Lịch sử văn minh: Đặc điểm và thành tựu trên lĩnh vực văn học của văn minh Trung Quốc thời cổ trung đại

Đặc điểm và thành tựu trên lĩnh vực văn học của văn minh Trung Quốc thời cổ trung đại”. Làm bài tập nhóm của mình. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I, Những thành tựu trên lĩnh vực văn học của văn minh Trung Quốc thời cổ trung đại 1, Kinh Thi Kinh Thi là một bộ tổng tập thơ ca vô danh của Trung Quốc, một trong năm bộ sách kinh điển của Nho giáo .Các bài thơ trong Kinh Thi được sáng tác trong khoảng thời gian 500 năm, từ đầu thời Tây Chu đến giữa thời Xuân Thu, gồm 305 bài thơ chia làm ba bộ phận lớn là Phong, Nhã và Tụng. Nguồn gốc các bài thơ trong Kinh Thi khá phức tạp, gồm cả ca dao, dân ca và nhã nhạc triều đình, với các tác giả thuộc mọi tầng lớp trong xã hội đương thời. Từ lĩnh vực dân gian, âm nhạc được chuyển sang lĩnh vực thành văn rồi thành kinh tịch, KinhThi đã trải qua quá trình sưu tầm, chỉnh lý, biên soạn công phu. Trong thời Chiến Quốc, KinhThi được coi là sách giáo khoa toàn xã hội, luôn được các học giả truyền tụng, học tập với phương châm Không học Thi thì không biết nói (bất học Thi, vi dĩ ngôn Khổng Tử) . Trong sự kiện đốt sách của nhà Tần, Kinh Thi bị mất mát rất nhiều, sau đó mới được sưu tầmvà khôi phục qua công sức của nhiều học giả từ đời Hán trở đi. Trong số đó, bản Kinh Thi do hai thầy trò Mao Hanh, Mao Trường biên soạn là bản thông dụng nhất cho đến ngày nay. Cũng trong thời Hán, KinhThi trở thành một trong Ngũ kinh của Nho giáo và luôn được nhiều thế hệ nhà Nho như Trịnh Khang Thành đời Đông Hán, Khổng Dĩnh Đạt đời Đường nghiên cứu, bình giải cảvề mặt kinh học và văn học. Đến đời Tống, Chu Hy chú giải lại toàn bộ Kinh Thi với chủ trương kinh học hóa, huyền

GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, nền văn minh Trung Quốc là một trong những cái nôi sinh sống của loài người gắn liền với con song Hoàng Hà, Trường Giang Chính vì vậy, nhân dân Trung Quốc đã sang tạo ra một nền văn hóa vô cùng rực rỡ so với thế giới đương thời, trong đó có thể kể đến những thành tựu trên lĩnh vực văn học Đó là nền văn minh có số lượng và chất lượng nền thi ca phong phú, một kho tang thơ, kịch, tiểu thuyết đồ sộ…Để hiểu rõ hơn về văn minh Trung

Quốc nhất là lĩnh vực văn học, nhóm chúng em xin chọn đề tài:“ Đặc điểm và thành tựu trên lĩnh vực văn học của văn minh Trung Quốc thời cổ trung đại”.

Làm bài tập nhóm của mình

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I, Những thành tựu trên lĩnh vực văn học của văn minh Trung Quốc thời cổ trung đại

1, Kinh Thi

Kinh Thi là một bộ tổng tập thơ ca vô danh của Trung Quốc, một trong năm

bộ sách kinh điển của Nho giáo Các bài thơ trong Kinh Thi được sáng tác trong khoảng thời gian 500 năm, từ đầu thời Tây Chu đến giữa thời Xuân Thu, gồm 305 bài thơ chia làm ba bộ phận lớn là Phong, Nhã và Tụng Nguồn gốc các bài thơ trong Kinh Thi khá phức tạp, gồm cả ca dao, dân ca và nhã nhạc triều đình, với các tác giả thuộc mọi tầng lớp trong xã hội đương thời Từ lĩnh vực dân gian, âm nhạc được chuyển sang lĩnh vực thành văn rồi thành kinh tịch, KinhThi đã trải qua quá trình sưu tầm, chỉnh lý, biên soạn công phu

