Tổ chức dạy học các chủ đề môn lịch sử lớp 10 ở trường THPT (theo chương trình 2018) tt

Đáp ứng yêu cầu đổi mới của chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử, giải pháp chủ đạo trong quá trình tổ chức dạy học là sử dụng hiệu quả các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội, tháng năm 2020

Người hướng dẫn khoa học:

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ

TS Nguyễn Anh Dũng

Phản biện 1: PGS.TS Hà Thị Thu Thủy

Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên

Phản biện 2 PGS.TS Trần Viết Lưu

Ban Tuyên giáo Trung ương

Phản biện 3: PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Quốc Gia, Hà Nội

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

1 Trịnh Đình Tùng (Chủ biên) I NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội) Đặc trưng dạy học

môn Lịch sử ở trường phổ thông và những vấn đề đạt ra, Nguyễn Thị Quý (tác giả)

2 Nguyễn Thị Quý (2019) Đề xuất quy trình xây dựng kế hoạch dạy học lịch sử trong

chương trình giáo dục phổ thông mới, “Phát triển chương trình đào tạo giáo viên đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới”

3 Nguyễn Thị Quý (2014) Đặc trưng dạy học môn Lịch sử ở trường phổ thông và những

vấn đề đạt ra (Specialíe in teaching History and issuse raised in the presen), Tạp chí Giáo dục và xã hội, số 39 (100)tháng 6/2014, tr26-28

4 Nguyễn Thị Quý, (2019) Dạy học lịch sử ở trường phổ thông theo chủ đề để hình

thành và phát triển năng lực người học (Conducting Theme-Oriented History Teaching and Basic Features of History Teaching), Tạp chí giáo dục và xã hội, số

95, 2/2019, tr 42-48

5 Nguyễn Thị Quý (2019) Tổ chức dạy học Lịch sử theo chủ đề và những đặc trưng cơ

bản của dạy học Lịch sử (Conducting Theme-Oriented History Teaching and Basic

Features of History Teaching) tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt kì 2, tháng 3/2019, tr14-17

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 về “đổi mới căn bản,

toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ

trương “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích

cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc, tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ

sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực” Trong đó, việc“tiếp tục đổi mới đồng bộ về mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh” [18] được coi là “giải pháp then chốt” để nâng cao chất

lượng giáo dục

Chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử 2018 có những thay đổi căn bản và toàn diện theo định hướng chuyển cách tiếp cận nội dung sang tiếp cận phẩm chất và năng lực Theo đó, chương trình được phát triển linh hoạt, mềm dẻo, hướng giáo viên vào các hoạt động tổ chức hướng dẫn học sinh tự học; giảm thời lượng trên lớp, tăng hoạt động thực hành ứng dụng; tăng nội dung giáo dục địa phương gần gũi, thiết thực với đời sống Xuyên suốt chương trình là hệ thống các chủ đề và chuyên đề học tập

về những vấn đề cơ bản của Lịch sử thế giới, khu vực Đông Nam Á và Việt Nam, nhằm nâng cao và

mở rộng kiến thức thông sử mà học sinh đã được học ở cấp THCS Các chủ đề và chuyên đề lịch sử của chương trình mang tính hệ thống, cơ bản, xuất phát từ yêu cầu phát triển các phẩm chất và năng lực được quy định trong chương trình tổng thể và mục tiêu giáo dục Lịch sử đối với từng lớp học, cấp học

Mục tiêu và cấu trúc chương trình như trên đã chi phối việc đổi mới các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học bộ môn Đáp ứng yêu cầu đổi mới của chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử, giải pháp chủ đạo trong quá trình tổ chức dạy học là sử dụng hiệu quả các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh theo hướng: Chú trọng tổ chức các hoạt động học tập gắn với các tình huống của cuộc sống; gắn hoạt động trí tuệ với thực hành, thực tiễn thông qua các hoạt động dạy học tích cực để phát triển các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm và các năng lực chung (năng lực tự chủ và tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo), năng lực chuyên biệt ( năng lực Lịch sử: NL tìm hiểu lịch sử, NL nhận thức lịch sử, NL vận dụng kiến thức lịch sử vào đời sống) Trong những năm gần đây, việc tổ chức dạy học chủ đề trong môn Lịch sử đã được thực hiện trong một số trường phổ thông, nhất là từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo có Hướng dẫn số 791/HD-BGDĐT ngày 26/6/2013 về việc thí điểm phát triển chương trình giáo dục nhà trường Theo đó, giáo viên có thể cấu trúc, sắp xếp lại nội dung dạy học của từng môn học trong chương trình hiện hành theo định hướng phát triển năng lực học sinh thành những bài học mới, chuyển một số nội dung dạy học thành nội dung các hoạt động giáo dục, xây dựng các chủ đề tích hợp liên môn nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế trong chương trình giáo dục hiện hành (Ban hành theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/5/2006) Từ năm học 2017-2018, việc hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh

đã được triển khai thực hiện trong toàn quốc Theo đó “ căn cứ vào chương trình giáo dục phổ

thông hiện hành, lựa chọn các chủ đề, rà soát bài học trong sách giáo khoa hiện hành ứng với chủ

đề đó để sắp xếp lại thành một số bài học tích hợp của từng môn học hoặc liên môn; từ đó, xây dựng kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường” [7, tr1]

Tuy nhiên, sự chuyển đổi dạy học từ chương trình hiện hành sang chủ động phát triển chương trình nhà trường còn nhiều lúng túng, bất cập, đặc biệt và việc xác định chủ đề và tổ chức dạy học chủ đề môn Lịch sử ở trường THPT Do đó kết quả dạy học các chủ đề chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra Những hạn chế đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy học của bộ môn Lịch sử

