Các nhà đàm phán TPP trao đổi quan điểm về hàng loạt các vấn đề sẽ được đưavào các cuộc đàm phán và nêu ra các phương pháp tiếp cận mới đối với những trở ngại mà các doanh nghiệp trong k
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2CHƯƠNG 1 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP FDI, HIỆP ĐINH THƯƠNG MẠI TỰ DO VÀ HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƯƠNG (TPP)
1 Khái quát về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)
1.1 Lịch sử hình thành và diễn biến đàm phán Hiệp định TPP
và Brunei Hiệp định này khởi nguồn là Hiệp định Đối tác kinh tế chặt chẽ hơn donguyên thủ 3 nước Chile, New Zealand và Singapore (P3) phát động đàm phán nhândịp Hội nghị Cấp cao APEC 2002 tổ chức tại Mexico Tháng 4 năm 2005, Brunei xingia nhập với tư cách thành viên sáng lập trước khi vòng đàm phán cuối cùng kết thúc,biến P3 thành P4
Năm 2007, các nước thành viên P4 quyết định mở rộng phạm vi đàm phán củaHiệp định này ra các vấn đề dịch vụ tài chính và đầu tư và trao đổi với Hoa Kỳvề khảnăng nước này tham gia vào đàm phán mở rộng của P4 Phía Hoa Kỳ cũng bắt đầu tiếnhành nghiên cứu vấn đề, tham vấn nội bộ với các nhóm lợi ích và Nghịviện về vấn đềnày
Tháng 9/2008, Đại diện thương mại Hoa Kì (USTR) thông báo quyết định củaHoa Kỳ tham gia đàm phán P4 mở rộng và chính thức tham gia một số cuộc thảo luận
về mở cửa thị trường dịch vụ tài chính với các nước P4 Tháng 11 cùng năm, các nướcAustralia, Peru và Việt Nam cũng bày tỏ sự quan tâm và tham gia đàm phán TPP,nâng tổng số thành viên tham gia lên 8 nước (trừ Việt Nam đến 13/11/2010 mới tuyên
bố tham gia đàm phán với tư cách thành viên đầy đủ, các nước khác quyết định thamgia chính thức ngay từ đầu) Cũng từ thời điểm này, đàm phán mở rộng P4 được đặttên lại là đàm phán Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP)
Trang 3Tuy nhiên đàm phán TPP mới đã bị trì hoãn đến tận cuối năm 2009 do phải chờđợi Hoa Kỳ hoàn thành kỳ bầu cử Tổng thống và Chính quyền mới của Tổng thốngObama tham vấn và xem xét lại việc tham gia đàm phán TPP Tháng 12/2009, Đại diệnthương mại Hoa Kỳ mới thông báo quyết định của Tổng thống Obama về việc Hoa Kỳtiếp tục tham gia TPP.Chỉ lúc này đàm phán TPP mới được chính thức khởi động.
Về phía Việt Nam, từ năm 2006, qua nhiều kênh, Singapore đã rất tích cực mờiViệt Nam tham gia TPP - P4 Trước những cân nhắc cả về khía cạnh kinh tế và chínhtrị, Việt Nam chưa nhận lời mời này của Singapore.Tuy nhiên, với việc Mỹ quyết địnhtham gia TPP, và trước khi tuyên bố tham gia TPP, Mỹ đã mời Việt Nam cùng tham giaHiệp định này, Việt Nam đã cân nhắc lại việc tham gia hay không tham gia TPP
Đầu năm 2009, Việt Nam quyết định tham gia Hiệp định TPP với tư cách thànhviên liên kết.Tháng 11/2010, sau khi tham gia 3 phiên đàm phán TPP với tư cách này,Việt Nam đã chính thức tham gia đàm phán TPP.Trước đó, tháng 10/2010, Malaysiacũng chính thức tham gia vào TPP, nâng tổng số nước tham gia đàm phán lên thành 9nước
