Tiểu luận: Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong việc phát triển lý luận ở Việt Nam hiện nay

Tiểu luận trình bày phạm trù thực tiễn và lý luận thực tiễn; phạm trù thực tiễn và lý luận thực tiễn; vai trò nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn với việc phát triển lý luận ở việt nam hiện nay. Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo tiểu luận.

L I M  Đ UỜ Ở Ầ

Trong cu c t n công, ch ng phá ta c a các th  l c ph n đ ng trongộ ấ ố ủ ế ự ả ộ  

và ngoài nước, chúng thường t p trung vào lĩnh v c t  tậ ự ư ưởng, lý lu n, b iậ ở  đây là lĩnh v c nh y c m, có tác đ ng lâu dài và khó lự ạ ả ộ ường. V i âm m uớ ư  

x o quy t, các th  l c ph n đ ng liên t c và ráo ri t ti n hành các ho tả ệ ế ự ả ộ ụ ế ế ạ  

đ ng ch ng phá trên lĩnh v c t  tộ ố ự ư ưởng, lý lu n, âm m u th c hi n “di nậ ư ự ệ ễ  

bi n hòa bình"; thúc đ y quá trình “t  di n bi n”, “t  chuy n hóa” trongế ẩ ự ễ ế ự ể  

n i b  Đ ng ta đ  đi đ n tan rã, nh  s  s p đ  c a mô hình ch  nghĩa xãộ ộ ả ể ế ư ự ụ ổ ủ ủ  

h i   Liên Xô và các nộ ở ước xã h i ch  nghĩa Đông Âu trộ ủ ước đây

Trước tình  hình  đó, Đ ng ta ch  trả ủ ương: “Đ i m i công tác tuyênổ ớ  truy n, giáo d c chính tr , t  tề ụ ị ư ưởng, đ o đ c, l i s ng cho cán b , đ ngạ ứ ố ố ộ ả  viên. Đ u tranh, ngăn ch n, đ y lùi tình tr ng suy thoái v  t  tấ ặ ẩ ạ ề ư ưởng chính 

tr , đ o đ c, l i s ng; ngăn ch n, đ y lùi nh ng bi u hi n “t  di n bi n”,ị ạ ứ ố ố ặ ẩ ữ ể ệ ự ễ ế  

“t  chuy n hóa”. Tăng cự ể ường đ u tranh làm th t b i m i âm m u, ho tấ ấ ạ ọ ư ạ  

đ ng “di n bi n hòa bình” c a các th  l c thù đ ch; ch  đ ng ngăn ch n,ộ ễ ế ủ ế ự ị ủ ộ ặ  

ph n bác các thông tin, quan đi m xuyên t c, sai trái, thù đ ch”ả ể ạ ị

Trong công cu c xây d ng và phát tri n n n kinh t  nhi u thànhộ ự ể ề ế ề  

ph n, v n hành theo c  ch   th  trầ ậ ơ ế ị ường, có s  qu n lý c a Nhà nự ả ủ ước, theo 

đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa   nộ ủ ở ước ta hi n nay, lý lu n nh n th c, v n đệ ậ ậ ứ ấ ề 

c i t o th c ti n n n kinh t  luôn thu hút s  quan tâm c a nhi u đ i tả ạ ự ễ ề ế ự ủ ề ố ượng. 

 Ngày nay, tri t h c là m t b  ph n không th  tách r i v i s  phátế ọ ộ ộ ậ ể ờ ớ ự  tri n c a b t c  hình thái kinh t  nào. Nh ng v n đ  tri t h c v  lý lu nể ủ ấ ứ ế ữ ấ ề ế ọ ề ậ  

nh n th c và th c ti n, phậ ứ ự ễ ương pháp bi n ch ng  luôn là c  s , là phệ ứ ơ ở ươ  ng

hướng, là tôn ch  cho ho t đ ng th c ti n, xây d ng và phát tri n xã h i.ỉ ạ ộ ự ễ ự ể ộ  

N u xu t phát t  m t l p trế ấ ừ ộ ậ ường tri t h c đúng đ n, con ngế ọ ắ ười có th  cóể  

được nh ng cách gi i quy t phù h p v i các v n d  do cu c s ng đ t ra.ữ ả ế ợ ớ ấ ề ộ ố ặ  

Vi c ch p nh n hay không ch p nh n m t l p trệ ấ ậ ấ ậ ộ ậ ường tri t h c nào đó sế ọ ẽ không ch  đ n thu n là s  ch p nh n m t th  gi i quan nh t đ nh, m t cáchỉ ơ ầ ự ấ ậ ộ ế ớ ấ ị ộ  

lý gi i nh t đ nh v  th  gi i, mà còn là s  ch p nh n m t c  s  phả ấ ị ề ế ớ ự ấ ậ ộ ơ ở ươ  ngpháp lu n nh t đ nh ch  đ o cho ho t đ ng.ậ ấ ị ỉ ạ ạ ộ

Chúng ta bi t r ng, ế ằ tri tế  h c là m t trong ba b  ph n c u thành c aọ ộ ộ ậ ấ ủ  

ch  nghĩa Mác. Lênin đã ch  rõ r ng ch  nghĩa duy v t bi n ch ng đó chínhủ ỉ ằ ủ ậ ệ ứ  

là tri t h c c a ch  nghĩa Mác. Cho đ n nay, ch  có tri t h c Mác là mangế ọ ủ ủ ế ỉ ế ọ  tính  u vi t h n c  Trên c  s  n n t ng tri t h c Mác ­ Lênin, Đ ng vàư ệ ơ ả ơ ở ề ả ế ọ ả  Nhà nước ta đã h c t p và ti p thu t  tọ ậ ế ư ưởng ti n b , đ  ra nh ng m c tiêu,ế ộ ề ữ ụ  

phương  hướng ch  đ o chính xác, đúng đ n đ  xây d ng và phát tri n xãỉ ạ ắ ể ự ể  

h i, phù h p v i hoàn c nh đ t nộ ợ ớ ả ấ ước. M c dù có nh ng khi m khuy tặ ữ ế ế  không th  tránh kh i song chúng ta luôn đi đúng hể ỏ ướng trong c i t o th cả ạ ự  

ti n, phát tri n kinh t , t ng bễ ể ế ừ ước đ a đ t nư ấ ước ta ti n k p trình đ  cácế ị ộ  

nước trong khu v c và th  gi i v  m i m t. Chính nh ng thành t u c a xâyự ế ớ ề ọ ặ ữ ự ủ  

d ng ch  nghĩa xã h i và qua mự ủ ộ ười năm đ i m i là minh ch ng xác đángổ ớ ứ  cho v n đ  nêu trên. Ho t đ ng nh n th c và c i t o th c ti n cùng v i sấ ề ạ ộ ậ ứ ả ạ ự ễ ớ ự 

n m b t các quy lu t khách quan trong v n hành n n kinh t    nắ ắ ậ ậ ề ế ở ước ta là 

m t v n ộ ấ ềề còn nhi u xem xét và tranh cãi, nh t là trong quá trình đ i m iề ấ ổ ớ  

hi n nay.Vì v y, em quy t đ nh ch n đ  tài “ệ ậ ế ị ọ ề Nguyên t c th ng nh t gi aắ ố ấ ữ  

lý lu n và th c ti n trong vi c phát tri n lý lu n   Vi t Nam hi nậ ự ễ ệ ể ậ ở ệ ệ  nay”