Vì vậy, với mong muốn tìm ra các biện pháp tổ chức dạy học chủ đề môn Lịch sử trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhất là cách thức xác định chủ đề, yêu cầu cần đạt của chủ

đề và tổ chức dạy học chủ đề đáp ứng mục tiêu môn học, chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu:“Tổ

chức dạy học các chủ đề môn Lịch sử lớp 10 ở trường Trung học phổ thông (theo chương trình 2018)”

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Quá trình tổ chức DH các chủ đề LS lớp 10 ở trường THPT, trong đó, chúng tôi chủ yếu đi vào các biện pháp tổ chức DH chủ đề LS

2.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi về lí luận dạy học bộ môn: Trên cơ sở thống nhất quan niệm về tổ chức dạy học

chủ đề trong giáo dục học, đề tài tập trung đi vào tổ chức DH các chủ đề LS cho HS trong trong

DHLS lớp 10 ở trường THPT

- Phạm vi về nội dung: Tổ chức DH các chủ đề lịch sử lớp 10 ở trường THPT theo chương

trình 2018

- Phạm vi vận dụng: Do phạm vi của đề tài rộng (bao gồm các chủ đề, chuyên đề tự chọn

theo các mạch nội dung kiến thức về hướng nghiệp, kiến thức về LS thế giới, LS khu vực, LS Việt Nam và chuyên đề chuyên sâu với các hình thức tổ chức dạy học nội khóa và ngoại khóa) nên chúng tôi tập trung vận dụng nghiên cứu các biện pháp tổ chức DH chủ đề LS lớp 10 ở trường THPT trong giờ học nội khóa

- Phạm vi về điều tra: Tiến hành điều tra về thực trạng việc DHLS nói chung và thực trạng

việc tổ chức DH các chủ đề LS nói riêng ở các trường THPT trên phạm vi cả nước Các địa phương được lựa chọn ngẫu nhiên theo 6 vùng kinh tế, mỗi vùng kinh tế chọn 05 tỉnh1

- Phạm vi về thực nghiệm: Để kiểm tra tính đúng đắn và khả thi của các biện pháp được đề

xuất, chúng tôi tiến hành thực nghiệm ở một số trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội và các tỉnh Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Hải Dương2

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu:

1 Vung 1: Lai Châu, Điện Biên, Hòa Bình, Phú thọ, Bắc Giang; Vùng 2: Hà Nội, Hải Phòng, Vĩnh phúc, Hải Dương, Nam Định; Vùng 3 Thanh Hóa, Nghệ An, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Phú Yên; Vùng 4; Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lắk, Đăk Nông, Lâm Đồng; Vùng 5: TP Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai; Vùng 6: Long An, Bến Tre, Cần Thơ, Sóc Trăng, An Giang

2 Các trường THPT: THPT Đồng Đậu (Vĩnh Phúc); THPT Mê Linh (Hà Nội) Trường DTNT tỉnh Bắc Giang, trường THPT Hồng Quang (Hải Dương), trường THPT Trần Nguyên Hãn (Hải Phòng)

Trên cơ sở khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức DH chủ đề môn LS, luận án xác định chủ đề và yêu cầu cần đạt của chủ đề Từ đó đề xuất các hình thức và biện pháp tổ chức DH có hiệu quả các chủ đề của môn LS lớp 10 ở trường THPT (theo chương trình 2018) để góp phần pháp nâng cao chất lượng DH bộ môn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích trên, đề tài tập trung giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:

- Tìm hiểu xác định cơ sở tâm lý học, giáo dục học, lý luận DHLS của tổ chức DH chủ đề Điều tra thực trạng DHLS và tổ chức DH môn LS theo chương trình GDPT 2006 ở các trường THPT

- Tìm hiểu CT tổng thể, CT môn LS lớp 10 (theo CTGD 2018) làm căn cứ xác định chủ đề, mô

tả yêu cầu cần đạt của các chủ đề, hình thức tổ chức DH chủ đề

- Đề xuất các biện pháp tổ chức tổ chức DH chủ đề môn LS trong giờ học LS nội khóa trên lớp

và tiến hành thử nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khoa học, tính khả thi của việc tổ chức DH các chủ đề môn LS lớp 10 ở trường THPT (theo CT 2018)

4 Giả thuyết khoa học

Chất lượng DH môn LS theo tiếp cận hình thành và phát triển PC và NL ở trường THPT (theo CTGD 2018) sẽ được nâng cao nếu xác định được hệ thống các chủ đề với các tiêu chí đáp ứng yêu cầu cần đạt của CT môn LS và đề xuất được các hình thức, biện pháp tổ chức DH bằng các chủ đề đó phù hợp với GV, HS và điều kiện thực tiễn của nhà trường

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở phương pháp luận

Cơ sở phương pháp luận của đề tài là quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và giáo dục LS

5.2 Phương pháp nghiên cứu của Luận án là

Trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

+ Nghiên cứu các tài liệu tâm lí học, giáo dục học, giáo dục LS để lựa chọn, xác định các cơ sở

lý luận và thực tiễn cho việc tổ chức dạy học lịch sử: bản chất, đặc trưng, vị trí, vai trò của chủ đề và hình thức, phương pháp tổ chức dạy học chủ đề

+ Nghiên cứu chương trình tổng thể, chương trình môn học Lịch sử và các văn bản, tài liệu hướng dẫn triển khai chương trình, sách giáo khoa theo định hướng phát triển năng lực người học

