Sưu tầm 2 tình huống cụ thể về xác định lại giới tính và thay đổi giới tính của cá nhân. Qua đó phân tích sự khác biệt giữa xác định lại giới tính và thay đổi giới tính của cá nhân. Đánh giá quy định của BLDS 2015 về việc thay đổi giới tính của cá nhân.

Sưu tầm 2 tình huống cụ thể về xác định lại giới tính và thay đổi giới tính của cá nhân. Qua đó phân tích sự khác biệt giữa xác định lại giới tính và thay đổi giới tính của cá nhân. Đánh giá quy định của BLDS 2015 về việc thay đổi giới tính của cá nhân. I, KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIỚI TÍNH, XÁC ĐỊNH LẠI GIỚI TÍNH VÀ CHUYỂN ĐỔI GIỚI TÍNH 1, Khái niệm giới tính Giới tính là sự tổng hợp của những đặc điểm, dấu hiệu riêng biệt tạo ra sự khác biệt giữa nam và nữ. Sự khác biệt chủ yếu giữa nam và nữ là về các đặc điểm giải phẫu sinh lý, từ đó dẫn đến sự khác biệt rõ rệt về mặt tâm lí. Giới tính có nguồn gốc từ tự nhiên và nguồn gốc từ xã hội, và mỗi cá nhân đều là những chủ thể chủ động trong quá trình hình thành những đặc điểm, dấu hiệu về giới tính của mình. Giới tính là sự tổng hòa của cái tự nhiên và xã hội. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, để phân biệt giới tính, người ta không chỉ xem xét yếu tố tự nhiên để phân biệt một người là nam hay nữ vì nếu chỉ xét đến yếu tố tự nhiên thì trong nhiều trường hợp là chưa chính xác bởi giới tính của con người còn mang các đặc điểm xã hội.

MỞ BÀI

Pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng và bảo vệ quyền con người, những giá trị nhân thân của con người ngày càng được nâng cao, điều đó được thể hiện thông qua những quy định của pháp luật, đặc biệt là trong Hiến Pháp 2013 của nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ghi nhận tại khoản 1 điều 14 : “ Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật ” Trên cơ sở đó quyền của con người, đặc biệt

là những quyền về nhân thân được ghi nhận tại nhiều bộ luật và trong đó thì Bộ Luật Dân Sự 2005 hiện hành được xem là bộ luật quy định khá chi tiết, đầy đủ và toàn diện về quyền nhân thân của con người, trong đó có quyền xác định lại giới tính của cá nhân , sắp tới khi Bộ Luật Dân Sự 2015 có hiêu lực thì trong đó có bổ sung thêm một quyền nhân thân mới vô vùng quan trọng, đó là quyền chuyển đổi giới tính Những quy định mới về quyền nhân thân đã đánh dấu một bước phát triển mới, vượt bậc, thể hiện sự tiến bộ,văn minh và hiện đại, cho thấy sự điều chỉnh kịp thời của Đảng và Nhà nước đối với những mối quan hệ cụ thể phát sinh

trong xã hội hiện nay Do đó em xin lựa chọn đề tài “Sưu tầm 2 tình huống cụ thể

về xác định lại giới tính và thay đổi giới tính của cá nhân Qua đó phân tích sự khác biệt giữa xác định lại giới tính và thay đổi giới tính của cá nhân Đánh giá quy định của BLDS 2015 về việc thay đổi giới tính của cá nhân ” để được đi sâu

và làm rõ hơn về vấn đề này

NỘI DUNG

I, KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIỚI TÍNH, XÁC ĐỊNH LẠI GIỚI TÍNH

VÀ CHUYỂN ĐỔI GIỚI TÍNH

1, Khái niệm giới tính

Giới tính là sự tổng hợp của những đặc điểm, dấu hiệu riêng biệt tạo ra sự khác biệt giữa nam và nữ

Sự khác biệt chủ yếu giữa nam và nữ là về các đặc điểm giải phẫu sinh lý, từ

đó dẫn đến sự khác biệt rõ rệt về mặt tâm lí Giới tính có nguồn gốc từ tự nhiên và nguồn gốc từ xã hội, và mỗi cá nhân đều là những chủ thể chủ động trong quá trình hình thành những đặc điểm, dấu hiệu về giới tính của mình

