Quan điểm của mác, ăngghen, lênin về nhà nước xã hội chủ nghĩa và việc vận dụng để xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân ở việt nam hiện nay

Thực tiễn xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ở thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình Liên xô trước đây cũng như trong thời kỳ đổi mới với hệ quan niệm từng bước phát triển về ch

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

HÀ NỘI - 2008

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: QUAN ĐIỂM CỦA MÁC, ĂNGGHEN, LÊNIN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ NHÀ NƯỚC XHCN 14

1.1 Quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin về nhà nước 14

1.1.1 Về nguồn gốc nhà nước 14

1.1.2 Về bản chất và chức năng của nhà nước 24

1.2 Quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin về nhà nước XHCN 29

1.2.1 Về bản chất của nhà nước XHCN 29

1.2.2 Về chức năng của nhà nước XHCN 40

Chương 2: SỰ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA MÁC, ĂNGGHEN, LÊNIN VỀ NHÀ NƯỚC XHCN TRONG TIẾN TRèNH XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, Vè DÂN Ở VIỆT NAM 52

2.1 Vận dụng quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin về nhà nước XHCN trong xây dựng nhà nước Việt Nam thời kỳ trước đổi mới 52

2.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vỡ dõn - sự vận dụng sáng tạo quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin trong điều kiện đặc thù của Việt Nam 52

2.1.2 Thực tiễn xây dựng nhà nước của dân, do dân, vỡ dõn ở Việt Nam thời kỳ trước đổi mới 62

2.2 Tiến trỡnh nhận thức và triển khai xõy dựng nhà nước của dân, do dân, vỡ dõn ở Việt Nam theo hướng nhà nước pháp quyền XHCN 75

2.2.1 Nhận thức về nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam 75

2.2.2 Thành tựu và một số hạn chế của tiến trỡnh xõy dựng nhà nước của dân, do dân, vỡ dõn ở Việt Nam theo hướng nhà nước pháp quyền XHCN 92

Chương 3: MỘT SỐ NGUYÊN TẮC VÀ GIẢI PHÁP CÓ TÍNH ĐỊNH HƯỚNG TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, Vè DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 115

3.1 Những quan điểm có tính nguyên tắc trong xây dựng nhà nước Việt

Nam hiện nay 115

3.1.1 Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vỡ dõn ở

Việt Nam phải trên cơ sở giữ vững bản chất giai cấp công nhân 115 3.1.2 Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vỡ dõn ở

Việt Nam phải xuất phỏt từ yờu cầu phỏt triển kinh tế - xó hội và phục vụ

cho sự phỏt triển kinh tế - xó hội 120 3.1.3 Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vỡ dõn ở

Việt Nam phải dựa trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những ưu điểm của các

nhà nước đó cú trong lịch sử 124

3.2 Một số giải pháp xây dựng Nhà nước Việt Nam hiện nay theo hướng

nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vỡ dõn 126

3.2.1 Thực hành dân chủ XHCN, đa dạng hoá các hỡnh thức dõn chủ trong

tổ chức, xõy dựng và hoạt động của nhà nước 126 3.2.2 Đổi mới phương thức lónh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với

Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam 130 3.2.3 Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của các cơ quan nhà nước 135 3.2.4 Kế thừa có chọn lọc những phương thức tổ chức và hoạt động có

hiệu quả của các nhà nước trong lịch sử Việt Nam và trên thế giới hiện nay 151

KẾT LUẬN 161

DANH MỤC CÁC CễNG TRèNH LIấN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ CễNG BỐ 164 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 165

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chính quyền nhà nước là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng Song, đối với cách mạng xã hội chủ nghĩa, việc giành chính quyền nhà nước không

có mục tiêu tự nó, mà nhằm giải phóng sức sản xuất, phát triển toàn diện con người Muốn vậy, trong khi xem phát huy cao độ vai trò nhân tố con người - động lực thường xuyên của lịch sử - là vấn đề mang tính quyết định, chủ nghĩa Mác - Lênin cũng không xem nhẹ tác động mạnh mẽ của nhà nước tới giải phóng sức sản xuất, giải phóng con người Bởi lẽ, nhà nước tuy do con người lập ra, nhưng sau khi ra đời, nó có tác động mạnh mẽ tới bản thân con người, tới việc kìm hãm hoặc phát huy sức mạnh của con người Một nhà nước được tổ chức và vận hành hợp lý, phù hợp yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu giải phóng con người, sẽ nâng sức mạnh sáng tạo của con người lên một trình độ cao về chất Ngược lại, nó sẽ là lực cản rất lớn tới việc phát huy vai trò của nhân tố con người, từ đó, có tác động kìm hãm ghê gớm đối với sự phát triển xã hội nói chung

