SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC TOÁN CHO HS TIỂU HỌC

ta thấy ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy học toán ở học sinh Tiểu học là điều quan trọng và cấp thiết. Giúp học sinh rút ngắn thời gian học, giúp các em dễ nhớ, nhớ lâu, dễ dàng hệ thống hóa kiến thức với lượng lớn đồng thời phát triển tư duy cho các em. Xuất phát từ những yêu cầu trên chúng tôi quyết định chọn đề tài “ Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học toán cho học sinh Tiểu học” để nghiên cứu.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC TOÁN

CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

TSV2018 - 94

Cần Thơ, Tháng 11 năm 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC TOÁN

CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

TSV2018 - 94

Sinh viên thực hiện: Lê Bảo Quốc Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Lớp, khoa: SP16X3A1 Khoa Sư phạm

Năm thứ: 3 Số năm đào tạo: 4 năm

Ngành học: Giáo dục Tiểu học

Người hướng dẫn: TS Dương Hữu Tòng

Cần Thơ, Tháng 11 năm 2018

NHỮNG THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Cán bộ hướng dẫn sinh viên thực hiện đề tài

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

2.1 Trong nước 2

2.2 Ngoài nước 4

3 Mục tiêu nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 5

5.1 Cách tiếp cận 6

5.2 Phương pháp nghiên cứu 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SƠ ĐỒ TƯ DUY 7

1.1 Nguồn gốc ra đời và quá trình phát triển của sơ đồ tư duy 7

1.1.1 Nguồn gốc ra đời 7

1.1.2 Quá trình phát triển 8

1.2 Khái niệm của sơ đồ tư duy 8

1.3 Đặc điểm của sơ đồ tư duy 10

1.4 Những kĩ năng cần thiết để vẽ sơ đồ tư duy 11

1.5 Quy trình xây dựng sơ đồ tư duy 12

1.6 Những lưu ý khi vẽ sơ đồ tư duy 13

1.7 Ứng dụng của sơ đồ tư duy 14

1.7.1 Lợi ích và chức năng của sơ đồ tư duy 14

1.7.3 Ứng dụng của sơ đồ tư duy trong giảng dạy 17

1.7.4 Ứng dụng sơ đồ tư duy trong học tập của học sinh 18

1.8 Ưu và nhược điểm của sơ đồ tư duy 19

1.8.1 Nhược điểm của sơ đồ tư duy 19

1.8.2 Ưu điểm của sơ đồ tư duy 20

1.9 Phần mềm thiết kế sơ đồ tư duy Buzan's iMindMap 9 20

1.9.1 Giới thiệu phần mềm Buzan's iMindMap 9 20

1.9.2 Hướng dẫn vẽ sơ đồ tư duy bằng phần mềm Buzan's iMindMap 9 20

1.9.3 Một số phím tắt của phần mềm Buzan's iMindMap 9 28

1.9.4 Một số phần mềm vẽ sơ đồ tư duy khác 28

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀO DẠY HỌC TOÁN 30

Ở TIỂU HỌC 30

2.1 Mục tiêu dạy học toán ở Tiểu học 30

2.2 Nội dung chương trình toán ở Tiểu học 31

2.3 Đặc điểm nội dung của toán ở Tiểu học 57

2.4 Đặc điểm tâm lí của học sinh Tiểu học 57

2.5 Thiết kế sơ đồ tư duy nội dung các lớp 62

2.6 Kế hoạch bài học sử dụng sơ đồ tư duy 71

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM 79

3.1 Mục đích thực nghiệm 79

3.2 Thời gian, địa điểm, đối tượng thực nghiệm 79

3.3 Nội dung thực nghiệm 79

3.4 Tiến trình thực nghiệm 79

3.5 Tiến hành thực nghiệm 80

3.5.1 Giai đoạn 1: Hướng dẫn học sinh điền vào sơ đồ khuyết 80

3.5.2 Giai đoạn 2: Hướng dẫn học sinh củng cố bài học bằng sơ đồ tư duy có sự hỗ trợ từ giáo viên 83

3.5.3 Giai đoạn 3: Học sinh thực hành vẽ sơ đồ tư duy độc lập 84

3.5.4 Giai đoạn 4: Khảo sát ý kiến của học sinh 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

PHỤ LỤC 102

DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH

1 Danh mục bảng

Bảng 3.1: Số liệu thống kê chất lượng sơ đồ của học sinh vẽ

Bảng 3.2: Số liệu thống kê thái độ của học sinh đối với việc sử dụng sơ đồ tư duy để học tập và ôn tập các kiến thức toán

Bảng 3.3: Số liệu thống kê khả năng tự vẽ sơ đồ tư duy của học sinh

Bảng 3.4 : Số liệu thống kê những khó khăn khi vẽ sơ đồ tư duy của học sinh

Bảng 3.5: Số liệu thống kê ý kiến của học sinh về lợi ích của sơ đồ tư duy

Bảng 3.6: Số liệu thống kê ý kiến của học sinh với việc sử dụng sơ đồ tư duy vào các công việc

2 Danh mục hình

Hình 1.1: Sơ đồ tư duy minh họa ứng dụng trong học tập của học sinh

Hình 1.2: Biểu tượng phần mềm iMindMap 9

Hình 1.3: Hướng dẫn tạo ý tưởng trung tâm

Hình 1.4: Hướng dẫn phóng to thu nhỏ chủ đề trung tâm

Hình 1.5: Hướng dẫn thêm nhánh (1)

Hình 1.6: Hướng dẫn thêm nhánh (2)

Hình 1.7: Hướng dẫn di chuyển nhánh

Hình 1.8: Hướng dẫn đổi kiểu nhánh

Hình 1.9: Hướng dẫn thay đổi dạng nhánh chứa hộp văn bản

Hình 1.10: Hướng dẫn thêm từ khóa

Hình 1.11: Hướng dẫn đổi màu cho các nhánh

Hình 1.12: Hướng dẫn thêm các hình ảnh

Hình 1.13: Hướng dẫn xuất ra file

Hình 3.1: Sơ đồ điền khuyết của học sinh bài phân số (1)

Hình 3.2: Sơ đồ điền khuyết của học sinh bài phân số (2)

Hình 3.3: Sơ đồ điền khuyết của học sinh bài số thập phân (1)

Hình 3.4: Sơ đồ điền khuyết của học sinh bài số thập phân (2)

Hình 3.5: Sơ đồ học sinh vẽ củng cố bài ôn tập về khối lượng

Hình 3.6: Sơ đồ củng cố của em N.B.D

Hình 3.7: Sơ đồ củng cố của em N.T.Đ

Hình 3.8: Sơ đồ củng cố của em T.G.H Hình 3.9: Sơ đồ củng cố của em L.Đ.A Hình 3.10: Sơ đồ củng cố của em Đ.T.N.N.N Hình 3.11: Sơ đồ củng cố của em V.T

Hình 3.12: Sơ đồ củng cố của em L.P

Hình 3.13: Sơ đồ củng cố của em B.Q

Hình 3.14: Sơ đồ củng cố của em N.Q

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học Toán cho học sinh Tiểu học

- Sinh viên thực hiện: Lê Bảo Quốc

- Người hướng dẫn: TS Dương Hữu Tòng

2 Mục tiêu đề tài:

Nhằm nâng cao hiệu quả của việc dạy học Toán cho học sinh Tiểu học bằng sơ đồ tư duy, vận dụng sơ đồ tư duy vào bài học cụ thể, thực nghiệm để kiểm chứng hiệu quả

3 Tính mới và sáng tạo:

Sử dụng một công cụ mới vào trong dạy học toán ở tiểu học

4 Kết quả nghiên cứu:

Thấy được tính khả thi cao cả vận dụng sơ đồ tư duy vào dạy học Toán ở Tiểu học

5 Đóng góp về mặt kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, an ninh, quốc phòng và khả năng áp dụng của đề tài:

Đưa ra một phương pháp dạy học để bàn bạc thảo luận nhằm nâng cao hiệu quả dạy học cho học sinh Tiểu học

6 Công bố khoa học của sinh viên từ kết quả nghiên cứu của đề tài, hoặc nhận xét,

đánh giá của cơ sở đã áp dụng các kết quả nghiên cứu (nếu có): Không

Nhận xét của người hướng dẫn về những đóng góp khoa học của sinh viên thực

(ký, họ và tên)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN CHỊU TRÁCH NHIỆM CHÍNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

I SƠ LƯỢC VỀ SINH VIÊN:

Họ và tên: Lê Bảo Quốc

Sinh ngày: 15 tháng 08 năm 1998

Nơi sinh: Thạnh phú – Bến Tre

Lớp: SP16X3A1 Khóa: 42

Khoa: Sư phạm

Địa chỉ liên hệ: KTX B, ĐHCT 3/2 phường Hưng Lợi, Quận Ninh Kiều, TPCT

Điện thoại: 0964097701 Email: quocb1608470@student.ctu.edu.vn

II QUÁ TRÌNH HỌC TẬP (kê khai thành tích của sinh viên từ năm thứ 1 đến năm

đang học):