- Nhóm phương pháp điều tra thực tiễn: Điều tra bằng phiếu hỏi, xin ý kiến chuyên gia, cán bộ

quản lý giáo dục, giáo viên, HS; dự giờ, thăm lớp để quan sát, thu thập các dữ kiện, các minh chứng để đánh giá khách quan thực trạng DH theo chủ đề trong môn LS ở một số trường THPT

- Nhóm phương pháp thử nghiệm sư phạm: Sử dụng phương pháp nghiên cứu điển hình/

trường hợp nhằm ứng dụng, phân tích, đánh giá, so sánh và chứng minh giả thuyết khoa học của

đề tài; các biện pháp tổ chức DHLS theo chủ đề

- Nhóm phương pháp thống kê toán học: sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lí

kết quả điều tra, kết quả thử nghiệm sư phạm Căn cứ vào kết quả đó để phân tích, đánh giá hiệu quả của các biện pháp luận án đề xuất

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

Về mặt lý luận: Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm lí luận, phương pháp

DHLS, phương pháp tổ chức DH chủ đề LS ở trường THPT

Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu giúp GV vận dụng các quy trình, cách thức xác định

yêu cầu cần đạt của chủ đề theo tiếp cận NL; các biện pháp tổ chức DH chủ đề LS ở trường THPT nhằm nâng cao chất lượng môn học Đồng thời, kết quả nghiên cứu này còn là nguồn tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành sư phạm LS

7 Những đóng góp của luận án

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần:

- Xác định được đặc trưng, bản chất, vai trò, ý nghĩa của chủ đề để tổ chức DH môn LS đáp ứng yêu cầu phát triển PC và NL người học;

- Đánh giá được thực trạng tổ chức DH chủ đề môn LS ở trường THPT làm cơ sở thực tiễn cho DH và quản lý DH môn LS ở trường THPT;

- Xác định các chủ đề với các tiêu chí đáp ứng yêu cầu cần đạt của CT môn LS và hình thức

tổ chức DH theo các chủ đề đó ở trường THPT

- Xác định được các yêu cầu khi lựa chọn và sử dụng các biện pháp tổ chức DH chủ đề môn

LS ở trường THPT

8 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần “ Mở đầu”, “Kết luận”, “Danh mục tài liệu tham khảo”, các công trình đã công

bố và “Phụ lục”, nội dung chính của luận án gồm 4 chương:

Chương 1 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương 2 Vấn đề tổ chức dạy học chủ đề môn Lịch sử ở trường THPT- Lý luận và thực tiễn Chương 3 Xác định yêu cầu cần đạt và hình thức tổ chức dạy học chủ đề môn Lịch sử ở trường trung học phổ thông

Chương 4 Các biện pháp tổ chức dạy học chủ đề môn Lịch sử lớp 10 trường THPT Thử nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Những công trình nghiên cứu về CĐ trong lý luận DH

1 Đối với các công trình nghiên cứu về chủ đề trong lý luận dạy học trên thế giới, chúng tôi

đã sưu tầm nghiên cứu nhiều công trình của các tác giả như: B.P.Exipop trong cuốn “Những cơ sở

lý luận dạy học”, tập 2, NXB Giáo dục; I.A Ilinna trong cuốn “Giáo dục học”, tập 2, Nxb Giáo

dục Hà Nội, 1973; Jerome S Bruner, trong The Process of Education, HarvardUniversity Press,

Cambridge, London, England, (1977); I.F.Kharlamốp, trong công trình “Phát huy tính tích cực học tập của HS như thế nào”, tập I, Nxb Giáo dục, 1978 … và nhiều công trình nghiên cứu khác

Kết quả cho thấy, các nghiên cứu đều khẳng định vai trò của DH theo CĐ trong việc phát huy tính

tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, DH theo CĐ là “phương thức để thực hiện tích hợp

trong dạy học” DH theo CĐ hình thành các kỹ năng và kiến thức một cách hệ thống ở HS thông

qua việc tích hợp các đơn vị kiến thức thuộc một hoặc nhiều ND học tập của các ngành khoa học xung quanh một CĐ; cung cấp cách thức để người học mở rộng nhận thức về một thế giới thống nhất, mang tính hệ thống, liên tục và mở rộng, tạo động lực và hứng thú cho HS trong suốt quá trình dạy học, giúp HS phát triển các ý thức cộng đồng, sự hợp tác làm việc và kĩ năng giao tiếp, phát huy tính chủ động sáng tạo, giúp người học có nhiều cơ hội phát huy NL bản thân

2 Nhóm nghiên cứu cũng tập trung sưu tầm và nghiên cứu các tài liệu về tổ chức dạy học theo chủ đề trong lý luận dạy học ở trong nước trong các tài liệu về giáo dục học của các tác giả

Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1987);Tác giả Nguyễn Thành Longtrong

“DH hiện đại: lý luận, biện pháp, kĩ thuật”, (NXB ĐHQG Hà Nội, 2002); Tác giả Trần Bá Hoành trong cuốn “Đổi mới phương pháp DH, chương trình và sách giáo khoa”, Nxb Đại học sư phạm,