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã dẫn tới sự ra đời ở nước ta một nhà nước mới về bản chất - nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà Sau Tổng tuyển cử năm 1946, đó là một thiết chế chính trị do chính nhân dân lập ra thông qua tổng tuyển cử phổ thông đầu phiếu, mang đầy đủ tính hợp hiến và hợp pháp Nhà nước đó đã cùng toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam làm nên thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống đế quốc Pháp và

đế quốc Mỹ, mang lại hoà bình, thống nhất, độc lập cho đất nước và đưa cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Trong những năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta theo mô hình

cũ, do cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, tuy nhà nước có nhiều biến dạng, nhưng nó cũng có những đóng góp quan trọng vào tiến trình khôi phục đất nước sau chiến tranh, tạo ra những tiền đề kinh tế - văn hoá - xã hội để

từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, từng bước nâng cao đời sống vật chất

và văn hoá của nhân dân

Tuy nhiên, cuộc chiến càng lùi vào quá khứ bao nhiêu, khi công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới càng được triển khai về chiều rộng và chiều sâu bao nhiêu, thì những khuyết tật của mô hình tổ chức, hoạt động của nhà nước cũ càng bộc lộ rõ bấy nhiêu Do chậm được khắc phục, những yếu kém của bộ máy nhà nước dần dần trở thành vật cản đối với

sự phát triển kinh tế - xã hội, hạn chế đáng kể tiềm năng sáng tạo của con người Những yếu tố trì trệ xuất hiện ngày một nhiều Đất nước rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội từ cuối những năm 70 của thế kỷ XX

Để thoát khỏi khủng hoảng, chúng ta đi vào đổi mới toàn diện đất nước, lấy đổi mới tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội là khâu đột phá Trên nền tảng đó, những nhận thức mới về nhà nước của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội từng bước ra đời và đi vào cuộc sống Một hình thức tổ chức quyền lực nhà nước kiểu mới so với trước đây đã được khẳng định về mặt lý luận và đang từng bước hiện thực hoá trong thực tiễn: Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân Trên một ý nghĩa nhất định, đây là một cuộc cách mạng trên cả lĩnh vực nhận thức lý luận lẫn trên lĩnh vực tổ chức xây dựng một cách thực tiễn một kiểu nhà nước mới trong lịch sử - nhà nước xã hội chủ nghĩa Bước tiến đạt được trong xây dựng nhà nước có tác động tích cực đến phát huy dân chủ Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đang từng bước được hình thành, sự tham gia của nhân dân vào công việc nhà nước và xã hội ngày càng tăng lên Những tiềm năng sáng tạo của con người không ngừng được khai thác vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đó là cội nguồn thắng lợi của hơn 20 năm đổi mới vừa qua

Mặt khác, như Đại hội X Đảng cộng sản Việt Nam đã chỉ ra, tuy việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân,

vì dân có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp, nhưng so với nhu cầu thực tiễn đổi mới, nhà nước ta còn tỏ ra chưa ngang tầm Tổ chức

và hoạt động của nhà nước còn có một số khâu chậm đổi mới Quốc hội còn lúng túng trong việc thực hiện chức năng của mình Bộ máy quản lý nhà nước các cấp, nhất là ở cơ sở còn yếu kém Tình trạng nhũng nhiễu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm… chậm được khắc phục Mô hình tổ chức chính quyền địa phương còn những điểm chưa hợp lý Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu Dân chủ trong xã hội còn bị vi phạm Kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi không nghiêm

