Nâng cao chất lượng công chức cục quản lý thị trường tỉnh bắc ninh

Tác giả nêu thực trạng phát triển nguồn nhân lực QLTT của tỉnh Quảng Trị và đề xuất năm nhóm giải pháp giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực này, bao gồm: Xác định mục tiêu xây dựng đ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác

Tác giả luận văn

Vũ Phương Huấn

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài, tác giả nhận được sự nhiệt tình hướng dẫn của PGS.TS Phạm Văn Dũng, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu của Thầy Ngoài ra, tôi xin gửi lời cảm ơn các đồng chí tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh trong việc phối hợp, tham gia khảo sát ý kiến của tôi để bài luận có sự phản ảnh thiết thực hơn Trân trọng cảm ơn các đồng chí tại các Vụ thuộc Tổng cục Quản lý thị trường, một số đơn vị thuộc Bộ Công Thương đã cung cấp tài liệu, số liệu nghiên cứu, các thông tin cần thiết trong quá trình hoàn thiện đề tài Đặc biệt, xin dành sự biết ơn tới gia đình, những người thân yêu đã động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứ và hoàn thiện đề tài Mặc dù rất cố gắng, tuy nhiên, nâng cao chất lượng công chức nói chung và chất lượng công chức quản lý thị trường nói riêng là một vấn đề có nội hàm rộng và liên quan đến nhiều lĩnh vực, tài liệu nghiên cứu và khả năng bản thân có hạn không tránh khỏi những sai sót nhất định Tác giả rất mong muốn nhận được những góp ý từ thầy cô và bạn bè để đề tài hoàn thiện và thiết thực hơn

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài 1

2 Tổng quan nghiên cứu của đề tài 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài 5

5 Câu hỏi nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 6

8 Kết cấu của luận văn 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG 7

1.1 Đặc điểm, vai trò của công chức quản lý thị trường 7

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.1.2 Đặc điểm công chức quản lý thị trường 12

1.1.3 Vai trò của công chức quản lý thị trường 15

1.2 Nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường 20

1.2.1 Khái niệm nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường 20

1.2.2 Nội dung nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường 21

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường 28

1.2.4 Các tiêu chí đánh giá chất lượng công chức quản lý thị trường 33

1.3 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường tại một số địa phương 36

1.3.1 Kinh nghiệm của Cục Quản lý thị trường thành phố Hồ Chí Minh 36

1.3.2 Kinh nghiệm của Cục Quản lý thị trường Lạng Sơn 38

1.3.3 Kinh nghiệm đối với Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 39

Tiểu kết Chương 1 40

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC TẠI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH BẮC NINH 42

2.1 Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị

trường tỉnh Bắc Ninh 42

2.1.1 Khái quát về Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 42

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh 47

2.1.3 Các chính sách, quan điểm chỉ đạo của các cơ quan Trung ương 48

2.1.4 Thực trạng về số lượng và cơ cấu công chức quản lý thị trường 54

2.2 Tình hình nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 58 2.2.1 Hoạt động tuyển dụng 58

2.2.2 Hoạt động sắp xếp, bố trí công việc 59

2.2.3 Hoạt động đào tạo, bồi dưỡng 61

2.2.4 Hoạt động đánh giá, phân loại công chức 64

2.2.5 Hoạt động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe 67

2.2.6 Các chế độ đãi ngộ và các chế độ, chính sách nhằm kích thích vật chất và tinh thần 68

2.2.7 Hoạt động xây dựng môi trường, điều kiện làm việc 70

2.2.8 Hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm 71

2.3 Đánh giá chung về các hoạt động nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 73

2.3.1 Những thành tựu đã đạt được 73

2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân 73

Tiểu kết Chương 2 75

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC TẠI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2020 - 2025 77

3.1 Bối cảnh mới ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 77

3.1.1 Cơ hội 77

3.1.2 Thách thức 78

3.2 Định hướng nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 80

3.3 Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc

Ninh trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2025 80

3.4 Một số kiến nghị đối với cấp trên 84

Tiểu kết Chương 3 86

KẾT LUẬN 88

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 46

Bảng 2.1: Bảng thống kê số lượng, cơ cấu giới tính công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh năm 2018 54 Bảng 2.2: Cơ cấu độ tuổi công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh năm

2018 56 Bảng 2.3: Tình trạng sức khỏe của công chức tại Cục QLTT tỉnh Bắc Ninh năm

2018 57 Bảng 2.4: So sánh số lượng công chức tại các đơn vị năm 2018 và năm 2019 Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 59 Bảng 2.5: Số lượng công chức được cử đi đào tạo quản lý nhà nước ngạch kiểm soát viên năm 2019 62 Bảng 2.6: Số lượng công chức được cử đi đào tạo, bồi dưỡng về trình độ lý luận chính trị tại Cục QLTT tỉnh Bắc Ninh năm 2019 63 Bảng 2.7: Đánh giá hoạt động đánh giá, phân loại công chức tại Cục QLTT tỉnh Bắc Ninh 66 Bảng 2.8: Đánh giá thực hiện chế độ, chính sách đãi ngộ tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 68 Bảng 2.9: Bảng tổng hợp đánh giá chế độ tiền lương đảm bảo mức sống tối thiểu tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 69 Bảng 2.10: Bảng tổng hợp mức độ hài lòng về chính sách đãi ngộ tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 70 Bảng 2.11: Đánh giá môi trường, điều kiện làm việc tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 71 Bảng 2.12: Đánh giá về việc kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh 72

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của nghiên cứu đề tài

Hiện nay, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn biến ngày càng phức tạp và xuất hiện nhiều xu hướng mới, có tính chất chuyên nghiệp, tinh vi hơn và chủ yếu mang yếu tố nước ngoài Vấn nạn này đã và đang gây bức xúc, tác động tiêu cực tới đời sống người dân, ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và môi trường đầu tư Nạn hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang được xem là vấn nạn quốc gia

Để ngăn chặn vấn nạn này, không thể không kể tới vị trí và vai trò quan trọng của lực lượng Quản lý thị trường Lực lượng Quản lý thị trường là lực lượng chuyên trách của Nhà nước thực hiện chức năng phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại; hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng [19] Đây là lực lượng thực thi quyền lực của nhà nước trong việc kiểm soát những hàng hóa có tính chất vi phạm pháp luật trên thị trường

Là một trong những cửa ngõ vào thủ đô Hà Nội và là địa bàn có nhiều tuyến quốc lộ trọng yếu như quốc lộ 1, quốc lộ 18, Bắc Ninh được coi là một trong những điểm nóng hoạt động của các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại Bên cạnh

đó, dù là một tỉnh có địa giới không rộng, tuy nhiên đây lại là nơi tập trung nhiều cơ

sở sản xuất kinh doanh các sản phẩm tiêu dùng Tính riêng trong năm 2018, Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh đã phối kết hợp với các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra 2310 vụ, phát hiện và xử lý 1169 trường hợp sai phạm và thu phạt vào ngân sách nhà nước lên tới 8.765.080.000 đồng [26] Số vụ vi phạm vẫn tiếp tục gia tăng, hàng hóa vi phạm pháp luật được lưu thông trên thị trường ngày càng khó kiểm soát Trong khi đó, lực lượng Quản lý thị trường, đặc biệt là công chức

thực hiện chức năng của lực lượng QLTT lại chưa đáp ứng được cả về số lượng lẫn chất lượng để đảm bảo thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả Công chức QLTT tại tỉnh Bắc Ninh vẫn còn nhiều hạn chế về mặt chuyên môn, nghiệp vụ cũng như độ nhạy bén về ngoại ngữ, công nghệ thông tin để có thể đối phó được với những hành

vi vi phạm pháp luật Ngoài ra, việc quản lý công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp chất lượng công chức quản lý thị trường Trước những cấp thiết cần nâng cao chất lượng của đội ngũ công chức QLTT tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh để đáp ứng được hiệu quả công tác, nhiệm vụ được giao, đảm bảo tạo ra được môi trường quản

lý, kiểm soát hàng hóa, thương mại trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh được thuận lợi, tác

giả chọn đề tài luận văn là: “Nâng cao chất lượng công chức Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh” Luận văn sẽ phân tích thực trạng chất lượng công chức tại

Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh, tìm ra những khó khăn, thách thức và hạn chế trong việc nâng cao chất lượng công chức tại Cục, từ đó đề xuất những kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công chức cho Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh, góp phần phát triển hoạt động thương mại của địa phương và lợi ích của nhân dân

2 Tổng quan nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nói chung đã có rất nhiều công trình khoa học, luận án, luận văn, các bài đăng trên báo, tạp chí đề cập Trong đó có thể tổng quan một số công trình tiêu biểu sau:

- "Phát triển nguồn nhân lực của Tập đoàn Điện lực Việt Nam đến năm

2015" của Đinh Văn Toàn [46] Đề tài đã phân tích một cách hệ thống, toàn diện về

phát triển nguồn nhân lực và ảnh hưởng kết quả hoạt động này đến sản xuất kinh doanh điện thời kỳ mới, đánh giá thực trạng, nguyên nhân phát triển nguồn nhân lực Tập Đoàn điện lực Đặc biệt, đề tài đã đề xuất phương hướng và 6 nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực Tập Đoàn điện lực ở nước ta trong giai đoạn mới