* Năm thứ 1:

Ngành học: Giáo dục Tiểu học Khoa: Sư Phạm

Kết quả xếp loại học tập: Giỏi

Sơ lược thành tích:

Điểm trung bình chung học kì 1 : 3.27 Điểm rèn luyện : 83

Điểm trung bình chung học kì 1 : 3.42 Điểm rèn luyện : 88

* Năm thứ 2:

Ngành học: Giáo dục Tiểu học Khoa: Sư Phạm

Kết quả xếp loại học tập: Giỏi

Sơ lược thành tích:

Điểm trung bình chung học kì 1 : 3.53 Điểm rèn luyện : 99

Điểm trung bình chung học kì 1 : 3.58 Điểm rèn luyện : 95

Xác nhận của Trường Đại học Cần

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ở học sinh Tiểu học kiến thức toán của các em còn mới lạ, khả năng nhận thức của các em đang được hình thành và phát triển, tư duy đã có chiều hướng bền vững và đang giai đoạn phát triển vốn sống, vốn hiểu biết thực tế đã bước đầu có những hiểu biết nhất định Tuy nhiên cách học truyền thống đã khiến tư duy của các em đi vào lối mòn, không kích thích được sự phát triển của trí não, các em không biết xâu chuỗi được kiến thức với nhau, không biết vận dụng được kiến thức đã học trước đó vào phần sau Học sinh còn yếu về kỹ năng và tư duy khoa học, đặc biệt ghi nhớ chưa được sâu sắc mà sa vào lối học vẹt, thuộc lòng máy móc, dẫn đến chán nản và áp lực

Trong những năm qua cùng với việc thực hiện đồng bộ đổi mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa vấn đề đổi mới phương pháp dạy học nói chung trong đó vấn đề

sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học luôn được ngành giáo dục quan tâm

Sơ đồ tư duy hay còn gọi là bản đồ tư duy, lược đồ tư duy, là một kỹ thuật hình họa, với sự kết hợp giữa từ ngữ hình ảnh, đường nét màu sắc phù hợp với cấu trúc, hoạt động và chức năng của não bộ Sơ đồ tư duy hoạt động trên hai nguyên tắc chủ chốt là tưởng tượng và liên kết Não bộ của con người chính là bộ máy nhận nó và nhận các ý tưởng bằng sự liên kết Sử dụng sơ đồ tư duy trong học tập, các em sẽ biết cách học và

tự học một cách có chủ đích, không thuộc lòng, thuộc vẹt một cách máy móc Các em

sẽ nhớ nhanh, nhớ lâu, hiểu sâu các kiến thức trọng tâm cơ bản, biết liên tưởng, liên kết thành một hệ thống các kiến thức có liên quan với nhau Sử dụng sơ đồ tư duy kết hợp với các phương pháp dạy học khác như vấn đáp gợi mở, thuyết trình,…có tính khả thi cao góp phần đổi mới phương pháp dạy học

Từ những nhận định trên ta thấy ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy học toán ở học sinh Tiểu học là điều quan trọng và cấp thiết Giúp học sinh rút ngắn thời gian học, giúp các em dễ nhớ, nhớ lâu, dễ dàng hệ thống hóa kiến thức với lượng lớn đồng thời phát triển tư duy cho các em Xuất phát từ những yêu cầu trên chúng tôi quyết định chọn đề tài “ Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học toán cho học sinh Tiểu học” để nghiên cứu

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Trong nước

Ở Việt Nam, ngay từ lúc mới được giới thiệu, sơ đồ tư duy đã nhanh chóng trở nên phổ biến và được ứng dụng rộng rãi Một trong những lĩnh vực ứng dụng sơ đồ tư duy nổi bật nhất là đổi mới phương pháp dạy và học ở các cấp học trong đó có tiểu học Ở cấp tiểu học, chúng tôi đã tìm được các công trình, bài viết nghiên cứu ứng dụng sơ đồ

tư duy vào dạy học ở tiểu học tiêu biểu như sau:

- Năm 2016, tác giả Lê Thị Hồng An với “Phát triển năng lực xây dựng bài giảng

môn Tập làm Văn của giáo viên tiểu học theo phương pháp dạy học bằng sơ đồ tư duy”

Trích trong cuốn Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế năm 2016 “Phát triển năng lực nghề

nghiệp cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục - Xu hướng Việt Nam và thế giới” Bài

viết đã nêu đầy đủ các nguyên tắc sử dụng sơ đồ tư duy trong quá trình giảng dạy phân

môn Tập Làm Văn ở bậc tiểu học

- Năm 2009, tác giả Hoàng Đức Huy trong quyển “Sơ đồ tư duy đổi mới dạy học

giới thiệu các kỹ thuật tư duy” (5W1H, six thinking hats), hướng dẫn cách vẽ sơ đồ tư

duy bằng tay và bằng phần mềm vi tính Tác giả cũng hướng dẫn cách vẽ sơ đồ tư duy cho HS ở lứa tuổi mẫu giáo, tiểu học và trung học

- Nhóm tác giả Trần Đình Châu, Nguyễn Thị Thu Thủy với quyển “Dạy tốt - học

tốt ở Tiểu học bằng sơ đồ tư duy” (2011) thiết kế và hướng dẫn cách sử dụng sơ đồ tư

duy trong dạy học các môn học ở khối tiểu học

- Bài viết “Sử dụng sơ đồ tư duy để dạy học kể chuyện ở Tiểu học” của tác giả

Trịnh Thị Hương trên tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ (2013) Đã trình bày vấn đề

sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học Kể chuyện ở tiểu học thông qua dạy thực nghiệm tại trường tiểu học Ngô Quyền, Tp Cần Thơ Kết quả thực nghiệm cho thấy, việc sử dụng sơ đồ tư duy có thể cải thiện kĩ năng khái quát và kĩ năng kể chuyện của học sinh

- Bài viết “Sử dụng sơ đồ tư duy - một biện pháp hỗ trợ HS học tập” của tác giả Trần Đình Châu (2009) đăng trên báo Tạp chí Khoa học, bài viết “Dạy học phân môn

Tập làm văn với sự hỗ trợ của sơ đồ tư duy” của tác giả Đỗ Thị Phương Thảo trên Tạp

chí Khoa học (2012), bài viết “Ứng dụng Sơ đồ tư duy trong việc hướng dẫn học sinh

lớp 5 lập dàn ý các bài văn thuộc thể loại văn miêu tả” của tác giả Lê Ngọc Hóa trên

Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ (2013) Các bài viết này giới thiệu khái quát về sơ

đồ tư duy, hiệu quả của việc sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học, cách thiết kế sơ đồ tư

duy và cách thức sử dụng sơ đồ tư duy vào dạy học nói chung và phân môn Tập làm văn

ở tiểu học nói riêng

- Tác giả Phạm Nguyễn Huy Cường trong bài viết “Sơ đồ tư duy - 10 điều nên học

từ Albert Einstein”, nguồn https://imecvn.wordpress.com/ đã nêu lên ưu điểm và các lợi

ích hỗ trợ việc học tập, giảng dạy từ công cụ sơ đồ tư duy

- Bài viết của tác giả Minh Tuấn “Hiểu sâu, nhớ lâu nhờ sơ đồ tư duy” (trên trang

VietNamNet, đăng ngày 09/5/2014, nguồn nho-lau-nho-ban-do-tu-duy-174516.html) bài viết đưa ra thực trạng HS học vẹt, học thuộc lòng và không thể nào nhớ hết những gì đã viết trong sách, vở TS Đặng Thị Thu Thủy - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam là một trong những người đầu tiên đưa phương pháp sơ đồ tư duy vào giảng dạy ở trong nước

http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/hieu-sau-và nhận được rất nhiều phản hồi tích cực đó Việc đưa sơ đồ tư duy http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/hieu-sau-vào trong giảng dạy giúp ích cho các em nhớ bài lâu hơn

- Bài viết “Hiệu quả của việc học bằng sơ đồ tư duy” (trong chuyên mục nghiên

http://www.donga.edu.vn/NCKH/tabid/1229/cat/1623/ArticleDetailId/14301/ArticleId/14299/Default.aspx) đã chia sẻ một cách học hiệu quả đó là sử dụng sơ đồ tư duy Bài viết nêu ra định nghĩa khái quát và các ích lợi từ sơ đồ tư duy Một số lợi ích của sơ đồ

tư duy: Nhớ các thông tin quan trọng, hiểu rõ cấu trúc bài học, tiếp tục tư duy sáng tạo

về bài học

- Bài viết của tác giả P.T “Bản đồ tư duy - kiểu học mới giúp HS thoát lối mòn”

moi-giup-HS-thoat-loi-mon-948273/) đã đề cập đến việc học theo lối mòn không còn phù hợp với cách dạy tích cực ngày nay Bài viết còn đề cập đến việc sử dụng sơ đồ tư duy giúp giáo viên dạy học sáng tạo, chống “đọc, chép”, góp phần hạn chế tiêu cực trong kiểm tra thi cử

http://vnn.vietnamnet.vn/giaoduc/chuyengiangduong/201011/Ban-do-tu-duy-kieu-hoc Tác giả Nguyễn Thị Bạch Mai, Ngô Quang Sơn trong bài viết “Sử dụng sơ đồ

tư duy trong quá trình giáo dục ở các trường mầm non của tỉnh Lâm Đồng” (trong

chuyên mục thực tiễn giáo dục, số 06 tháng 11/2012), bài viết này giới thiệu về việc sử dụng sơ đồ tư duy trong quá trình giảng dạy tại trường Mầm non của tỉnh Lâm Đồng và