2007 cho rằng DH lấy HS làm trung tâm là “chuẩn bị cho HS thích ứng với đời sống xã hội, tôn

trọng mục đích, nhu cầu, khả năng hứng thú, lợi ích học tập của HS” và nhiều công trình, đề tài

nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này

1.2 Những công trình nghiên cứu về CĐ, tổ chức DH theo CĐ môn LS

1 Trong lĩnh vực DHLS ở nhà trường phổ thông chưa có nhiều công trình nghiên cứu về tổ chức DHLS theo CĐ Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu về lý luận DHLS đã được nhiều chuyên gia nghiên cứu Các nghiên cứu này dù không trực tiếp đề cập đến việc tổ chức DHLS theo CĐ nhưng đã đề cập đến phương thức tổ chức DHLS nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, nâng cao hiệu quả DHLS - ,một trong những mục tiêu hướng tới của tổ chức DHLS

theo CĐ như của các tác giả: Tác giả N.G.Đai-ri trong quyển “Chuẩn bị giờ học LS như thế nào?”, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1973; Tác giả G.A.Cu-La-Ghi-Na và Lương Ninh trong cuốn “Một số trò

chơi LS” của NXB Giáo dục – Hà Nội (1975); A.A.Vaghin trong cuốn “Phương pháp DH LS ở trường phổ thông” (1977, NXB Đại học sư phạm Hà Nội); Tác giả I.Ia.Lecne với “Phát triển tư duy của HS trong DH LS” (Nxb Giáo dục Matxcova,1982 - Người dịch: Trần Kim Vân, Đinh Ngọc

Bảo, Phạm Huy Khánh, Nguyễn Thị Côi); Các tác giả Terry Haydn và Christine Counsell trong

cuốn “History, ICT and Learning in the Secondary school”; Các tác giả của cuốn“Pastplay:

Teaching and Learning History with Technology” Tác giả Adesote, S.A và Fatoki, O.R trong bài

viết “The role of ICT in the teaching and learning of history in the 21 st century”

2 Ở trong nước, các giáo trình, tài liệu chuyên khảo về PPDH LS ở trường phổ thông , các tác giả đã đề cập đến những quan niệm về DH tích cực, DH lấy người học làm trung tâm chính, các phương pháp, con đường tổ chức giờ học LS hiệu quả các tài liệu này, mặc dù không trực tiếp

đề cập đến tổ chức DHLS theo CĐ nhưng đã gián tiếp đề cập đến các con đường, cách thức tổ chức

DHLS theo CĐ như: “Một số chuyên đề phương pháp DH LS”, Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng,

Nguyễn Thị Côi đồng chủ biên, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2002, tác giả Trịnh Đình Tùng;

giáo trình“Phương pháp DH LS” (tập 1 và tập 2) của tác giả Phan Ngọc Liên chủ biên, Nxb Đại học sư phạm (2010); cuốn giáo trình “Phương pháp DH môn LS ở trường phổ thông”, Nxb Đại

học Quốc gia Hà Nội, năm 2014, của các tác giả Vũ Quang Hiển và Hoàng Thanh Tú và nhiều các công trình gnhieen cứu trong các tài liệu chuyên khảo, đề tài nghiên cứu, các luận án, luận văn

…kết quả nghiên cứu cho thấy: Ở Việt Nam, những nghiên cứu về DH theo CĐ nói chung và tổ chức DHLS theo CĐ nói riêng còn khá khiêm tốn về nội dung, phạm vi, mức độ Các nghiên cứu chưa được thực hiện một cách hệ thống, toàn diện ở cả ba cấp học; chưa đề xuất được phương pháp,

kĩ thuật DHLS theo CĐ Mặt khác, phần lớn, các nghiên cứu mới được khai thác ở khía cạnh các

CĐ tích hợp cấp TH, THCS trên cơ sở nghiên cứu, cấu trúc chương trình hiện hành mà chưa đề cập tới việc tổ chức DH các CĐLS trong CT GDPT Đối với cấp THPT, các nghiên cứu về DH theo CĐ còn khá mờ nhạt, nhất là trong lĩnh vực tổ chức DHLS

Qua phân tích các tài liệu lí luận của các tác giả trong và ngoài nước về vấn đề “tổ chức dạy

học lịch sử theo chủ đề” trong dạy học, chúng tôi nhận thấy:

Các nhà giáo dục học, giáo dục LS trên thế giới và trong nước đều nhấn mạnh nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của hoạt động giáo dục và nguyên tắc giáo dục phải gắn với thực tiễn và khẳng định giải pháp chủ đạo trong quá trình tổ chức dạy học là sử dụng hiệu quả các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh Từ đo, các tác giả thống nhất khẳng định vai trò của việc xác định mục tiêu (yêu cầu cần đạt), xác định nội dung DH trong việc thiết kế các hoạt động DH nhằm cụ thể hóa yêu cầu cần đạt và khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc

tổ chức hoạt động DH gắn với các tình huống thực hành, thực tiễn trong DHLS Từ đó, các nghiên cứu cùng cấp cho chúng tôi những gợi ý quan trọng trọng về việc xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức DH chủ đề môn LS

Mặt khác, trong các công trình nghiên cứu, các tác giả khẳng định vai trò của việc tổ chức

DH chủ đề và khẳng định tổ chức DH chủ đề là phương thức thực hiện dạy học tích hợp Từ đó, các nghiên cứu cũng đưa cho chúng tôi nhiều gợi ý trong việc lựa chọn nội dung DH phù hợp với yêu cầu cần đạt về PC và NL để tổ chức DH các chủ đề môn LS

Các công trình nghiên cứu đã cung cấp các luận cứ khoa học quan trọng về các biện pháp, hình thức tổ chức DH nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của HS Trong đó, các nghiên cứu đặc biệt coi trọng việc rèn luyện, phát triển các kĩ năng tư duy, kĩ năng sưu tầm tư liệu lịch sử; kĩ năng tự học LS và kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập LS Những kiến thức, kĩ năng này chính là phương tiện hình thành PC, NL cho người học Do đó, mặc dù không trực tiếp