- "Phát triển nguồn nhân lực tại Chi cục quản lý thị trường Thanh Hóa" của

Nguyễn Văn Quyết [47] Luận văn trình bày tổng quan về nguồn nhân lực, đặc điểm,

vai trò của nguồn nhân lực QLTT tỉnh Thanh Hóa và nêu lên thực trạng chất lượng nguồn nhân lực QLTT và giải pháp nhằm nâng cao cả về số lượng và chất lượng nguồn nhân lực QLTT cho Chi cục QLTT tỉnh Thanh Hóa

- "Quản lý nguồn nhân lực trong lĩnh vực quản lý thị trường tại tỉnh Thái Nguyên" của Nguyễn Hoàng Bắc [48] Tác giả trình bày thực trạng quản lý nguồn

nhân lực QLTT ở tỉnh Thái Nguyên, chi ra những hạn chế và khó khăn trong công tác quản lý nguồn nhân lực QLTT của tỉnh Qua đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện chất lượng quản lý đội ngũ nhân lực này cho tỉnh Thái Nguyên

- "Nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường tại Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa" của Ngô Quang Tuấn [49] Luận văn nhấn mạnh vào

các giải pháp nhằm giúp cho hoạt động kiểm tra, giám sát của các kiểm soát viên tại Chi cục QLTT Thanh Hóa hiệu quả hơn và đối phó được với sự tinh vi của tội phạm buôn lậu và làm hàng giả

- "Tăng cường công tác quản trị nhân lực tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh

Hà Giang" của Hoàng Ngọc Tú [51] Tác giả trình bày những hạn chế, thiếu sót

trong hệ thống quản trị nhân lực ở Chi cục QLTT tỉnh Hà Giang Từ đó tác giả đề xuất giải pháp về nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ lãnh đạo cũng như cán bộ công nhân viên của Chi cục QLTT tỉnh Hà Giang; tăng cường giáo dục, đào tạo cả về trình độ chuyên môn lẫn tư tưởng đạo đức cho cán bộ ở Chi cục này

- "Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên" của Trần Minh Dũng [52] đã khái quát cơ sở lý luận, thực tiễn

nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Chi cục QLTT tỉnh Thái Nguyên Thành công của luận văn là đã đề xuất được 6 nhóm giải pháp mang tính tổng thể, toàn diện góp phần nâng cao chất lượng cán bộ, công chức tại Chi cục QLTT tỉnh Thai Nguyên trong những năm tới

- "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế" của Phạm Công Nhất [31] Bài viết phân tích, đánh giá chất lượng nguồn nhân

lực Việt Nam sau 20 năm đổi mới, so sánh chỉ tiêu chất lượng cơ bản với một số nước

trong khu vực, nhấn mạnh sau hai năm gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO, từ

đó đề xuất giải pháp trước mắt theo yêu cầu mới của hội nhập quốc tế để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đất nước

- "Một số giải pháp xây dựng đội ngũ công chức quản lý thị trường Quảng Trị trong tình hình mới" của Trần Đức Thiện [32] Tác giả nêu thực trạng phát triển

nguồn nhân lực QLTT của tỉnh Quảng Trị và đề xuất năm nhóm giải pháp giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực này, bao gồm: Xác định mục tiêu xây dựng đội ngũ công chức; đổi mới các khâu, các bước quản lý đội ngũ công chức Chi cục QLTT; Phát huy vai trò của cấp ủy và các tổ chức chính trị xã hội ở Chi cục QLTT trong xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; Đề cao việc tự học tập, tự rèn luyện của đội ngũ công chức; Xây dựng đội ngũ công chức gắn với cải cách hành chính

Tuy nhiên, qua tổng quan chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về

"Nâng cao chất lượng công chức Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh", đây chính là

khoảng trống để cá nhân nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài nghiên cứu không bị trùng lặp với các công trình đã công bố

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích và làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường Trên cơ sở đó, đánh giá thực trạng chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh, từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công chức tại Cục

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng công

chức quản lý thị trường như khái niệm, đặc điểm, vai trò của công chức quản lý thị trường, khái niệm, các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng công chức quản

lý thị trường, các tiêu chí đánh giá chất lượng công chức quản lý thị trường và kinh nghiệm nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường ở một số địa phương

- Phân tích thực trạng nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh dựa trên các yếu tố về đặc điểm kinh tế, xã hội, chính sách của trung ương và địa phương; phân tích và đánh thực trạng các hoạt động nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường từ đó phân tích, đánh giá đặc điểm, yêu cầu môi trường công tác đối với chất lượng của công chức quản

lý thị trường tỉnh Bắc Ninh Từ đó đưa ra những định hướng, kiến nghị các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công chức Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những công chức quản lý thị trường tại

Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu được thực hiện tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh - đơn

vị trực thuộc Tổng cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương

- Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh được thành lập theo hình thức là đơn

vị thuộc Tổng cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương từ năm 2018, từ đó có sự thay đổi trong thẩm quyền quản lý và sử dụng công chức, do vậy, thời gian lựa chọn

nghiên cứu chủ yếu từ năm 2018 đến nay

5 Câu hỏi nghiên cứu

Những hạn chế, bất cập trong việc nâng cao chất lượng công chức Cục Quản

lý thị trường tỉnh Bắc Ninh là gì? Lãnh đạo Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh cần phải làm gì, làm thế nào để khắc phục những hạn chế, bất cập đó?

6 Phương pháp nghiên cứu

Với mục tiêu nghiên cứu như trên, các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được áp dụng trong đề tài này là:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp: Để nắm vững cơ sở lý luận của nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường, đề tài đi sâu phân tích khái niệm, đặc

điểm của công chức, công chức quản lý thị trường nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

- Phương pháp phân tích tư liệu: Trên cơ sở các thông tin từ các bài báo, báo cáo, tài liệu, thống kê đã được công bố, liệt kê, luận văn phân tích thực trạng chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh

- Phương pháp phỏng vấn: Thông qua việc trực tiếp hỏi các công chức quản

lý thị trường thông qua Phiếu khảo sát, tác giả thu thập, phân tích và xử lý các thông tin do công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh trả lời

- Phương pháp khảo sát thực tế: Thông qua việc phát các phiếu khảo sát trực tiếp đối với các đối tượng hiện đang là công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh, không bao gồm Lãnh đạo Cục và các đội trưởng đội quản lý thị trường

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

- Làm rõ được những vấn đề lý luận về nâng cao chất lượng công chức quản

8 Kết cấu của luận văn

- Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

- Chương 2: Thực trạng nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh

- Chương 3: Định hướng phát triển và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công chức tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG

CHỨC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG

1.1 Đặc điểm, vai trò của công chức quản lý thị trường

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm công chức

Thuật ngữ “công chức” xuất hiện lần đầu tiên tại văn bản pháp luật của Việt Nam tại Sắc lệnh số 76/SL ngày 20 tháng 5 năm 1950 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về ban hành Quy chế công chức Việt Nam Khái niệm này không ngừng được bổ sung, hoàn thiện cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Ngày 26 tháng 2 năm 1998, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh cán bộ, công chức đánh dấu một nước phát triển mới trong quá trình xây dựng pháp luật về cán bộ công chức Theo đó, công chức là công dân Việt Nam, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước , bao gồm:

- Những người do bầu cử đề đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kì trong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;

- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;

- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc giao giữ một công vụ thường xuyên, được phân loại theo trình độ đào tạo, ngành chuyên môn, được xếp vào một ngạch hành chính, sự nghiệp trong các cơ quan nhà nước; mỗi ngạch thể hiện chức và cấp về chuyên môn nghiệp vụ, có chức danh tiêu chuẩn riêng;

- Thẩm phán tòa án nhân dân, kiểm sát viên viện kiểm sát nhân dân;

- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong các cơ quan, đơn vị thuộc quân đội nhân dân mà không phải là

sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; làm việc trong các cơ

quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp

Ngày 29 tháng 4 năm 2003, Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua Pháp lệnh số 11/2003/PL-UBTVQH11 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cán

bộ, công chức

Thay thế Pháp lệnh Cán bộ, công chức, Luật Cán bộ, công chức năm 2008 đã

có sự tách bạch rõ ràng hơn về khái niệm cán bộ và khái niệm công chức Khoản 2

Điều 4 Luật cán bộ, công chức năm 2008 đưa ra khái niệm của công chức: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.”