đã thu lại kết quả tích cực Bài viết thông qua hai ví dụ để trẻ phân loại theo chủ đề Ví

dụ về chủ đề động vật và tìm hiểu về quê hương của bé Qua hai chủ đề này giúp các em phát triển tư duy nhận biết, phát triển tư duy logic… Tác giả còn khái quát tầm quan trọng của việc sử dụng sơ đồ tư duy cho các em mầm non trong quá trình học tập giúp các em chuẩn bị tốt tâm lý khi bước vào lớp 1 và những năm tiếp theo

- Bài viết “Học Lịch sử theo Sơ đồ tư duy của học sinh lớp 4” của tác giả Đỗ Kim

Dung Tác dụng của việc sử dụng sơ đồ tư duy để củng cố bài học giúp HS tổng kết và

hệ thống hóa lại kiến thức một cách khoa học và logic, phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo

- Trong bài viết “Kinh nghiệm từ việc sử dụng Phương pháp sơ đồ tư duy để dạy

hoc” của Ths Trương Thị Thế Đăng, tạp chí Dạy và học sáng tạo số 3/2013 đã nêu khái

quát về sơ đồ tư duy, đặc điểm của phương pháp sơ đồ tư duy, lợi ích mà chúng mang tới Ngoài ra, bài viết đề cập đến kinh nghiệm khi tổ chức hoạt động dạy và học với phương pháp sơ đồ tư duy nhằm khắc phục những khó khăn trong khâu tổ chức cho học sinh tham gia vào tiến trình học tập

- Tác giả Nguyễn Trịnh Ngọc Hân với bài viết “Giải pháp ứng dụng sơ đồ tư duy

trong giảng dạy bộ môn tin học ở Trường Tiểu học Kim Đồng-Quận 7, TP.HCM” Bài

viết đưa ra hướng giúp vấn đề sử dụng sơ đồ tư duy được hiệu quả giải quyết khó khăn trong việc tổ chức hoạt động dạy học trên lớp với việc thiết kế và sử dụng sơ đồ tư duy

- Khóa luận “Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học yếu tố hình học ở Tiểu học” của

tác giả Nguyễn Thương Huyền Đại học Sư Phạm Hà Nội 2, khóa luận đưa ra các biện pháp sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học yếu tố hình học và góp phần nâng cao hiệu quả dạy học toán ở Tiểu học

2.2 Ngoài nước

- Nhóm tác giả Jean - Luc Deladriere, Fesderic Le Bihan, Pierre Mongin, Denis

Rebaud với quyển “sắp xếp ý tưởng với sơ đồ tư duy” (organisez vó idées avvec le Mind

Mapping) được dịch bởi Trần Chánh Nguyên (2013) Tài liệu trình bày khái quát về sơ

đồ tư duy, một số ứng dụng của sơ đồ tư duy, hướng dẫn thiết kế và lập sơ đồ tư duy

- Tác giả Adam Khoo trong quyển “Tôi tài giỏi bạn cũng thế!” chương 7 sơ đồ tư

duy có nêu lên những hạn chế của việc ghi chép truyền thống và làm nổi bật lên công

cụ tối ưu trong việc ghi chú đó là sử dụng sơ đồ tư duy Tài liệu này còn đề cập đến việc hướng dẫn phương pháp vẽ sơ đồ tư duy theo các bước để giúp người học có thể vẽ một cách đơn giản và dễ hiểu

- Tác giả Tony Buzan với quyển “Tony & Bary Buzan the mind map book sơ đồ

tư duy” được dịch bởi Lê Huy Lâm Tài liệu đề cập những khó khăn khi tìm cách cải thiện trí nhớ, sự sáng tạo, năng lực giao tiếp, kỹ năng tư duy, kỹ năng học tập, trí thông minh và sự nhanh nhạy…Quyển sách còn đưa ra nguyên tắc hoạt động của não bộ , hướng dẫn sử dụng sơ đồ tư duy và các ứng dụng của sơ đồ tư duy mang lại Trong quyển sách này có đề cấp đến việc sử dụng sơ đồ tư duy trong giáo dục

Nhìn chung, các công trình, bài viết trên đi vào tìm hiểu những vấn đề chung về

sơ đồ tư duy, hướng dẫn cách thiết kế sơ đồ tư duy trong dạy học nói chung ở Tiểu học Tuy nhiên, việc vận dụng sơ đồ tư duy để nâng cao việc học toán cho học sinh Tiểu học chưa được đề cập đến Chính vì thế, trong nghiên cứu này chúng tôi hướng dẫn học sinh Tiểu học dùng sơ đồ tư duy vào học toán nhằm nâng cao kết quả học tập môn toán ở các

em

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Mục tiêu chung: Nghiên cứu việc sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học toán cho học sinh Tiểu học nhằm nâng cao kết quả dạy học Toán

+ Tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của

sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học toán cho học sinh Tiểu học

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Việc dạy và học Toán của học sinh Tiểu học

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Học sinh Tiểu học tại Thành Phố Cần Thơ

5 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cách tiếp cận

-Đi từ thực trạng  lý thuyết  vận dụng

- Nghiên cứu lý thuyết từ các bài báo cáo nghiên cứu khoa học, bài báo về các mô hình ứng dụng Sơ đồ tư duy trong dạy và học trong nước và ngoài nước Từ đó khái quát hóa lý thuyết đưa ra mối quan hệ giữa việc ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy và học; đối với việc đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao việc học toán cho học sinh Tiểu học

- Từ những nghiên cứu lý thuyết ban đầu sẽ đưa ra những phương pháp thử nghiệm đối với học sinh từ đó tìm ra phương pháp phù hợp và tối ưu nhất

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Phương pháp này được sử dụng để phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu để xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài

- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn giáo viên và học sinh về việc sử dụng sơ

đồ tư duy trong dạy học toán cho học sinh Tiểu học

- Phương pháp thực nghiệm: Phương pháp này nhằm thử nghiệm những đề xuất của tác giả nghiên cứu từ kết quả khảo sát để kiểm chứng và chứng minh tính khả thi của những đề xuất trong đề tài

Ngoài ra, trong đề tài nghiên cứu chúng tôi cũng sử dụng các kĩ thuật khác như phân tích, so sánh và sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin khác để hỗ trợ cho việc nghiên cứu

Các dữ liệu thu thập để phục vụ cho điều tra, nghiên cứu và đánh giá kết quả thực nghiệm gồm có: Kế hoạch giảng dạy, phiếu điều tra khảo sát, các sơ đồ kiểm tra học

sinh,…

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SƠ ĐỒ TƯ DUY 1.1 Nguồn gốc ra đời và quá trình phát triển của sơ đồ tư duy

ta vẫn thường đang chỉ sử dụng 50% khả năng của bộ não của chúng ta khi ghi nhận thông tin Nhận thấy được những vấn đề cấp bách đó, Athony “Tony” Peter Buzan (sinh năm 1942) tại Luân Đôn (Anh) là một trong số ít những người dành thời gian nghiên cứu, tìm ra quy luật hoạt động của bộ não và làm theo quy luật đó để đạt được những thành công vượt bật Ông là tác giả đi đầu trong lĩnh vực về não và phương pháp học tập với hơn 80 tác phẩm, tổng cộng lên đến 3 triệu bảng đã được bán ra Nhiều cuốn sách và những sản phẩm dành được những thành công lớn ở hơn 100 nước với 30 ngôn ngữ, doanh thu lên đến hơn 100 triệu bảng Anh Là giảng viên hàng đầu trên thế giới trong lĩnh vực này Tony Buzan được coi là “bậc thầy phù thủy về tư duy” Vào cuối thập niên 60 của thế kỉ 20, ông đã cho ra đời “Sơ đồ tư duy” (Mind map) với mục tiêu được đề ra là giúp con người có thể sử dụng tối đa khả năng hoạt động của bộ não

Có thể mô tả SĐTD là một kĩ thuật hình họa, với sự kết hợp giữa từ ngữ, hình ảnh, đường nét, màu sắc phù hợp, tương thích với cấu trúc hoạt động và chức năng của bộ não giúp khai phá tiềm năng vô tận của bộ não SĐTD chính là công cụ giúp con người làm chủ cuộc sống: ghi nhớ, quản lý, sáng tạo, lập kế hoạch… và thành công trong các lĩnh vực công việc Tony Buzan tin rằng “chúng ta đang sống trong một vũ trụ bao la rộng lớn, nhưng trong mỗi chúng ta cũng có một vũ trụ khác chưa được khai phá, đó chính là bộ não Đi sâu khám phá “tiểu vũ trụ” này, chúng ta sẽ thu được những điều vô cùng kì diệu về tiềm năng không giới hạn của chúng ta như sự kì diệu của vũ trụ vậy"