đề cập tới tổ chức DH chủ đề LS nhưng với đóng góp kể trên là căn cứ quan trọng để chúng tôi tiếp tục vận dụng nghiên cứu để hiện thực hóa mục đích nghiên cứu của luận án

Nhìn chung, các nhà khoa học đã đề cập khá toàn diện về các con đường, biện pháp tổ chức

DH tích cực và tổ chức DH chủ đề trong giáo dục Họ cho rằng đó là xu thế DH hiện đại trong thế

kỉ XXI Xu thế này góp phần thay đổi tư duy giáo dục, chuyển từ định hướng DH tiếp cận nội dung sang DH tiếp cận phát triển NL; từ chỗ đặt người dạy vào vị trí trung tâm sang lấy hoạt động học của người học làm trung tâm nhằm đảm bảo chuẩn đầu ra của chương trình giáo dục

Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách chuyên biệt, tập trung và hệ thống về

tổ chức DH chủ đề môn LS ở trường THPT theo CT GDPT 2018 Đây cũng chính là vấn đề, là mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài của chúng tôi hướng đến

Trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, chúng tôi đã phân tích, tổng hợp và rút ra những điểm luận án kế thừa và những điểm luận án tiếp tục nghiên cứu để làm

rõ như sau:

⃰Những vấn đề luận án kế thừa:

- Xác định, lựa chọn chủ đề và tổ chức DH chủ đề là một xu thể của DH hiện đại, là một hướng đi đúng, phù hợp với các đặc điểm nhận thức và phát triển trí tuệ, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của HS

- Tổ chức DH chủ đề là phương thức để hình thành và phát triển PC, NL của người học Trong

tổ chức DH chủ đề, nội dung DH (kiến thức) và kỹ năng, thái độ được tích hợp thành một kết cấu

hệ thống, kết nối với nhau theo mối quan hệ biện chứng và được đặt trong một bối cảnh (tình huống

sư phạm) cụ thể Do đó, HS có nhiều cơ hôi để tự trải nghiệm, tự nghiên cứu kết nối các kiến thức, vận dụng kĩ năng một cách linh hoạt để giải quyết các tình huống học tập và vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống Thông qua đó sẽ hình thành và phát triển PC, NL - Việc nghiên cứu,

đề xuất các biện pháp tổ chức DH chủ đề được thực hiện trên cơ sở vận dụng kế thừa các phương

pháp, hình thức tổ chức DH tích cực nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học

⃰Những vấn đề Luận án tiếp tục nghiên cứu:

Thứ nhất, trên cơ sở những nghiên cứu lí luận về tổ chức DH chủ đề, tổ chức DH chủ đề LS, chúng tôi tiếp tục nghiên cứu là rõ các quan niệm tổ chức; tổ chức DH chủ đề LS; chủ đề; chủ đề LS; cách phân loại chủ đề LS Từ đó, chúng tôi xác định đặc trưng, bản chất, vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức DH chủ đề LS trong CT GDPT môn LS lớp 10 ở trường THPT

Thứ hai, phân tích vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của chương trình tổng thể, chương trình môn LS lớp 10 ở THPT để đề xuất quy trình xác định chủ đề và vận dụng quy trình đó vào việc xác định chủ đề, yêu cầu cần đạt của chủ đề và các hình thức tổ chức DH các chủ đề trong chương trình môn LS lớp 10 ở trường THPT

Thứ ba, tập trung nghiên cứu đưa ra các biện pháp tổ chức DHLS theo chủ đề ở lớp 10 trường THPT Đây là nhiệm vụ trọng tâm của vấn đề nghiên cứu

Thứ tư, tiến hành thử nghiệm sư phạm từng phần và toàn phần các biện pháp mà luận án đề xuất để rút ra các kết luận khoa học của đề tài

Cuối cùng, nghiên cứu, đề xuất những kiến nghị trong việc tổ chức DHLS theo chủ đề ở trường phổ thông nói chung và THPT nói riêng

CHƯƠNG 2 VẤN ĐỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC LỊCH SỬ THEO CĐ

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Trên cơ sở tổng quan tình hình nghiên cứu về tổ chức DHLS theo CĐ trên thế giới và ở Việt Nam, trong chương 2 của Luận án chúng tôi tiến hành phân tích, tổng hợp những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài để làm rõ những vấn đề lý luận về tổ chức DHLS theo chủ đề như: Đưa ra các quan niệm về chủ đề, tổ chức, tổ chức DHLS theo chủ đề khẳng định vai trò, vị trí của DHLS theo CĐ trong nhà trường phổ thông; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế tổ chức DHLS theo chủ đề và đánh giá thực trạng của việc DHLS theo chủ đề ở Việt Nam làm cơ sở thực tiễn cho việc

đề xuất các giải pháp tổ chức DHLS trong CT GDPT 2018 Cụ thể:

2.1 Cơ sở lý luận của đề tài

1.1 Các quan niệm liên quan đến đề tài:

* Quan niệm về chủ đề, chủ đề LS: Trên cơ sở tổng hợp, phân tích các quan niệm về chủ đề, chúng tôi nhận thấy: mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau về chủ đề nhưng các quan niệm trên đều có điểm chung thống nhất về chủ đề là những vấn đề cơ bản, vấn đề chính, là nội dung chủ yếu mang tính khái quát về một hiện tượng nào đó trong đời sống tự nhiên và xã hội Do đó, chúng tôi

đưa xác định chủ đề là một đơn vị nội dung kiến thức tương đối trọn vẹn mà khi học xong người

học có thể vận dụng kiến thức đã học được để giải quyết một vấn đề thực tiễn hoặc giải quyết một vấn đề trong bối cảnh mới và giá trị của chủ đề phụ thuộc vào mức độ phạm vi mà chủ đề phản ánh