Để đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển và phấn đấu đến năm 2020, về cơ bản, nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, chúng ta không thể không tiếp tục đổi mới nhà nước, làm cho nhà nước có thể góp phần phát huy cao hơn nữa tác động tích cực của mình trong phát triển kinh tế, văn hoá - xã hội

và hội nhập kinh tế quốc tế, bảo vệ Tổ quốc Bởi vậy, Đại hội X của Đảng xem tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam với mục tiêu “Xây dựng cơ chế vận hành của Nhà nước pháp quyền XHCN, bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân… Hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng tính cụ thể, khả thi của các quy định trong văn bản pháp luật Xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát tính hợp hiến, hợp pháp trong các hoạt động và quyết định của các cơ quan công quyền” [18, tr 126] là một nhiệm vụ trọng điểm trong đổi mới trên lĩnh vực chính trị, làm cho đổi mới chính trị đồng bộ hơn đối với đổi mới kinh tế ở nước ta hiện nay

Thực hiện nhiệm vụ này, đòi hỏi phải xuất phát từ thực tiễn xây dựng nhà nước ở Việt Nam nói riêng, kinh nghiệm xây dựng nhà nước trên thế giới nói chung Nhưng, bất kỳ hoạt động nào của con người cũng bị chi phối bởi nhận thức nhất định Tính đúng sai của nhận thức

có vai trò to lớn tới hiệu quả hoạt động thực tiễn của họ Do vậy, trong khi xem trọng việc xuất phát từ thực tiễn, cũng không thể xem nhẹ vai trò chỉ đạo của nhận thức lý luận Trực tiếp liên quan tới chủ đề luận án này, phải hết sức coi trọng vai trò chỉ đạo của quan điểm về nhà nước nói chung, nhà nước

xã hội chủ nghĩa nói riêng do các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin khởi xướng Thực tiễn xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ở thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình Liên xô trước đây cũng như trong thời kỳ đổi mới (với hệ quan niệm từng bước phát triển về chủ nghĩa xã hội, về nhà nước xã hội chủ nghĩa) hiện nay, cho thấy việc trở lại để nhận thức đúng đắn hơn, chính xác hơn di sản kinh điển về nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay vẫn là một vấn đề thời sự, có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn Chính vì vậy, tôi

chọn vấn đề: “Quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin về nhà nước xã hội chủ

nghĩa và việc vận dụng để xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân ở Việt

Nam hiện nay” làm đề tài luận án của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề nhà nước XHCN hay nhà nước vô sản là một trong những nội dung cơ bản và đặc biệt quan trọng của triết học Mác - Lênin nói riêng và chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung Vì thế, đã có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài này Chẳng hạn như: các công trình nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những nội dung chính của quan điểm mácxít về nhà nước vô sản (phần lớn được thực hiện ở các nước XHCN trước đây); những công trình bàn về việc tìm tòi những hình thức mới của CCVS, ngoài những mô hình mà C Mác, Ph Ăngghen, V.I Lênin đã chỉ ra, như công trình nghiên cứu về mô hình "CNXH

tự quản" của Nam Tư; những công trình xét lại quan điểm về nhà nước của chủ nghĩa Mác - Lênin, đánh giá lại nhà nước tư bản hiện đại cũng như phương thức xây dựng một nhà nước mới của "chủ nghĩa cộng sản châu Âu"

Ví dụ như tác phẩm "Chủ nghĩa cộng sản châu Âu" và nhà nước của S

Carilô - Tổng bí thư Đảng cộng sản Tây Ban Nha, xuất bản tháng 4 năm

1977; hay tác phẩm "Hãy để chúng tôi nói thật" của G Mácxe - Tổng bí thư

Đảng cộng sản Pháp, xuất bản tháng 11 năm 1977 Hai tác phẩm đã trình bầy một cách có hệ thống lý luận và sách lược của "chủ nghĩa cộng sản châu Âu"

và có ảnh hưởng to lớn trong các đảng cộng sản ở các nước Tây Âu Trong đó đặt vấn đề: căn cứ lý luận chủ yếu của "chủ nghĩa cộng sản châu Âu" nhằm kiên trì thông qua con đường dân chủ độc đáo để thực hiện cuộc cải cách XHCN là "nhận thức lại" quan điểm Mác - Lênin về nhà nước, thậm chí là việc từ bỏ khái niệm CCVS

Hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu nhằm phân tích, bổ sung lý luận về nhà nước XHCN và tìm ra những hình thức xây dựng nhà nước XHCN thích hợp trong điều kiện lịch sử mới Nghiên cứu lịch sử chủ nghĩa Mác - Lênin, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế nói chung, trong đó

có vấn đề nhà nước và nhà nước XHCN, ở nước ngoài gần đây, đáng kể nhất

là công trình đồ sộ - bộ “Lịch sử chủ nghĩa Mác” gồm 4 tập của tập thể các

nhà nghiên cứu Trung Quốc do Viện nghiên cứu lịch sử phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin thuộc Trường đại học Nhân dân Trung Quốc tổ chức biên soạn

Bộ sách được Nhà xuất bản Nhân dân Bắc Kinh, Trung Quốc xuất bản lần thứ nhất năm 1995, tái bản năm 1997 Đây là một công trình khoa học có giá trị thuộc chuyên ngành lịch sử chủ nghĩa Mác - Lênin, bao quát nhiều chuyên đề nghiên cứu; trong đó có phần đáng kể những phân tích, đánh giá quan điểm mácxít cũng như các quan điểm phi mác xít về nhà nước, nhà nước XHCN Ngoài ra cũng có một số công trình nghiên cứu của tác giả hoặc tập thể tác giả nước ngoài, tuy không trực tiếp đề cập đến di sản kinh điển về nhà nước và nhà nước XHCN, nhưng có nhiều nội dung liên quan đến các vấn đề nhà

nước, nhà nước pháp quyền nói chung như: “Nhà nước trong một thế giới

đang chuyển đổi” - Báo cáo về tình hình phát triển thế giới năm 1997 của

Ngân hàng thế giới, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia năm 1998; “Nhà

nước pháp quyền” do tập thể các nhà nghiên cứu pháp luật của Cộng hoà

liên bang Đức biên soạn dưới sự biên tập lại của Josepf Thesing, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia năm 2003, cuốn sách đề cập nhiều nội dung liên quan đến lý luận và thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền tại Đức và một số quốc gia có liên quan

Những năm gần đây, ở Việt Nam có khá nhiều công trình nghiên cứu về nhà nước, nhà nước XHCN, nhà nước pháp quyền và nhà nước pháp quyền XHCN, nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam Những nghiên cứu của các tác giả trong nước gồm:

Một là, những nghiên cứu cơ bản các quan điểm của Mác, Ăngghen,

Lênin về nhà nước, nhà nước XHCN Các công trình đề cập đến một số nội dung quan trọng trong di sản của các nhà kinh điển về vấn đề nhà nước như: quan điểm về mối quan hệ biện chứng giữa chủ nghĩa xã hội và dân chủ với tư cách một hình thức nhà nước; vấn đề bản chất nhà nước XHCN được đề cập trong tác phẩm "Nhà nước và cách mạng"; vấn đề mối quan hệ giữa quan niệm

về dân chủ vô sản với tư cách cơ sở triết học - chính trị với sự hình thành và phát triển tư tưởng về nhà nước kiểu mới cũng như bản thân nhà nước kiểu mới

ở Việt Nam Có thể đề cập một số cuốn sách và các bài báo sau đây:

- "Về nhà nước xã hội chủ nghĩa" Trích tác phẩm của C.Mác, Ph

ĂNgghen, V.I Lênin, I.V Xtalin Nxb Sự thật, Hà Nội năm 1978 Tập hợp các đoạn trích tiêu biểu của các Nhà kinh điển về vấn đề nhà nước, nhà nước XHCN

- “Tìm hiểu tác phẩm Nhà nước và cách mạng” của GS TS Nguyễn Hữu

Vui, do Nhà xuất bản Sự thật xuất bản năm 1986

- “Quan điểm của V.I Lênin về sự kết hợp tất yếu, hữu cơ giữa dân chủ

và chủ nghĩa xã hội” của Đặng Hữu Toàn (Triết học, số 2, 2000)