Ở Việt Nam, hiện đã có những quyển sách dịch từ những công trình của ông được xuất bản như: Sơ đồ tư duy, Làm chủ trí nhớ của bạn, Sử dụng trí não của bạn… Theo triết lý của Buzan thì SĐTD được hiểu là một cách mở ra sức mạnh tư duy, tạo ra những đột phá trong suy nghĩ Buzan nghiên cứu sâu về bộ não, trí nhớ tìm ra quy luật khi xây dựng bản đồ gồm nhiều nhánh liên kết với nhau theo dạng nhánh cây (từ một nhánh lớn

sẽ phát triển ra nhiều nhánh nhỏ) nó cũng tương đồng với cấu trúc não, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống logic Bộ não của chúng ta sinh ra để ghi nhớ, tư duy linh hoạt thì con người cần phải tập luyện nó nếu không bộ não sẽ không phát triển được SĐTD chính là phương pháp giúp con người khắc sâu những kinh nghiệm, kiến thức đồng thời cũng là đang luyện tập bộ não làm việc song song ở 2 bán cầu

1.1.2 Quá trình phát triển

Đến giữa thập niên 70, Peter Russell đã làm việc chung với Tony và họ đã truyền

bá kỹ xảo về giản đồ ý cho nhiều cơ quan quốc tế cũng như các học viện giáo dục của nhiều nước

Phương pháp tư duy của ông được dạy và sử dụng ở khoảng 500 tập đoàn, công ty hàng đầu thế giới; hơn 250 triệu người sử dụng phương pháp Mind Map của Tony Buzan; khoảng hơn 3 tỷ người đã từng xem và nghe chương trình của ông (ông đã từng sang Việt Nam năm 2007 để nói chuyện về lĩnh vực nghiên cứu của mình)

Hiện nay, ở Việt Nam ngay khi được tiếp cận và áp dụng vào các lĩnh vực trong cuộc sống SĐTD đã khẳng định được chức năng và hiệu quả đạt được trong công việc của người sử dụng Nó không chỉ là công cụ để ghi chép một sự kiện hay những thông tin, mà nó còn có thể dùng để phân tích một vấn đề, triển khai một chủ đề cụ thể một cách khoa học và logic nhất mà còn giúp người sử dụng dễ dàng đạt được mục đích đề

ra trong thời gian được rút ngắn đồng thời tăng hiệu quả mang lại trong công việc Chính vì thế, SĐTD đã và đang được đưa vào để áp dụng trong các phương pháp giáo dục học sinh làm việc có tư duy và khoa học Nhờ vào những tính năng vượt trội của SĐTD, đã có một số nghiên cứu đưa ra kết quả khả quan khi áp dụng SĐTD vào trong dạy học đặc biệt là ở cấp Tiểu học hiện nay

1.2 Khái niệm của sơ đồ tư duy

Theo Tony Buzan “Bản đồ tư duy là một hình thức ghi chép sử dụng màu sắc và hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Ở giữa bản đồ là một ý tưởng hay hình ảnh trung tâm Ý tưởng hay hình ảnh trung tâm này sẽ được phát triển bằng các nhánh tượng trưng cho những ý chính và đều được nối với ý trung tâm Các nhánh chính lại được phân thành những nhánh nhỏ nhằm nghiên cứu chủ đề ở mức độ sâu hơn Những nhánh nhỏ này lại tiếp tục được phân thành nhiều nhánh nhỏ hơn, nhằm nghiên cứu ở vấn đề

ở mức độ sâu hơn nữa Nhờ sự kết nối giữa các nhánh, các ý tưởng cũng có sự liên kết dựa trên mối liên hệ của bản thân chúng, điều này khiến Bản đồ tư duy có thể bao quát

được các ý tưởng trên một phạm vi sâu rộng mà một bản liệt kê các ý tưởng thông thường không thể làm được”

Theo Từ Điển Bách Khoa toàn thư Wikidipia đã định nghĩa sơ đồ tư duy hay còn gọi là bản đồ tư duy (Mind map) là phương thức được đưa ra như một phương tiện để tận dụng tối đa khả năng ghi nhận thông tin của bộ não một cách đầy hình ảnh và màu sắc Đây là một cách để ghi nhớ từ chi tiết đến tổng hợp, hay để phân tích một vấn đề ra thành dạng của lược đồ phân nhánh ý Mặt khác, không giống với máy tính ngoài khả năng ghi nhớ kiểu tính (ghi nhớ theo trình tự nhất định chẳng hạn như trình tự biến cố xuất hiện của một câu chuyện) thì não bộ con người còn có khả năng liên lạc, liên hệ các dữ kiện với nhau Phương pháp này chính là khai thác đồng thời hai khả năng này của bộ não

Theo Adam Khoo cho rằng “SĐTD là một công cụ ghi chú hiệu quả, vận dụng được những từ khóa và những nguyên tắc ghi nhớ siêu đẳng, với sơ đồ tư duy cả não trái lẫn não phải, hay phần lớn công suất của bộ não sẽ được huy động triệt để nhằm mang lại hiệu quả tối ưu nhất”

Theo báo tuổi trẻ số 303/2008 “Bản đồ tư duy có cấu tạo như một cái cây có nhiều nhánh lớn, nhỏ mọc xung quanh Cái cây ở giữa bản đồ là một ý tưởng chính hay hình ảnh trung tâm Nối với nó là các nhánh lớn thể hiện vấn đề liên quan với các ý tưởng chính Các nhánh lớn sẽ được phân thành nhiều nhánh nhỏ, rồi nhánh nhỏ hơn, nhánh nhỏ hơn nữa nhằm thể hiện chủ đề ở mức độ sâu hơn Sự phân nhánh cứ thế tiếp tục và các kiến thức, hình ảnh luôn được kết nối với nhau Sự liên kết này tạo ra một “bức tranh tổng thể” mô tả ý tưởng trung tâm một cách đầy đủ và rõ ràng

Theo tác giả Trình Đình Châu (2011): “SĐTD là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý chính của một nội dung, hệ thống hóa một chủ đề,… bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết” Tác giả Lê Ngọc Hóa (2012) cũng đồng quan điểm với tác giả Trần Đình Châu Tuy nhiên, nội dung khái niệm được trình bày một cách chi tiết hơn: “SĐTD còn gọi là bản đồ tư duy, lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép tìm tòi, đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến thức,… bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực

Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết chặt chẽ như bản đồ địa

lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc,

hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một chủ đề nhưng mọi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng SĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập SĐTD phát huy được khả năng sáng tạo của mỗi người

Tác giả Trịnh Thị Hương (2013) đã khái niệm về SĐTD một cách ngắn gọn như sau: “Mind map (SĐTD hay bản đồ tư duy) là hình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hình ảnh để mở rộng, đào sâu các ý tưởng Kỹ thuật tạo ra các loại sơ đồ này được phát triển bởi Tony Buzan vào những năm 1960 và cho đến nay nó đã và đang được sử dụng ở rất nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam”

Tác giả Jean – Luc Deladriere và cộng sự (2013), quan niệm: “Sơ đồ tư duy thể hiện mối liên hệ theo một trật tự tạm thời và có tính chủ quan giữa các dữ liệu dưới dạng

sơ đồ hình nhánh, nhằm tổ chức và làm nổi bật thông tin Đây là một trong những công

cụ được dùng để trình bày thông tin một cách cụ thể Trên cơ sở đó, nó cho phép người

sử dụng vừa tập trung vào chi tiết vừa có cái nhìn tổng quát Nhờ vậy, họ có thể nhanh chống nắm bắt những tình huống phức tạp”

Như vậy, dù có rất nhiều định nghĩa về thuật ngữ này nhưng suy cho cùng “Sơ đồ

tư duy” là một phương tiện trực quan, là một công cụ hữu hiệu hỗ trợ trong việc sản sinh những ý tưởng rời rạc thành những ý tưởng có tính liên kết Trong quá trình học công

cụ này được tạo nên bởi việc kết hợp với những hình ảnh, màu sắc, chữ viết có tư duy Đặc biệt, công cụ này còn hỗ trợ người học hồi tưởng những ý tưởng, gợi nhớ lại những kinh nghiệm đã có, hệ thống hóa lại các mạch kiến thức làm cho người học phát triển được khả năng tư duy, sáng tạo

