luôn tìm cách trốn đóng BHXHBB, tìm mọi cách giảm thiểu nhất tiền đóng BHXHBB

- Hằng tháng, cán bộ thực hiện đôn đốc đơn vị nộp tiền theo quy định

- Trường hợp đơn vị nợ quá 02 tháng tiền đóng, đối với phương thức đóng hằng tháng; 04 tháng, đối với phương thức đóng 03 tháng một lần; 07 tháng, đối với phương thức đóng 06 tháng một lần:

+ Cán bộ trực tiếp đến đơn vị để đôn đốc, lập Biên bản làm việc về việc đóng BHXHBB cho người lao động;

+ Gửi văn bản đôn đốc 15 ngày một lần

- Sau thời gian 03 tháng kể từ lập Biên bản làm việc về việc đóng BHXHBB cho người lao động và thực hiện các biện pháp đôn đốc mà đơn vị vẫn không đóng BHXHBB, đề nghị thành lập đoàn thanh tra đột xuất để tổ chức thanh tra chuyên ngành theo quy định hoặc phối hợp với cơ quan quản lý lao động, cơ quan Thuế thành lập đoàn thanh tra liên ngành

- Đối với chủ đơn vị có dấu hiệu bỏ trốn khỏi Việt Nam thì phối hợp với cơ quan công an để có biện pháp ngăn chặn kịp thời

- Trường hợp đơn vị có dấu hiệu phạm tội trốn đóng BHXHBB cho người lao động, phối hợp chuyển hồ sơ sang cơ quan có thẩm quyền đề nghị điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật hình sự

1.6 Kinh nghiệm thực tế về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của

cơ quan bảo hiểm xã hội

1.6.1 Kinh nghiệm của một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.6.1.1 Kinh nghiệm từ Bảo hiểm xã hội thành phố Đà Nẵng

Mặc dù kinh tế năm 2015 đến năm 2016 Đà Nẵng nói riêng cũng như toàn quốc nói chung gặp rất nhiều khó khăn Tổng số đơn vị giải thể phá sản, chủ bỏ trốn ngày một tăng, sản xuất đình trệ, chủ sử dụng lao động trốn đóng nợ tiền công tiền

22

lương của lao động,… nhưng tuy nhiên BHXH Đà Nẵng vẫn thực hiện thu được 2.715.019 triệu đồng đạt 104,5% kế hoạch BHXH Việt Nam giao, tỷ lệ nợ 3,2% thấp hơn 0,8% tỷ lệ nợ bình quân của cả nước, số người tham gia BHXHBB là 218.302 nghìn người đạt 101,3% kế hoạch của BHXH Việt Nam BHXH Đà Nẵng

là đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao Để dạt được điều đó BHXH Đà Nẵng đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp Trước hết phải nói tới công tác phối hợp liên ngành trong tổ chức thực hiện Luật BHXH và công tác thanh tra liên ngành

BHXH Đà Nẵng đã chủ động tham mưu với Thành ủy, UBND thành phố ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về chính sách BHXHBB, thành lập đoàn thanh tra liên ngành xử lý vi phạm về BHXHBB, thực hiện giao dịch điện tử, giao dịch qua mạng

- BHXH thành phố đã phối hợp với các Sở, ban, ngành địa phương trong việc

tổ chức triển khai thực hiện chính sách BHXHBB và ký các quy chế phối hợp với nhiều nội dung thực hiện

- Chủ động báo cáo với Thành ủy và UBND thành phố chủ trương của Ngành về mở rộng thực hiện thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh qua hệ thống Bưu điện trên địa bàn

- BHXH thành phố đã chủ trì, phối hợp với Cục thuế thành phố ký Quy chế phối hợp liên Ngành số 01/QCLN-BHXH-CT ngày 12/2/2015 giữa BHXH thành phố Đà Nẵng và Cục thuế Đà Nẵng; Đồng thời tổ chức hội nghị triển khai Quy chế phối hợp đến từng BHXH quận, huyện và chi cục Thuế

- Thành lập đoàn kiểm tra các đơn vị trốn đóng BHXHBB trong đó có cán bộ của Cục thuế Đà Nẵng cùng tham gia, phối hợp