Trong thời Chiến Quốc, KinhThi được coi là "sách giáo khoa" toàn xã hội, luôn được các học giả truyền tụng, học tập với phương châm "Không học Thi thì

không biết nói" (bất học Thi, vi dĩ ngôn - Khổng Tử) Trong sự kiện đốt sách của

nhà Tần, Kinh Thi bị mất mát rất nhiều, sau đó mới được sưu tầmvà khôi phục qua công sức của nhiều học giả từ đời Hán trở đi Trong số đó, bản Kinh Thi do hai thầy trò Mao Hanh, Mao Trường biên soạn là bản thông dụng nhất cho đến ngày nay Cũng trong thời Hán, KinhThi trở thành một trong Ngũ kinh của Nho giáo và luôn được nhiều thế hệ nhà Nho như Trịnh Khang Thành đời Đông Hán, Khổng Dĩnh Đạt đời Đường nghiên cứu, bình giải cảvề mặt kinh học và văn học Đến đời

Tống, Chu Hy chú giải lại toàn bộ Kinh Thi với chủ trương "kinh học hóa", "huyền thoại hóa" KinhThi nhằm phù hợp với yêu cầu huấn hỗ, giáo huấn để rồi khi Tống

Nho chiếm địa vị bá chủ học thuật thì lýgiải của Chu Hy về Kinh Thi cũng trở thành bất khả xâm phạm Tuy nhiên, đến đời Thanh, Thi kinh tập truyện của Chu

Hy bị phản đối mạnh mẽ bởi nhiều học giả muốn nghiên cứu Kinh Thi trên tư cách một tuyển tập văn học chứ không phải một tác phẩm kinh học.Và đó cũng là ý kiến chính thống của giới Thi học hiện nay

KinhThi được ví như một bức tranh miêu tả toàn cảnh về xã hội đương thời,

từ lịch sử, phong tục tập quán, tình trạng xã hội và chế độ chính trị của Trung Quốc thời Chu cho đến song núi, cây cỏ, chim thú Do đó, Kinh Thi được coi là nền tảng cho khuynh hướng hiện thực của văn học Trung Quốc, nhất là phương pháp

"phú", "tỉ", "hứng" và lối trùng chương điệp ngữ rất có ảnh hưởng đến đời sau Nghệ

thuật của Kinh Thi cũng rất đặc sắc,

Kinh Thi là một kiệt tác văn học giàu tính sang tạo cả về nội dung và hình thức Khuynh hướng tư tưởng và phong cách nghệ thuật Kinh Thi đều ảnh hưởng sâu xa đến văn học đời sau Toàn bộ lịch sử văn học Trung Quốc phát triển dưới sự khơi gợi của tinh hoa Kinh Thi.Bên cạnh đó, Kinh Thi còn là tài liệu giáo dục quan trọng của Nho sĩ Trung Quốc, trở thành giáo trình chính trị - luận lý cho toàn

bộ Nho sĩ trong xã hội Trung Quốc suốt hai nghìn năm phong kiến Vai trò và ảnh

hưởng của Kinh Thi là vô cùng to lớn, chẳng những được truyền bá trên toàn cõi Trung Quốc mà còn đến nhiều nơi trên thế giới, trở thành một phần của cải tinh thần của nhân loại

2, Thơ Đường

Thơ Đường là đỉnh cao viên mãn của thơ ca cổ Trung Quốc và là thành tựu xuất sắc của thi ca nhân loại Đi cùng lịch sử tồn tại của thơ Đường là lịch sử nghiên cứu, phê bình về nó của nhiều tác giả thuộc nhiều thế hệ, ở Trung Quốc cũng như ở trên thế giới

Có thể nói một điều là trong văn chương nói chung và thơ ca nói riêng có lẽ thể loại thơ Đường là có sức sống mãnh liệt nhất Lịch sử đã trãi qua bao sự hưng vong, quốc gia đã bao lần đổi chủ nhưng không vì lẽ đó mà làm mờ đi hồn tính của thơ Đường Sự tồn tại bao giờ cũng có lý do nhất định của nó Và với thơ Đường

đó chính là sự tinh diệu trong nghệ thuật được nhào nặn, chắt lọc của những ngòi bút tài hoa qua nhiều thế hệ

Thơ Đường hiện có khoảng 48.000 bài, trên 2.300 thi sĩ, trong đó có Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị và hàng trăm tên tuổi khác đó bất tử với thời gian, được người đời ngưỡng mộ Thơ Đường được sáng tác theo ba thể là từ, cổ phong, Đường luật