1.3 Đặc điểm của sơ đồ tư duy

Cha đẻ của phương pháp sơ đồ tư duy, Tony Buzan đã từng nói: “một hình ảnh có giá trị hơn cả ngàn từ” và “màu sắc mang lại cho bản đồ tư duy những rung cảm cộng hưởng mang lại sức sống và năng lượng vô tận cho tư duy sáng tạo” SĐTD còn được làm nổi bật bằng hệ thống các hình ảnh, biểu tượng, kí hiệu, màu sắc, kích thướt, mã số được sử dụng để làm nổi bật và phong phú SĐTD, khiến nó có thêm sức thu hút, hấp dẫn, mang đậm dấu cá nhân người sử dụng Nhờ đó mà đẩy mạnh tính sáng tạo, khả năng ghi nhớ, mà đặc biệt là sức gợi nhớ thông tin của bộ não con người

SĐTD được biểu diễn trên mặt giấy phẳng và biểu thị được thời gian, không gian, màu sắc Thay vì dùng chữ để miêu tả một chiều biểu thị toàn bộ cấu trúc chi tiết của một đối tượng bằng hình ảnh 2 chiều, nó chỉ ra dạng thức của đối tượng, sự quan hệ tương hỗ

giữa các khái niệm (hay ý) có liên quan và giữa cách liên hệ của chúng với nhau bên trong củ một vấn đề lớn Đây là một kĩ thuật để nâng cao cách ghi chép Bằng cách dùng giản đồ ý, tổng thể của vấn đề được chỉ ra dưới dạng một hình trong đó các đối tượng thì liên hệ với nhau bằng các đường nối Với cách thức đó, các dữ liệu được ghi nhớ và nhìn nhận một cách dễ dàng, nhanh chống hơn

Xét về SĐTD có thể nêu ra 4 đặc điểm chính nổi bật:

Thứ nhất, Đối tượng được quan tâm, xác định rõ ràng và được kết tinh thành một hình ảnh trung tâm (vấn đề chủ đề trọng tâm), thường được biểu thị bằng màu sắc nổi bật nhất, có thể thêm hình ảnh minh họa sinh động

Thứ hai: Từ hình ảnh trung tâm (chủ đề trọng tâm), những chủ đề chính, những thông tin liên quan đến đối tượng sẽ được tỏa rộng ra thành các nhánh ý với các đối tượng ưu tiên từ tổng quát đến cụ thể Quan hệ tương hổ giữa mỗi ý được chỉ ra tường tận, ý càng quan trọng sẽ nằm càng gần với ý chính, ý càng chi tiết sẽ nằm xa chủ đề trung tâm Các nhánh sẽ mang một màu sắc hoặc mang kí hiệu riêng để phân biệt Thứ ba: Các nhánh đều cấu thành từ một hình ảnh chủ đạo hay từ khóa trên một dòng liên kết Những vấn đề phụ cũng được biểu thị bởi các nhánh gắn kết với những nhánh có thứ bậc cao hơn Các nhánh được liên kết chặt chẽ với nhau bằng các đường nối (có thể đường cong hoặc đường thẳng)

Thứ tư: Các nhánh ý tạo thành một cấu trúc liên hệ chặt chẽ và kết nối với nhau

1.4 Những kĩ năng cần thiết để vẽ sơ đồ tư duy

Để vẽ SĐTD trên giấy không cần quá nhiều kĩ năng phức tạp, việc vẽ SĐTD sẽ đơn giản, hiệu quả nếu nắm được một số kĩ năng cơ bản chính:

+ Kĩ năng tìm và thu thập thông tin: Muốn có thông tin và một vấn đề cụ thể, cần phải tìm và thu thập thông tin có liên quan trên các phương tiện đa dạng như sách, báo, tạp chí, internet,…

+ Kĩ năng phân loại và tổng hợp dữ liệu: Sau khi thu thập được những thông tin liên quan cần thiết để làm dữ liệu cần phân loại theo từng nội dung riêng biệt rõ ràng Tiếp theo tổng hợp các ý nhỏ cùng loại sẽ đưa vào một nội dung lớn từ đó tổng hợp lại thứ tự dữ liệu

+ Kĩ năng sắp xếp dữ liệu hợp lí: Cuối cùng sau khi đã có những nội dung lớn cùng những ý liên quan, việc còn lại là sắp xếp trật tự các dữ liệu thật hợp lí Đối với SĐTD,

các ý sẽ cùng xuất phát từ chủ đề trung tâm, sau đó sẽ là các ý nhỏ phát triển từ ý lớn, như vậy sơ đồ sẽ hoàn chỉnh và logic

1.5 Quy trình xây dựng sơ đồ tư duy

Nguyên lí hoạt động của SĐTD là theo nguyên tắc liên tưởng của bộ não Chúng

ta có thể tạo SĐTD ở dạng đơn giản theo nguyên tắc phát triển ý: Từ một chủ đề tạo ra nhiều nhánh lớn, từ mỗi nhánh lớn lại tạo ra nhiều nhánh nhỏ và cứ thế mở rộng ra vô tận Bên cạnh đó cần phải thêm vào hình ảnh minh họa, màu sắc sinh động cùng những đường nối liên kết các ý lại với nhau Tuy nhiên để có một SĐTD đạt hiệu quả chúng ta cần thực hiện theo những bước cơ bản sau:

+ Bước 1: Vẽ chủ đề trung tâm

Nếu vẽ trên giấy, nên đặt trang giấy nằm ngang, giấy khổ rộng nằm ngang cho phép thể hiện tự do tất cả các ý tưởng Có thể vẽ hình ảnh cùng màu sắc bao quanh giúp chủ thể nổi bật và khắc sâu vào não bộ Người vẽ cần phải vẽ chủ đề ở trung tâm để từ

đó phát triển ra các ý khác, đây có thể coi như điều bắt buộc Vì ở trung tâm sẽ tập trung

sự chú ý cũng như tầm quan trọng của chủ đề Có thể tự do sử dụng tất cả các màu sắc tùy sở thích sao cho dễ ghi nhớ nhất Không nên đóng khung hoặc che chắn mất hình vẽ chủ đề vì chủ đề cần được làm nổi bật dễ nhớ Có thể bổ sung từ ngữ vào hình vẽ chủ

đề nếu chủ đề không rõ ràng Nên vẽ chủ đề có kích thướt to để thể hiện tính quan trọng

và dễ gây chú ý

+ Bước 2: Vẽ thêm các tiêu đề phụ (nhánh cấp 1)

Các tiêu đề phụ là các nội dung hay ý chính nằm trong chủ đề của sơ đồ, nó sắp xếp xung quanh chủ đề trung tâm và được nối với chủ đề trung tâm bằng các đường nối

tô đậm Tiêu đề phụ hay nhánh ý cấp 1 nên được viết bằng chữ in hoa và được vẽ theo hướng chéo góc chứ không nằm ngang, như vậy nhiều nhánh phụ khác có thể được vẽ tỏa ra một cách dễ dàng hơn Các từ khóa càng ngắn gọn xúc tích càng tốt, vì nó yêu cầu não bộ chúng ta phải liên tưởng, gợi nhớ Hơn là việc ghi ra sẵn nguyên câu khiến chỉ nhàn nhạ đọc qua mà không có cố gắng tư duy gợi nhớ, ghi nhớ Những từ khóa quan trọng cần thay đổi màu sắc và kích cỡ để tăng sự tập trung

+ Bước 3: Vẽ các nhánh ý chi tiết

Nhánh ý chi tiết là các nhánh được phát triển từ nhánh phụ cấp 1 Đây là các nội dung nhỏ và chi tiết nằm trong các ý chính nên sẽ được vẽ tỏa ra từ nhánh cấp 1 Các nhánh cấp 2, 3 (có thể nhiều hơn tùy vào nội dung chủ đề) sẽ được nối bằng các đường

nối mảnh và tụ hợp lại thành nhánh cấp 1 Nên vẽ nhiều nhánh nối bằng đường cong hơn đường thẳng, như thế sẽ làm cho mind map của chúng ta không bị cứng ngắt, gò

bó, nhìn mềm mại, uyển chuyển và dễ nhớ hơn Chỉ nên tận dụng chìa khóa và biểu tượng, ở mỗi nhánh ý chỉ sử dụng 1 từ khóa Việc này giúp cho từ khóa mới và những

ý khác được nối thêm vào các từ khóa sẵn có một cách dễ dàng Tất cả các nhánh ý nên

có cùng một màu để dễ dàng phân biệt nội dung các nhánh ý

+ Bước 4: Chú thích thêm các hình ảnh minh họa

Ở bước này, để trí tưởng tượng bay bỗng và bộ não dễ dàng ghi nhớ hơn, bằng cách thêm hình ảnh minh họa hoặc có thể thêm chú thích thêm một số ý, sẽ giúp các ý quan trọng thêm nổi bật, cũng như chúng vào trí nhớ mình tốt hơn vì não bộ con người

có khả năng tiếp thu hình ảnh cao hơn chữ viết

1.6 Những lưu ý khi vẽ sơ đồ tư duy

Khi thực hiện một sơ đồ sơ đồ tư duy để hiệu quả tối đa, nên tuân thủ theo một số quy tắc sau:

+ Đừng suy nghĩ quá lâu mà hãy viết liên tục Việc dừng lại suy nghĩ quá lâu cho một vấn đề nào đó sẽ khiến những suy nghĩ tiếp theo bị ngăn lại Khi chúng ta mãi lo cho vấn đề đó thì sẽ quên mất những vấn đề tiếp theo Do đó, các ý nên được triển khai một cách liên tục để duy trì sự liên kết

+ Không cần tẩy xóa, sửa chữa cầu kì Viết tất cả những suy nghĩ cho đủ không chắc chắn, nhưng đừng bỏ lỡ những ý tưởng đó

+ Phát triển ý tưởng theo các câu hỏi liên quan đến chủ đề chính:

5W1H

What: cái gì?