Trong DHLS, chủ đề lịch sử là những vấn đề cơ bản có tính xuyên suốt bao trùm các nội dung của lịch sử thế giới, lịch sử khu vực, lịch sử dân tộc giúp con người có một cái nhìn tổng quan, hệ thống

về lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc Do đó, khi xây dựng các chủ đề LS để tổ chức DH trong trường

THPT, các chủ đề được lựa chọn để tổ chức DH phải đảm bảo các yêu cầu về tính hệ thống, tính cơ

bản và tính phổ thông nền tảng trong mối quan hệ thống nhất, hài hòa giữa cái chung với cái riêng và phản ánh được tính liên tục, tính phát triển và tính kế thừa của LS

Yêu cầu về nội dung của chủ đề là phải chứa đựng những nội dung tri thức mang tính phổ biến, điển hình đồng thời phải có khả năng mở ra và kết hợp với những lĩnh vực hay các chủ đề khác Mỗi chủ đề sau khi học xong phải đảm bảo có thể giải quyết và xử lý được độc lập một lĩnh vực cụ thể của đời sống đặt ra, nhưng đồng thời phải có khả năng kết nối với những chủ đề tiếp theo để phát triển lên một bước mới, một cấp cao hơn

*Tổ chức, tổ chức DHLS

Từ quan niệm “Tổ chức” chúng tôi xác định tổ chức DH chủ đề LS là quá trình DH trong

đó nội dung học tập được thiết kế thành chủ đề có tình khái quát yêu cầu HS trong quá trình khai thác chủ đề phải kết nối tình huống chứa kiến thức, kĩ năng theo logic giải quyết các vấn đề nhận thức và thực tiễn qua đó hình thành và phát triển PC và NL

2 Đặc trưng, bản chất của tôt chức DHLS theo chủ đề

Điểm tương đồng giữa TCDH theo chủ đề và DH truyền thống là vẫn coi trọng việc lĩnh hội, rèn luyện kiến thức, kĩ năng, thái độ Do đó, DH theo chủ đề là mô hình DH có thể vận dụng vào

tổ chức DH chương trình giáo dục hiện hành theo hướng tiếp cận CT GDPT mới ở Việt Nam hiện nay

Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa dạy học truyền thống với dạy học theo chủ đề là mối quan hệ giữa các yếu tố kiến thức, kĩ năng, thái độ Cụ thể:

- Đối với tiếp cận DH định hướng nội dung, mục tiêu hướng tới của hoạt động DH là HS phải đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ Do đó, quá trình DH trên lớp của GV chủ yếu tập trung vào các hoạt động ghi nhớ kiến thức lịch sử, mà chưa chú trọng việc hình thành các kĩ năng và phẩm chất cá nhân của người học, nhất là các kĩ năng gắn liền với việc phân tích và kiến giải các

sự kiện, hiện tượng lịch sử trong bối cảnh LS nhất định

- Trong DH theo định hướng tiếp cận NL, yêu cầu cần đạt của chủ đề/ bài học hướng tới chính

là hình thành phẩm chất, năng lực cho người học DH tích hợp phát triển NL người học theo công thức “Năng lực = [(kiến thức X kĩ năng x thái độ) x tình huống]” phải được hiểu là quá trình tổ chức HS khám phá bằng các kĩ năng tích hợp, kết nối các đơn vị kiến thức nhờ ý thức được giá trị của hoạt động đó có thể đáp ứng được nhu cầu giải quyết vấn đề nhận thức thực tiễn Hoạt động học tập theo logic đó chỉ có thể diễn ra khi HS đứng trước một tình huống/ một nhiệm vụ nhận thức Tình huống quyết định khả năng phát triển PC và NL người học, quyết định phạm vi tích hợp của chủ đề nội dung Khả năng phát triển PC và NL của HS tỉ lệ thuận với phạm vi tích hợp của chủ đề Quan hệ này chỉ đạo việc xác định tiêu chí, yêu cầu cần đạt của chủ đề để tổ chức DHLS đáp ứng yêu cầu cần đạt PC và NL của CT môn LS

Theo đó, với cách tiếp cận DH này, mối quan hệ giữa bốn yếu tố “kiến thức, kĩ năng, thái độ

và tính huống”là cần và đủ cho quá trình DH phát triển PC và NL, thiếu một trong bốn yếu tố đó

NL không hình thành Vì vậy, cần biểu thị quan hệ giữa bốn yếu tố là quan hệ theo tính chất của phép nhân, lúc đó, chỉ cần một trong bốn yếu tố trên bằng không (=0) thì hiệu quả DH sẽ bằng không (=0) và NL không hình thành Do vậy, trong quá trình tổ chức DH các chủ đề theo định hướng phát triển PC, NL, GV cần giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa các yếu tố theo yêu cầu cần đạt của chủ đề

Với đặc trưng trên, theo chúng tôi khi tổ chức DH chủ đề LS, GV cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Thứ nhất, việc lựa chọn nội dung kiến thức phải được thực hiện trên cơ sở phân tích yêu cầu cần đạt về PC và NL của chủ đề để từ đó xác định được hệ thống chủ đề với nội dung kiến thức, kĩ năng, phương thức hoạt động của HS và tình huống thực tiễn được biểu đạt bằng câu hỏi cốt lõi là các câu hỏi mang tính phổ quát, đòi hỏi nhiều nội dung trả lời mở

Thứ hai, các đơn vị nội dung kiến thức của chủ đề được thiết kế thành các chuỗi hoạt động học Mỗi đơn vị kiến thức sẽ tương ứng với một nhiệm vụ học tập yêu cầu người học phải phát hiện vấn đề; giải quyết vấn đề và báo cáo kết quả nghiên cứu vấn đề