- Ngoài các yếu tố trên BHXH Đà Nẵng cũng rất chú trọng ứng dụng CNTT vào quản lý Tại trụ sở BHXH thành phố còn trang bị màn hình cảm ứng đa chức năng giúp người dân tham gia BHXH có thể dễ dàng tra cứu các thủ tục, quá trình tham gia và có thể biết chủ sử dụng lao động có đóng cho mình hay không để có thể kịp thời thông báo đến cơ quan BHXH đảm bảo quyền lợi cho người lao động

23

1.6.1.2 Kinh nghiệm của Bảo hiểm xã hội thành phố Hồ Chí Minh

TP Hồ Chí Minh là Thành phố có số thu BHXHBB lớn nhất cả nước Số thu

kế hoạch BHXH Việt Nam giao luôn cao nhưng BHXH thành phố luôn hoàn thành xuất sắc kế hoạch giao Năm 2016 BHXH thành phố thu được 33,119,386 triệu đồng đạt 103.1% so với kế hoạch của BHXH Việt Nam giao, số người tham gia BHXHBB là 2,082,631 đạt 101.7%, tỷ lệ nợ 4,6%

Là địa bàn rộng lớn có nhiều khu công nghiệp, để đạt hiệu quả trong công tác thu BHXHBB, BHXH Thành phố đã chủ động phối hợp với Sở Lao động thương binh xã hội, Sở kế hoạch đầu tư và Ban quản lý dự án các khu công nghiệp, khu chế xuất xây dựng kế hoạch liên tịch thực hiện chế độ chính sách BHXH, phối hợp kiểm tra BHXH, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật BHXHBB cho người lao động, chủ sử dụng lao động Khi các doanh nghiệp nước ngoài ngày một tăng, BHXH TP đã ký kết ngay quy chế phối hợp với Sở thương mại để quản lý đối tượng tham gia ngay

từ đầu Việc tổng kết đánh giá công tác phối hợp cũng được BHXH TP chú trọng thực hiện thường xuyên 6 tháng 1 lần nhằm nâng cao hiệu quả công tác phối hợp Tuy nhiên là địa bàn có nhiều doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp ngoài quốc doanh, doanh nghiệp nước ngoài nên chịu tác động mạnh mẽ suy thoái kinh tế của các năm qua Do đó tỷ lệ nợ luôn cao nằm trên top đầu BHXH các tỉnh, thành phố có tỷ lệ nợ cao như năm 2016 là 4,6% cao hơn 0,6 so với bình quân chung của

cả nước Để khắc phục điều này BHXH TP đã công khai danh tính các đơn vị nợ trên các phương tiện thông tin đại chúng BHXH thành phố chủ động phối hợp với các sở ban ngành trên địa bàn thực hiện các cuộc thanh tra, kiểm tra đối với đơn vị

có dấu hiệu nợ đọng, trốn đóng BHXH thành phố cũng là đơn vị đi đầu trong công tác khởi kiện Tuy nhiên việc khởi kiện cũng chưa thực sự đạt được hiệu quả cao như mong muốn và từ khi thực hiện Luật BHXH giao chức năng khởi kiện doanh nghiệp cho Liên đoàn lao động thì đến nay việc khởi kiện cũng gặp muôn vàn khó khăn

Các cơ quan quản lý có vai trò rất quan trọng trong quản lý hoạt động của BHXH thông qua việc định hướng, xây dựng pháp luật cũng như chính sách cũng như chỉ đạo để các ngành, các cấp, đơn vị sử dụng lao động và người dân tuân thủ chấp hành về chính sách BHXHBB

Hoạt động BHXH phải dựa trên nguyên tắc bắt buộc ở một số các đối tượng tham gia, có sự hỗ trợ từ Ngân sách nhà nước để thu hút người tham gia, đảm bảo

ổn định quỹ BHXHBB nhằm thực hiện công tác an sinh xã hội ở một quốc gia Đồng thời cơ chế, chế tài xử lý nghiêm khắc các hành vi trốn đóng, gian lận đóng BHXHBB cũng phải được thực thi song hành thì cũng giúp cho việc chấp hành về chính sách BHXHBB cũng được tốt hơn

Công tác dự báo phải được coi trọng để có căn cứ khoa học nhằm xây dựng phát triển nguồn thu một cách sát thực, khả thi Đồng thời phải thường xuyên có sự điều chỉnh để sát thực với tình hình hiện tại