Th  nh t ứ ấ , theo quan đi m c a tri t h c Mác – Lênin, th c ti n làể ủ ế ọ ự ễ  

ho t đ ng g n li n v i con ngạ ộ ắ ề ớ ười, nh ng không ph i là toàn b  ho t đ ngư ả ộ ạ ộ  

c a con ngủ ười mà ch  là nh ng ho t đ ng c a v t ch t – c m tính, nh ngỉ ữ ạ ộ ủ ậ ấ ả ữ  

ho t đ ng v t ch t c m giác đạ ộ ậ ấ ả ược. Đó là ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười, sử 

d ng nh ng công c  v t ch t, tác đ ng vào nh ng đ i tụ ữ ụ ậ ấ ộ ữ ố ượng v t ch t làmậ ấ  

tr i qua các giai đo n l ch s  phát tri n c  th , ch u s  chi ph i c a ng ngả ạ ị ử ể ụ ể ị ự ố ủ ữ  

đi u ki n l ch s , c  v  đ i tề ệ ị ử ả ề ố ượng, phương ti n, cũng nh  m c đích ho tệ ư ụ ạ  

đ ng c a con ngộ ủ ười

Th  ba ứ , th c ti n là ho t đ ng có tính m c đích, tính hi n th c tr cự ễ ạ ộ ụ ệ ự ự  

ti p. Th c ti n ph i hế ự ễ ả ướng đ n c i t o th  gi i, c i t o t  nhiên và xã h iế ả ạ ế ớ ả ạ ự ộ  

nh m ph c v  con ngằ ụ ụ ười, ch  không ch  là ho t đ ng b n năng, b ng lòngứ ỉ ạ ộ ả ằ  

v i nh ng cái có s n trong t  nhiên. Nói t i th c ti n là nói t i ho t đ ngớ ữ ẵ ự ớ ự ễ ớ ạ ộ  

có tính t  giác cao c a con ngự ủ ười, khác v i ho t đ ng b n năng, thích nghiớ ạ ộ ả  

m t cách th  đ ngc a con v t v i th  gi i xung quanh.ộ ụ ộ ủ ậ ớ ế ớ

1.3 Các hình th c c  b n c a th c ti n ứ ơ ả ủ ự ễ

Th c ti n có ba hình th c c  b n là: ho t đ ng s n xu t v t ch t,ự ễ ứ ơ ả ạ ộ ả ấ ậ ấ  

ho t đ ng chính tr  ­ xã h i và ho t đ ng th c nghi m khoa h c.ạ ộ ị ộ ạ ộ ự ệ ọ

Ho t đ ng s n xu t v t ch t ạ ộ ả ấ ậ ấ   là hình th c ho t đ ng kh i nguyên,ứ ạ ộ ở  

đ u tiên, c  b n nh t c a ho t đ ng th c ti n. Đó là ho t đ ng mà conầ ơ ả ấ ủ ạ ộ ự ễ ạ ộ  

người tr c ti p tác đ ng vào đ i tự ế ộ ố ượng v t ch t, vào th  gi i khách quan,ậ ấ ế ớ  

nh m t o ra c a c i v t ch t. Không có s n xu t v t ch t con ngằ ạ ủ ả ậ ấ ả ấ ậ ấ ười và xã 

h i loài ngộ ười không th  t n t i, phát tri n. Không nh ng th , s n xu t v tể ồ ạ ể ữ ế ả ấ ậ  

ch t còn là c  s  cho s  n y sinh, t n t i và phát tri n c a các hình th cấ ơ ở ự ả ồ ạ ể ủ ứ  

th c ti n khác, cũng nh  t t c  các ho t đ ng khác c a con ngự ễ ư ấ ả ạ ộ ủ ười. Có thể nói, các ho t đ ng khác c a con ngạ ộ ủ ười, suy cho cùng đ u xu t phát t  ho tề ấ ừ ạ  

đ ng s n xu t v t ch t.ộ ả ấ ậ ấ

Ho t đ ng chính tr ­ xã h i ạ ộ ị ộ  là ho t đ ng c a các t  chúc, các c ngạ ộ ủ ổ ộ  

đ ng ngồ ười khác nhau trong xã h i, th  hi n tính t  giác cao c a con ngộ ể ệ ự ủ ườ  i

nh m bi n đ i, c i t o xã h i, phát tri n các thi t ch  xã h i, các quan hằ ế ổ ả ạ ộ ể ế ế ộ ệ 

xã h i, v.v. t o ra môi trộ ạ ường xã h i thu n l i, phù h p v i nhu c u, l i íchộ ậ ợ ợ ớ ầ ợ  

c a ch  th ủ ủ ể

Ho t đ ng th c nghi m khoa h c ạ ộ ự ệ ọ   là hình th c đ c bi t c a ho tứ ặ ệ ủ ạ  

đ ng th c ti n, độ ự ễ ược ti n hành trong nh ng đi u ki n không có s n trongế ữ ề ệ ẵ  

t  nhiên, mà do con ngự ườ ại t o ra g n gi ng ho c l p l i nh ng tr ng tháiầ ố ặ ặ ạ ữ ạ  trong t  nhiên, nh m tìm hi u các quy lu t bi n đ i, phát tri n c a đ iự ằ ể ậ ế ổ ể ủ ố  

tượng nghiên c u theo m c đích dã đ  ra. Trong giai đo n hi n nay, khoaứ ụ ề ạ ệ  

h c đóng m t vai trò h t s c to l n đ i v i quá trình phát tri n c a xã h iọ ộ ế ứ ớ ố ớ ể ủ ộ  thì hình th c th c ti n này ngày càng có v  ttri1 quan tr ng trong ho t đ ngứ ự ễ ị ọ ạ ộ  

c a con ngủ ười

Ba hình th c c  b n c a th c ti n nêu trên, có quan h  ch t ch , tácứ ơ ả ủ ự ễ ệ ặ ẽ  

đ ng,  nh hộ ả ưởng qua l i l n nhau. Trong đó, ho t đ ng s n xu t v t ch tạ ẫ ạ ộ ả ấ ậ ấ  đóng vai trò quan tr ng, quy t đ nh ho t đ ng chính tr  ­ xã h i và th cọ ế ị ạ ộ ị ộ ự  nghi m khoa h c. Ngệ ọ ượ ạc l i, ho t đ ng chính tr  ­ xã h i và th c nghi mạ ộ ị ộ ự ệ  khoa h c tác đ ng tr  l i ho t đ ng s n xu t v t ch t. Chính tr  xã ho65uọ ộ ở ạ ạ ộ ả ấ ậ ấ ị  

n đ nh t o đi u ki n cho s n xu t phát tri n, th c nghi m khoa h c phát

tri n thì năng su t, ch t lể ấ ấ ượng, hi u qu  s n xu t s  đệ ả ả ấ ẽ ược nâng cao