When: khi nào?

Who: ai?

Where: ở đâu?

Why: tại sao?

How: bằng cách nào, như thế nào?

+ SĐTD được vẽ, viết và đọc theo hướng bắt nguồn từ trung tâm di chuyển ra phía ngoài, và sau đó theo chiều kim đồng hồ Do đó, các từ nằm bên trái SĐTD nên đọc từ phải sang trái (bắt đầu từ phía trong di chuyển ra ngoài)

+ Nên nghĩ trước khi viết, viết ngắn gon và viết có tổ chức Việc này quyết định rất quan trọng đến kết quả của SĐTD vì nó quyết định tính logic và khoa học của sơ đồ + Viết lại theo ý mình, nên chừa khoảng trống để có thể bổ sung ý (nếu cần) + Không nên ghi cả nguyên đoạn văn dài dòng mà chỉ ghi các từ khóa quan trọng Khi sử dụng những từ khóa riêng lẻ, mỗi từ khóa đều không bị ràng buộc, do đó nó có khả năng khơi dậy các ý tưởng mới, các suy nghĩ mới

+ Không ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết, gây mất thời gian và thiếu tính khoa học

+ Không nên dành quá nhiều thời gian để ghi chép, nên ghi chép nhanh các ý quan trọng để tiết kiệm thời gian

+ Nối các nhánh ý cấp 1 đến hình ảnh trung tâm, nối các nhánh cấp 2 đến cấp 1,…bằng các đường cong hoặc thẳng bằng các màu sắc khác nhau, tạo sự kích thích não

+ Nên bố trí thông tin đều quanh hình ảnh trung tâm

1.7 Ứng dụng của sơ đồ tư duy

1.7.1 Lợi ích và chức năng của sơ đồ tư duy

Đúng như Michael Michailko, chuyên gia hàng đầu về sáng tạo người Hoa Kì

đã từng nói: “Sơ đồ tư duy là công cụ có thể thay thế toàn bộ lối tư duy hàng đã định sẵn trong bộ não Công cụ này có thể vươn ra mọi hướng để nắm bắt suy nghĩ từ mọi góc độ”, trong cuộc sống nếu cần xây dựng một kế hoạch làm việc, phân tích vấn đề, hệ

thống kiến thức… thì SĐTD mang đến những giá trị lớn hơn việc liệt kê từ đầu đến cuối trang giấy Nó đã vận dụng được hiệu quả hai bán cầu não - một bên tư duy trừu tượng cảm nhận hình ảnh màu sắc và một bên tư duy logic, phân tích tính toán những con số Nó không chỉ để ghi chép, tóm tắt thông tin đầy đủ mà còn giúp tiết kiệm thời gian công sức Chính vì vậy SĐTD được mệnh danh là "công cụ vạn năng cho bộ não",

là phương pháp ghi chú đầy sáng tạo hiện đang được hàng trăm người, hàng nghìn người trên thế giới sử dụng đã và đang đem lại những hiệu quả đáng kinh ngạc ở mọi lĩnh vực trong đời sống và công việc, khi sử dụng SĐTD ta có thể hiểu nhanh nắm gọn được những gì cơ bản nhất của một vấn đề mà không sợ sót ý, sai trình tự Có thể liệt kê một

số lợi ích của SĐTD trong đời sống như sau:

+ Ghi nhớ:

Khi thông tin được gợi ra, SĐTD giúp tổ chức thông tin theo một hình thức dễ dàng được xuất hiện và ghi nhớ trong não bộ Nó được sử dụng để ghi chú tất cả các loại tài liệu từ sách vở, bài giảng, tư liệu cho đến lịch hội họp…

+ Lập kế hoạch

SĐTD giúp người sử dụng có được tất cả các thông tin liên quan chỉ ở một mảnh giấy Nó cho chúng ta cái nhìn tổng thể, cách đánh giá khách quan về bản kế hoạch đã lập để ta có thể nhanh chóng tư duy thông suốt và sắp xếp công việc, dự kiến lịch trình hợp lý ngay ngày đầu của kế hoạch

Thực tế SĐTD đã giúp cho hàng triệu người trên thế giới nhận ra được những điều họ mơ ước, họ đạt được những nhu cầu nguyện vọng của mình Một SĐTD cho phép chúng ta thỏa sức vạch ra các ý tưởng, suy nghĩ đầy đủ trước khi đến một quyết định Vì thế SĐTD còn có chức năng vô cùng hữu ích trong cuộc sống và các lĩnh vực như sau:

+ Trong trường học: đọc sách, ôn tập, ghi chú, phát triển những ý tưởng sáng tạo,

quản lý dự án giảng dạy, thuyết trình, thảo luận nhóm

+ Trong công việc: động não, quản lý thời gian, phát triển dự án, lập nhóm, thuyết

trình, thương lượng đàm phán, lên kế hoạch, thiết lập mục tiêu

+ Trong các lĩnh vực chuyên môn: quản lý đội ngũ bán hàng, lên kế hoạch chiến

lược marketing, nghiên cứu thị trường, hữu ích nhất trong việc phát triển sản phẩm mới, quản lý điều hành công ty

+ Trong gia đình: sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên, lập kế hoạch cho công

việc, lập kế hoạch cho cuộc sống, mua sắm, quản lý việc nhà và các sự kiện

+ Trong xã hội: nắm được những cuộc hẹn quan trọng, ghi nhớ tên người cùng

địa điểm, lên kế hoạch cho kì nghỉ và các sự kiện giao tế, giao tiếp

SĐTD là công cụ vô giá để giải quyết vấn đề Khi đối diện với việc đưa ra quyết định khó khăn, điều quan trọng mà chúng ta cần nhớ là việc có một mục tiêu luôn tốt hơn việc không xác định được mục tiêu nào Lợi ích của việc lập SĐTD cho tương lai là giúp chúng ta đi đúng hướng trong cuộc đời Vì lẽ đó càng ngày SĐTD càng được sử dụng rộng rãi và phát triển trong hầu hết các lĩnh vực

1.7.2 Ý nghĩa của sơ đồ tư duy

Quy luật tư duy của bộ não chính là: Mọi thông tin tồn tại trong não bộ của con người đều cần các liên kết để có thể được tìm thấy và sử dụng Khi có một thông tin mới được đưa vào bộ não, để được lưu trữ và tồn tại, chúng cần kết nối với các thông tin cũ

đã tồn tại trước đó Sơ đồ tư duy là công cụ làm việc trực tiếp với bộ não, kích thích bộ não nãy sinh ý tưởng và hình thành liên kết giữa các ý tưởng Điều này được thể hiện ở chính cấu trúc bản đồ tư duy

SĐTD xuất phát từ một ý tưởng hoặc hình ảnh trung tâm Theo các nghiên cứu khoa học, hình ảnh bao giờ cũng có giá trị tự khắc thu hút sự tập trung của mắt và bộ não, kích thích vô số liên kết trong quá trình tư duy Đồng thời, giúp người tiếp nhận có khả năng ghi nhớ dễ dàng, hiệu quả Nhờ sự kết nối giữa các nhánh mà các ý tưởng được liên kết chặc chẽ với nhau Với phương thức tiến dần từ trung tâm ra xung quanh này, SĐTD sẽ kích thích được khả năng tưởng tượng và liên kết các ý tưởng của bộ não Hình ảnh được xem là một trong những yếu tố có khả năng huy động nhiều nhất khả năng tu duy trên vỏ não, bởi nó bao gồm màu sắc, đường nét, hình thể, kích thước, kết cấu, bố cục Không chỉ vậy, hình ảnh luôn gợi được sự hình dung, tưởng tượng của

người xem SĐTD sử dụng từ khóa và hình ảnh chính là tận dụng khả năng ghi nhớ, tưởng tượng vốn có của bộ não