Như vậy, có 8 đối tác tham gia 3 Vòng đàm phán đầu tiên của TPP, bao gồm 4nước thành viên P4 (là New Zealand, Brunei, Chile, Singapore) và 4 nước bên ngoài(là Australia, Peru, Hoa Kỳ và Việt Nam) Malaysia là nước thứ 9 tham gia đàm phánTPP từ Vòng đàm phán thứ 3
Trong tương lai, số lượng các bên tham gia đàm phán còn có thể mở rộng thêmbởi nhiều nước khác trong khu vực ASEAN và APEC đã tỏ thái độ quan tâm đến TPP,đặc biệt là Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Indonesia và Thái Lan
1.1.2 Diễn biến đàm phán Hiệp định TPP
Hiệp định TPP là Hiệp định mang tính mở rất cao, được kì vọng sẽ trở thànhmột khuôn khổ thương mại toàn diện và là Hiệp định thương mại tự do khuôn mẫu củathế kỷ 21 Tuy không phải là chương trình hợp tác trong khuôn khổ APEC nhưng cácthành viên APEC đều có thể gia nhập nếu quan tâm Các đối tác mong muốn mở rộngTPP và sử dụng TPP như một công cụ để hiện thực hóa ý tưởng vềKhu vực Mậu dịch
Tự do Châu Á-Thái Bình Dương của APEC (FTAAP).Tính đến nay, các đối tác củaHiệp định TPP đã trải qua 11 vòng đàm phán chính thức:
Trang 4Vòng đàm phán thứ nhất: Vòng đàm phán chính thức thứ nhất của TPP được tổ
chức từ ngày 15-19 tháng 3/2010 tại Melbourne (Australia) với sự tham gia của hơn
200 quan chức của Australia, Hoa Kỳ, New Zealand, Chile, Singapore, Brunei, Peru vàViệt Nam Kết quả đạt được từ vòng đàm phán này đã đem lại cho TPP một khởi đầumạnh mẽ
Các nhà đàm phán TPP trao đổi quan điểm về hàng loạt các vấn đề sẽ được đưavào các cuộc đàm phán và nêu ra các phương pháp tiếp cận mới đối với những trở ngại
mà các doanh nghiệp trong khu vực gặp phải và các lĩnh vực mới nổi của thương mạiquốc tế như dịch vụ, thương mại điện tử và công nghệ xanh Các bên cũng rất quantâm đến việc phát triển một khung đàm phán tốt nhất cho một hiệp định chất lượng caocủa thế kỷ 21 cũng như mục tiêu mở rộng hiệp định cho các quốc gia khác trong khuvực Châu Á – Thái Bình Dương
Vòng đàm phán thứ hai: Vòng đàm phán thứ hai của TPP được tổ chức tại San
Francisco (Hoa Kỳ) từ ngày 14 - 18 tháng 6/2010 đã đạt được những tiến triển đáng kể
cả về cấu trúc của Hiệp định cũng như hàng loạt các vấn đề cụ thể trong TPP
Các nước TPP thống nhất rằng các Hiệp định thương mại song phương giữa cácnước TPP sẽ tiếp tục tồn tại song song với TPP, điều này sẽ giúp cho các doanhnghiệp lựa chọn sử dụng hiệp định nào tốt hơn cho hàng hóa, dịch vụ hay đầu tư củamình.Vòng đàm phán lần này cũng đạt được tiến bộ vững chắc về phương pháp tiếpcận đàm phán về kết quả của tiếp cận thị trường và làm thế nào để phản ánh những kếtquả đó trong hiệp định
Các trưởng đoàn đàm phán cũng đạt được sự thống nhất về hàng loạt các vấn đềchung quan trọng của thế kỷ 21 định hướng cho các cuộc đàm phán liên quan đến thúcđẩy sự tham gia của doanh nghiệp vừa và nhỏ và thúc đẩy tính thống nhất pháp lý,v.v Ngoài ra, các nhà đàm phán TPP cũng đạt được các tiến triển về hàng loạt cácvấn đề truyền thống của FTA bao gồm hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, mua sắm chính phủ,