Ngoài ba hình th c c  b n trên, ho t đ ng th c ti n còn có nh ngứ ơ ả ạ ộ ự ễ ữ  hình th c không c  b n đứ ơ ả ược th  hi n   m t s  lĩnh v c khác nhau nhể ệ ở ộ ố ự ư gia1so d c, y t , ngh  thu t, th  thao,v.v ụ ế ệ ậ ể

2. Ph m trù lý lu nạ ậ

2.1 Khái ni m lý lu nệ ậ

Ho t đ ng th c ti n và ho t đ ng nh n th c là hai ho t đ ng đ cạ ộ ự ễ ạ ộ ậ ứ ạ ộ ặ  

tr ng c a con ngư ủ ười, gi a chúng có m i liên h  m t thi t, tác đ ng qua l iữ ố ệ ậ ế ộ ạ  

l n nhau, không ta1hc r i nhau. Trong quá trình tác đ ng vào th  gi i, c iẫ ờ ộ ế ớ ả  

t o th  gi i, ho t đ ng nh n th c c a con ngạ ế ớ ạ ộ ậ ứ ủ ười cũng b t đ u hình thành.ắ ầ

Nh n th c, theo quan điêm c a tri t h c máccxit là quá trình conậ ứ ủ ế ọ  

người rìm hi u, ph n ánh th  gi i khách quan, nh ng đó không ph i là sể ả ế ớ ư ả ự 

ph n ánh gi n đ n, th  đ ng mà là quá trình ph n ánh bi n ch ng. tích c cả ả ơ ụ ộ ả ệ ứ ự  

2.2 Đ c tr ng c a lý luânặ ư ủ

Th  nh t ứ ấ , lý lu n là m t h  th ng trí th c có tính logíc ch t ch , tínhậ ộ ệ ố ứ ặ ẽ  khái quát cao và tính ph  bi n; đổ ế ược th  hi n thông qua nh ng khái ni m,ể ệ ữ ệ  

ph m trù, nguyên lý, quy lu t… ph n ánh b n ch t, tính t t y u c a s  v t,ạ ậ ả ả ấ ấ ế ủ ự ậ  

hi n tệ ượng trong th  gi i khách quan.ế ớ

Th  hai ứ , b n ch t c a lý lu n là khái quát nh ng trí th c kinh nghi mả ấ ủ ậ ữ ứ ệ  

th c ti n, cho nên không có trí th c kinh nghi m th c ti n thì lý lu n khôngự ễ ứ ệ ự ễ ậ  

th  n y sinh, hình thành và phát tri n.ể ả ể

Th  ba ứ , lý lu n không d ng l i   vi c ph n ánh hi n tậ ừ ạ ở ệ ả ệ ượng, mà đi sâu vào xem xét b n ch t, m i liên h  bên trong c a s  v t, hi n tả ấ ố ệ ủ ự ậ ệ ượng. Do 

đó lý lu n ph n ánh đậ ả ược tính t t y u, tính quy lu t c a s  v t, hi n tấ ế ậ ủ ứ ậ ệ ượng, 

đ a ra nh ng d  báo xu hư ữ ự ướng v n đ ng, phát tri n c a s  v t, hi nậ ộ ể ủ ự ậ ệ  

tượng

II. NGUYÊN T C TH NG NH T GI A LÝ LU N VÀ TH C TI NẮ Ố Ấ Ữ Ậ Ự Ễ

1. Vai trò quy t đ nh c a th c ti n đ i v i lý lu nế ị ủ ự ễ ố ớ ậ

Th  nh t, th c ti n là c  s  c a lý lu n ứ ấ ự ễ ơ ở ủ ậ

Đi u đó có nghĩa, th c ti n là n n t ng, là đi m xu t phát c a lýề ự ễ ề ả ể ấ ủ  

lu n. Chính trên n n t ng c a ho t đ ng th c ti n  con ngậ ề ả ủ ạ ộ ự ễ ười m i có nhuớ  

c u tìm hi u, khám phá th  gi i, ho t đ ng nh n th c, lý lu n m i  n yầ ể ế ớ ạ ộ ậ ứ ậ ớ ả  sinh. Thông qua ho t đ ng th c ti n, con ngạ ộ ự ễ ười tác đ ng vào s  v t làm choộ ự ậ  chúng b c l  nh ng thu c tính, tính ch t, quy lu t…Trên c  s  đó, conộ ộ ữ ộ ấ ậ ơ ở  

người m i có hi u bi t v  s  v t và khái quát nh ng hi u bi t  y d  hìnhớ ể ế ề ự ậ ữ ể ế ấ ể  thành, phát tri n lý lu n. Nh  v y, chính nh  có ho t đ ng th c ti n, lýể ậ ư ậ ở ạ ộ ự ễ  

lu n m i ra đ i, phát tri n. Ph.Ăngghen đã t ng nh n m nh: “…chính vi cậ ớ ờ ể ừ ấ ạ ệ  

người ta bi n đ i t  nhiên, ch  không ph i ch  m t mình gi i t  nhiên, v iế ổ ự ứ ả ỉ ộ ớ ự ớ  tính cách t  nhiên, là c  s  ch  y u nh t và tr c ti p nh t c a t  duy conự ơ ở ủ ế ấ ự ế ấ ủ ư  

người đã phát tri n song song v i vi c ngể ớ ệ ười ta đã h c cái bi n t  nhiên”ọ ế ự

Có th  nói, m i hi u bi t c a con ngể ọ ể ế ủ ười dù tr c ti p hay gián ti p,ự ế ế  

đ i v i ngố ớ ười này hay người khác, th  h  này hay th  h  khác,   trình đế ệ ế ệ ở ộ kinh nghi m hay lý lu n,…suy cho cùng đ u b t ngu n t  th c ti n. N uệ ậ ề ắ ồ ừ ự ễ ế  không có ho t đ ng th c ti n, con ngạ ộ ự ễ ười không th  có để ược lý lu n khoaậ  

h c, cách m ng.ọ ạ

Th  hai, th c ti n là đ ng l c c a lý lu n ứ ự ễ ộ ự ủ ậ

Th c ti n luôn v n đ ng, bi n đ i và luôn đ t ra nh ng nhu c u,ự ễ ậ ộ ế ổ ặ ữ ầ  nhi m v , phệ ụ ương hướng m i cho lý lu n, đòi h i lý lu n ph i gi i quy t.ớ ậ ỏ ậ ả ả ế  