Các nhà thơ đời Đường sử dụng hai thể thơ chính là Cổ thể (gồm cổ phong

và nhạc phủ) và Kim thể (hay cận thể ,gồm luật thơ và tuyệt cú) Thơ cổ thể không

bị hạn chế về số câu, số chữ, không bị hạn chế về niêm luật, cách gieo vần, do đó

có khả năng biểu hiện được nhiều sắc thái tình cảm cũng như phản ánh những vấn

đề xã hội rộng lớn Thơ kim thể còn gọi là thơ Đường luật, thể thơ này tuy bị gò bó

về niêm luật, song nó cũng có ưu điểm cấu trúc chặt chẽ, cân đối , hài hòa, "bát cú"

là dạng chính của thơ Đường luật, từ nó có thể suy ra các dạng khác như "tuyệt cú"

và "bài luật", ở Việt Nam ta chủ yếu sử dụng thể này

Những tác giả của thơ Đường thường lựa chọn và miêu tả những khoảnh khắc dồn nén trong tâm hồn, đó cũng chính là bản chất của quá trình đời sống con người Đó là những khỏanh khắc đặc biệt của hiện thực được nhìn qua lăng kính của tâm trạng, những khỏanh khắc thăng hoa, bột phát trong thế giới của tâm linh

Có khi đó là khỏanh khắc lúc chia li, là khi lên cao, là màn đêm yên tĩnh nhìn trăng

mà da diếc nhớ về quê hương, là khỏanh khắc khi đối mặt với cái chết, hay chỉ là một thoáng mờ của giấc chiêm bao

“Nắng rọi hương Lô khói tía bay

Xa trông dòng thác trước sông này Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước Tưởng dải Ngân Hà tuột khỏi mây”

“Xa ngắm thác núi Lư – Đỗ Phủ” Cái độc đáo nhất của thơ Đường là dồn nén biểu cảm để đạt tới sự tập trung cao độ và trở thành tính khái quát, triết lí Thơ Đường thường gợi chứ không tả.Từ những khoảng trống, khoảng trắng, nốt lặng vô hình trong kết cấu, trong các tương quan, trong các " nhãn tự", người đọc tự khám phá về thế giới tâm hồn của nhà thơ được dồn nén vào trong đó

Con người Trung Quốc nói riêng và con người phương Đông nói chung đặc biệt mẫn cảm với triết lí về thế giới về cuộc đời con người Vì vậy các nhà thơ Đường gửi gắm vào thơ những quan điểm triết lí nhân sinh Những quan điển này thường được biểu hiện thông qua các cặp phạm trù đối lập: quá khứ- hiện tại,

tình-cảnh, sống- chết, thực - mộng, động-tĩnh Các cặp phạm trù đã gợi cho người đọc nét bản chất, một quy luật chân lí của đời sống Chính vì vậy thơ Đường đã đạt tới

cái "thần lí","diệu lí" như các nhà nghiên cứu đã nhận xét.

Thơ Đường đặc biệt là luật thơ, có cấu trúc hòan thiện Nó là sự hài hòa giữa bằng trắc, âm dương,đối xứng và phi đối xứng Nó lại nhất quán từ đề tài, mở đề tới kết luận.Nó là sự kết hợp giữa thực từ và hư từ, giữa lời nói và không phải lời nói

Thơ Đường tập trung nghệ thụât tinh tế, diệu xảo.Thơ Đường lựa chọn những chi tiết đặc sắc,điển hình đạt đến độ tinh xảo giàu sức gợi, giàu sức khái quát, mọi ý tứ thăng trầm, sâu sắc được tóat lên từ những gợi ý này Thơ Đường thường dồn nén những ẩn dụ tượng trưng.Những ẩn dụ tượng trưng này có sức bùng nổ lượng thông tin lớn Cái ưu thế của nghệ thuật tinh tế, diệu xảo được tạo

ra bởi "ngôn hữu hạn, ý vô cùng", nhờ sự lựa chọn và tổ chức hình ảnh mang tính ẩn

dụ cao

Tóm lại, thơ Đường là những trang rất chói lọi trong lịch sử văn học Trung Quốc, đồng thời thơ Đường còn đặt cơ sở nghệ thuật, phong cách và luật thơ cho nền thi ca Trung Quốc thời kì sau này Thơ Đường cũng có ảnh hưởng sâu sắc đến thơ ca Việt Nam

3, Tiểu thuyết Minh - Thanh

Tiểu thuyết là một hình thức văn học mới phát triển ờ thời Minh, Thanh Ở Trung Quốc, tại các thành phố lớn thường có những người chuyên làm nghề kể chuyện về sự tích lịch sử Dựa vào đó, các nhà văn đã viết thành tiểu thuyết Nhiều tác phẩm lớn, nổi tiếng đã ra đời trong giai đoạn này như Tam quốc diễn nghĩa của

La Quán Trung, Thuỷ hử của Thi Nại Am, Tây du kí của Ngô Thừa Ân, Hồng lâu mộng cùa Tào Tuyết Cần