Giới tính là sự tổng hòa của cái tự nhiên và xã hội Vì vậy, trong nhiều trường hợp, để phân biệt giới tính, người ta không chỉ xem xét yếu tố tự nhiên để phân biệt một người là nam hay nữ vì nếu chỉ xét đến yếu tố tự nhiên thì trong nhiều trường hợp là chưa chính xác bởi giới tính của con người còn mang các đặc điểm xã hội

2, Khái niệm xác định lại giới tính

Được hiểu là những thủ tục dùng để điều chỉnh lại giới tính của một người khi người đó có khuyết tật bẩm sinh về mặt giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác

Xác định lại giới tính là một quyền nhân thân của con người được pháp luật

Việt Nam ghi nhận trong BLDS 2005 tại điều 36 Quyền xác định lại giới tính: “Cá nhân có quyền được xác định lại giới tính.Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ về giới tính.Việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật” Quy định quyền xác định lại giới tính cho cá nhân là một điều hoàn

toàn phù hợp với nhu cầu của xã hội, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

Trong BLDS 2015 sẽ có hiệu lực sắp tới đây, ngoài những quy định cũ trong

điều 36 thì ta thấy có bổ sung thêm một điểm mới khá chi tiết đó là “.Cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính

đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”.

Việc bổ sung thêm như vậy sẽ làm tăng tính chi tiết, tạo điều kiện thuận lợi cho những cá nhân sau khi đã xác định lại được giới tính sẽ có quyền được thay đổi lại những thông tin của bản thân, đảm bảo nguyên tắc mỗi người được sống thật với giới tính của chính mình

3, Khái niệm chuyển đổi giới tính

Chuyển đổi giới tính là quá trình can thiệp làm thay đổi giới tính của một cá nhân khi giới tính của cá nhân đó đã được xác định rõ ràng

Quyền chuyển đổi giới tính là một trong những “ điểm nóng” vô cùng quan

trọng trong BLDS 2015, sau nhiều ngày tranh luận sôi nổi với nhiều ý kiến trái chiều nhau thì chính thức vào sáng ngày 24/11/2015, Quốc hội đã chính thức thông qua các điều, khoản về việc chuyển đổi giới tính và bắt đầu thực hiện từ đầu năm

2017 Theo điều 37 quy định quyền chuyển đổi giới tính“Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này

và luật khác có liên quan”.

Việc quy định quyền chuyển đổi giới tính trong BLDS 2015 là một bước đột phá, tiến bộ, thay đổi tư duy công nhận quyền của một nhóm người chiếm số lượng không lớn trong xã hội, phù hợp với nhu cầu thực tiễn của xã hội, thể hiện sự tiến

bộ trong trình độ lập pháp, cải cách tư pháp của nước ta trong giai đoạn hiện nay

II, TÌNH HUỐNG SƯU TẦM VỀ CHUYỂN ĐỔI GIỚI TÍNH VÀ XÁC ĐỊNH LẠI GIỚI TÍNH

1, Tình huống về chuyển đổi giới tính

Bill Lê sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Sài Gòn, là một trong số rất ít người Việt Nam công khai về toàn bộ quá trình chuyển đổi giới tính từ nữ sang nam, Bill

từ khi ra đời đã là một bé gái mảnh mai, hóm hỉnh giống như nhiều bé gái khác cùng trang lứa Bill sinh ra là con gái nhưng trong tiềm thức thì luôn nhìn nhận bản thân là con trai Từ lúc Bill còn nhỏ xíu thì mẹ đã cho Bill tự do để tóc tém và mặc đồ nam Bill chẳng bao giờ khó chịu với việc đó mà còn rất thích, và càng thích khi được mọi người hiểu lầm là con trai Bill thích chơi toàn đồ siêu nhân, súng, kiếm, đá banh nhưng chắc do Bill còn nhỏ nên mẹ cũng không nghĩ ngợi gì mấy về ngoại hình của Bill Đến khi là học sinh lớp 8, Bill đã ý thức mình thuộc giới tính thứ ba, cảm thấy trỗi dậy ước muốn làm con trai, Bill đã từng thích một bạn gái học lớp kế bên, nhưng bị gia đình phản đối gay gắt bởi nó trái với luân thường đạo lí của cuộc sống hiện tại, Bill đã rất buồn và đã có lần Bill vào phòng nói chuyện riêng với mẹ và bảo rằng: "Mẹ ơi, con muốn làm con trai, mẹ chấp nhận con nha mẹ", "Con là con gái, mẹ sinh ra mày là con gái, mày không phải con trai", mẹ mắng rồi nhốt Bill trong nhà Gia đình Bill phản ứng rất gay gắt về việc Bill muốn thay đổi giới tính, sống thật với giới tính mà Bill mong muốn, đặc biệt là

mẹ của Bill Đến năm 2012, khi Bill theo gia đình sang Mĩ định cư, nơi quan điểm sống cởi mở giúp nhiều thiếu niên giải phóng bản thân Bill bắt đầu cắt tóc sát hơn