Vì th , nó luôn b t con ngế ắ ưởi ph i đi sâu nghiên c u, m  r ng s  hi u b tả ứ ở ộ ự ể ế  

hi n có, đánh giá ki m tra l i ki n th c cũ, cách ti p c n cũ, th m chí ph iệ ể ạ ế ứ ế ậ ậ ả  thay th  nh ng tri th c cũ, l c h u b ng nh ng tri th c m i. Trên c  s  đó,ế ữ ứ ạ ậ ằ ữ ứ ớ ơ ở  

th c ti n thúc đ y nh n th c, lý lu n phát tri n. Đúng nh  Ph.Ăngghen đãự ễ ẩ ậ ứ ậ ể ư  nói, khi xã h i có nhu c u v  k  thu t thì nó thúc đ y khoa h c phát tri nộ ầ ề ỹ ậ ẩ ọ ể  

h n mơ ườ ười tr ng Đ i h c.ạ ọ

Th c ti n còn là c  s  góp ph n rèn luy n các giác quan và t  duyự ễ ơ ở ầ ệ ư  

c a con ngủ ười, làm cho chúng ta phát tri n tinh t  h n, hoàn thi n h n, năngể ế ơ ệ ơ  

l c t  duy loogic không ng ng đự ư ừ ược c ng c  và phát tri n. trên c  s  đó,ủ ố ể ơ ở  

giúp con người nh n th c đ i tậ ứ ố ượng ngày c ng chính xác h n, sâu s c h n,ả ơ ắ ơ  khái quát lý lu n đúng đ n h n.ậ ắ ơ

Thông qua ho t đ ng th c ti n, con ngạ ộ ự ễ ười còn ch  t o ra các côngế ạ  

c , phụ ương ti n, máy móc hi n đ i, nh  kính hi n vi, kính thiên văn, tàu vũệ ệ ạ ư ể  

tr … góp ph n h  tr  con ngụ ầ ỗ ợ ười “n i dài” các giác quan trong quá trìnhố  khám phá chinh ph c th  gi i.ụ ế ớ

Th  ba, th c ti n là m c đích c a lý lu n ứ ự ễ ụ ủ ậ

Th c ti n là đích cu i cùng lý lu n ph i hự ễ ố ậ ả ướng t i, ph i gi i quy t.ớ ả ả ế  Chính nhu c u s ng, nhu c u s n xu t v t ch t, c i t o t  nhiên, xã h iầ ố ầ ả ấ ậ ấ ả ạ ự ộ  

bu c con ngộ ười ph i tìm hi u, khám phá, nh n th c th  gi i xung quanh.ả ể ậ ứ ế ớ  Nghĩa là , nh n th c con ngậ ứ ười ngay t  đ u đã b  quy đ nh b i nhu c u th cừ ầ ị ị ở ẩ ự  

ti n; ngễ ượ ạ ếc l i k t qu  c a nh n th c, c a lý lu n s  ph c v  cho chínhả ủ ậ ứ ủ ậ ẽ ụ ụ  

th c ti n phát tri n. Lý lu n không đáp  ng đự ễ ễ ậ ứ ược m c đích th c ti n đ t ra,ụ ự ễ ặ  

lý lu n đó s  không có giá tr  Nh ng tri th c – k t qu  c a nh n th c,ậ ẽ ị ữ ứ ế ả ủ ậ ứ  

nh ng lý lu n – k t qu  c a khái quát hóa kinh nghi m th c ti n ch  có giáữ ậ ế ả ủ ệ ự ễ ỉ  

tr , có ý nghĩa đích th c khi đị ự ược v n d ng vào th c ti n, ph c v  th cậ ụ ự ễ ụ ụ ự  

ti n; c  th  là v n d ng vào ho t đ ng s n xu t v t ch t, ho t đ ng chínhể ụ ể ậ ụ ạ ộ ả ấ ậ ấ ạ ộ  

tr  ­ xã h i và ho t đ ng th c nghi m khoa h c ph c v  con ngị ộ ạ ộ ự ệ ọ ụ ụ ười. Lý lu nậ  

có m c đích t  thân, nó ch  có giá tr  khi thâm nh p vào th c ti n, đụ ự ỉ ị ậ ự ễ ược v tậ  

ch t hóa, bi n tri th c khoa h c thành phấ ế ứ ọ ương ti n ttrong vi c bi n đ iệ ệ ế ổ  

hi n th c.ệ ự

Th  t , th c ti n là tiêu chu n ki m tra c a lý lu n ứ ứ ự ễ ẩ ể ủ ậ

Thông qua th c ti n ki m nghi m, con ngự ễ ể ệ ườ ẽi s  xác nh n đậ ược tri 

th c là đúng hay sai, chân lý hay sai l m. Ch  có th c ti n m i là tiêu chu nứ ầ ỉ ự ễ ớ ẩ  khách quan duy nh t đ  kh ng đ nh chân lý,  bác b  sai l m. M i s  bi nấ ể ẳ ị ỏ ầ ọ ự ế  

đ i c a s  nh n th c hay lý lu n suy cho cùng không th  vổ ủ ự ậ ứ ậ ể ượt ra ngoài sự 

ki m tra c a th c ti n. Con ngể ủ ự ễ ười có được nh ng hi u bi t v  th  gi iữ ể ế ề ế ớ  thông qua ho t đ ng th c ti n. Do v y, chính th c ti n là tiêu chu n, làạ ộ ự ễ ậ ự ễ ẩ  

thước đo giá tr  c a nh ng tri th c mà con ngị ủ ữ ứ ười đã đ t đạ ược trong nh nậ  

th c. Đ ng th i, nó b  sung, đi u ch nh, phát tri n nh ng tri th c lý lu n đãứ ồ ờ ổ ề ỉ ể ữ ứ ậ  

có, làm cbo lý lu n ngày càng đ y đ  h n và sau sâu s c h n. C. Mác, trongậ ầ ủ ơ ắ ơ  

lu n cậ ương v  Phoiobac đã kh ng đ nh: “V n đ  tìm hi u xem t  duy c aề ẳ ị ấ ề ể ư ủ  

con người có th  đ t t i chân lý khách quan không, hoàn toàn không ph i làể ạ ớ ả  

m t v n đ  lý lu n mà là m t v n đ  th c ti n. Chính trong th c ti n màộ ấ ề ậ ộ ấ ề ự ễ ự ễ  con người ph i ch ng minh chân lý, nghĩa là ch ng minh tính hi n th c vàả ứ ứ ệ ự  

s c m nh, tính tr n t c c a t  duy c a mình. S  tranh trãi v  tính hi n th cứ ạ ầ ụ ủ ư ủ ự ề ệ ự  hay tính không hi n th c  c a t  duy tách r i th c ti n, là m t v n đ  kinhệ ự ủ ư ờ ự ễ ộ ấ ề  

vi n thu n túy”ệ ầ

Tiêu chu n th c ti n v a có tính tuy t đ i, v a có tính tẩ ự ễ ừ ệ ố ừ ương đ iốTính tuy t đ i c a tiêu chu n th c ti n th  hi n   ch , nó là tiêuệ ố ủ ẩ ự ễ ể ệ ở ỗ  chu n khách quan duy nh t có th  ki m tra tính đúng, sai c a lý lu n, kh ngẩ ấ ể ể ủ ậ ẳ  