Bên cạnh những ưu điểm, tổ chức DH chủ đề LS có những khó khăn, thách thức đối với cả người dạy và người học Cụ thể:

- Khi khai thác các chủ đề, câu hỏi HS đưa ra có thể vượt ra ngoài phạm vi chương trình, GV khó đưa HS một câu trả lời thỏa đáng

- HS phải được học tập và sinh hoạt trong một môi trường sư phạm mà việc học phải thật sự

là nhu cầu của HS, theo nhu cầu của HS và hướng vào HS

- GV phải năng động, sáng tạo lựa chọn xác định chủ đề, nội dung chủ đề, hình thức, biện pháp tổ chức DH chủ đề

Trên cơ sở phân tích những đặc trung của tổ chức DHLS theo chủ đề, chúng tôi xác định được vai trò, ý nghĩa của tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề như sau:

- DH theo CĐ là một trong những xu thế DHHĐ trên thế giới Tổ chức DHLS theo CĐ chú trọng những nội dung học tập mang tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực và gắn liền với các tình huống thực tiễn trong cuộc sống, tạo điều kiện thuận lợi để HS được hình thành và phát triển PC, NL

Việc tổ chức DHLS theo chủ đề đem lại các lợi ích sau:

* Về kiến thức

Tổ chức DHLS theo chủ đề sẽ giúp HS hình thành kiến thức mang tính tổng quát, có hệ thống theo từng mạch nội dung gắn với thực tiễn Kiến thức HS lĩnh hội được sau khi học xong chủ đề không giới hạn trong phạm vi môn học mà thường là các kiến thức tích hợp liên môn

- Tổ chức DHLS theo CĐ, HS sẽ được giải quyết nhiệm vụ học tập của mình theo các nội dung của các hoạt động học tập đã được xác định theo các đơn vị kiến thức trên cơ sở cụ thể hóa yêu cầu cần đạt của chủ đề Theo cách tổ chức DH này, kiến thức mang đến cho HS gần gũi với thực tiễn, quá trình

tổ chức DH không gò ép, cưỡng bức mà được hình thành trên cơ sở điều kiện, tạo cơ hội, tạo động cơ tích cực trong học tập cho HS, HS luôn luôn phải tìm tòi, khám phá để hoàn thành các nhiệm vụ học tập Do đó, hệ thống kiến thức HS lĩnh hội được trong chức DHLS theo chủ đề được lưu giữ chặt chẽ, gắn với thực tiễn cuộc sống, thiết thực với việc học tập của HS

* Về kĩ năng

Khi tổ chức các hoạt động trong DHLS theo chủ đề, GV cần thiết kế các nhiệm vụ học tập để

HS “làm lịch sử” – “Doing History” để làm cho các sự kiện, hiện tượng trở nên sống động, gần

gũi Thông qua việc thực hiện nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ học tập HS sẽ được tìm hiểu các kiến thức LS để trả lời câu hỏi hoặc giải thích một nhận định, một quan điểm về vấn đề LS Theo

đó, trong tổ chức DHLS, cần chú trọng rèn luyện các kĩ năng cơ bản, thiết yếu mang tính đặc trưng của sử học để hướng tới việc hình thành và phát triển năng lực chuyên biệt của môn Lịch sử Tùy theo nội dung kiến thức LS mà GV lựa chọn các hoạt động để giúp HS rèn luyện các kĩ năng phù hợp

* Về thái độ

Thông qua các hoạt động học trong quá trình tổ chức DH chủ đề giúp người học phát huy được tính chủ động, tự tin, tự khẳng định, tự thúc đẩy và tự vận động trên cơ sở thực hiện hoạt động cá nhân/ tập thể để nhận thức, tự phát triển, tự thực hiện, tự kiểm tra, tự đánh giá và tự hoàn thiện nhờ đó, động cơ học tập luôn được kích khiến HS luôn có hứng thứ trong quá trình học tập Đồng thời, với cách tổ chức linh hoạt, mềm dẻo như vậy sẽ đảm bảo tối đa quyền tự do trong lựa chọn, quyết định kế hoạch làm việc và cải thiện trong các yếu tố học tập, rèn luyện được khả năng làm việc theo nhóm, ý thức công đồng, tính hợp tác trong việc giải quyết vấn đề Như vậy, với cách tổ chức DH chủ đề LS sẽ góp phần quan trọng trong việc phát triển cho HS các đức tính chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm Đây chính là những đức tính quan trọng để góp phần hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của một công dân tích cực

3 Các loại CĐ môn LS ở trường phổ thông

- Căn cứ vào mục đích, yêu cầu của các mạch nội dung trong chương trình có các loại CĐ định hướng nghề nghiệp (CĐ LS và sử học); các CĐ cung cấp kiến thức về các sự kiện, hiện tượng, vấn đề LS trên thế giới và trong nước (chính trị, xã hội, văn hóa, kinh tế, chiến tranh …); các CĐ

về thực hành, trải nghiệm LS, trải nghiệm thực tế;

- Căn cứ vào dòng chảy thời gian có thể chia thành các các CĐ LS theo từng giai đoạn của tiến trình LS của thế giới, khu vực và dân tộc

- Căn cứ vào không gian của các sự kiện, hiện tượng LS có thể chia thành các CĐ theo không gian hình thành và phát triển như: Văn minh Ai cập cổ đại; Văn minh Trung Hoa cổ trung đại; Văn minh Hy Lạp và La Mã cổ đại …