ăn mặc phong cách nam tính hơn Khoảng một năm rưỡi, đúng vào ngày sinh nhật

18 tuổi của mình, Bill quyết định tiêm hormone để thay đổi bản thân triệt để, trước khi được tiêm hormone, Bill phải chọn bác sỹ gia đình bên Trung tâm y tế chuyên cho người chuyển giới Trên 18 tuổi mới được tự ký giấy tờ chấp nhận rủi ro khi sử dụng hormone, tiếp theo là tiến hành kiểm tra sức khỏe đợt một: khám tổng quát,

thử nước tiểu, kiểm tra gan và thận, nếu có bệnh sẽ không được sử dụng hormone, xét nghiệm máu để bác sỹ đưa ra liều lượng hormone phù hợp Trong ba tháng đầu

sử dụng hormone, Bill được sự giúp đỡ của bác sĩ nên tình trạng sức khỏe tốt, ổn định, cơ thể của Bill đã dần có sự thay đổi nhưng chưa rõ rệt , trong một năm đầu

sử dụng liệu pháp này, cơ thể của Bill có sự thay đổi rõ rệt hơn như cơ bắp đã hiện lên rõ rệt, to khỏe, săn chắc hơn, râu cằm mọc lên, kinh nguyệt ngừng hẳn, ngoại hình lột bỏ hết vẻ nữ tính… sử dụng hormone được hơn một năm rưỡi, tập gym ba năm cùng với chế độ ăn uống tốt, Bill đã từ giã thân hình mảnh mai của một cô gái trước đây để có một cơ thể của một người đàn ông mong muốn, hiện tại Bill đang sống tại Mỹ, theo học ngành thiết kế đồ họa tại trường cao đẳng cộng đồng Bunker Hill Massachusetts, bây giờ thì gia đình rất ủng hộ Bill và luôn khuyên Bill ráng học thì sau này người ta mới nể, bạn bè, nhà ngoại Bill, tất cả đều đã đều chấp nhận con người thật của Bill hiện nay [1]

Bill Le chỉ là một trường hợp điển hình trong rất nhiều những trường hợp chuyển đổi giới tính, mặc dù đã hoàn thiện về mặt giới tính nhưng họ vẫn thực hiện chuyển đổi giới tính vì họ mong muốn có được cơ thể phù hợp với bản chất thật,

họ cho rằng tạo hóa đã nhầm lẫn khi vẻ bề ngoài thuộc một giới tính khác so với giới tính thật của họ… do vậy họ thực hiện chuyển đổi giới tính Từ đó BLDS

2015 đã tiếp thu và cho thấy sự tiến bộ với việc thông qua các điều, khoản về việc chuyển đổi giới tính, đáp ứng kịp thời những nhu cầu xã hội, đặc biệt hơn nữa đây

là sự đáp ứng nhu cầu cho một nhóm người chiếm số lượng không lớn trong xã hội

2, Tình huống về xác định lại giới tính

Nguyễn Văn Nhân sinh năm 1974 sinh ra ở miền đất đầy nắng và gió, bố mẹ anh phần vì không có hiểu biết, lại quanh năm suốt tháng tất bật với công việc mưu

sinh của mình nên ít có điều kiện quan tâm toàn diện đến con Lúc mẹ sinh ra anh

là một đứa con trai thì ông bà đã rất mừng rỡ nhưng lấy làm lạ lùng vì cơ quan sinh dục của anh khác biệt rõ rệt so với bình thường, dù vậy nhưng ông bà cho rằng “

nó hơi khuyết, âu cũng là số phận” nên cứ để vậy Đến tuổi thanh niên, Nhân cũng

xuất hiện những dấu hiệu dạy thì đặc trưng của nam giới như tuyến lông phát triển,

cơ bắp rắn chắc, giọng nói ồm… nhưng chỉ có một điều khiến bản thân Nhân cũng

như bố mẹ anh phải trăn trở, là con trai nhưng Nhân lại “ đái ngồi” giống phái nữ.