Cần chủ động sáng tạo trong công tác, đặc biệt là công tác truyên truyền phổ biến chính sách với nhiều hình thức khác nhau, đồng thời thực hiện cải cách hành chính tạo được sự đồng thuận của người tham gia để biến quá trình nhận thức về việc tham gia BHXHBB sang tự giác tự nguyện

Tranh thủ sự lãnh đạo của cấp Ủy Đảng, Chính quyền địa phương trong công tác BHXH Phối hợp chặt chẽ với các ban ngành liên quan để thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra BHXH cần căn cứ tình hình thực tế để kịp thời tham mưu với các cấp chính quyền để có hướng xử lý kịp thời mang lại hiệu quả cao

25

Đối với các đơn vị nợ cần theo dõi diễn biến các đơn vị nợ, cố tình trây ì, trốn đóng và nợ BHXHBB để có các biện pháp kịp thời xử lý như kiểm tra, thanh tra, khởi kiện hoặc có thể khởi tố hình sự

Kết luận chương 1

Tại Chương 1, luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ hơn một số vấn đề về khái niệm, đặc điểm, phân loại BHXHBB Đặc biệt luận văn đã đi sâu nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu BHXHBB của BHXH cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cũng như một số kinh nghiêm của BHXH các thành phố lớn cần lưu ý để làm bài học tham khảo quan trọng đối với BHXH thành phố Hà Nội Đây là nền tảng lý thuyết cơ bản để làm cơ sở đi sâu phân tích

và đánh giá thực trạng công tác quản lý thu BHXHBB tại BHXH thành phố Hà Nội ở chương 2

26

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM

XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Khái quát chung về Bảo hiểm xã hội Thành phố Hà Nội

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Bảo hiểm xã hội Thành phố Hà Nội

Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội được thành lập theo quyết định số 15 QĐ/TC-CB ngày 15 tháng 06 năm 1995 của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam và được tổ chức lại theo Quyết định số 3902/QĐ-BHXH ngày 24/07/2008 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về việc tổ chức lại Bảo hiểm xã hội Thành phố Hà Nội theo Nghị quyết số 15/2008/QH12 ngày 29/05/2008 của Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới hành chính Thành phố Hà Nội và một số tỉnh liên quan

Hiện nay Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội bao gồm: Văn phòng BHXH TP

Hà Nội và 13 phòng Nghiệp vụ; 12 BHXH Quận, 17 BHXH huyện và BHXH thị xã Sơn Tây

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội Thành phố Hà Nội

2.1.2.1 Chức năng

Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội có chức năng giúp Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; quản lý các quỹ: Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn thành phố

Hà Nội theo quy định của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và quy định của pháp luật Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diện của Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam và chịu sự quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội của Ủy ban nhân dân Thành phố

Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản và trụ sở đặt tại thành phố Hà Nội

27

Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo Quyết định số 1414/QĐ-BHXH ngày 04/10/2016 của Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam

2.1.2.2 Nhiệm vụ

- Xây dựng, trình Tổng Giám đốc kế hoạch ngắn hạn và dài hạn về phát triển bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn và chương trình công tác hàng năm; tổ chức thực hiện kế hoạch, chương trình sau khi được phê duyệt

- Tổ chức thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chế độ, chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế

- Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo quy định, cụ thể:

+ Cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế cho những người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế;

+ Khai thác, đăng ký, quản lý các đối tượng tham gia và hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế Thu các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế của các tổ chức và cá nhân tham gia; từ chối việc đóng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế không đúng quy định Kiểm tra việc ký hợp đồng, việc đóng, trả bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế đối với cơ quan, đơn vị, tổ chức sử dụng lao động;

+ Ký hợp đồng với các tổ chức làm đại lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

và đại lý chi các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định;

+ Giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; thực hiện tiếp nhận

hồ sơ và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Bảo hiểm xã hội tỉnh; thực hiện cơ chế một cửa liên thông trong giải quyết chế

độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế tại cơ quan Bảo hiểm

xã hội tỉnh và Bảo hiểm xã hội quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là Bảo hiểm xã hội huyện);

28

+ Chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; từ chối chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế không đúng quy định;

+ Quản lý, sử dụng, hạch toán kế toán các nguồn kinh phí và tài sản theo quy định;