đ nh chân lý, bác b  sai l m. T t c  nh ng tri th c ch  đị ỏ ầ ấ ả ữ ứ ứ ược th c ti nự ễ  

ki m tra, xác nh n đ u không có c  s  kh ng đ nh tính đúng đ n c a nó.ể ậ ề ơ ở ẳ ị ắ ủ

Tính tương đ i c a tiêu chu n th c hi n   ch , nó luôn v n đ ng,ố ủ ẩ ự ệ ở ỗ ậ ộ  

bi n đ i, phát tri n, do đó, v i t  cách là tiêu chu n chân lý nó không choế ổ ể ớ ư ẩ  phép người ta xem b t k  m t tri th c nào là b t di b t d ch, không thayấ ỳ ộ ứ ấ ấ ị  

đ i. Vì v y, khi th c ti n thay đ i thì nh n th c, lý lu n cũng ph i thay đ iổ ậ ự ễ ổ ậ ứ ậ ả ổ  theo cho phù h p v i th c ti n m i. Không có chân lý vĩnh vi n, b t di b tợ ớ ự ễ ớ ễ ấ ấ  

d ch; m i tri th c dù là đúng v n ph i ti p t c ki m tra, đ  k p th i bị ọ ứ ẫ ả ế ụ ể ể ị ờ ổ sung, phát tri n. M t khác, th c ti n   m i lĩnh v c nh t đ nh ch  đ  s cể ặ ự ễ ở ỗ ự ấ ị ỉ ủ ứ  

ki m tra nh ng tri th c n y sinh trong ph m vi lĩnh v c đó.ể ữ ứ ả ạ ự

Nh  v y, th c ti n không nh ng là đi m xu t phát, là y u t  đóngư ậ ự ễ ữ ể ấ ế ố  vai trò quy t đ nh đ i v i s  hình thành và phát tri n c a lý lu n, mà còn làế ị ố ớ ự ể ủ ậ  

n i lý lu n ph i luôn hơ ậ ả ướng t i đ  ki m nghi m tính đúng đ n c a mình.ớ ể ể ệ ắ ủ

2. Vai trò c a lý lu n đ i v i th c ti nủ ậ ố ớ ự ễ

Ch  t ch H  Chí Minh thủ ị ồ ường nh c nh : “ th c ti n không có lý lu nắ ở ự ễ ậ  

hướng d n thì thành th c ti n mù quáng”. Đi u này có  nghĩa r ng, lý lu nẫ ự ễ ề ằ ậ  

m c dù do th c ti n quy t đ nh, nh ng b n thân quy t đ nh, nh ng b nặ ự ễ ế ị ư ả ế ị ư ả  thân lý lu n khi đã hình thành thì l i có m t vai trò h t s c to l n đ i v iậ ạ ộ ế ứ ớ ố ớ  

th c ti n. Vai trò c a lý lu n khoa h c đự ễ ủ ậ ọ ược th  hi n   nh ng đi m sau:ể ệ ở ữ ể

Th  nh t ứ ấ , lý lu n đóng vai trò là “kim ch  nam” cho ho t đ ng th cậ ỉ ạ ộ ự  

ti n.ễ

Lý lu n khoa h c đ nh hậ ọ ị ướng, ch  đ o, soi sáng cho th c ti n, v ch raỉ ạ ự ễ ạ  

phương hướng, phương pháp cho ho t đ ng th c ti n nh m bi n đ i hi nạ ộ ự ễ ằ ế ổ ệ  

th c khách quan theo yêu c u, m c đích phát tri n c a con ngự ầ ụ ể ủ ười và xã h i.ộ  

N u th c ti n không đế ự ễ ược ch  đ o, soi đỉ ạ ường, d n d t b i lý lu n khoaẫ ắ ở ậ  

h c thì th c ti n đó s  m t phọ ự ễ ẽ ấ ương hướng, “ lúng túng nh  nh m m t màư ắ ắ  đi”, r i vào mò m m, vòng vo, có khi l i quay tr  l i xu t phát đi m banơ ẫ ạ ở ạ ấ ể  

đ u, không hi u qu , gây t n kém, lãng phí th i gián, công s c.ầ ệ ả ố ờ ứ

Th  hai ứ , lý lu n thúc đ y phong trào cách m ng n y sinh, hình thànhậ ẩ ạ ả  

và phát tri nể

Không có lý lu n cách m ng không th  có phong trào cách m ng. Lýậ ạ ể ạ  

lu n khoa h c, cách m ng góp ph n giáo d c, thuy t ph c, đ ng viên, t pậ ọ ạ ầ ụ ế ụ ộ ậ  

qu n chúng đ  t o nên nh ng phong trào ho t đ ng th c ti n r ng l n c aầ ể ạ ữ ạ ộ ự ễ ộ ớ ủ  đông đ o qu n chúng. Nh  có lý lu n khoa h c, phong trào cách m ng c aả ầ ờ ậ ọ ạ ủ  

qu n chúng không còn mang tính t  phát, tr  thành ho t đ ng , ch  đ ng, tầ ự ở ạ ộ ủ ộ ự giác, tích c c. C.Mác nh n m nh:… “lý lu n cũng se4tro73 thành l c lự ấ ạ ậ ự ượ  ng

v t ch t, m t khi nó thâm nh p vào qu n chúng”ậ ấ ộ ậ ầ

Th  ba ứ , lý lu n góp ph n d  báo tậ ầ ự ương lai

B t c  s  v t, hi n tấ ứ ự ậ ệ ượng nào cũng luôn ch a đ ng nh ng ti n đ ,ứ ự ữ ề ề  

m m m ng và kh  năng phát tri n trong tầ ố ả ể ương lai c a chúng. Lý lu n n uủ ậ ế  

ph n ánh đúng b n ch t, n m đả ả ấ ắ ược quy lu t v n đ ng, phát tri n c a sậ ậ ộ ể ủ ự 

v t, hi n tậ ệ ượng. Nh  v y,d  báo tư ậ ự ương lai là k t qu  c a thao tác t  duy,ế ả ủ ư  

nh  phân tích và t ng h p, lo6gic và l ch s …t c là quá trình nh n th c,ư ổ ợ ị ử ứ ậ ứ  

ph n ánh, phán đoán v  s  v n đ ng, bi n đ i, phát tri n c a s  v t, hi nả ề ự ậ ộ ế ổ ể ủ ự ậ ệ  

tượng. D  báo tự ương lai là m t trong nh ng nguyên nhân có ý nghĩa quy tộ ữ ế  

đ nh đ n hi u qu  ho t đ ng nh n th c và th c ti n c a con ngị ế ệ ả ạ ộ ậ ứ ự ễ ủ ười. Khi con người ngày càng đi sâu khám phá gi i t  nhiên vô cùng vô t n b ngớ ự ậ ằ  

nh ng phữ ương ti n khoa h c hi n đ i thì càng c n có nh ng d  báo. Chínhệ ọ ệ ạ ầ ữ ự  

vì v y, ch c năng d  báo là m t ch c năng r t quan tr ng c a lý lu n.ậ ứ ự ộ ứ ấ ọ ủ ậ