Đến khi tròn 27 tuổi, anh Nhân đánh liều đi đến bệnh viện để được tư vấn và can thiệp y tế Tại đây, anh được tiến hành nhiều xét nghiệm và đã đứng tim khi được

các bác sĩ đưa ra lời khẳng định: anh có bộ nhiễm sắc thể 46XX của nữ, bên trong

cơ thể của anh có cả tử cung và buồng trứng, Nhưng cơ quan sinh dục ngoài của anh bị “ nam hóa”, cái tưởng là dương vật đó thực chất lại là âm vật phì đại, còn hai bìu đó chính là môi lớn, không hề có tinh hoàn Phương hướng hiện tại của anh

sẽ là phẫu thuật thu gọn bộ phận sinh dục ngoài để anh được sống là một cô gái như tạo hóa ban cho Trước lời nói của các bác sỹ, anh Nhân càng choáng váng, anh nhất nhất cho rằng mình là một đấng nam nhi, không thể bỗng chốc hóa thành một cô gái được Anh tha thiết xin được phẫu thuật để trở thành đàn ông như hiện tại Đứng trước nguyện vọng của anh Nhân, các bác sỹ đưa ra quyết định cuối cùng

là thay vì phẫu thuật thu gọn bộ phận sinh dục ngoài thì ca phẫu thuật cho bệnh nhân được thực hiện với các bước: cắt tử cung buồng trứng, tạo hình niệu đạo và dương vật, đặt tinh hoàn giả vào bìu, để giúp cho Nhân hoàn thành được ước muốn của mình [2]

Như vậy việc làm này hoàn toàn phù hợp với quy định tại điểm a Khoản 3 điều 9 Nghị định số 88/2008/NĐ – CP về xác định lại giới tính, vì trên cơ sở đề nghị của người xác định lại giới tính, cơ sở chữa bệnh, khám bệnh sẽ lựa chọn giới tính để có phương pháp điều trị thích hợp, bảo đảm nguyên tắc khi ở giới tính đó,

người được xác định lại giới tính có thể hòa nhập cộng đồng, cuộc sống xã hội một cách tốt nhất

III, PHÂN BIỆT GIỮA CHUYỂN ĐỔI GIỚI TÍNH VÀ XÁC ĐỊNH LẠI GIỚI TÍNH

Xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính là hai khái niệm và phạm trù khác nhau, tuy nhiên trên thực tế do sự hiểu biết về y học cũng như pháp luật của người dân chưa cao nên đã có rất nhiều người đồng nhất hai khái niệm này là một

Họ cứ thấy một người nhờ sự can thiệp của y học liên quan đến giới tính thì cho rằng người ấy đã chuyển đổi giới tính hay ngược lại một người giới tính đã được xác định thực hiện phẫu thuật thì lại cho rằng đó là xác định lại giới tính Thông qua hai tình huống sưu tầm về xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính trên, chúng ta cần có một cái nhìn đúng đắn hơn, đầy đủ hơn, và có sự phân biệt rõ ràng hơn về hai vấn đề này

1, Xác định lại giới tính

a, Về khái niệm

Xác định lại giới tính được hiểu là những thủ tục dùng để điều chỉnh lại giới tính của một người có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa định hình chính xác

b, Về bản chất

Việc xác định lại giới tính là nhằm trả lại giới tính thực cho những người bị khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác Nói một cách cụ thể hơn đó là một người có biểu hiện bên ngoài không hoàn toàn phù hợp với cặp nhiễm sắc thể giới tính do đó họ phải trải qua một số xét nghiệm, giám định để biết chắc chắn rằng mình là nam hay nữ từ đó có sự can thiệp của y học để

tìm lại đúng giới tính, như trường hợp của anh Nguyễn Văn Nhân, vẻ bề ngoài thì anh là một chàng trai nhưng khi đi xét nghiệm thì anh lại có bộ nhiễm sắc thể 46XX của nữ, bên trong cơ thể của anh có cả tử cung và buồng trứng do vậy cần phải có các hoạt động y khoa để xác định lại giới tính một cách chính xác, các hoạt

động này được gọi chung là “ can thiệp y tế” Như vậy, có thể thấy việc xác định

lại giới tính là trả lại giới tính thực cho những người bị khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác được pháp luật bảo vệ chặt chẽ

c,Về căn cứ pháp luật

Quyền xác định lại giới tính là một quyền nhân thân có điều kiện do pháp

luật quy định tại điều 36 trong BLDS 2005 Quyền xác định lại giới tính“Cá nhân

có quyền được xác định lại giới tính.Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ

về giới tính.Việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật” Như vậy, theo như quy định của luật thì một người chỉ có thể được xác định

lại giới tính theo quy định của pháp luật hiện hành khi thuộc một trong hai trường

hợp đó là người đó bị “khuyết tật bẩm sinh về giới tính” hoặc “giới tính chưa được định hình chính xác”, còn các đối tượng khác thì pháp luật không cho phép.