Hướng dẫn Luật Cán bộ, công chức năm 2008, Nghị định số 06/2010/NĐ-CP

ngày 25 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ quy định những người là công chức,

theo đó, “Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật, làm việc trong các cơ quan, đơn vị, tổ chức quy định tại Nghị định này” Theo đó,

Nghị định quy định rõ ràng, liệt kê những đối tượng được xác định là công chức trong các cơ quan của Đảng, hệ thống cơ quan hành chính, ban, ngành của Nhà nước, hệ thống Tòa án dân nhân, Viện Kiểm sát nhân dân, trong các đơn vị quân đội

nhân dân và công an nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội và các đơn vị sự nghiệp

Có thể nhận thấy rằng, khái niệm công chức càng ngày càng xác định được

rõ ràng hơn và có phạm vi rộng hơn các đối tượng là công chức, có sự phân biệt, rạch ròi so với khái niệm cán bộ Qua các quy định tại các văn bản quy phạm pháp

luật, có thể rút ra khái niệm của công chức như sau: “Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị

sự nghiệp công lập, làm việc trong các cơ quan, đơn vị, tổ chức theo quy định của pháp luật”

1.1.1.2 Khái niệm công chức quản lý thị trường

Trong những giai đoạn mới thành lập lực lượng quản lý thị trường, khái niệm công chức QLTT đã được đặt ra dưới vai trò là các cán bộ, nhân viên thuộc các đội

kiểm tra thị trường ở trung ương và địa phương Theo đó, “cán bộ nhân viên các đội kiểm tra thị trường ở trung ương và địa phương là công chức Nhà nước được tuyển chọn kỹ lưỡng, nắm vững chính sách và pháp luật, hiểu biết về nghiệp vụ, có sức khỏe và được tin cậy về chính trị, đạo đức, được cấp trang phục và phù hiệu thống nhất theo quy định của Ban Chỉ đạo quản lý thị trường trung ương, được trang bị các phương tiện cần thiết để làm nhiệm vụ, nếu bị thương hoặc bị hi sinh trong khi làm nhiệm vụ thì được hưởng chính sách như thương binh liệt sĩ” (Điều 8 Nghị

định số 398-HĐBT ngày 06 tháng 12 năm 1991 của Hội đồng Bộ trưởng về việc tổ chức chỉ đạo quản lý thị trường) Có thể thấy, Nghị định số 398-HĐBT đã đưa ra các đặc điểm, tính chất cũng như yêu cầu của một cán bộ, nhân viên công tác trong đội kiểm tra thị trường, xác định họ là công chức nhà nước, hưởng những quyền lợi

và thực hiện những nhiệm vụ của công chức nhà nước theo sự chỉ đạo của Ban Chỉ đạo quản lý thị trường trung ương Tuy Nghị định số 398-HĐBT chưa quy định trực tiếp khái niệm công chức quản lý thị trường nhưng cũng đã cơ bản chỉ ra những đặc điểm của một công chức quản lý thị trường

Tới năm 1995, thay thế cho Nghị định số 398-HĐBT, Chính phủ ban hành Nghị định số 10/CP ngày 23 tháng 01 năm 1995 của Chính phủ về tổ chức, nhiệm

vụ và quyền hạn của Quản lý thị trường Tuy nhiên, Nghị định số 10/CP không đưa

ra khái niệm rõ ràng về công chức quản lý thị trường mà quy định về đặc điểm, tính chất cũng như chức năng, nhiệm vụ của công chức kiểm soát thị trường Theo đó:

- Công chức kiểm soát thị trường được giao trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát việc thi hành pháp luật trong hoạt động thương mại ở thị trường trong nước, khi thi hành công vụ phải tuân thủ pháp luật và quy chế công tác về quản lý thị trường, chịu trách nhiệm về hoạt động của mình Khi thấy có dấu hiệu vi phạm thì công chức làm công tác kiểm soát thị trường được quyền (Điều 6 Nghị định số 10/CP):

+ Yêu cầu tổ chức và cá nhân liên quan cung cấp tình hình số liệu, tài liệu cần thiết có liên quan đến việc kiểm tra (Khoản 1 Điều 6 Nghị định số 10/CP);

+ Được kiểm tra hiện trường nơi sản xuất, nơi cất dấu hàng hóa, tang vật vi phạm (Khoản 2 Điều 6 Nghị định số 10/CP);

+ Lập biên bản vi phạm hành chính; quyết định áp dụng hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn hành chính theo quy định của pháp luật; xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc chuyển giao cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để xử lý các vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại (Khoản 3 Điều 6 Nghị định số 10/CP);

+ Được trang bị, sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ và các phương tiện chuyên dùng khác theo quy định của pháp luật (kể cả ô tô, xe mô tô phân khối lớn, thiết bị thông tin liên lạc) để làm nhiệm vụ kiểm tra (Khoản 4 Điều 6 Nghị định số 10/CP được sửa bổi, bổ sung bởi Nghị định số 27/2008/NĐ-CP ngày 13 tháng 3 năm 2008 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 10/CP ngày

23 tháng 01 năm 1995 của Chính phủ về tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của Quản

lý thị trường)

- Công chức kiểm soát thị trường có thành tích trong việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát, phòng chống có hiệu quả các vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại được khen thưởng theo quy định chung của Nhà nước Trong khi

làm nhiệm vụ, nếu bị thương hoặc hy sinh được hưởng chế độ như đối với thương binh, liệt sĩ (Khoản 1 Điều 7 Nghị định số 10/CP)

- Công chức kiểm soát thị trường lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm sai phạm pháp luật gây cản trở cho lưu thông hàng hóa và kinh doanh hợp pháp, làm thiệt hại

về tài sản của người kinh doanh, bao che vi phạm, chiếm đoạt, sử dụng trái phép tiền bạc, tang vật, phương tiện thu giữ hoặc có hành vi tiêu cực khác thì bị xử lý kỷ luật, bồi thường thiệt hại hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự (Khoản 2 Điều 7 Nghị định số 10/CP)

- Công chức quản lý thị trường được hưởng lương theo ngạch công chức, các chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề; được trang bị đồng phục, phù hiệu, biển hiệu và cấp hiệu theo quy định của pháp luật (Điều 9 Nghị định số 10/CP được sửa bổi, bổ sung bởi Nghị định số 27/2008/NĐ-CP)

Có thể thấy, Nghị định số 10/CP và Nghị định số 27/2008/NĐ-CP đều không đưa ra một khái niệm thống nhất và cụ thể về công chức quản lý thị trường mà chỉ quy định về các nhiệm vụ, quyền hạn, các chế độ cũng như hình thức khen thưởng,

xử lý vi phạm của công chức quản lý thị trường

Cho tới sau khi Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016 được ban hành, khái niệm công chức quản lý thị trường được quy định rõ ràng hơn Theo Khoản 1 Điều

10 Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016: “Công chức Quản lý thị trường là người được tuyển dụng theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, bổ nhiệm vào ngạch công chức Quản lý thị trường”

Làm rõ hơn khái niệm công chức quản lý thị trường, Nghị định số 148/2016/NĐ-CP ngày 04 tháng 11 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều

của Pháp lệnh Quản lý thị trường đưa ra khái niệm: “Công chức Quản lý thị trường

là người được tuyển dụng vào làm việc tại cơ quan Quản lý thị trường theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, bổ nhiệm vào các ngạch công chức Quản lý thị trường” (Khoản 1 Điều 3)

Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016 và Nghị định số 148/2016/NĐ-CP đã đưa ra khái niệm cụ thể và rõ ràng hơn, bao gồm cả các đặc điểm của công chức

quản lý thị trường, có mang nét chung của công chức Nhà nước và có những đặc điểm riêng biệt để phù hợp với tính chất công việc là thực hiện nhiệm vụ của lực lượng quản lý thị trường tại các cơ quan Quản lý thị trường Như vậy, có thể rút ra

được khái niệm về công chức quản lý thị trường một cách thống nhất là : Công chức Quản lý thị trường là công chức Nhà nước làm việc tại cơ quan Quản lý thị trường, được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và bổ nhiệm vào các theo ngạch công chức Quản lý thị trường

1.1.2 Đặc điểm công chức quản lý thị trường

Công chức QLTT có các đặc điểm chung của công chức Nhà nước nói chung

và có các đặc điểm riêng liên quan đến đặc thù của ngành nói riêng Do vậy, từ khái niệm công chức QLTT có thể rút ra một số đặc điểm của công chức QLTT như sau:

Thứ nhất, công chức quản lý thị trường là công chức Nhà nước

Công chức QLTT trước tiên mang những đặc điểm giống như công chức nhà nước nói chung Theo đó, công chức QLTT là công dân Việt Nam, được tuyển dụng vào làm việc tại cơ quan nhà nước, cụ thể là tại cơ quan QLTT theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức Theo đó, công chức QLTT cũng được tuyển dụng theo các trình tự, thủ tục và điều kiện tại pháp luật cán bộ, công chức mà không phải quy định tại Pháp lệnh quản lý thị trường Bên cạnh đó, công chức QLTT cũng hưởng lương từ ngân sách nhà nước và được sắp xếp vào làm việc theo biên chế Ngoài ra, công chức QLTT cũng phải đáp ứng các yêu cầu, điều kiện chung theo pháp luật cán bộ, công chức như yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ,

bí mật nhà nước, văn hóa giao tiếp với nhân dân…trong hoạt động công vụ

Thứ hai, công chức quản lý thị trường được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ,

bổ nhiệm vào các ngạch công chức Quản lý thị trường

Để thực hiện được các hoạt động, công việc mang tính chuyên ngành, công chức QLTT được đào tạo, bồi dưỡng cả về kiến thức lẫn kĩ năng để giải quyết công việc Bên cạnh đó, trước khi được nâng ngạch, công chức quản lý thị trường cũng được đào tạo để có chuyên môn, nghiệp vụ tương ứng theo yêu cầu để đáp ứng với khối lượng công việc của ngạch công chức cao hơn