Nh  v y, th c ti n và lý lu n không tách r i nhau, giũa chúng có sư ậ ự ễ ậ ờ ự liên h , xâm nh p, t o đi u ki n cho nhau cùng phát tri n. Vì th , trongệ ậ ạ ề ệ ể ế  

ho t đ ng nh n th c và ho t đ ng th c ti n, chúng ta ph i quán tri tạ ộ ậ ứ ạ ộ ự ễ ả ệ  nguyên t c th ng nh t gi a lý lu n và th c ti n. Đây là nguyên t c căn b nắ ố ấ ữ ậ ự ễ ắ ả  

c a ch  nghĩa Mác­le6nin. Quán tri t nguyên t c này có ý nghĩa r t quanủ ủ ệ ắ ấ  

tr ng đ i v i công cu c đ i m i   nọ ố ớ ộ ổ ớ ờ ước ta hi n nay.ệ

III. VAI TRÒ NGUYÊN T C THÔNG NH T GI A LÝ LU NẮ Ấ Ữ Ậ  

VÀ TH C TI N V I VI C PHÁT TRI N LÝ LU N   VI T NAMỰ Ễ Ớ Ệ Ể Ậ Ở Ệ  

HI N NAYỆ

Ho t đ ng th c ti n là c  s , là ngu n g c, là đ ng l c, là m c đích,ạ ộ ự ễ ơ ở ồ ố ộ ự ụ  

là tiêu chu n c a nh n th c.ẩ ủ ậ ứ

1.Th c ti n là c  s , ngu n g c c a nh n th cự ễ ơ ở ồ ố ủ ậ ứ

Trong ho t đ ng th c ti n, con ngạ ộ ự ễ ười làm bi n đ i th  gi i kháchế ổ ế ớ  quan, b t các s  v t, hi n tắ ự ậ ệ ượng c a th  gi i khách quan ph i b c lủ ế ớ ả ộ ộ 

nh ng thu c tính và quy lu t c a chúng. Trong quá trình ho t đ ng th cữ ộ ậ ủ ạ ộ ự  

ti n luôn luôn n y sinh các v n đ  đòi h i con ngễ ả ấ ề ỏ ười ph i gi i đáp và do đóả ả  

nh n th c đậ ứ ược hình thành. Nh  v y, qua ho t đ ng th c ti n mà conư ậ ạ ộ ự ễ  

ngườ ựi t  hoàn thi n và phát tri n th  gi i quan( t o đi u ki n cho nh nệ ể ế ớ ạ ề ệ ậ  

Chính ho t đ ng th c ti n đã đ t ra các nhu c u cho nh n th c, t oạ ộ ự ễ ặ ầ ậ ứ ạ  

ra các phương ti n hi n đ i giúp con ngệ ệ ạ ười đi sâu tìm hi u t  nhiên.ể ự

Th  nh t, Th c ti n là đ ng l c c a nh n th c ư ấ ự ễ ộ ự ủ ậ ứ

Ngay t  đ u, nh n th c đã b t ngu n t  th c ti n, do th c ti n quy đ nh.ừ ầ ậ ứ ắ ồ ừ ự ễ ự ễ ị  

M i bỗ ước phát tri n c a th c ti n l i luôn luôn đ t ra nh ng v n đ  m iể ủ ự ễ ạ ặ ữ ấ ề ớ  cho nh n th c, thúc đ y nh n th c ti p t c phát tri n. Nh  v y th c ti nậ ứ ẩ ậ ứ ế ụ ể ư ậ ự ễ  trang b  nh ng phị ữ ương ti n m i, đ t ra nh ng nhu c u c p bách h n, nó ràệ ớ ặ ữ ầ ấ ơ  soát s  nh n th c. Th c ti n l p đi l p l i nhi u l n, các tài li u thu th pự ậ ứ ự ễ ắ ắ ạ ề ầ ệ ậ  

được phong phú, nhi u v , con ngề ẻ ười m i phân bi t đớ ệ ược đâu là m i quanố  

h  ng u nhiên b  ngoài, đâu là m i liên h  b n ch t, nh ng quy lu t v nệ ẫ ề ố ệ ả ấ ữ ậ ậ  

đ ng và phát tri n c a s  v t.ộ ể ủ ự ậ

Th  hai,Th c ti n là m c đích c a nh n th c ứ ự ễ ụ ủ ậ ứ

Nh ng tri th c khoa h c ch  có ý nghĩa th c ti n khi nó đữ ứ ọ ỉ ự ễ ược v n d ng vàoậ ụ  

th c ti n. M c đích cu i cùng c a nh n th c không ph i là b n thân các triự ễ ụ ố ủ ậ ứ ả ả  

th c mà là nh m c i t o hi n th c khách quan, đáp  ng nh ng nhu c u v tứ ằ ả ạ ệ ứ ứ ữ ầ ậ  

ch t và tinh th n xã h i. S  hình thành và phát tri n c a nh n th c là b tấ ầ ộ ự ể ủ ậ ứ ắ  ngu n t  th c ti n, do yêu c u c a th c ti n. ồ ừ ự ễ ầ ủ ự ễ

Nh n th c ch  tr  v  hoàn thành ch c năng c a mình khi nó ch  đ oậ ứ ỉ ở ề ứ ủ ỉ ạ  

ho t đ ng th c ti n, giúp cho ho t đ ng th c ti n có hi u qu  h n. Ch  cóạ ộ ự ễ ạ ộ ự ễ ệ ả ơ ỉ  thông qua ho t đ ng th c ti n, thì tri th c con ngạ ộ ự ễ ứ ười m i th  hi n đớ ể ệ ượ  c

s c m nh c a mình, s  hi u bi t c a con ngứ ạ ủ ự ể ế ủ ười m i có ý nghĩa.ớ

Th  ba, Th c ti n là tiêu chu n c a nh n th c ứ ự ễ ẩ ủ ậ ứ

B ng th c ti n mà ki m ch ng nh n th c đúng hay sai. Khi nh n th c đúngằ ự ễ ể ứ ậ ứ ậ ứ  thì nó ph c v  th c ti n phát tri n và ngụ ụ ự ễ ể ượ ạc l i

Th  t ,Th c ti n là tiêu chu n c a chân lý ứ ư ự ễ ẩ ủ

a) Chân lý

Là nh ng tri th c ph n ánh đúng đ n th  gi i khách quan đữ ứ ả ắ ế ớ ược th cự  

ti n kh ng đ nh ( n i dung khách quan, có ý nghĩa giá tr  đ i v i đ i s ngễ ẳ ị ộ ị ố ớ ờ ố  con người)