sở hữu trí tuệ, các rào cản kỹ thuật đối với thương mại, chính sách cạnh tranh, các vấn
đề pháp lý và xây dựng năng lực Các cuộc thảo luận cũng tập trung vào loại điềukhoản nào quy định về thương mại và lao động, thương mại và môi trường phù hợpvới TPP
Trang 5Vòng đàm phán thứ ba: Vòng đàm phán thứ 3 của TPP được tổ chức tại Brunei
từ ngày 4 - 9 tháng 10/2010 với sự tham gia của thành viên mới – Malaysia.24 nhómđàm phán đã gặp gỡ và thảo luận về các vấn đề như hàng hóa công nghiệp, nôngnhiệp, các tiêu chuẩn, dịch vụ, đầu tư , dịch vụ ngân hàng, sở hữu trí tuệ, mua sắmchính phủ, cạnh tranh, lao động và môi trường
Các nhóm đàm phán đã bắt đầu soạn thảo các điều khoản (như các nhóm dịch
vụ và đầu tư) hoặc đang chuẩn bị để đưa ra dự thảo Các cuộc đàm phán về mục tiêu
và phương pháp tiếp cận thị trường tiếp tục diễn ra với quan điểm hướng tới đạt đượcmục tiêu chung về một hiệp định tham vọng cao thúc đẩy hội nhập khu vực, bao gồmviệc thông qua các quy tắc xuất xứ khu vực và đã thống nhất được phương pháp bắtđầu các cuộc đàm phán về tiếp cận thị trường Các nước TPP cũng tiếp tục đàm phán
về các cam kết nền và tọa đàm hỗ trợ kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực về các vấn đề
vệ sinh dịch tễ, lao động và môi trường liên quan đến thương mại
Vòng đàm phán thứ tư: Vòng đàm phán thứ tư Hiệp định TPP được tổ chức tại
Auckland (New Zealand) từ ngày 6-10 tháng 12/2010, với sự tham gia của 9 nước(Australia, Brunei, Chile, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam),tiếp tục đạt được tiến bộ về tất cả các vấn đề đàm phán Đây cũng là vòng đàm phánđầu tiên Việt Nam tham gia với tư cách thành viên đầy đủ
Với mục tiêu kết thúc đàm phán càng sớm càng tốt, các cuộc đàm phán đã diễn
ra khẩn trương ở cả 24 nhóm đàm phán Các nhà đàm phán cũng kết thúc các côngviệc chuẩn bị cho việc trao đổi các bản chào ban đầu về tiếp cận thị trường hàng hóa,
dự kiến diễn ra vào tháng 1/2011 Các bản chào ban đầu về dịch vụ và đầu tư cũngđược chuẩn bị để đưa ra vào tháng 3/2011
Vòng đàm phán thứ năm: Vòng đàm phán thứ năm Hiệp định TPP diễn ra tại
Santiago (Hoa Kỳ) từ ngày 14-18 tháng 2/2011 Dự thảo hiệp định được đem ra thảoluận ở hầu hết 24 nhóm đàm phán và đề xuất của các nước được xem xét một cách cẩnthận Sau đó, các nhà đàm phán hợp nhất các đề xuất đó lại và soạn thảo Dự thảo, cốgắng thu hẹp khoảng cách giữa chúng nhưng vẫn cân nhắc đến lợi ích và quan ngạicủa mỗi quốc gia
Các đàm phán về tiếp cận thị trường đối với hàng hóa bắt đầu ở Santiago, saukhi các bên trao đổi các bản chào ban đầu vào tháng 1/2011 Các bên cũng đồng ý trao
Trang 6đổi các bản chào về tiếp cận thị trường đối với dịch vụ, đầu tư và mua sắm chính phủtrước vòng đàm phán tới Các bản chào dịch vụ và đầu tư sẽ được thực hiện theophương pháp “chọn - bỏ”, đối với tất cả các nước TPP.