1.7.3 Ứng dụng của sơ đồ tư duy trong giảng dạy

1.7.3.1 Chuẩn bị bài giảng

Chúng ta đang sở hữu một lượng thông tin rất lớn từ nhiều nguồn như: sách, tạp chí chuyên ngành,… Đặc biệt, trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay, chúng ta có

cơ hội tiếp cận với nguồn tài liệu vô cùng hữu ích và phong phú từ internet Từ những thông tin này, để soạn ra được một bài giảng duy nhất thì hẳn ta sẽ tạo ra rất nhiều ghi chú Bằng cách sử dụng sơ đồ tư duy để chuẩn bị bài giảng có thể giảm được số lượng ghi chú, tất cả thông tin chít trên một trang giấy, giúp kế hoạch soạn bài giảng ngắn gọn

và rõ ràng hơn, dễ theo dõi, tổng hợp tài liệu nhanh chóng

1.7.3.2 Giảng dạy

Bản đồ tư duy là công cụ lý tưởng cho việc giảng dạy và trình bày các khái niệm trong lớp học Sơ đồ tư duy giúp giáo viên tập trung vào vấn đề cần trao đổi với học sinh, cung cấp tổng quan về một chủ đề mà không có thông tin thừa Học sinh không phải tập trung vào việc đọc quá nhiều nội dung, thay vào đó học sinh sẽ lắng nghe những

gì giáo viên nói Hiệu quả bài giảng sẽ được tăng lên

Có một điều thú vị, trong quá trình giảng dạy giáo viên có thể thêm ngay vào sơ

đồ tư duy bài giảng của mình những ý tưởng hay, đột phá mà giáo viên chợt nghĩ ra hay

từ sự đóng góp của học sinh Giáo viên làm việc này bằng cách thêm từ khóa vào nhánh tương ứng hoặc tạo ra một nhánh mới

1.7.3.3 Lên kế hoạch chương trình giảng dạy

Điều quan trọng của việc giảng dạy là làm sao để lên kế hoạch chương trình dạy học thật tốt Với yêu cầu đưa ra chương trình giảng dạy mới bao gồm: tóm tắt, mục tiêu

và định hướng cho môn học,… khiến cho công việc càng thêm quá tải Với sơ đồ tư duy,

ta có thể ta có thể tạo riêng cho mình kế hoạch năm theo thứ tự, ưu tiên các chủ đề chính

và thêm thời hạn khi cần thiết

1.7.3.4 Chuẩn bị tài liệu, bài tập phát trên lớp học

Sơ đồ tư duy là công cụ giảng dạy lý tưởng, giúp ta phân phát tài liệu bài tập trong lớp học, vì trong sơ đồ tư duy sẽ chứa thông tin thông tin ngắn gọn, màu sắc, hình ảnh cùng với cảnh bố trí trực quan hấp dẫn sẽ cuốn hút các học sinh ngay lập tức

Sơ đồ tư duy cung cấp cái nhìn tổng quan, ngắn gọn về một chủ đề, làm cho ngay

cả những vấn đề phức tạp nhất cũng trở nên dễ hiểu và thú vị Nó đặc biệt hữu ích cho người học trực quan, chẳng hạn như học sinh mắc chứng khó đọc Thường những người học này dễ cảm thấy thất vọng và lười đọc khi bài học ở dạng văn bản toàn chữ

1.7.3.5 Khuyến khích thảo luận và suy nghĩ độc lập

Theo nghiên cứu của trường tiểu học Cambridge gần đây, đánh giá rằng việc tương tác trong lớp học và lắng nghe học sinh là yếu tố quan trọng để giúp học sinh suy nghĩ độc lập Sơ đồ tư duy là công cụ lí tưởng hỗ trợ cho các cuộc thảo luận trong lớp, vì bản chất bản của sơ đồ tư duy khuyến khích các học sinh tập trung liên kết giữa các chủ đề cũng như hình thành lan tỏa ý tưởng và ý kiến của họ

1.7.3.6 Đánh giá học sinh

Sơ đồ tư duy là công cụ quan trọng giúp chúng ta đánh giá kiến thức học sinh trước

và sau bài giảng về một chủ đề cụ thể Qua đó, ta có thể theo dõi sự hiểu biết của học sinh Sơ đồ tư duy khuyến khích sinh viên thể hiện ý tưởng theo sự hiểu biết của cá nhân

và tự đánh giá bản thân sau buổi học

1.7.3.7 Tự đánh giá

Điều quan trọng là phải liên tục tự đánh giá và cải thiện phong cách giảng dạy và chuẩn bị của ta Sơ đồ tư duy cho phép ta đánh giá khả năng hiện tại (ví dụ: trong lĩnh vực cung cấp bài học, tài liệu, tương tác,…) và sau đó, thiết lập mục tiêu những gì ta muốn đạt được trong vòng một tuần, một tháng, một năm Tác dụng mạnh mẽ của việc

tự đánh giá này sẽ cho phép ta tiếp tục cải thiện và đáp ứng các mục tiêu giảng dạy

1.7.4 Ứng dụng sơ đồ tư duy trong học tập của học sinh

Hình 1.1: Sơ đồ tư duy minh họa ứng dụng trong học tập của học sinh

1.7.4.1 Ghi chép và ghi chú

SĐTD là công cụ ghi chép thông tin vô cùng hiệu quả đối vơi HS nói riêng Đối với HS, khi phải tiếp nhận một lượng kiến thức mỗi ngày và ngày càng tăng, thì việc lựa chọn SĐTD để ghi chép và ghi chú là lựa chọn vô cùng thích hợp Vì SĐTD chỉ đề xuất cách ghi thông tin bằng từ khóa, sau đó liên kết các kiến thức, ý tưởng một cách trực quan Mọi thông tin chỉ thể hiện trên một trang giấy nhưng lại cho ra một bức tranh toàn cảnh lượng kiến thức của môn học Sau mỗi buổi hoc, HS có thể nhìn lại để ôn bài và nắm kiến thức tốt hơn

1.7.4.2 Học bài và ôn bài chuẩn bị cho các kì kiểm tra

Khi đến kì thi hay kiểm tra giữa kì hoặc cuối kì, học sinh thường mang tâm trạng

lo lắng hoang mang vì phải ôn lại một khối kiến thức lớn trong thời gian ngắn, HS thường không biết ôn từ đâu? Và ôn như thế nào? Nếu vận dụng SĐTD vào ôn bài, HS chỉ việc thống kê lại kiến thức đã học và từ đó ôn bài một cách khoa học và tư duy sáng tạo, giúp học sinh học nhanh và ghi nhớ lâu

1.7.4.3 Kích thích sự sáng tạo và giải quyết vấn đề

Khi gặp vấn đề khó, theo bản năng bất cứ ai cũng trở nên căng thẳng và lo lắng Thay vì lo lắng và bắt ép bộ não phải tìm ngay giải pháp, HS có thể định hướng dùng SĐTD để vẽ ra nhiều khả năng và lựa chọn cho vấn đề SĐTD sẽ kích thích não sáng tạo tối đa và làm việc có hiệu quả Từ đó có thể thông qua SĐTD tìm được cách nhanh nhất, phù hợp nhất cho mình

1.7.4.4 Báo cáo trình bày một vấn đề cụ thể

HS có thể vận dụng SĐTD để báo cáo, hay trình bày một vấn đề cụ thể hóa bằng

sơ đồ, như vậy người nghe sẽ dễ dàng nắm bắt được nội dung trình bày của nhóm, tăng hiệu quả trong quá trình học tập và rèn luyện của học sinh

1.8 Ưu và nhược điểm của sơ đồ tư duy

1.8.1 Nhược điểm của sơ đồ tư duy

Mặc dù SĐTD có rất nhiều ưu điểm, song vẫn tồn tại một số nhược điểm:

- Cần hình thành một số kỹ năng nhất định mới có thể sử dụng SĐTD hiệu quả Nếu người sử dụng không biết cách lọc từ khóa hay sắp xếp ý, sơ đồ sẽ không logic gây khó khăn cho người sử dụng

- Một số nội dung, định nghĩa, khái niệm khi sơ đồ hóa không truyền tải hết nội dung khoa học của vấn đề

- Sơ đồ hóa chưa phải là sự nhận thức đầy đủ về lý luận mà chỉ mới là công cụ để xây dựng lý luận Phải có sự kết hợp với các phương pháp khác để mở rộng kiến thức, liên hệ với thực tiễn, gắn với các vấn đề đặt ra trong cuộc sống

1.8.2 Ưu điểm của sơ đồ tư duy

So với một số phương pháp ghi chép hay phân tích vấn đề truyền thống, SĐTD có một số ưu điểm nổi bật như sau:

- Dễ nhìn, dễ viết Giúp kích thích hứng thú học tập và khả năng sáng tạo Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của bộ não

- Rèn luyện cách phát triền chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic Ý chính và ý trung tâm được xác định rõ ràng, quan hệ tương hỗ giữa mỗi ý được chỉ ra tường tận

- Liên hệ giữa các khái niệm then chốt sẽ được tiếp nhận lập tức bằng thị giác

- Giúp ôn tập và ghi nhớ hiệu quả, nhanh chóng

- Thêm thông tin sẽ dễ dàng hơn bằng cách chèn thên vào sơ đồ Các ý mới có thể được đặt đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bất chấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho sự thay đổi một cách nhanh chóng và linh hoạt cho việc ghi nhớ

- Có thể tận dụng các phần mềm hỗ trợ trên máy tính hay vẽ trên giấy, phù hợp với hầu hết cơ sở vật chất hiện có trong các nhà trường và cơ quan