Chân lý mang tính khách quan, nó không ph  thu c vào s  đông (víụ ộ ố  

d : chân lý tôn giáo).ụ

Chân lý mang tính hai m t ( tuy t đ i và tặ ệ ố ương đ i ) vì tính hai m tố ặ  trong quá trình nh n th c c a nhân lo i.ậ ứ ủ ạ

b) Th c ti n là tiêu chu n c a chân lýự ễ ẩ ủ

Theo quan đi m c a ch  nghĩa duy v t bi n ch ng, tiêu chu n để ủ ủ ậ ệ ứ ẩ ể 

ki m tra chân lý không ph i là ý th c t  tể ả ứ ư ưởng, t  duy mà là th c ti n. B iư ự ễ ở  

vì ch  có thông qua ho t đ ng th c ti n, tri th c m i tr  l i tác đ ng vàoỉ ạ ộ ự ễ ứ ớ ở ạ ộ  

th  gi i v t ch t, qua đó nó đế ớ ậ ấ ược ”hi n th c hoá”, “v t ch t h n” thành cácệ ự ậ ấ ơ  khách th  c m tính. T  đó m i có căn c  đ  đánh giá nh n th c c a conể ả ừ ớ ứ ể ậ ứ ủ  

người đúng hay sai, có đ t t i chân lý hay không.ạ ớ

Th c ti n có r t nhi u hình th c khác nhau, nên nh n th c c a con ngự ễ ấ ề ứ ậ ứ ủ ườ  icũng được ki m tra thông qua r t nhi u hình th c khác nhau.ể ấ ề ứ

+Th c ti n c a xã h i luôn luôn v n đ ng và phát tri n.ự ễ ủ ộ ậ ộ ể

+Th c ti n trong m i giai đo n l ch s  đ u có gi i h n. Nó khôngự ễ ỗ ạ ị ử ề ớ ạ  

th  ch ng minh hay bác b  hoàn toàn m t tri th c nào đó c a con ngể ứ ỏ ộ ứ ủ ười mà 

nó được th c ti n ti p theo ch ng minh, b  sung thêm. ự ễ ế ứ ổ

Nh  v y tiêu chu n th c ti n cũng mang tính ch t bi n ch ng và như ậ ẩ ự ễ ấ ệ ứ ư 

v y m i có kh  năng ki m tra m t cách chính xác s  phát tri n bi n ch ngậ ớ ả ể ộ ự ể ệ ứ  

c a nh n th c. ủ ậ ứ

c) Ý nghĩa:

Th c ti n l n nh t   nự ễ ớ ấ ở ước ta hi n nay là th c ti n xây d ng n n kinhệ ự ễ ự ề  

t  th  trế ị ường m i, n n văn hoá m i đ m đà b n s c dân t c và ch  đ  xãớ ề ớ ậ ả ắ ộ ế ộ  

h i m i: công b ng, bình đ ng, tién b ộ ớ ằ ẳ ộ

Trong lĩnh v c kinh t , đự ế ường l i, chính sách hay các gi i pháp kinhố ả  

t  c  th  mu n bi t đúng hay sai đ u ph i thông qua v n d ng chúng trongế ụ ể ố ế ề ả ậ ụ  

s n xu t, kinh doanh cũng nh  qu n lý các quá trình đó. Đả ấ ư ả ường l i chínhố  sách cũng nh  các gi i pháp kinh t  ch  đúng khi chúng mang l i hi u quư ả ế ỉ ạ ệ ả kinh t , thúc đ y s n xu t phát tri n, nâng cao năng su t lao đ ng, làm choế ẩ ả ấ ể ấ ộ  dân giàu, nước m nh, xã h i công b ng, văn minh.ạ ộ ằ

 Công cu c xây d ng ch  nghĩa xã h i sau nh ng bộ ự ủ ộ ữ ước ti n và nh ngế ữ  thành t u to l n mang l i ý nghĩa l ch s , gi  đây l i đ t ra nhi u v n đự ớ ạ ị ử ờ ạ ặ ề ấ ề 

c n gi i quy t. Nh ng ho t đ ng nghiên c u lý lu n chính là nh m tìm raầ ả ế ữ ạ ộ ứ ậ ằ  

l i gi i đáp cho nh ng v n đ  c a giai đo n cách m ng hi n nay. Côngờ ả ữ ấ ề ủ ạ ạ ệ  

cu c đ i m i   nộ ổ ớ ở ước ta v a là m c tiêu, v a là đ ng l c m nh m  thúcừ ụ ừ ộ ự ạ ẽ  

đ y ho t đ ng nh n th c nói chung và công tác lý lu n nói riêng, nh t đ nhẩ ạ ộ ậ ứ ậ ấ ị  

s  đem l i cho chúng ta nh ng hi u bi t m i, phong phú h n và c  th  h nẽ ạ ữ ể ế ớ ơ ụ ể ơ  

v  mô hình ch  nghĩa xã h i, v  con đề ủ ộ ề ường đi lên ch  nghĩa xã h i   nủ ộ ở ướ  c

ta. 

2.  M i quan h  gi a lý lu n và th c ti nố ệ ữ ậ ự ễ

2.1. Lý lu nậ

a. Khái ni m:  ệ Là m t h  th ng nh ng tri th c độ ệ ố ữ ứ ược khái quát t  th cừ ự  

ti n. Nó ph n ánh nh ng quy lu t, c a t ng lĩnh v c trong hi n th c kháchễ ả ữ ậ ủ ừ ự ệ ự  quan

b. Đ c đi m:  ặ ể Lý lu n mang tính h  th ng, nó ra đ i trên c  s  đápậ ệ ố ờ ơ ở  

ng nhu c u c a xã h i nên b t k  m t lý lu n nào cũng mang tính m c

đích và  ng d ng.ứ ụ

Nó mang tính h  th ng cao, t  ch c có khoa h c.ệ ố ổ ứ ọ

2.2. M i quan h  gi a lý lu n và th c ti nố ệ ữ ậ ự ễ

Được th  hi n b ng m i quan h  gi a nh n th c và th c ti n. GI aể ệ ằ ố ệ ữ ậ ứ ự ễ ữ  

lý lu n và th c ti n th ng nh t bi n ch ng v i nhau. S  th ng nh t đó b tậ ự ễ ố ấ ệ ứ ớ ự ố ấ ắ  ngu n t  ch : chúng đ u là ho t đ ng c a con ngồ ừ ỗ ề ạ ộ ủ ười, đ u nh m m c đíchề ằ ụ  

c i t o t  nhiên và c i t o xã h i đ  tho  mãn nhu c u c a con ngả ạ ự ả ạ ộ ể ả ầ ủ ười

a) Lý lu n b t ngu n t  th c ti n ậ ắ ồ ừ ự ễ

Lý lu n d a trên nhu c u c a th c ti n và l y đậ ự ầ ủ ự ễ ấ ược ch t li u c aấ ệ ủ  

th c ti n. Th c ti n là ho t đ ng c  b n nh t c a con ngự ễ ự ễ ạ ộ ơ ả ấ ủ ười, quy t đ nhế ị  