Thứ ba, công chức quản lý thị trường được xác định theo ngạch riêng

Theo quy định của Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016, công chức QLTT có bốn ngạch bao gồm: (1) Kiểm soát viên cao cấp thị trường; (2) Kiểm soát viên chính thị trường; (3) Kiểm soát viên thị trường; (4) Kiểm soát viên trung cấp thị trường Không giống như cách phân loại công chức tại Luật cán bộ, công chức phân công chức theo bốn ngạch A (ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương),

B (ngạch chuyên viên chính hoặc tương đương), C (ngạch chuyên viên hoặc tương đương), D (ngạch cán sự hoặc tương đương), công chức QLTT chia ngạch công chức theo ngạch kiểm soát viên thị trường với các điều kiện tiêu chuẩn và chuyên môn, nghiệp vụ khác biệt, mang đặc điểm riêng của ngành quản lý thị trường

Thứ tư, công chức quản lý thị trường có trách nhiệm thực thi các hoạt động, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật về quản lý thị trường

Nhiệm vụ, chức năng của công chức QLTT được quy định rõ tại Pháp lệnh Quản lý thị trường, theo đó, công chức QLTT có vai trò nhân danh Nhà nước để thực hiện công việc phòng, chống các hoạt động nguy hại tới thị trường sản xuất, buôn bán (như kinh doanh hàng hóa nhập lậu, sản xuất, buôn bán hàng cấm, không

rõ nguồn gốc xuất xứ…) Công chức quản lý thị trường thực hiện nhiệm vụ của lực lượng quản lý thị trường, bao gồm [18]: (1) Kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thương mại trên thị trường, các

cơ sở sản xuất thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công Thương hoặc các lĩnh vực được Chính phủ giao; (2) Thanh tra chuyên ngành; (3) Xử lý vi phạm hành chính; (4) Thu thập tài liệu, chứng cứ, lấy mẫu sản phẩm hàng hóa, tang vật, phương tiện có dấu hiệu vi phạm, trưng cầu giám định, kiểm nghiệm mẫu vật là hàng hóa, tài liệu, giấy

tờ, vật chứng liên quan đến vi phạm pháp luật của tổ chức, cá nhân; (5) Áp dụng các biện pháp nghiệp vụ phục vụ hoạt động kiểm tra, thanh tra chuyên ngành và xử lý vi phạm hành chính; (6) Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thực hiện pháp luật với các tổ chức, cá nhân; (7) Tổ chức thu thập thông tin, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình để tham mưu, đề xuất với cấp có thẩm quyền áp dụng các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh đối với các hành vi vi phạm pháp luật; (8) Xây dựng cơ sở

dữ liệu về quản lý địa bàn, kết quả kiểm tra, thanh tra chuyên ngành, xử lý vi phạm hành chính và cơ sở dữ liệu khác phục vụ hoạt động của lực lượng Quản lý thị trường; (9) Tổng hợp, báo cáo kết quả kiểm tra, thanh tra chuyên ngành của lực lượng Quản lý thị trường với cấp có thẩm quyền; (10) Đề xuất, kiến nghị ban hành, sửa đổi các quy định liên quan đến chức năng, nhiệm vụ được giao; (11) Tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện các nội dung quản lý nhà nước đối với lực lượng Quản lý thị trường

Với vai trò là nhiệm vụ chuyên trách của Nhà nước trong việc bảo đảm các hoạt động thương mại thị trường trong nước được ổn định và phát triển, lực lượng QLTT nói chung và công chức quản lý thị trường nói riêng được cấp phát thẻ kiểm tra thị trường, trang phục trong khi thi hành nhiệm vụ để phân biệt với các lực lượng chuyên trách khác của Nhà nước theo quy định

Thứ năm, công chức QLTT được hưởng chế độ, chính sách riêng theo quy định của pháp luật về quản lý thị trường

Với tính chất công việc đặc biệt, chuyên ngành, luôn phải đối diện với các đối tượng vi phạm pháp luật, công chức QLTT được hưởng các chế độ, chính sách

ưu đãi riêng biệt theo quy định của pháp luật Công chức QLTT bị thương hoặc hy sinh trong khi thi hành công vụ thì được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng Ngoài ra, công chức QLTT được hưởng lương, phụ cấp chuyên ngành, phụ cấp thâm niên và các phụ cấp khác phù hợp với tính chất, nhiệm vụ, địa bàn hoạt động của lực lượng QLTT

Thứ sáu, công chức QLTT được bảo đảm về phương tiện, trang phục làm việc

Để phục vụ cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính của lực lượng QLTT, công chức QLTT được trang bị các phương tiện như xe ô tô chở người, xe ô tô tải, xe ô tô bán tải, xe ô tô chuyên dùng, xe mô tô, xuồng cao tốc, máy bộ đàm, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ, thiết bị đo, kiểm tra nhanh, thiết bị chuyên dùng, thiết bị công nghệ thông tin, điện tử máy móc, thiết bị văn phòng, các phương tiện, thiết bị theo yêu cầu công tác và theo quy định của pháp luật

Ngoài ra, trong khi thi hành công vụ, công chức được cấp phát trang phục, biển hiệu, phù hiệu, cấp hiệu, cờ hiệu theo quy định của pháp luật Đây cũng là đặc điểm để nhận biết đội ngũ công chức quản lý thị trường trong khi thi hành công vụ

1.1.3 Vai trò của công chức quản lý thị trường

Vai trò của công chức QLTT được thể hiện theo thông qua vai trò của lực

lượng QLTT Theo đó, “Lực lượng quản lý thị trường là lực lượng chuyên trách của Nhà nước thực hiện chức năng phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu tri tuệ; hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại; hành

vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng” (Điều 7 Pháp lệnh Quản

lý thị trường năm 2016) Như vậy, không chỉ quy định chung về nhiệm vụ đấu tranh

các hành vi vi phạm hoạt động thương mại, lực lượng QLTT được mở rộng phạm vi

về xử lý các hành vi vi phạm liên quan tới sở hữu trí tuệ, về đo lường, giá, an toàn thực phẩm và bảo vệ người tiêu dùng

Từ quy định về vai trò của lực lượng QLTT, có thể thấy, công chức QLTT

có vai trò:

Thứ nhất, công chức quản lý thị trường là nòng cốt xây dựng lực lượng quản

lý thị trường thực hiện chức năng phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ

Với thực tiễn hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, nhất là việc Việt Nam gia nhập WTO và ký kết các Hiệp định thương mại song phương, đa phương

đã góp phần thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã làm gia tăng đáng

kể lượng hàng hóa nước ngoài nhập vào thị trường trong nước Cùng với sự phát triển gia tăng của hoạt động giao lưu thương mại, đầu tư và du lịch thì hoạt động kinh doanh hàng hóa nhập lậu cũng ngày càng phức tạp và xuất hiện dưới nhiều hình thức, thủ đoạn tinh vi hơn Xu thế hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ làm xuất hiện những hành vi vi phạm mới mà còn làm gia tăng về số lượng các hành vi vi

phạm của thương nhân nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam Không những vậy, trên thị trường nội địa đã xuất hiện tình trạng câu kết của thương nhân Việt Nam với thương nhân nước ngoài vi phạm trong hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Đồng thời, thực tiễn cũng đòi hỏi phải có sự phối hợp đấu tranh giữa các lực lượng kiểm tra, kiểm soát thị trường Việt Nam với các nước bạn, đặc biệt là các nước có chung biên giới trong việc chia sẻ thông tin, hỗ trợ xác minh đối tượng, phối hợp đấu tranh phòng, chống vi phạm, ngăn chặn các tổ chức hoạt động trên địa bàn liên quốc gia đảm bảo sự nhanh chóng, chính xác, kịp thời trong cung cấp thông tin và phối hợp hành động Thực tế khách quan đó đòi hỏi Nhà nước cần có một lực lượng chuyên trách và là nòng cốt để đấu tranh, phòng, chống các hành vi

vi phạm pháp luật, làm ảnh hưởng tới hoạt động thương mại và thị trường trong nước

Thứ hai, công chức quản lý thị trường thực hiện công tác phòng, chống, xử

lý các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ

Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả, quyền liên quan đến tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng Theo đó, quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu Quyền liên quan đến tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh Quyền đối với giống cây trồng là quyền của tổ chức, cá nhân đối với giống cây trồng mới do mình chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển được hưởng quyền sở hữu [9]

Ngày nay, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng phổ biến trên thị trường Có thể bắt gặp nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh cố

tình bắt chước tên thương hiệu nổi tiếng của doanh nghiệp nước ngoài để sản xuất, buôn bán hàng hóa của mình khiến cho người tiêu dùng không phân biệt được các nhãn hiệu, dẫn tới mua phải các hàng hóa kém chất lượng, ảnh hưởng tới sức khỏe, tính mạng cũng như niềm tin của người tiêu dùng đối với doanh nghiệp Điều này gây ra không ít khó khăn, trở ngại cho những doanh nghiệp, thương nhân sản xuất, kinh doanh chân chính, có thể gây ảnh hưởng tới hình ảnh, uy tín cũng như doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ Đứng trước tình hình đó, vai trò của đội ngũ quản lý thị trường càng cần được nâng cao