- Tổ chức và phân loại suy nghĩ Phát triển tư duy logic, khả năng phân tích tổng hợp

- Mang lại hiệu quả trong dạy học giúp HS dễ hiểu bài, nhớ lâu Phù hợp với tâm sinh lý đơn giản của học sinh, HS ghi nhớ dưới sự sơ đồ hóa kiến thức

1.9 Phần mềm thiết kế sơ đồ tư duy Buzan's iMindMap 9

1.9.1 Giới thiệu phần mềm Buzan's iMindMap 9

Buzan's iMindMap (iMindMap) là phần mềm thiết kế bản đồ tư duy được phát triển bởi ThinkBuzan Ltd Phần mềm iMindMap chạy trên Windows, Mac OS X và GNU/ Linux Phần mềm iMindMap là một công cụ sáng tạo mang lại sự linh hoạt, thân thiện thị giác và tư duy của não Là công cụ duy nhất được chính thức xác nhận bởi Tony Buzan, người phát minh của MindMap, nó cho phép ta lập kế hoạch công việc, tạo liên kết hệ thống kiến thức hỗ trợ dạy học, hỗ trợ giao tiếp, giải quyết vấn đề…

1.9.2 Hướng dẫn vẽ sơ đồ tư duy bằng phần mềm Buzan's iMindMap 9

Đầu tiên tải và cài đặt iMindMap vào hệ thống, phiên bản được sử dụng để giới thiệu cách vẽ SĐTD sau đây là iMindMap 9 Khởi chạy chương trình và thực hiện vẽ sơ

đồ tư duy với các bước dưới đây:

Hình 1.2: Biểu tượng phần mềm iMindMap 9

1.9.2.1 Tạo một Central idea (ý tưởngng trung tâm)

Trên giao diện chính của Imindmap chọn File  New  Mindmap  chọn biểu tượng cho Central idea  Start

Hình 1.3: Hướng dẫn tạo ý tưởng trung tâm

Sau khi chọn một Central idea thì trên giao diện xuất hiện Central idea vừa chọn, tiếp theo có thể nhấp đúp chuột trái và thay đổi nội dung, font, cỡ chữ, kiểu chữ theo ý muốn

Có thể phóng to, thu nhỏ Central idea bằng cách nhấn chuột chọn biểu tượng Central idea, xuất hiện 8 nút nắm màu xanh ở xung quanh Nhấn giữ chuột trái vào nút nắm bất kỳ và kéo vào để thu nhỏ hoặc kéo ra để phóng to central idea theo ý muốn

Hình 1.4: Hướng dẫn phóng to thu nhỏ chủ đề trung tâm 1.9.2.2 Thêm các nhánh

Imindmap gồm hai loại nhánh là Branch (nhánh trơn) và Box Branch (nhánh có hộp văn bản đi kèm) Chúng ta có thể thêm nhánh bằng cách nhấn Chọn central idea

xuất hiện hai biểu tượng dấu +, chọn dấu cộng và chọn kiểu nhánh muốn thêm

Để di chuyển nhánh nhấn chọn nhánh cần di chuyển, xuất hiện biểu tượng mũi tên bốn chiều như hình dưới, nhấn giữ chuột trái vào biểu tượng đó và kéo nhánh đến vị trí cần thiết thì nhả con trỏ chuột ra

Nếu muốn thay đổi hình hộp chứa văn bản của nhánh chứa hộp văn bản thì chọn hộp văn bản và chọn biểu tượng Shape Sau đó lựa chọn hình theo ý muốn

Hình 1.9: Hướng dẫn thay đổi dạng nhánh chứa hộp văn bản

Thêm nhánh con cho các nhánh chính: chọn nhánh chính cần thêm nhánh sau đó chọn biểu tượng thêm nhánh trơn hoặc nhánh chứa hộp văn bản Có thể thêm nhiều nhánh con cho một nhánh chính bằng các thao tác tương tự

1.9.2.3 Thêm từ khóa

Với nhánh có hộp văn bản thì nhấn chọn chuột vào hộp văn bản và nhập từ khóa, chỉnh sửa font, kiểu chữ và cỡ chữ cho nhánh Còn với nhánh trơn thì nhấn chọn nhánh

và nhập từ khóa, chỉnh sửa font, kiểu chữ và cỡ chữ cho nhánh

Hình 1.10: Hướng dẫn thêm từ khóa

Tại đây chúng ta có thể tìm hình ảnh trong thư viện của Imindmap bằng cách nhập

từ khóa hình ảnh cần tìm trong ô Search the image library và nhấn Enter để tìm kiếm Sau đó chọn hình ảnh cần thêm vào sơ đồ Nếu muốn thêm hình ảnh trên máy tính thì chọn Browse và chọn đến file ảnh muốn chèn

Để di chuyển hình ảnh: nhấn giữ chuột trái và kéo hình ảnh đến vị trí cần đặt Để phóng to, thu nhỏ hình ảnh chúng ta thực hiện như phóng to, thu nhỏ central idea

Hình 1.12: Hướng dẫn thêm các hình ảnh 1.9.2.6 Xuất ra File

Cuối cùng, sau khi đã hoàn tất sơ đồ tư duy có thể xuất sơ đồ ra file ảnh, document, chia sẻ qua web… bằng cách chọn File -> Export & Share Xuất hiện hộp thoại Export

có thể chọn kiểu xuất và làm theo hướng dẫn để nhanh chóng xuất file hoặc chia sẻ file

Hình 1.13: Hướng dẫn xuất ra file

1.9.3 Một số phím tắt của phần mềm Buzan's iMindMap 9

Ctrl + Z: Lùi lại thao tác vừa thực hiện

Ctrl + Y: Tới thao tác vừa lùi

Ctrl + C: Sao chép đối tượng

Ctrl + X: Cắt đối tượng

Ctrl + V:Dán đối tượng

Enter: Tạo nhánh cùng cấp

Tab: Tạo nhánh con

Shift + Enter: Tạo hộp cùng cấp

Shift + Tab: Tạo hộp con

1.9.4 Một số phần mềm vẽ sơ đồ tư duy khác

sẻ sản phẩm với bạn bè và tải về dưới dạng PNG hoặc PDF

2 Dot Dash (http://www.bbc.co.uk/scotland/pinball/dotdash/)

Với một giao diện vui nhộn sẽ giúp các bạn tạo ra bản đồ tư duy mang phong cách hoàn toàn khác biệt và mới lạ Tạo ra những nhánh mới và đánh dấu bằng các màu sắc khác nhau, bạn cũng có thể thêm các hình ảnh vào

có thể thêm hình ảnh, videoclip, link, vào nội dung sơ đồ của mình

4 Edraw Mind Map

Là một phần mềm mới ra đời theo đánh giá của nhiều người, nó hội tụ được nhiều

ưu điểm của những phần mềm đi trước và cách vẽ sơ đồ tư duy bằng Edraw Min Map cũng khá đơn giản Trong khi tạo biểu đồ, chương trình cũng cung cấp tính năng tự động

sắp xếp các dữ liệu, chèn nhiều chủ đề cùng lúc để hoàn thành biểu đồ tư duy nhanh hơn Ngoài ra, với sự liên kết với các ứng dụng Microsoft Office, người dùng chia sẻ dễ dàng hơn các tác phẩm của mình tới người khác

5 Open Mind hỗ trợ người dùng vẽ sơ đồ tư duy để thể hiện các suy nghĩ và ý tưởng của mình rất nhanh chóng và đơn giản nhờ công cụ thiết kế trực quan, tùy chỉnh

dễ dàng Trong quá trình làm việc, ứng dụng giúp bạn tự động kiểm tra lỗi chính tả, tính năng tìm kiếm, trình hướng dẫn tạo bản đồ, trình hướng dẫn danh sách, các phong cách đường kẻ Phần mềm này hỗ trợ đính kèm nhiều dạng tập tin vào sơ đồ, bảo vệ dữ liệu bản đồ bằng mật khẩu an toàn

6 ThoughtStack là phần mềm vẽ sơ đồ tư duy nhỏ gọn nhưng hoạt động khá hiệu quả nhờ giao diện trực quan, dễ sử dụng giúp bạn thể hiện tốt các ý tưởng, kế hoạch, dự

án trong học tập hay công việc của mình ThoughtStack cung cấp nhiều công cụ chèn các dư liệu vào biểu đồ, các hiệu ứng, màu sắc, cho phép chỉnh sửa, thêm bớt các thành phần vào biểu đồ đê tạo nên một sản phẩm như mong muốn

Ngoài ra còn : Mindomo (https://www.mindomo.com/), Bubbl (https://bubbl.us/), Okmindmap(http://okmindmap.com/),Diagram.ly(https://www.draw.io/),

WiseMapping(http://www.wisemapping.com/),Mind42(https://mind42.com/),

MindMeister(https://www.mindmeister.com/),

SpiderScribe(https://www.spiderscribe.net/), Là những trang web vẽ sơ đồ tư duy miễn phí, chia sẻ và hiệu chỉnh sơ đồ tư duy một cách linh hoạt