s  t n t i và phát tri n xã h i. Lý lu n không có m c đích t  nó mà m cự ồ ạ ể ộ ậ ụ ự ụ  đích cu i cùng là ph c v  th c ti n. S c s ng c a lý lu n chính là luôn luônố ụ ụ ự ễ ứ ố ủ ậ  

g n li n v i th c ti n, ph c v  cho yêu c u c a th c ti n. ắ ề ớ ự ễ ụ ụ ầ ủ ự ế

b) Lý lu n m  đ ậ ở ườ ng và h ướ ng d n ho t đ ng c a th c ti n ẫ ạ ộ ủ ự ễ

Ví d : lý lu n Mác ­ Lênin hụ ậ ướng d n con đẫ ường đ u tranh c a giaiấ ủ  

c p vô s n.ấ ả S  thành công hay th t b i c a ho t  đ ng th c ti n là tuự ấ ạ ủ ạ ộ ự ễ ỳ thu c vào nó độ ược hướng d n b i lý lu n nào, có khoa h c hay không? Sẫ ở ậ ọ ự phát tri n c a lý lu n là do yêu c u c a th c ti n, đi u đó cũng nói lên th cể ủ ậ ầ ủ ự ễ ề ự  

ti n không tách r i lý lu n, không th  thi u s  hễ ờ ậ ể ế ự ướng d n c a lý lu n.ẫ ủ ậ

Vai trò c a lý lu n khoa h c là   ch : nó đ a l i cho th c ti n các triủ ậ ọ ở ỗ ư ạ ự ễ  

th c đúng đ n v  các quy lu t v n đ ng, phát tri n c a hi n th c kháchứ ắ ề ậ ậ ộ ể ủ ệ ự  quan, t  đó m i có c  s  đ  đ nh ra m c tiêu và phừ ớ ơ ở ể ị ụ ương pháp đúng đ n choắ  

ho t đ ng th c ti n.ạ ộ ự ễ

Quan h  lý lu n và th c ti n mang tính ch t ph c t p, quan h  đó cóệ ậ ự ễ ấ ứ ạ ệ  

th  là th ng nh t ho c mâu thu n đ i l p.ể ố ấ ặ ẫ ố ậ

c) Lý lu n và th c ti n là th ng nh t ậ ự ễ ố ấ

Lý lu n và th c ti n th ng nh t khi giai c p th ng tr  còn mang tinhậ ự ễ ố ấ ấ ố ị  

th n ti n b  và còn gi  s  m nh l ch s  Khi lý lu n và th c ti n th ngầ ế ộ ữ ứ ệ ị ử ậ ự ễ ố  

nh t thì chúng s  tăng cấ ẽ ường l n nhau và phát huy vai trò c a nhau. Sẫ ủ ự 

th ng nh t đó là m t trong nh ng nguyên lý căn b n c a tri t h c Mác­ố ấ ộ ữ ả ủ ế ọ  Lênin.

d) S  mâu thu n c a lý lu n và th c ti n ự ẫ ủ ậ ự ễ

X y ra khi giai c p th ng tr  tr  nên ph n đ ng, l i th i, l c h u. Khiả ấ ố ị ở ả ộ ỗ ờ ạ ậ  mâu thu n n y sinh, chúng s  làm gi m  nh hẫ ả ẽ ả ả ưởng c a nhau. Đi u đó d nủ ề ẫ  

đ n m i đế ọ ường l i, chính sách xã h i tr  nên l c h u và ph n đ ng.ố ộ ở ạ ậ ả ộ

*Ý nghĩa:

C n ph i tăng cầ ả ường, phát huy vai trò c a lý lu n đ i v i xã h i, đ củ ậ ố ớ ộ ặ  

bi t là lý lu n xã h i mà quan tr ng là lý lu n Mác ­ Lênin và các lý lu n vệ ậ ộ ọ ậ ậ ề kinh t ế

Trước ch  nghĩa Mác, trong lý lu n nh n th c, ph m trù th c ti nủ ậ ậ ứ ạ ự ễ  

h u nh  không có ch  đ ng nào. Nhi u ngầ ư ỗ ứ ề ười còn hình dung th c ti n v iự ễ ớ  

b  m t x u xí c a con buôn (Ph ­Bách). Trong “Ch  nghĩa duy v t và chộ ặ ấ ủ ơ ủ ậ ủ nghĩa kinh nghi m phê phán”, sau khi phê phán E. Ma Kh  và m t s  ngệ ơ ộ ố ươ  ikhác đã ”c  g t th c ti n ra kh i lý lu n nh n th c, coi th c ti n nh  m tố ạ ự ễ ỏ ậ ậ ứ ự ễ ư ộ  cái gì không đáng nghiên c u v  m t nh n th c lu n, đã ”đem cái tiêuứ ề ặ ậ ứ ậ  chu n th c ti n là cái giúp cho m i ngẩ ự ễ ỗ ười phân bi t đệ ượ ả ưởc  o t ng v iớ  

hi n th c đ t ra ngoài gi i h n c a khoa h c, c a lý lu n nh n th c  đệ ự ặ ớ ạ ủ ọ ủ ậ ậ ứ ể 

d n ch  cho ch  nghĩa duy tâm và thuy t b t kh  tri”. ọ ỗ ủ ế ấ ả

V.I.Lênin đã kh ng đ nh: quan đi m v  đ i s ng, v  th c ti n ph i làẳ ị ể ề ờ ố ề ự ễ ả  quan đi m th  nh t và c  b n c a lý lu n v  nh n th c. (“V.I.Lênin toànể ứ ấ ơ ả ủ ậ ề ậ ứ  

t p” – 1980)ậ

Chính vì s  quan tr ng c a m i quan h  gi a lý lu n và th c ti n nênự ọ ủ ố ệ ữ ậ ự ễ  

đ i v i nố ớ ước ta trong giai đo n này c n đ m b o s  th ng nh t gi a lýạ ầ ả ả ự ố ấ ữ  

lu n và ho t đ ng. Hi n nay, nậ ạ ộ ệ ước ta đang ti n hành đ i m i m t cách toànế ổ ớ ộ  

di n các m t c a đ i s ng xã h i, mà trong đó đ i m i kinh t  là trung tâm.ệ ặ ủ ờ ố ộ ổ ớ ế  

Đ i m i t  n n kinh t  t p trung quan liêu sang n n kinh t  th  trổ ớ ừ ề ế ậ ề ế ị ường có 

s  qu n lý c a Nhà nự ả ủ ước là m t v n đ  h t s c m i m  ch a có l i gi iộ ấ ề ế ứ ớ ẻ ư ờ ả  đáp s n. Và chúng ta cũng không bao gi  có th  có m t l i gi i s n sau đóẵ ờ ể ộ ờ ả ẵ  

m i đi vào ti n hành đ i m i. Quá trình đ i m i nói chung, đ i m i kinh tớ ế ổ ớ ổ ớ ổ ớ ế