Thứ ba, công chức quản lý thị trường thực hiện công tác phòng, chống và xử

lý hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại

Trên thị trường tại Việt Nam hiện nay đã, đang và có nguy cơ xuất hiện nhiều hành vi vi phạm từ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh, các thương nhân hoạt động thương mại với nhiều thủ đoạn tinh vi, dưới nhiều hình thức để luồn lách các quy định của pháp luật hoặc che dấu hành vi vi phạm của mình, thoát khỏi sự kiểm tra của các cơ quan chức năng Các hành vi vi phạm của các thương nhân, doanh nghiệp đó không chỉ trong lĩnh vực thương mại mà còn vi phạm quy định trong các lĩnh vực khác

về chất lượng, đo lường, giá và an toàn thực phẩm Các hành vi vi phạm này đều ảnh hưởng và gây nguy hại tới thị trường sản xuất, thương mại hàng hóa tại Việt Nam Chất lượng sản phẩm, hàng hóa là mức độ của các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa đáp ứng yêu cầu trong tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng (Khoản 4 Điều 4 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007) Các hành vi vi phạm quy định về chất lượng có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức như dùng các chất phụ gia, nguyên liệu không đảm bảo để sản xuất sản phẩm, sử dụng các chất gây nguy hại cho sức khỏe, tính mạng đã bị Nhà nước cấm đề sản xuất hàng hóa hay dùng các thực phẩm, dược phẩm đã hết hạn Điều này gây nguy hại trực tiếp cho sức khỏe và tính mạng của người tiêu dùng

Đối với pháp luật về đo lường, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp có thể thực hiện các thủ đoạn tinh vi như làm sai lệch kết quả đo, giả mạo kết

quả kiểm định hay làm giả mạo các tem, giấy và dấu trong giấy chứng nhận kiểm định [14] Các hành vi vi phạm này không chỉ khiến cho người tiêu dùng hiểu nhầm về chất lượng của sản phẩm, hàng hóa mà nó thậm chí cũng ảnh hưởng tới các nhà sản xuất, kinh doanh khi nhập các sản phẩm đo lường không chuẩn xác hoặc bị giả mạo để sản xuất

Trong hoạt động thương mại, mua bán hàng hóa trên thị trường, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh có thể gian lận trong vấn đề giá như không niêm yết giá đối với các sản phẩm, hàng hóa sau đó bắt chẹt, nâng giá bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ lên cao một cách bất hợp lý Các hành vi tương tự như trên khiến người tiêu dùng buộc phải tuân theo giá của bên doanh nghiệp cung ứng, khó khăn trong quá trình

sử dụng sản phẩm, dịch vụ trên thị trường

Bên cạnh các hành vi vi phạm về chất lượng sản phẩm, đo lường và giá của sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, cung ứng dịch vụ trên thị trường cũng thường vi phạm các quy định của pháp luật về

an toàn thực phẩm Ví dụ như bán các thực phẩm đã quá hạn sử dụng hay sử dụng các nguyên liệu thực phẩm đã quá hạn hoặc không rõ nguồn gốc để chế biến, sản xuất thực phẩm; sử dụng động vật bị chết do dịch bệnh để sản xuất và kinh doanh thực phẩm; hay trong quá trình sản xuất thực phẩm không hợp vệ sinh, không sạch sẽ…[13] Các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm rất đa dạng và xảy ra phổ biến trên thị trường Việt Nam do nước ta có số lượng các cơ sở ăn uống vô cùng lớn, trong đó, người tiêu dùng vô cùng ưa chuộng các quán ăn, cơ sở ăn uống tại vỉa hè Cũng chính

vì vậy, công tác kiểm tra, xử lý của lực lượng quản lý thị trường phải diễn ra thường xuyên và sát sao

Ngoài các hành vi vi phạm đã phân tích ở trên, các hành vi gian lận thương mại cũng là một trong những hành vi ảnh hướng tới sự ổn định của thị trường Hành vi gian lận thương mại thể hiện thông qua mua bán, trao đổi dịch vụ hàng hóa, cân đo, đong đếm không đúng, có sự giả dối mục đích của hành vi này nhằm thu lợi bất chính Các đối tượng lừa dối cơ quan chức năng nhà nước để thực hiện hành vi gian lận của mình, như hàng hóa nhiều khai ít, ít khai nhiều, hàng có thuế xuất cao khai thấp, khai không

đúng chủng loại để nhằm trốn thuế Gian lận thương mại bao gồm hành vi gian lận nói chung, nhưng hành vi gian lận này phải được thể hiện trong lĩnh vực thương mại thông qua đối tượng thể hiện là hàng hoá, dịch vụ Chủ thể của hành vi gian lận thương mại là các chủ hàng, có thể là người mua, người bán cũng có khi là cả người mua và người bán Mục đích của hành vi gian lận thương mại là nhằm thu lợi bất chính do thực hiện trót lọt hành vi lừa đảo, dối trá Gian lận thương mại có ảnh hưởng xấu tới người tiêu dùng, tới thị trường và nền kinh tế không khác gì so với buôn lậu và sản xuất, kinh doanh hàng giả Hoạt động chống gian lận thương mại cũng vì thế mà khó khăn, phức tạp không kém Với vai trò quản lý nhà nước trong lĩnh vực thương mại thì chống gian lận thương mại cùng là một nhiệm vụ tất yếu của lực lượng quản lý thị trường

Các hành vi gian lận thương mại, vi phạm pháp luật về đo lường, chất lượng sản phẩm, về giá hay về an toàn thực phẩm đều thuộc lĩnh vực của các Bộ, ban, ngành khác nhau Do vậy, trong khi thực hiện nhiệm vụ, lực lượng quản lý thị trường cần có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan

Thứ tư, công chức quản lý thị trường có nhiệm vụ, vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Hành vi xâm phạm, gây ảnh hưởng tới quyền lợi của người tiêu dùng cũng diễn ra dưới nhiều hình thức như: ép buộc người tiêu dùng phải thanh toán hàng hóa, dịch vụ cung cấp mà không thỏa thuận trước hay lợi dụng tình hình thiên tai, dịch bệnh để ép buộc người tiêu dùng phải mua hàng hóa của doanh nghiệp; tiếp thị hàng hóa thường xuyên, gây phiên nhiễu tới người tiêu dùng [12] Các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ ảnh hưởng tới lợi ích của người tiêu dùng mà còn có thể ảnh hưởng tới sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng Do vậy, lực lượng quản lý thị trường không chỉ góp phần làm ổn định các hoạt động thương mại trên thị trường diễn ra ổn định mà còn có nhiệm vụ, vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về

bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm bảo vệ người tiêu dùng trong nước có thể an tâm mua bán, sử dụng hàng hóa dịch vụ trên thị trường

Tóm lại, công chức QLTT là nòng cốt xây dựng lực lượng quản lý thị trường, gây dựng lên một đội ngũ chuyên trách, nhân danh Nhà nước thực hiện chức năng bảo vệ, phòng chống các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng hóa, sở hữu trí tuệ và xâm hại tới quyền lợi của người tiêu dùng

1.2 Nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

1.2.1 Khái niệm nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

Chất lượng công chức QLTT về cơ bản cũng giống như chất lượng công chức nói chung, là tập hợp các yếu tố phản ảnh chất lượng của mỗi công chức quản

lý thị trường thông qua ba tiêu chí: thể lực, trí lực và tâm lực [35] Tuy nhiên, với đặc thù và môi trường công việc, chất lượng của công chức có những yêu cầu khác biệt trong mỗi tiêu chí như:

Về thể lực, do đặc điểm công việc của công chức QLTT cần hoạt động cả ngày lẫn đêm và chủ yếu là về ban đêm nên thể lực cần phải luôn tỉnh táo, không mệt mỏi, trí nhớ không bị giảm sút do thức đêm

Về trí lực, với công tác phòng, chống và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại, ngoài trình độ chuyên môn, nghiệp vụ liên quan đến cấp bậc học và nghiên cứu, công chức QLTT cần phải có chuyên môn, nghiệp vụ như xử lý vi phạm hành chính, các hiểu biết về pháp luật trong các lĩnh vực thương mại, sở hữu trí tuệ, đo lường, chất lượng sản phẩm, về giá và pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Bên cạnh đó, năng lực thi hành của cán bộ QLTT cũng phải đáp ứng theo tiêu chuẩn ngạch kiểm soát viên thị trường như xử lý các vụ việc

từ đơn giản đến phức tạp, từ đơn ngành tới đa ngành và từ một tỉnh tới liên tỉnh Ngoài ra, công chức QLTT cần phải có kỹ năng trong công tác như làm việc với doanh nghiệp, tổ chức hay các cá nhân từ nhiều nhóm ngành, nghề khác nhau, có những hành vi vi phạm vô cùng tinh vi và phức tạp; kỹ năng phối hợp với giữa các công chức quản lý thị trường trong đơn vị với nhau hoặc với các đội quản lý thị

trường khác hay thậm chí là phối hợp với các lực lượng thuộc cơ quan chuyên ngành khác để cùng xử lý vụ việc

Về tâm lực, với tính chất công việc thường xuyên phải tiếp xúc với các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khác nhau, công chức QLTT luôn cần phải giữ thái