Kế thừa những quy định tại điều 36 của BLDS 2005 thì đến với điều 36 của BLDS

2015 có hiệu lực vào ngày 1/1/2017 ta thấy có bổ sung thêm một điểm mới đó

là:“Cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác

có liên quan” Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho những người sau khi xác lại

giới tính được thay đổi thông tin phù hợp với giới tính của mình trên giấy tờ tùy

thân, giúp cho họ tham gia dễ dàng vào các hoạt động của đời sống hàng ngày, hòa nhập nhanh với cuộc sống của cộng đồng

d,Về hậu quả pháp lí

Đối với việc xác định lại giới tính thì vấn đề này đã được pháp luật quy định

và thừa nhận, do đó một người xác định lại giới tính sau khi họ thực hiện can thiệp của y tế, được xác định lại giới tính một cách chính xác thì họ được làm các thủ tục cải chính, có quyền đăng kí hộ tịch, được đổi tên, giới tính trong giấy tờ tùy thân như chứng minh thư, giấy khai sinh, sổ hộ khẩu… , các cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm giải quyết việc thay đổi thông tin cho cá nhân khi họ đã xác định lại giới tính, và theo đó thì họ sẽ bắt đầu một cuốc sống mới với một cái tên mới, một hình hài mới, một giới tính mới

2, Chuyển đổi giới tính

a, Về khái niệm

Chuyển đổi giới tính được hiểu là quá trình can thiệp làm thay đổi giới tính của một cá nhân khi giới tính đó đã được xác định rõ

b, Về bản chất

Chuyển đổi giới tính là một người đang từ giới tính nam nhờ sự can thiệp của y tế bằng phẫu thuật chuyển sang giới tính nữ và ngược lại Những người chuyển đổi giới tính là những người về mặt sinh học, giải phẫu họ đã hoàn thiện không có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác, giống như trường hợp chuyển đổi giới tính của Bill Le ở trên, mặc dù sinh ra

là một cô gái hoàn chỉnh nhưng Bill Le vẫn thực hiện việc chuyển đổi giới tính từ

nữ thành nam, để mong muốn được sống thật với giới tính của mình Những người chuyển đổi giới tính có những mục đích khác nhau, có người thực hiện chuyển đổi

giới theo sở thích, có người lại mong muốn có được cơ thể cho phù hợp với bản chất thật của họ, họ cho rằng tạo hóa đã nhầm lẫn khi vẻ bề ngoài thuộc một giới tính khác so với giới tính thật của họ, hay cũng có người chuyển đổi giới tính để nhằm trốn tránh một nghĩa vụ nào đó… chính vì thế, họ tìm đến y học Chuyển đổi giới tính được thực hiện theo nhu cầu của con người và trái với quy luật của tạo hoá

c, Về căn cứ pháp luật

Theo như quy định tại BLDS 2005 hiện hành thì những người chuyển đổi giới tính là những người có giới tính đã được hoàn thiện rõ ràng, không có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác thì việc họ chuyển từ giới tính nam sang giới tính nữ hoặc ngược lại dù mục đích gì thì việc

chuyển giới tính của họ cũng chỉ là việc thực hiện theo “ ý thích và mong muốn”,

hiện nay pháp luật nước ta vẫn coi đây là hành vi cấm và không được phép thực hiện

Tuy nhiên như đã nói ở phần trên việc chuyển đổi giới tính là điểm nóng và quan trọng được nhiều người hướng đến trong BLDS 2015 Sáng 24/11/2015, với 90,28% các đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua các điều, khoản về việc chuyển đổi giới tính và bắt đầu thực hiện từ 1/1/ 2017.Theo đó, Điều

37, BLDS 2015 quy định rõ: "Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác

có liên quan" Như vậy, bắt đầu từ ngày 1/1/2017 khi Bộ luật dân sự 2015 có hiệu

lực thì quyền chuyển đổi giới tính đã được ghi nhận thành một quyền hợp pháp của công dân, việc chuyển đổi giới tính từ bị cấm, không được phép thực hiện chuyển