Vòng đàm phán thứ sáu: Vòng đám phán này diễn ra tại Singapore từ 24/3 đến
1/4 năm 2011 Bản thảo hiện tại đang được đưa ra thảo luận trong mỗi nhóm đàm phán
và các cuộc thảo luận đã đạt được kết quả trong việc làm rõ hơn và hài hòa các khoảngcách về vị thế Các bản chào ban đầu về tiếp cận thị trường được trao đổi trước vòngđàm phán này về dịch vụ, đầu tư và mua sắm chính phủ Phù hợp với một hiệp địnhTPP tham vọng cao, các bản chào đầu tư và dịch vụ được thực hiện trên cơ sở “chọn -bỏ” (negative list) - một thực tiễn chưa từng xảy ra trước kia đối với một số nước TPP
Các cuộc thảo luận cũng đạt được các tiến triển về các cam kết nền về các vấn
đề chung, như gia tăng sự tham gia của các doanh nghiệp vừa và nhỏ vào thương mạiquốc tế, tăng cường hài hòa pháp lý, thúc đẩy chuỗi cung ứng và sản xuất trong khuvực
Vòng đàm phán thứ bảy: Vòng đàm phán thứ bảy diễn ra tại TP Hồ Chí Minh
(Việt Nam) từ ngày 15-24 tháng 6/2011 Các bên đã làm việc nhằm củng cố các vấn đềhiện tại và xem xét các đề xuất mới ở các nhóm làm việc, bao gồm sở hữu trí tuệ, dịch
vụ, minh bạch, truyền thông, hải quan và môi trường Các bên tiếp tục thảo luận vềtừng bản chào của các nước và phương pháp tiếp cận thị trường, các cam kết về lĩnhvực dịch vụ, đầu tư và mua sắm chính phủ Các đề xuất của Hoa Kỳ vềtăng cường sựtham gia của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thương mại quốc tế, cải thiện sự hàihòa pháp lý, tăng cạnh tranh và các chuỗi cung ứng được xem xét
Vòng đàm phán thứ tám: Vòng đàm phán thứ tám diễn ra tại Chicago (Hoa Kỳ)
từ 6 -15 tháng 9/2011 Các bên đã đạt được tiến bộ trong củng cố và thu hẹp vị thếgiữa các bên đàm phán tại hơn 20 chương trong dự thảo văn kiện hiện tại Đặc biệt,quá trình đàm phán đạt được bước tiến quan trọng trong các vấn đề Hải quan, Kiểmdịch động thực vật (SPS), các Hàng rào kỹ thuật trong Thương mại (TBT), vấn đềViễn thông và Mua sắm Chính phủ Các bên tiếp tục xem xét bản chào mới trong một
số các chương về môi trường, sở hữu trí tuệ (tại chương này, Hoa Kỳ đã chi tiết một sốđiều khoản mới liên quan đến mặt hàng tân dược) và tính minh bạch
Trang 7Vòng đàm phán thứ chín: Vòng đàm phán này được tổ chức lại Lima (Peru) từ
ngày 19-28 tháng 10 năm 2011 Các bên đàm phán tiếp tục đạt được các tiến triển mới,đặc biệt ở một số chương về các vấn đề Vệ sinh và dịch tễ (SPS), Rào cản Kỹ thuật đốivới Thương mại (TBT) và các Quy định về Nguồn gốc xuất xứ(ROOs) Một đề xuấtmới về vấn đề Doanh nghiệp Nhà nước (SOEs) cũng được đưa ra và được thảo luậntrong nhóm làm việc về Chính sách Cạnh tranh.Vòng đàm phán thứ 9 cũng đạt đượcnhiều tiến bộ về tiếp cận thị trường hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, mua sắm chínhphủ.Ngoài ra, có một số đề xuất phức tạp và nhạy cảm cũng được đưa ra, bao gồm vấn
đề sở hữu trí tuệ và tính minh bạch
Cuộc họp các Nhà lãnh đạo TPP bên lề Hội nghị cấp cao APEC 19: diễn ra
trong 2 ngày 12-13 tháng 11 năm 2011 tại Hawaii (Hoa Kỳ) Tại đây các Nhà lãnh đạoTPP đã đưa ra được các văn kiện quan trọng bao gồm: Bản mô tả các lĩnh vực đàmphán chính của Hiệp định TPP, Báo cáo của các Bộ trưởng thương mại gửi các Nhàlãnh đạo TPP và Bản tuyên bố của các Nhà lãnh đạo TPP
Vòng đàm phán thứ mười: Vòng này diễn ra tại Kuala Lumpur (Malaysia)
từngày 5 – 9 tháng 12 năm 2011 Tuy nhiên, chỉ có một vài nhóm đàm phán gặp mặt
và làm việc trong suốt tuần, bao gồm các nhóm đàm phán về nguồn gốc xuất xứ, dịch
vụ, đầu tư và sở hữu trí tuệ Các nhóm đàm phán về tiếp cận thị trường hàng côngnghiệp, nông nghiệp và dệt may cũng có buổi gặp mặt Các bên đã làm việc cùng nhau