độ bình tĩnh, chuyên nghiệp, tránh tình trạng có thái độ gay gắt, quát nạt, hách dịch đối với người dân, gây ảnh hưởng xấu tới hình ảnh của cơ quan nhà nước, công chức nhà nước nói chung và hình ảnh của lực lượng QLTT nói riêng Ngoài ra, công chức QLTT cần có trách nhiệm trong khi thi hành công vụ, tích cực thực hiện các nhiệm vụ của mình để nhằm giảm bớt các tình trạng tiêu cực có thể ảnh hưởng tới sự phát triển của thị trường trong nước cũng như gây nguy hại cho người tiêu dùng Ngoài ra, với vai trò là một công chức Nhà nước, công chức QLTT cũng phải luôn chú trọng việc rèn luyện đạo đức công vụ, phẩm chất chính trị vững vàng

Cũng chính từ khái niệm về chất lượng công chức QLTT như đã phân tích ở trên, có thể tóm lại và đưa ra khái niệm về nâng cao chất lượng công chức QLTT

như sau: Nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường là các hoạt động được thực hiện để nhằm phát triển, thúc đẩy chất lượng của công chức quản lý thị trường

về các mặt thể lực, trí lực và tâm lực

1.2.2 Nội dung nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

Cũng chính từ khái niệm về nâng cao chất lượng công chức QLTT, có thể thấy rằng, việc nâng cao chất lượng công chức QLTT cần tập trung vào các nội dung nâng cao về thể lực, trí lực và tâm lực Trong đó, nội dung nâng cao chất lượng công chức QLTT được thể hiện qua các chính sách, quy định của pháp luật cũng như các hoạt động nâng cao công chức QLTT

Thứ nhất, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua việc tuyển dụng

Việc tuyển dụng công chức QLTT được thực hiện theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và các văn bản hướng dẫn chi tiết Theo đó, cơ quan Tổng cục Quản lý thị trường thuộc Bộ Công Thương có thẩm quyền tuyển dụng công chức QLTT

Luật cán bộ, công chức quy định điều kiện để đăng ký dự tuyển công chức, theo đó, người đáp ứng các điều kiện sau, không phân biệt nam, nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng tôn giáo đều được đăng ký dự tuyển công chức: (1) Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam và cư trú tại Việt Nam; (2) Đủ 18 tuổi trở lên, không bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; không trong quá trình bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đang chấp hành hoặc đã chấp hành xong bản án, quyết định về hình sự của Tòa án mà chưa được xóa án tích; không trong quá trình bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh, cơ sở giáo dục; (3) Có đơn dự tuyển; có lý lịch rõ ràng; có văn bằng, chứng chỉ phù hợp; (4) Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; (5) Đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ; (6) Các điều kiện khác theo yêu cầu của vị trí dự tuyển Đối với công chức QLTT, các điều kiện theo yêu cầu của vị trí dự tuyển là có bằng cử nhân hệ chính quy các chuyên ngành luật, kinh tế, tài chính Với các điều kiện dự tuyển công chức QLTT, cơ quan quản lý thị trường

có thể có sự sàng lọc ban đầu về chuyên môn, năng lực và sức khỏe của người tuyển dụng, từ đó lựa chọn ra những người có đủ phẩm chất, năng lực và sức khỏe đủ điều kiện để tham gia vào lực lượng QLTT

Việc tuyển dụng công chức QLTT, giống như tuyển dụng công chức, được thực hiện thông qua hai thình thức: thi tuyển và xét tuyển Việc tuyển dụng công chức thông qua hình thức thi tuyển được thực hiện thông qua việc tổ chức thi theo

02 vòng Trong đó, vòng 1 thi trắc nghiệm kiểm tra kiến thức chuyên ngành theo hình thức thi trắc nghiệm, thi kiểm tra trình độ, năng lực ngoại ngữ và tin học; vòng

2 thi các môn nghiệp vụ chuyên ngành và kiến thức chung về cán bộ công chức Ngoài ra, việc thi tuyển có thể thực hiện thi phỏng vấn Đối với hình thức xét tuyển, người dự tuyển cũng phải trải qua 02 vòng với vòng 1 là kiểm tra hồ sơ, điều kiện tiêu chuẩn của người dự tuyển và vòng 2 là thực hiện phỏng vấn trình độ, năng lực chuyên môn của người dự tuyển Bên cạnh đó, sau khi trúng tuyển, người được tuyển dụng vào công chức phải thực hiện chế độ tập sự để làm quen với môi trường công tác, trau dồi kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ, tập làm những công việc, giải quyết công việc của vị trí việc làm được tuyển dụng

Việc tuyển dụng công chức được thực hiện thông qua kiểm tra điều kiện hồ

sơ, thi tuyển hoặc xét tuyển thông qua 02 vòng và thực hiện giai đoạn tập sự sẽ giúp

cơ quan quản lý thị trường chọn lựa ra được các công chức QLTT có trình độ chuyên môn, năng lực tư duy tốt, đáp ứng được các điều kiện phù hợp với các nhiệm vụ đặc thù của ngành QLTT

Thứ hai, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua việc sắp xếp, bố trí việc làm

Việc sắp xếp, bố trí việc làm hợp lý, là một yếu tố giúp cho chất lượng công chức QLTT được nâng cao Việc sắp xếp công chức thể hiện qua việc tổ chức, sắp xếp số lượng công chức tại cơ quan quản lý thị trường phù hợp với nhu cầu và tính chất của công việc Việc bố trí công chức được thực hiện thông qua việc tổ chức, xem xét bố trí công chức vào các cơ quan dựa trên khả năng, năng lực cũng như các lợi thế của công chức sẽ giúp công chức sớm phát huy được khả năng, làm quen được với công việc và thực hiện công việc hiệu quả Việc sắp xếp, bố trí công chức quản lý thị trường có thể được thực hiện thông qua hình thức điều động, luân chuyển công tác, chuyển ngạch…theo quy định pháp luật về cán bộ công chức và

các quy định riêng trong lĩnh vực quản lý thị trường

Thứ ba, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua hoạt động đào tạo, bồi dưỡng

Với mục tiêu xây dựng lực lượng QLTT theo hướng “chính quy, chuyên nghiệp, hiện đại”, hoạt động đào tạo, bồi dưỡng công chức quản lý thị trường là một

trong những hoạt động quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công chức quản

lý thị trường Công chức quản lý thị trường được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn theo quy định, kế hoạch của Bộ trưởng Bộ Công Thương và Tổng cục Quản lý thị trường

Do đặc thù trong lĩnh vực quản lý thị trường, công chức QLTT được đào tạo, bồi dưỡng cả về chuyên môn, nghiệp vụ lẫn các kỹ năng xử lý công việc Về mặt chuyên môn, công chức QLTT được đào tạo kiến thức về pháp luật như về xử lý vi phạm hành chính, thương mại, sở hữu trí tuệ, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, giá,

an toàn thực phẩm, đo lường và các lĩnh vực khác liên quan đến hoạt động thương mại trên thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Ngoài ra, công chức QLTT cũng cần được đào tạo các kỹ năng về phân biệt hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, các sản phẩm không đảm bảo an toàn thực phẩm hay nhận biết các trường hợp khác gây hại tới người tiêu dùng Không những vậy, trong công tác phải thường xuyên tiếp xúc với các doanh nghiệp, cá nhân, các cơ sở kinh doanh, buôn bán từ nhỏ lẻ đến có quy mô lớn, chính vì vậy, việc đào tạo, bồi dưỡng các kỹ năng

xử lý tình huống, giao tiếp và xử lý các hành vi trốn tránh, tinh vi, thủ đoạn của các đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật

Có thể thấy rằng, việc đào tạo, bồi dưỡng công chức QLTT là một trong những hoạt động cần được chú trọng nhằm nâng cao kỹ năng, chuyên môn, nghiệp

vụ để phục vụ công tác của công chức quản lý thị trường

Thứ tư, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua việc đánh giá, phân loại trong quá trình công tác

Đánh giá và và phân loại công chức QLTT là một hoạt động quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công chức Việc đánh giá công chức quản lý thị trường phải căn cứ vào chức trách, nhiệm vụ được giao và kết quả thực hiện nhiệm

vụ được giao Ngoài ra, việc đánh giá có thể chỉ ra và làm rõ các ưu điểm, khuyết điểm, tồn tại hoặc các hạn chế về phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn của công chức QLTT

Căn cứ đánh giá công chức QLTT bao gồm [21]: (1) Nghĩa vụ, đạo đức, văn hóa giao tiếp và những việc công chức không được làm theo quy định tại pháp luật cán bộ, công chức, Pháp lệnh Quản lý thị trường và các văn bản liên quan; (2) Tiêu chuẩn ngạch công chức quản lý thị trường, chức vụ lãnh đạo, quản lý; (3) Nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch công tác năm được phân công hoặc được giao chỉ đạo

tổ chức thực hiện Đối với công chức quản lý thị trường, tương ứng với bốn ngạch công chức quản lý thị trường là các tiêu chuẩn khác nhau về ngạch, đòi hỏi càng ở bậc ngạch cao hơn thì yêu cầu, tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn cũng như năng lực về nghiên cứu, xây dựng, kiến nghị chính sách, pháp luật của nhà nước Từ các

căn cứ đánh giá, công chức quản lý thị trường được đánh giá theo các nội dung: (1) Chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; (2) Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phòng và lề lối làm việc; (3) Năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; (4) Tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ; (5) Tinh thần trách nhiệm và phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ; (6) Thái độ phục vụ nhân dân Ngoài ra, đối với công chức lãnh đạo hay quản lý cũng được đánh giá theo các nội dung về kế quả hoạt động của cơ quan được giao lãnh đạo, quản lý; năng lực lãnh đạo, quản lý và năng lực tập hợp, đoàn kết công chức Từ các căn cứ, nội dung và kết quả của việc đánh giá, công chức quản lý thị trường được phân loại