- Căn cứ vào mục tiêu môn học và mục đích, yêu cầu cụ thể của từng mạch nội dung trong chương trình giáo dục môn LS, có các loại định hướng nghề nghiệp; Loại CĐ nghiên cứu kiến thức mới; Loại CĐ thực hành LS

- Căn cứ vào phạm vi kiến thức của chủ đề, có thể phân chia thành chủ đề tích hợp trong nội

bộ môn học; Tích hợp đa môn; Tích hợp liên môn

4 Xuất phát điểm của việc tổ chức DH LS theo CĐ ở trường THPT

Căn cứ pháp lý: Căn cứ vào chủ trương “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục” tại Nghị

quyết số 29-NQ/TW , Nghị quyết Quốc hội số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới CT, SGK giáo dục phổ thông và Quyết định số 404/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; Căn cứ vào các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tiếp tục đổi mới PPDH và KTĐG theo định hướng phát triển NL người học

Xuất phát từ mục tiêu đổi mới chương trình, sách giáo khoa môn Lịch sử theo định hướng phát triển năng lực người học; xuất phát từ đặc điểm nhận thức LS của HS trường THPT

2.2 Thực trạng về tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề

2.2.1 Thực tiễn tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề

Trên thế giới, DHLS là một nội dung được các nước trên thế giới coi trọng và môn LS là một trong những môn học có vai trò quan trọng trong nhà trường phổ thông Việc tổ chức DHLS của các quốc gia trên thế giới được thực hiện theo hướng lấy người học làm trung tâm Căn cứ vào chương trình giáo dục quốc gia (chuẩn liên bang đối với Hoa Kì) các cơ sở giáo dục sẽ phát triển chương trình giáo dục nhà trường phù hợp với điều kiện và mục tiêu phát triển giáo dục của địa

phương và hướng dẫn GV xây dựng kế hoạch để tổ chức DH

Từ kinh nghiệm của một số nước trên cho thấy, DHLS theo định hướng phát triển năng lực người học là một xu thế phát triển của DH hiện đai và việc tổ chức DHLS ở nhà trường phổ thông đều được thực hiện nhằm mục tiêu hình thành và phát triển năng lực người học

Trong CT GDPT mới ở Việt Nam, môn LS cũng được xây dựng trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế CT được thiết kế theo định hướng tiếp cận và phát triển PC, NL người học; CT đảm bảo tính mở và liên thông, đề cao vai trò chủ động của các địa phương và nhà trường trong việc phát triển CT nhà trường để triển khai các nội dung DH nhằm đạt yêu cầu cần đạt (chuẩn đầu ra) theo quy định trong CT Vì vậy, nghiên cứu hoạt động tổ chức DHLS của các quốc gia trên thế giới, nhất là ở Hàn Quốc và Singgapore đã cho chúng tôi rất nhiều kinh nghiệm quá trình nghiên cứu đề xuất biện pháp tổ chức DH và kiểm tra, đánh giá HS theo chủ đề

2.2.2 Thực trạng tổ chức dạy học chủ đề lịch sử ở Việt Nam

* Mục đích:

Nhằm nhằm đánh giá đúng đắn, khách quan thực trạng tổ chức DHLS theo CĐ ở trường THPT theo chương trình giáo dục hiện hành (chương trình giáo dục theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT) làm cơ sở thực tiễn để rút ra điểm mạnh, điểm yếu làm cơ sở thực tiễn đề xuất các biện pháp

tổ chức DHLS theo CĐ ở trường THPT

⃰ Nội dung điều tra, khảo sát tập trung vào các vấn đề chính sau đây:

- Nhận thức của CBQL, GV và HS về tổ chức dạy học Lịch sử theo chủ đề và tầm quan trọng của việc tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề

- Thực trạng về việc tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề: Các hoạt động chuẩn bị cho việc tổ chức xây dựng kế hoạch bài học/ chủ đề và tổ chức thực hiện kế hoạch DH bài học/ chủ đề

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề của giáo viên

- Nhận xét, đánh giá và mong muốn của học sinh về các hoạt động tổ chức dạy học lịch sử theo chủ đề ở trường THPT

Đánh giá kết quả điều tra thực trạng

Trên cơ sở tổng hợp phân tích kết quả điểu tra, khảo sát và kết quả thu được khi dự giờ, phỏng vấn trực tiếp CBQL, GV, chúng tôi đi đến một số kết luận chung như sau:

- Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển NL người học, trong đó có hướng dẫn việc cấu trúc, sắp xếp các bài học có nội dung kiến thức gần nhau, trùng nhau thành các chủ đề để tổ chức DH Tuy nhiên, việc triển khai nội dung này còn mang tính hình thức, đối phó Thực trạng này ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng bộ môn

- Đa số CBQL, GV đều biết đến DH theo chủ đề nói chung và DH LS theo chủ đề nói riêng nhưng rất ít GV thường xuyên tổ chức DH theo chủ đề;

- Đa số GV đã biết đến định hướng của CT GDPT mới là DH phát triển NL người học, biết đến và đã thử nghiệm soạn giảng một số chủ đề DH, tuy nhiên chưa hiểu được về bản chất của chủ

đề, DH theo chủ đề

- Đa số GV đã thực hiện đầy đủ các bước trong QTDH; tích cực đổi mới hình thức, PP /KTDH; tích cực tìm tòi, sưu tầm, thiết kế các PTDH; đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá KQHT của HS;

- Tuy nhiên, khi xây dựng kế hoạch bài học, xác định mục tiêu bài học, đa số GV không liên

hệ với thực tiễn để xác định sự liên quan của môn học LS trong lĩnh vực KHXH Ngoài ra, GV