để thảo ra một bản kế hoạch chi tiết nhằm kết thúc đàm phán ở cả hơn 20 nhóm đàmphán, bao gồm cả các cuộc làm việc giữa kỳ
Vòng đàm phán thứ mười một: Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 2 – 7 tháng
3 năm 2012 tại Melbourne (Australia) Trong các phiên họp, các nhà đàm phán tiếp tụcbàn về vấn đề pháp lý, đầu tý, các rào cản kỹ thuật thương mại, quy tắc xuất xứ, quyền
sở hữu trí tuệ, lao động, dịch vụ tài chính, đầu tý, nhập cảnh tạm thời, và các biện phápkhắc phục hậu quả thương mại Thêm vào đó, các nhà đàm phán cũng đã bắt đầu cáccuộc thảo luận về hợp tác quản lý và xây dựng năng lực thương mại
Ngoài ra, các thành viên đã thảo luận về các vấn đề liên quan đến môi trường,viễn thông, cạnh tranh, mua sắm chính phủ, thương mại điện tử, tiếp cận thị trường, vàcác vấn đề hải quan Bên lề các cuộc đàm phán, các nhà lãnh đạo các nền kinh tế TPP
Trang 8cũng tham gia vào Diễn dàn mở do Australia tổ chức, tạo điều kiện cho khoảng 250bên liên quan thảo luận về các vấn đề quan tâm trong các cuộc đàm phán.
Vòng đàm phán thứ mười hai : Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 8 – 18
tháng 5 năm 2012 tại Dallas ( Hoa Kỳ) Trong vòng này, 9 quốc gia tham gia đàmphán đã có những trao đổi quan trọng xung quanh đề xuất của Hoa Kỳ về vấn đềdoanh nghiệp nhà nước, một nội dung mới và đầy thách thức được đưa ra nhằm thiếtlập các quy định để đảm bảo rằng các doanh nghiệp nhà nước sẽ phải cạnh tranh bìnhđẳng với các doanh nghiệp tư nhân Các nhóm đàm phán cũng đã có những trao đổihiệu quả về các vấn đề mới liên quan đến thương mại, môi trường, kinh tế điện tử, và
sự phát triển của các chuỗi cung ứng hàng hóa trong khu vực
Vòng đàm phán thứ mười ba : Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 2 – 10 tháng
7 năm 2012 tại California ( Hoa Kỳ Các nhóm đàm phán đã đạt được tiến bộ quantrọng trong các vấn đề như hải quan, dịch vụ xuyên biên giới, truyền thông, đầu tưcông, chính sách cạnh tranh, hợp tác và xây dựng năng lực Thêm vào đó, các nhómđàm phán cũng đã đạt được nhiều thỏa thuận liên quan đến các vấn đề nguyên tắc xuất
xứ hàng hóa, đầu tư, dịch vụ tài chính, tạm nhập tái xuất… Đáng lưu ý, Hoa Kỳ đã đệtrình một bản đề xuất mới về sở hữu trí tuệ liên quan đến các hạn chế và ngoại lệ đốivới bản quyền Bên cạnh những vấn đề nêu trên, 9 quốc gia đàm phán cũng tiếp tụcthảo luận chuyên sâu về các gói thuế quan đầy tham vọng mà có thể giúp các quốc gianày tiếp cận thị trường của nhau trên các lĩnh vực dệt may, nông nghiệp và côngnghiệp Họ cũng đã thảo thuận về việc làm thế nào để thúc đẩy các chuỗi cung ứngtrong khu vực nhằm tối đa hóa lợi ích của hiệp định
Vòng đàm phán thứ mười bốn :Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 6 – 15
tháng 9 năm 2012 tại Virginia (Hoa Kỳ) Các nhóm đàm phán đã đạt được những tiếntriển ở một loạt các chương như tiếp cận thị trường, hải quan, nguồn gốc xuất xứ, ràocản kỹ thuật đối với thương mại, các tiêu chuẩn vệ sinh dịch tễ, dịch vụ xuyên biêngiới, truyền thông, mua sắm chính phủ và các vấn đề khác Các tiến triển cũng đạtđược trong việc hình thành biểu thuế và các cam kết mở cửa thị trường cụ thể khác đốivới hàng hóa công nghiệp, nông nghiệp, dệt may, dịch vụ và đầu tư, và mua sắm chínhphủ Đồng thời, 9 nước đàm phán cũng tiếp tục tập trung vào các vấn đề quan trọng từ
sở hữu trí tuệ đến lao động và môi trường và các chủ đề khác nhằm giải quyết những
Trang 9vấn đề chính mà các nhà sản xuất, nhà cung cấp dịch vụ, người nông dân và chủ trangtrại gặp phải trong thế kỷ 21.