- “Mấy suy nghĩ về bản chất nhà nước kiểu mới qua nghiên cứu "Nhà

nước và cách mạng" của Lê nin”, của Vũ Trọng Dung (Triết học số 3, 1999)

- “Dân chủ vô sản - cơ sở triết học - chính trị cho sự hình thành và phát

triển nhà nước kiểu mới ở Việt Nam” của Trần Kỳ Đồng (Triết học, số 2, 1999)

Hai là, các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước

Các công trình đề cập và đi sâu phân tích một số nội dung như vị trí vấn đề nhà nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh; nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước kiểu mới ở Việt Nam; bản chất và việc xây dựng nhà nước kiểu mới - nhà nước của dân, do dân, vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh

“Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật” của Bộ Tư

pháp - Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp lý - Chương trình khoa học - công nghệ cấp nhà nước KX 02, Đề tài KX 02-13, năm 1993

- “Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng lãnh đạo Nhà nước” của Học

viện Hành chính quốc gia, năm 1997

- “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước kiểu mới ở Việt Nam” do

tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn chủ biên, Nhà xuất bản Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, năm 2003

- “Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân” của tập

thể tác giả là các nhà nghiên cứu quân đội, do nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản năm 2003

Ba là, các công trình nghiên cứu về công cuộc xây dựng nhà nước XHCN

Việt Nam Đó là các công trình đã phân tích tính tất yếu của việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, tầm quan trọng của việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của dân, do dân, vì dân, các nguyên tắc tổ chức, xây dựng và hoạt động của nhà nước này

- Đề tài KX 05-04 “Đặc trưng cơ bản của hệ thống chính trị nước ta trong

giai đoạn quá độ lên CNXH” (1992 -1994), do GS TS Nguyễn Ngọc Long làm

chủ nhiệm, đề cập và phân tích một số đặc điểm của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

- “Đại hội VIII Đảng Cộng sản Việt Nam và những vấn đề cấp bách của

khoa học về nhà nước và pháp luật” của Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn

quốc gia - Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật do GS.TS Đào Trí Úc chủ biên năm 1997

- “Về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” của Bộ Tư pháp - Viện

Nghiên cứu Khoa học Pháp lý năm 1997

- “Xây dựng nhà nước pháp quyền đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” của Lê Minh Quân,

Nhà xuất bản chính trị quốc gia Hà Nội, năm 2003

- “Một số suy nghĩ về xây dựng nền dân chủ ở Việt Nam hiện nay”

(2004) của Đỗ Trung Hiếu

- “Thống nhất, phân công và phối hợp quyền lực nhà nước ở Việt Nam”

(2004) của Lê Quốc Hùng

- Chương trình KX-04 “Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của

dân, do dân, vì dân” (2001 – 2005) gồm 10 đề tài nhánh, đã nghiệm thu, do

GS VS Nguyễn Duy Quý làm chủ nhiệm đề tài

- “Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt N am” năm

2005 do GS TS Đào Trí Úc chủ biên, tham gia đề tài khoa học mã số KHXH.05.05: “Xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân dưới

sự lãnh đạo của Đảng” (thuộc chương trình KHXH 05)

- “Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong thời kỳ đổi mới”, (2006) do GS TS Lê Hữu Nghĩa và đồng chí Nguyễn Văn Yểu đồng

chủ biên

- "Tư tưởng pháp trị của Pháp gia với sự nghiệp xây dựng nhà nước

pháp quyền Việt Nam", (2007) của PGS TS Doãn Chính và TS Nguyễn Văn

Trịnh

Ngoài ra còn có nhiều bài viết trên các tạp chí khoa học chuyên ngành

và một số luận án, luận văn về vấn đề nhà nước, nhà nước pháp quyền XHCN, nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam :

Các bài viết đăng tải trên các tạp chí khoa học: “Đảm bảo sự thống

nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân của nhà nước - Vấn

đề cấp bách trong việc củng cố nhà nước ta hiện nay” của Phạm Ngọc Quang,

Tạp chí Triết học, số 2/2000; “Về một số nét đặc thù của nhà nước pháp quyền xã

hội chủ nghĩa ở Việt Nam” của Phạm Văn Đức, Tạp chí Triết học, số 9/2005;