ở các mức [17]: (1) Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; (2) Hoàn thành tốt nhiệm vụ; (3) Hoàn thành nhiệm vụ những còn hạn chế về năng lực; (4) Không hoàn thành nhiệm

vụ Với mỗi mức độ đều có các yêu cầu, tiêu chí để đánh giá công chức quản lý thị trường ở mức độ nào

Việc đánh giá và phân loại công chức quản lý thị trường cần đảm bảo tính khách quan, công bằng, chính xác và không nể nang, trù dập, thiên vị hay chỉ thực hiện đánh giá mang tính hình thức Đây là công tác góp phần giúp cho cơ quan quản

lý thị trường có thể sử dụng và quản lý lực lượng QLTT một cách hiệu quả nhất, có

sự kiểm tra lại và đưa ra các bố trí, sử dụng hoặc đào tạo, bồi dưỡng hay thăng chức, nâng ngạch cho các công chức QLTT Ngoài ra, với việc đánh giá công chức QLTT thường xuyên, hiệu quả và đảm bảo khách quan, minh bạch cũng là một trong những động lực thúc đẩy công chức quản lý thị trường trách nhiệm hơn trong công tác khi thực hiện nhiệm vụ của mình

Thứ năm, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe

Không giống như công chức Nhà nước tại các lĩnh vực khác chủ yếu làm việc vào giờ hành chính, công chức QLTT hoạt động và làm việc cả trong lẫn ngoài giờ hành chính và có cả thực hiện nhiệm vụ vào ban đêm Các đối tượng có hành vi

vi phạm thường xuyên hoạt động bảo ban đêm nhằm lẩn tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng và che dấu hành vi vi phạm pháp luật của mình Do vậy, công chức

QLTT thường xuyên phải thực hiện hoạt động kiểm tra, thanh tra ngoài giờ hành chính Chính vì thế, việc thường xuyên quan tâm, chăm sóc tới sức khỏe của công chức QLTT là yếu tố quan trọng hàng đầu, đảm bảo công chức QLTT có thể đủ sức khỏe, tỉnh táo để thực hiện nhiệm vụ một cách tốt nhất, hiệu quả

Việc chăm sóc sức khỏe thể hiện qua việc kiểm tra định kì sức khỏe của công chức QLTT Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đánh giá sức khỏe của công chức và

từ đó đưa ra chế độ tập luyện, bổ sung chất dinh dưỡng vào chế độ ăn uống của công chức Ngoài ra, việc chăm sóc sức khỏe của công chức QLTT cũng được thể hiện qua việc tổ chức các hoạt động thể thao nhằm nâng cao, thúc đẩy tinh thần rèn luyện thể thao của công chức quản lý thị trường

Việc bảo vệ sức khỏe của công chức thể hiện qua việc bố trí các trang thiết bị cho đội ngũ công chức trong khi thi hành nhiệm vụ Công chức QLTT thường xuyên phải tiếp xúc với các đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật, do vậy, các đối tượng này thường có sự phản kháng, chống đối hay thậm chí là tấn công đội ngũ công chức khi bị phát hiện ra hành vi vi phạm của mình Do vậy, việc bảo vệ sức khỏe, tính mạng của công chức là vô cùng cần thiết, bảo đảm công chức có trang bị nhằm tự vệ trước các đối tượng chống đối, phản kháng và có hành vi xâm phạm tới công chức QLTT

Thứ sáu, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua các chế độ đãi ngộ và các chính sách kích thích vật chất và tinh thần

Chế độ đãi ngộ thể hiện qua chế độ và tiền lương và việc kích thích vật chất

và tinh thần công chức QLTT được thể hiện qua các chế độ về phụ cấp, chính sách

ưu đãi và các hoạt động thi đua, khen thưởng đối với công chức QLTT

Công chức QLTT được hưởng lương, phụ cấp theo ngạch, bậc, chức vụ công chức chuyên ngành Quản lý thị trường Điều này thúc đẩy công chức QLTT có động lực phấn đầu, trau đồi năng lực, chuyên môn nghiệp vụ để được nâng bậc, ngạch, từ đó nâng lương Ngoài ra, công chức QLTT được hưởng các phụ cấp như phụ cấp thâm niên, phụ cấp khác tùy theo tính chất, nhiệm vụ, địa bàn hoạt động của công chức quản lý thị trường Đây là một trong những chế độ nhằm động viên

công chức quản lý thị trường phục vụ lâu dài tại cơ quan, thực hiện các nhiệm vụ khó khăn, quan trọng trong quá trình công tác

Bên cạnh các chế độ về tiền lương, các hoạt động về thi đua, khen thưởng cũng là một trong những hoạt động nhằm khích lệ và biểu dương tinh thần thi đua, hoàn thành nhiệm vụ của công chức quản lý thị trường Bên cạnh đó, các thành tích được khen thưởng cũng là một trong những căn cứ để đánh giá, phân loại và xét nâng lương đối với công chức QLTT Đây là hoạt động cổ vũ, khích lệ cả về vật chất lẫn tinh thần cho công chức

Không những vậy, đối với công chức QLTT, Nhà nước cũng có chính sách đối với các công chức quản lý thị trường bị thương hoặc hi sinh trong khi thi hành công vụ, trong đó, công chức được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng Chính sách này xuất phát từ tính chất công việc đặc thù, thường xuyên phải tiếp xúc với các hành vi vi phạm pháp luật của công chức QLTT, họ có thể bị nguy hiểm tới tính mạng và sức khỏe do những thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm của các đối tượng vi phạm Công chức QLTT có thể bị đe dọa tới tính mạng, sức khỏe trong khi thi hành công vụ như đuổi theo các

xe chở hàng hóa nhập lậu, gặp sự phản kháng của các đối tượng vi phạm…Chính vì vậy, để bảo vệ các hoạt động thương mại trên thị trường Việt Nam được ổn định, đúng pháp luật, công chức QLTT phải thực hiện các nhiệm vụ vô cùng khó khăn và

có thể đánh đổi bằng xương máu, tính mạng và sức khỏe Do vậy, với chính sách ưu đãi đối với các công chức QLTT là một chính sách cần thiết, khích lệ, động viên công chức quản lý thị trường

Thứ bảy, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua việc nâng cao chất lượng môi trường, điều kiện làm việc

Xây dựng một môi trường lành mạnh, tích cực là một trong những hoạt động quan trọng để nâng cao chất lượng công chức Trong một môi trường làm việc trong sách, tích cực, không xảy ra các hiện tượng cấp trên bắt nạt cấp dưới, cấp dưới nịnh nọt cấp trên, a dua, bè phái…sẽ khiến công chức giữ được phẩm chất, đạo đức công

vụ trong sạch và có động lực cống hiến cho tổ chức được phát triển, cố gắng duy trì

môi trường làm việc tốt đẹp Ngoài ra, điều kiện làm việc được đảm bảo cũng khiến cho công chức có thể an tâm hơn và có tinh thần làm việc tốt hơn trong quá trình công tác Việc nâng cao chất lượng điều kiện làm việc có thể thể hiện qua việc trang

bị cơ sở vật chất, phương tiện, các công cụ hỗ trợ trong công việc

Thứ tám, nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường thông qua việc thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm

Ngoài công tác thi đua khen thưởng đối với cán bộ công chức nhằm khích lệ,

cổ vũ tinh thần trách nhiệm trong khi thi hành công vụ, có một cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả là một trong những yếu tố cần thiết để nâng cao chất lượng công chức QLTT Việc thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với công chức QLTT được thực hiện theo quy định của Pháp lệnh Quản lý thị trường, Quyết định số 34/2018/QĐ-TTg và các văn bản liên quan Theo đó, hoạt động kiểm tra tập trung chủ yếu vào việc thực thi quy định pháp luật, đạo đức công vụ, việc chấp hành về trang phục, thẻ, biển tên, biển tên….của đội ngũ công chức QLTT trong khi thi hành công vụ

Từ công tác kiểm tra, giám sát, cơ quan quản lý thị trường có thể phát hiện các hành

vi vi phạm của công chức và xử lý theo đúng quy định Việc xử lý công chức QLTT trong hoạt động công vụ bị xử lý theo quy định pháp luật cán bộ, công chức và theo quy định của cơ quan quản lý lực lượng quản lý thị trường Với việc quy định và thực thi, xử lý các hành vi vi phạm một cách nghiêm minh, khách quan cũng là một trong những hoạt động cần thiết trong việc nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường

1.2.3.1 Các nhân tố bên ngoài

- Chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan đến xây dựng lực lượng quản

lý thị trường

Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước là một nhân tố vô cùng quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng công chức nói chung và công chức quản lý thị trường nói riêng Chính sách của Đảng là cơ sở để xây dựng pháp luật, tạo ra các cơ

chế, chính sách riêng đối với lực lượng quản lý thị trường Ngoài ra, trên cơ sở quan điểm chỉ đạo của Đảng, các cơ quan trung ương, địa phương và tổ chức sẽ có sự

quan tâm, đầu tư xây dựng lực lượng quản lý thị trường

- Quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và xây dựng lực lượng quản

lý thị trường:

Luật cán bộ, công chức, Pháp lệnh quản lý thị trường, Bộ luật lao động và các văn bản pháp lý liên quan là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền quản lý lực lượng quản lý thị trường (Bộ Công Thương, Tổng cục Quản lý thị trường, các Cục Quản lý thị trường tại các địa phương) áp dụng, thực hiện các quy định, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng và phát triển lực lượng quản lý thị trường Từ chính sách xây dựng lực lượng QLTT theo hướng chính quy, chặt chẽ, Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016 đã quy định trực tiếp tới nhiệm vụ xây dựng

quản lý thị trường, theo đó, “Nhà nước xây dựng lực lượng Quản lý thị trường chính quy, chuyên nghiệp, hiện đại.”; “Cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia xây dựng, phối hợp, tạo điều kiện cho lực lượng Quản lý thị tường thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật.”;

“Nhà nước tuyển chọn, đào tạo nguồn nhân lực và đầu tư cơ sở vật chất hiện đại để đảm bảo lực lượng Quản lý thị trường đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.” Bên

cạnh đó, các cơ quan nhà nước cũng cần áp dụng các quy định chung về cán bộ, công chức và pháp luật lao động để đảm bảo quyền lợi đối với công chức quản lý thị trường

- Sự phát triển của kinh tế, thương mại:

Lực lượng Quản lý thị trường có phạm vi hoạt động, đối tượng cần kiểm tra, kiểm soát rất lớn, phức tạp và ảnh hưởng nhiều đối với phát triển kinh tế, xã hội Do vậy, sự phát triển của kinh tế cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới lực lượng quản lý thị trường Với sự phát triển của kinh tế, thương mại quốc tế, các hoạt động vi phạm pháp luật thương mại ngày càng gia tăng, nhất là các hoạt động buôn lậu, buôn bán, tiêu thụ hàng giả Bên cạnh đó, các đối tượng vi phạm không chỉ là các tổ chức, cá nhân Việt Nam mà các hành vi vi phạm cũng đến từ các thương nhân nước ngoài

Điều này đòi hỏi công tác kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính, thanh tra chuyên ngành của Quản lý thị trường mang tính liên tục, diễn ra hằng ngày, hằng giờ và diễn ra trên địa bàn cả nước Do vậy, để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, đảm bảo một thị trường lành mạnh, góp phần tích cực phát triển kinh tế, xã hội và đời sống người dân, việc nâng cao chất lượng công chức QLTT, xây dựng một lực lượng quản lý thị trường tinh nhuệ, chuyên nghiệp cũng chính là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng

- Sự phát triển của khoa học và công nghệ:

Hiện nay, Việt Nam đang tiếp cận tới cuộc cách mạng 4.0, theo đó, các hoạt động thương mại không chỉ diễn ra theo phương thức truyền thống, buôn bán tại các chợ, siêu thị hay các cửa hàng tạp hóa mà còn diễn ra trong môi trường điện tử Chính điều này có thể tạo thuận lợi cho các đối tượng có hành vi buôn bán hàng hóa nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát của đội ngũ quản lý thị trường Trước tình hình đó, việc nâng cao các kỹ năng, chuyên môn, nghiệp vụ đối với lực lượng quản lý thị trường tiếp cận với công nghệ thông tin, nghiên cứu cách thức xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động thương mại trên môi trường là vô cùng cần thiết

- Yếu tố môi trường, xã hội, dân cư:

Lực lượng quản lý thị trường thị hiện nay được tổ chức theo mô hình Tổng

cục Quản lý thị trường, trong đó có các cơ quan ở trung ương và các Cục quản lý thị trường tại địa phương Do vậy, yếu tố môi trường, xã hội và dân cư tại các địa phương khác nhau cũng ảnh hưởng tới việc nâng cao chất lượng của công chức quản lý thị trường khác nhau Cục Quản lý thị trường tại các tỉnh miền núi có biên giới giáp ranh với các nước như Trung Quốc, Lào, Thái Lan đỏi hỏi đội ngũ công chức quản lý thị trường phải tiếp xúc thường xuyên với thương nhân trong nước và ngoài nước, ngăn chặn các hành vi buôn bán, nhập lậu hàng hóa qua biên giới Các Cục Quản lý thị trường tại các tỉnh có vùng biển và có cảng lại cần có sự phối hợp với hải quan, các nghiệp vụ để ngăn chặn các hành vi nhập khẩu hàng hóa trái phép qua các cảng biển…Ngoài các yếu tố về môi trường, các yếu tố về xã hội và dân cư

cũng ảnh hưởng tới việc nâng cao chất lượng QLTT Các yếu tố về xã hội, dân cư như văn hóa, truyền thống, thói quen, lễ nghi, phong tục, tập quan…Với mỗi địa phương khác nhau sẽ có những phong tục, tập quán, thói quen trao đổi hàng hóa thương mại, thói quan tiêu dùng hàng hóa khác nhau, từ đó, việc quản lý, kiểm tra, giám sát các hoạt động trên thị trường của lực lượng QLTT cũng đòi hỏi cần phải

có sự linh hoạt, đa dạng

1.2.3.2 Các nhân tố bên trong

- Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Công Thương và Tổng cục Quản lý thị trường:

Lực lượng quản lý thị trường được tổ chức theo mô hình Tổng cục Quản lý thị trường, trực thuộc Bộ Công Thương, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu, sản xuất buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm; hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các hành

vi gian lận thương mại Lực lượng quản lý thị trường đóng vai trò to lớn và quan trọng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm của quản lý nhà nước của Bộ Công Thương

Ngoài ra, lực lượng Quản lý thị trường theo mô hình Tổng cục Quản lý thị trường đang được tổ chức theo hướng tinh gọn bộ máy, thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Ban chấp hành Trung ương về tiếp tục đổi mới sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Để thực hiện tốt nhiệm vụ do Chính phủ giao phó trong công tác quản lý thị trường, việc tổ chức, quản lý, sử dụng và nâng cao chất lượng công chức QLTT, từ

đó xây dựng và phát triển lực lượng QLTT là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Bộ Công Thương Với chính sách thu gọn, tinh giảm lực lượng QLTT, việc đảm bảo chất lượng công chức QLTT hoạt động công vụ hiệu quả, chặt chẽ, công tác nâng cao chất lượng QLTT càng cần được chú trọng và có kế hoạch phù hợp

Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo, sự quan tâm của lãnh đạo Bộ Công Thương, Bộ Công Thương, Tổng cục Quản lý thị trường và Cục Quản lý thị trường sẽ đưa ra các

kế hoạch xây dựng đội ngũ công chức quản lý thị trường tại cơ quan, đơn vị, phù hợp, chuyên tâm vào công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất, đạo đức công vụ của mỗi công chức quản lý thị trường

- Kế hoạch nâng cao chất lượng của các Cục Quản lý thị trường tại các địa phương:

Hiện nay, lực lượng QLTT được tổ chức thuộc Tổng cục Quản lý thị trường

từ trung ương đến địa phương Theo Đề án thành lập Tổng cục Quản lý thị trường trực thuộc Bộ Công Thương, việc sắp xếp lại lực lượng quản lý thị trường cấp tỉnh thì lực lượng QLTT sẽ được tinh giản từ 63 đơn vị xuống còn 44 đơn vị, trong đó

có 38 đơn vị Cục Quản lý thị trường tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xuống còn 19 Cục Quản lý thị trường liên tỉnh Trước tình hình đó, các công chức quản lý thị trường có thể được điều động, luân chuyển công tác, luân chuyển hoặc mở rộng địa bàn kiểm tra, giám sát không chỉ nằm trong tại một tỉnh, huyện mà có thể nằm ở các tỉnh khác, địa phương khác Không những vậy, sau khi gộp các Cục Quản lý thị trường tại nhiều địa phương, các công chức quản lý thị trường cũng cần được đào tạo, bồi dưỡng và tìm hiểu về môi trường, xã hội, cộng đồng dân cư tại địa bàn mình thực hiện nhiệm vụ công tác Từ đó, các Cục Quản lý thị trường liên tỉnh đưa

ra được kế hoạch nâng cao chất lượng, đào tạo bồi dưỡng, sắp xếp vị trí công việc đối với công chức quản lý thị trường sao cho phù hợp, đảm bảo hoạt động công vụ đạt hiệu quả

- Nguồn ngân sách đối với công tác nâng cao chất lượng công chức quản lý thị trường:

Trước năm 2019, ngân sách chi cho lực lượng Quản lý thị trường tại địa phương chủ yếu được lấy từ nguồn ngân sách địa phương do trước đây, các đơn vị quản lý thị trường được tổ chức dưới mô hình Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương các tỉnh Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 34/2018/QĐ-TTg, lực lượng quản lý thị trường được tổ chức theo mô hình Tổng