Vòng đàm phán thứ mười lăm: Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 3 – 12 tháng
12 năm 2012 Aukland (New Zealand) Các nhà đàm phán từ 11 nước đã tập trung tìmkiếm những giải pháp thực tế và có lợi chung đối với những vấn đề vẫn còn đang cânnhắc, và tạm thời bỏ qua những vấn đề còn nhiều thách thức cho vòng đàm phán tới
Cụ thể, các nước đã nỗ lực để kết thúc đàm phán về lời văn đối với 29 chương củahiệp định bao gồm tất cả các vấn đề liên quan đến thương mại và đầu tư Với rất nhiềuchương phía trước các bên đồng ý sẽ tiếp tục làm việc từ giờ cho đến vòng đàm phánsau để có thể giải quyết một loạt các vấn đề như hải quan, truyền thông, rào cản kỹthuật đối với thương mại, vệ sinh dịch tễ…và hết sức tập trung và các chương mà cònnhiều vấn đề chưa được thống nhất
Vòng đàm phán thứ mười sáu: Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 4 – 13 tháng
3 năm 2013 tại Singapore Vòng đàm phán tại Singapore cho thấy nhiều khó khăn mớinảy sinh nếu các quốc gia khác gia nhập TPP Ví dụ như tại Mexico, các bên liên quanđang cố gắng tìm kiếm các ngoại lệ khỏi việc phải mở cửa hoàn toàn đối với một loạtcác mặt hàng như dệt may, giày dép và sản phẩm từ trứng, sữa
Điểm tích cực là các vấn đề như hải quan , viễn thong, hài hòa pháp lý và pháttriển đã hoàn thành đàm phán, ngoại trừ một số quyết định chính trị chủ chốt sẽ đượcđưa ra sau USTR tuyên bố rằng các nhà đàm phán sẽ không quay lại những vấn đềnày cho đến “những vòng đàm phán cuối cùng” Một trong những vấn đề then chốt cầnđược giải quyết giữa Việt nam và Hoa Kỳ là hàng dệt may và đã có một vài dấu hiệutích cực trong vòng đàm phán này USTR đã đưa ra định nghĩa về “nguồn cung ngắnhạn (short – supply)” cho quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt “từ sợi trở đi” (yarn – forward)đối với dệt may mà Hoa Kỳ đề xuất trước đó Về phía mình, Việt nam ít nhất cũng thểhiện việc “sẵn sàng xem xét” hướng tiếp cận này Việt Nam thể hiện rõ ràng mongmuốn được tìm hiểu kỹ càng hơn về những ngoại lệ này để xem đó có phải là một
“hướng đi tốt” hay không
Vòng đàm phán thứ mười bảy: Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 15 – 24
tháng 5 năm 2013 tại Li – Ma (Peru) Tại Phiên đàm phán này, các Trưởng đoàn và cácNhóm kỹ thuật đã tích cực thảo luận nhằm hướng đến mục tiêu kết thúc đàm phán
Trang 10trong năm 2013 theo đúng kế hoạch đã được các Bộ trưởng các nước TPP thông quatại cuộc họp bên lề Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế APEC tổ chức vào tháng 4 năm2013.Các nước nhận thấy thách thức vẫn còn trong một số lĩnh vực như sở hữu trí tuệ,môi trường và cạnh tranh Do tính chất phức tạp, các lĩnh vực đàm phán mở cửa thịtrường về hàng hóa, mua sắm chính phủ, dịch vụ và đầu tư cũng cần thêm thời gian và
nỗ lực đàm phán
Vòng đàm phán thứ mười tám: Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 15 – 25