“Đảng Cộng sản cầm quyền lãnh đạo nhà nước và xã hội trong sự nghiệp đổi mới

- một số vấn đề đặt ra” của Hoàng Chí Bảo, Tạp chí Cộng sản, số 17/2006; “Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng trong điều kiện nước ta hiện nay” của Nguyễn Duy Quý, Tạp chí

Triết học, số 10/2002; “Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với việc xây

dựng nhà nước pháp quyền và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa” của Nguyễn Trọng

Thóc, Tạp chí Triết học, số 6/2005; “Tính tất yếu kinh tế và chính trị trong sự hình

thành và phát triển của nhà nước pháp quyền” và“Hoàn thiện chức năng và nhiệm

vụ nhà nước pháp quyền - cơ sở thiết yếu của sinh hoạt dân sự” của Nguyễn Hữu

Khiển, Tạp chí Triết học, số 6/1997; Tạp chí Cộng sản, số 20/2006; “Tính tất yếu

của việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” của Trần Hữu Tiến,

Tạp chí Triết học, số 5/2002); “Vấn đề dân chủ và các đặc trưng của mô hình tổng

thể nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” của Hoàng Văn Hảo, Tạp

chí Nhà nước và Pháp luật, số 2/2003

Các luận văn, luận án: “Nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp

theo định hướng xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân ”

của Lê Văn Hoè, Luận văn thạc sĩ; “Tư tưởng nhà nước pháp quyền với vấn

đề xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay” của

Nguyễn Xuân Tuệ, Luận văn Thạc sĩ, (1999); “Vai trò của pháp luật trong

việc bảo đảm sự thống nhất giữa bản chất giai cấp, tính dân tộc, tính nhân

dân của Nhà nước ta hiện nay” của Lê Văn Hởi, Luận văn Thạc sĩ (2000);

“Bệnh quan liêu của bộ máy nhà nước trong quá trình xây dựng CNXH ở Việt Nam - nguyên nhân và phương hướng khắc phục”, của Nguyễn Trần Thành,

Luận án tiến sĩ (2000); “Tính phổ biến và tính đặc thù trong xây dựng nhà

nước pháp quyền Việt Nam” của Đào Ngọc Tuấn, Luận án tiến sĩ (2002); “Vận dụng quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” của Mai Đình Chiến, Luận án

tiến sĩ (2003); “Nhà nước XHCN với việc xây dựng nền dân chủ ở Việt Nam

hiện nay” của Đỗ Trung Hiếu, Luận án tiến sĩ (2003)…

Các công trình trên đã tập trung đề cập những vấn đề căn bản về nhà nước như: tư tưởng của các nhà kinh điển về nguồn gốc, bản chất, chức năng

và tính tất yếu của nhà nước; vấn đề bản chất, chức năng nhà nước xã hội chủ nghĩa; tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước; một số đặc thù của quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam; một số “căn bệnh” của bộ máy nhà nước cũng như một số đặc điểm của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam mà chúng ta đang xây dựng; mối quan hệ giữa dân chủ XHCN và việc thực hiện dân chủ với xây dựng và thực hiện nhà nước pháp quyền trong điều kiện Việt Nam Tuy nhiên, các công trình này phần nhiều chỉ là những nghiên cứu về nhà nước, nhà nước XHCN chủ yếu từ góc độ khoa học pháp

lý Nếu có tiếp cận từ góc độ triết học thì cũng chủ yếu là những nghiên cứu riêng biệt các vấn đề lý luận về nhà nước XHCN hoặc thực tiễn xây dựng nhà nước XHCN Việt Nam Nhìn chung còn ít những công trình chuyên biệt nghiên cứu về sự vận dụng quan điểm kinh điển trong thực tiễn xây dựng nhà nước XHCN Việt Nam Chính vì vậy, vấn đề nhận thức, nhận thức lại một cách thấu đáo và đúng đắn hơn những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin

về nhà nước XHCN và đặc bịêt là việc vận dụng quan điểm của các nhà kinh điển cũng như những sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tổ chức xây dựng nhà nước XHCN Việt Nam để làm rõ thực trạng cũng như phương