+ Ký, tổ chức thực hiện hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế với các cơ

sở khám, chữa bệnh có đủ điều kiện, tiêu chuẩn chuyên môn, kỹ thuật; kiểm tra, đánh giá việc chỉ định điều trị, sử dụng thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế, dịch vụ

kỹ thuật y tế cho người bệnh; kiểm tra, xác định chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm

y tế, bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế và chống lạm dụng quỹ bảo hiểm y tế;

- Tham gia vào quá trình lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc, vật tư y tế của các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn theo quy định

- Tham gia phối hợp với Sở Y tế và đơn vị liên quan, chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn xây dựng nhu cầu, đồng thời thẩm định

và tổng hợp nhu cầu về danh mục, số lượng thuốc; giám sát việc thực hiện kế hoạch thuốc đảm bảo cung ứng đủ thuốc theo Danh mục thuốc đấu thầu tập trung quốc gia đối với thuốc thuộc lĩnh vực bảo hiểm y tế do Bảo hiểm xã hội Việt Nam thực hiện theo quy định

- Thực hiện kiểm tra, thanh tra chuyên ngành về đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế theo quy định, cụ thể:

+ Tổ chức kiểm tra, giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo về việc thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế đối với các đơn vị trực thuộc Bảo hiểm xã hội tỉnh và tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm

y tế theo quy định của pháp luật; kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền xử lý những hành vi vi phạm pháp luật;

29

+ Xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra chuyên ngành

về đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh; gửi

kế hoạch thanh tra để báo cáo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Ủy ban nhân dân tỉnh, Thanh tra cấp tỉnh Thanh tra đột xuất khi phát hiện tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật về đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh hoặc khi được Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam giao; xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế theo quy định;

+ Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định

xử lý sau thanh tra, kiểm tra đối với tổ chức và cá nhân theo quy định của pháp luật Tổng hợp, báo cáo kết quả công tác thanh tra chuyên ngành về đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế theo quy định

- Tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch cải cách hành chính theo chỉ đạo, hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội Việt Nam Thực hiện công tác cải cách thủ tục hành chính, công tác pháp chế và công tác kiểm soát thủ tục hành chính Tổ chức triển khai hệ thống quản lý chất lượng theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 9001:2008 trong thực hiện nhiệm vụ

- Quản lý, lưu trữ hồ sơ tài liệu hành chính, nghiệp vụ và hồ sơ đối tượng tham gia, hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế

- Tổ chức thực hiện giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế theo quy định

- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn về chuyên môn, nghiệp vụ bảo hiểm

xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cho công chức, viên chức thuộc Bảo hiểm xã hội tỉnh

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương, các tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, để giải quyết các vấn đề có liên quan đến việc thực hiện các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế theo quy định

30

- Có quyền khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu tòa án bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn

- Đề xuất với Bảo hiểm xã hội Việt Nam kiến nghị việc xây dựng, sửa đổi,

bổ sung cơ chế, chính sách về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thanh tra, điều tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế

- Cung cấp đầy đủ và kịp thời thông tin về việc đóng, quyền được hưởng các chế độ, thủ tục thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế khi người lao động, người sử dụng lao động hoặc tổ chức công đoàn yêu cầu; cung cấp đầy đủ và kịp thời tài liệu, thông tin liên quan theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

- Định kỳ 6 tháng, phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về lao động ở địa phương cập nhật thông tin về tình hình sử dụng lao động trên địa bàn Phối hợp cơ quan thuế cập nhật mã số thuế của tổ chức, cá nhân; định kỳ hàng năm, cập nhật thông tin do cơ quan thuế cung cấp về chi phí tiền lương để tính thuế của doanh nghiệp hoặc tổ chức

- Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện Bảo hiểm xã hội huyện trong phạm

vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao

- Quản lý công chức, viên chức, lao động hợp đồng thuộc BHXH tỉnh

- Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành Bảo hiểm xã hội tỉnh Thực hiện chế độ thông tin, thống

kê, báo cáo, thi đua - khen thưởng theo quy định

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Tổng Giám đốc giao

2.1.3 Cơ cấu tổ chức quản lý của Bảo hiểm xã hội Thành phố Hà Nội

Tổng số công chức, viên chức toàn hệ thống BHXH Thành phố: 1.377 người Trong đó: 85 cán bộ có trình độ Thạc sỹ; 1.005 cán bộ có trình độ Đại học