tháng 7 năm 2013tại Kota Kinabalu ( Malaysia) Ngày 23/7/2013, Nhật Bản chínhthức trở thành thành viên thứ 12 tham gia Hiệp định TPP Tại phiên này, 13 nhóm đàmphán đã thảo luận các lĩnh vực đầu tư, danh mục bảo lưu các biện pháp không tươngthích trong dịch vụ và đầu tư,cạnh tranh, mở cửa thị trường hàng hóa , quy tắc xuất xứ,hàng rào kỹ thuật trong thương mại, dịch vụ tài chính, thương mại điện tử, di chuyểnthể nhân, sở hữu trí tuệ, môi trường, mua sắm chính phủ và các vấn đề về pháp lý vàthể Riêng đối với lĩnh vực mở cửa thị trường đối với các sản phẩm công nghiệp, nôngnghiệp, dệt may, các nước đã thống nhất một chương trình làm việc cụ thể để thúc đẩyđàm phán, hướng tới mục tiêu tự do hóa một các toàn diện
Vòng đàm phán thứ mười chín :Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 24 – 30
tháng 8 năm 2013 tại Brunei Các nhóm đàm phán có thời gian kéo dài nhất trongvòng này là nhóm đàm phán về Sở hữu trí tuệ (IPR) và nhóm về Tiếp cận thị trường.Một vấn đề vẫn chưa được giải quyết trong chương IPR cũng như các quy định chung
về quyền sở hữu trí tuệ trong dược Trong vòng đàm phán 18 tại Malaysia, Hoa Kỳ đãgiải thích cho các nước TPP khác về lý do pháp luật của Hoa Kỳ quy định 12 năm chobảo hộ độc quyền dữ liệu đối với dược phẩm sinh học, nhưng đã không đưa ra một đềxuất cụ thể nào cho vấn đề này để thảo luận
Vòng đàm phán thứ hai mươi : Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 7 – 10 tháng
12 năm 2013 tại Singapore Tại đây, Nhật và Hoa Kỳ - hai nước bất đồng về các vấn
đề gai góc như mức thuế quan của Nhật đối với nông sản và buôn bán ô tô đã khôngthể san lấp cách biệt tại hội nghị này, gây cản trở cho cuộc đàm phán Vòng đàm phánthứ hai mươi đã kể thúc với những kết quả không được như mong đợi
Vòng đàm phán thứ hai mươi mốt: Vòng đàm phán này diễn ra từ ngày 22 – 25
tháng 2 năm 2014 tại Singapore.Cho dù vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục phải thảo
Trang 11luận, nhưng qua các cuộc họp song phương, các bên đã tìm được những tiếng nóichung về lĩnh vực tiếp cận thị trường - một trong những vấn đề quan trọng còn tồn tạinhiều khác biệt
Sở dĩ tiếp cận thị trường - khái niệm khá rộng bao gồm các lĩnh vực từ hànghóa, dịch vụ đến mua sắm chính phủ - trở thành trở ngại lớn nhất trong đàm phán TPPgiữa 12 quốc gia bởi đụng chạm đến nhiều lĩnh vực mang tính cốt lõi đối với các nước.Trước khi diễn ra cuộc đàm phán đầu tiên trong năm 2014 này, với mục đích phá vỡrào cản thương mại trên một loạt lĩnh vực, các bộ trưởng cho rằng họ đã gần đạt đượcthỏa thuận cuối cùng Tuy nhiên, sự khác biệt về thuế quan đối với hàng hóa nhậpkhẩu - đặc biệt giữa Mỹ và Nhật Bản - đã được chứng minh là vẫn còn nhiều khókhăn Trong khi Mỹ muốn bảo hộ cho thị trường ô tô con thì Nhật Bản không muốncắt giảm thuế nhập khẩu đối với 5 mặt hàng nông sản trong đó có gạo, thịt bò
Có thể thấy tiến trình đàm phán Hiệp định TPP đang diễn ra một cách nhanhchóng và cởi mở giữa các quốc gia nhằm tiến tới một Hiệp định thương mại tự do tiêuchuẩn cao, một hình mẫu của FTA thế hệ mới thế kỷ 21 với mức độ mở cửa mạnh mẽ
ở tất cả các ngành, có tác động lớn đến thương mại giữa các đối tác của Hiệp định TPP
1.2 Những nội dung cơ bản của Hiệp định TPP
1.2.1 Đặc trưng chính của Hiệp định TPP
Với việc đặt nhiều kì vọng vào Hiệp định TPP nhằm mục tiêu tăng cườngthương mại và đầu tư giữa các nước thành viên TPP, thúc đẩy sợ đổi mới, tăng trưởngkinh tế và phát triển và hỗ trợ, tạo thêm và duy trì việc làm, trong Bản mô tảcác lĩnhvực đàm phán chính của Hiệp định TPP được đưa ra vào ngày 12/11/2011, các Bộtrưởng thương mại các nước thành viên TPP đã xác định 5 đặc trưng giúp Hiệp địnhTPP trở thành một hiệp định mang tính bước ngoặt về thương mại của thế kỉ 21
Những đặc điểm này bao gồm:
Tiếp cận thị trường toàn diện: bãi bỏ thuế và các rào cản thương mại hàng hóa,
dịch vụ và đầu tư, nhằm tạo ra những cơ hội mới cho người lao động và doanhnghiệp cũng như những lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng
Hiệp định khu vực toàn diện: tạo thuận lợi cho phát triển sản xuất và chuỗi
cung ứng giữa các thành viên TPP, hỗ trợ mục tiêu tạo việc làm, nâng cao mức
Trang 12sống, cải thiện phúc lợi xã hội và tăng cường phát triển bền vững ở các nướcthành viên.
Các vấn đề thương mại xuyên suốt: hình thành trên cơ sở những thỏa thuận đã
được thực hiện trong khuôn khổ APEC và các diễn đàn khác, và thông qua việcđưa vào Hiệp định TPP 4 vấn đề mới, xuyên suốt, gồm:
• Gắn kết môi trường chính sách: Các cam kết sẽ thúc đẩy thương mại
giữa các nước thành viên thông qua việc tạo ra môi trường trao đổithương mại gắn kết và hiệu quả
• Tạo thuận lợi thúc đẩy năng lực cạnh tranh và kinh doanh: Các cam kết
sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh trong nước và khu vực của từng nềnkinh tế TPP và thúc đẩy hội nhập kinh tế và tạo thêm việc làm trong khuvực thông qua phát triển chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng khu vực
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Các cam kết sẽ giải quyết những quan ngại
của doanh nghiệp vừa và nhỏ về khó khăn trong việc hiểu và vận dụngcác hiệp định thương mại, khuyến khích các doanh nghiệp vừa vànhỏgiao thương quốc tế
• Phát triển: Tự do hóa thị trường một cách toàn diện và mạnh mẽ, cải
thiện thương mại và đầu tư, tăng cường kỷ cương và những cam kếtkhác, bao gồm việc thiết lập cơ chế giúp các thành viênTPP thực thi hiệuquả và tận dụng được tối đa những lợi ích mà Hiệp định mang lại, qua đógóp phần tăng cường vai trò của những thể chế quan trọng đối với quản
lý và phát triển kinh tế, và từ đó góp phần đáng kể vào việc thúc đẩynhững ưu tiên phát triển kinh tế của từng thành viên TPP
Những vấn đề mới trong thương mại: thúc đẩy thương mại và đầu tư đối với các
sản phẩm và dịch vụ mang tính sáng tạo, trong đó có nền kinh tế kỹ thuật số vàcông nghệ xanh, và đảm bảo một môi trường kinh doanh cạnh tranh trong toàn
bộ khu vực TPP
Hiệp định mở: cho phép cập nhật hiệp định khi phù hợp để giải quyết các vấn
đề thương mại nảy sinh trong tương lai cũng như các vấn đề mới phát sinhtrong quá trình mở rộng Hiệp định để kết nạp thêm những thành viên mới
1.2.2 Các vấn đề đàm phán chính của Hiệp định TPP
Hiệp định TPP được đàm phán theo cách tiếp cận cả gói, bao gồm toàn bộcáclĩnh vực then chốt về thương mại và có liên quan đến thương mại Không chỉcập nhật