La Quán Trung viết “Tam quốc diễn nghĩa” dựa vào câu chuyện được lưu

truyền trong dân gian về ba người Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi kết nghĩa ở vườn đào Nội dung cơ bản của tác phẩm miêu tả cuộc đấu tranh về quân sự, chính trị phức tạp giữa ba nước Nguỵ, Thục, Ngô,

Tác phẩm “Thuỷ Hử” của Thi Nại Am tường thuật lại diễn biến của cuộc

khởi nghĩa nông dân do Tống Giang làm thủ lĩnh tại vùng Lương Sơn Bạc Tác phẩm đã ca ngợi tài mưu lược, lòng quả cảm của những anh hùng áo vải nên đã bị chính quyền đương thời cấm lưu truyền Nhưng hình ảnh của các anh hùng hảo hán Lương Sơn Bạc vẫn ăn sâu vào lòng dân và đã tạo thêm nguồn sức mạnh tinh thần

cổ vũ cuộc đấu tranh chống phong kiến của nông dân Trung Quốc

`Ngô Thừa Ân kể chuyện Sư Huyền Trang và các đồ đệ tìm đường sang Ấn

Độ lấy kinh Phật trong các tập “ Tây du kí ”nổi tiếng Tính cách của các nhân vật

được biểu hiện trên suốt dọc đường đầy nguy nan trắc trở Cuối cùng thầy trò Đường Tăng đã đạt được mục đích

Đến với “Hồng lâu mộng” của Tào Tuyết cần viết về câu chuyện hưng suy

của một gia đình quý tộc phong kiến và tình yêu của một đôi trai gái - Gia Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc Qua đó, tác giả đã vẽ lẽn bộ mặt của xã hội phong kiến trong giai đoạn suy tàn

Từ đó ta có thể thấy, Thủy Hử như là trang sử ghi lại cuộc khởi nghĩa của nông dân dưới thời Bắc Tống Trong đó, tư tưởng của Tống Giang như là ý thức tư tưởng của những lãnh tụ những cuộc khởi nghĩa nông dân thời phong kiến khi chưa có tư tưởng Marx – Lenin Hay hành động cướp sổ sinh, trộm Bàn đào, đại náo Thiên cung,… của Tôn Ngộ Không là lý tưởng mưu cầu tự do, bình đẳng, dân chủ của nông dân trong xã hội phong kiến ngột ngạt Còn Hồng lâu mộng như là sự báo hiệu cho vận mệnh của chế độ phong kiến suy tàn đương thời sắp đến thời kì

sụp đổ… Nói chung, thông qua các tiểu thuyết Minh – Thanh đã giúp chúng ta nhận thức, tìm hiểu rõ hơn, hiện thực hơn về chế độ xã hội Trung Quốc cũ, đồng thời cho ta thấy hình mẫu anh hùng lý tưởng của nhân dân Trung Quốc thời cổ trung đại

4, Một số thể loại tiêu biểu khác

1, Phú

Phú xuất hiện ở Trung Quốc thời nhà Hán Một trong những nhà lý luận văn học đầu tiên là Lục Cơ, sống ở thếkỷ III sau CN Phú là một thể loại văn có vần, hoặc xen lẫn giữa văn vần hoặc văn xuôihết sức phức tạp và được tu sức cao về phong cách, Phú dùng để tả cảnh vật, phong tục, kế sự, việc bàn chuyện đời, có vần, điệu đây là thể loại đạt được rất nhiều thành tựu lớn đối với nền văn học Trung quốc thời bấy giờ

b, Từ

Vốn ra đời vào cuối Đường, do thơ Đường biến thể mà thành, Từ là lời thơ của các điệu nhạc có sẵn, vì vậy số câu, số chữ, âm điệu của từ là tùy thuộc vào các điệu nhạc, do đó, các bài thơ của từ thường dài ngắn không đều nhau chứ không phải bị ràng buộc những quy tắc chặt chẽ như thơ Đường Đời Tống là thời kì phát triển nhất của Từ với nhiều người sang tác nổi tiếng như Liễu Vĩnh, Tô Thức, Tân Khí Tật… do có sự phát triển của Từ nên ca hát trở thành một môn nghệ thuật rất phát triển trong xã hội thượng lưu và đô thị lúc bấy giờ

c, Kịch

Là hình thức văn học nghệ thuật tiêu biểu Từ thời Tống, Kim, loại kịch đơn giản phối hợp giữa hát, nói, múa, đàn đã xuất hiện Trên cơ sở kế thừa và tổng hợp các hình thức nghệ thuật như từ, hí kịch và những câu chuyện lưu truyền trong nhân dân, các nhà biên kịch đời Nguyên đã dựng nên những vở ca vũ kịch hoàn chỉnh Số kịch bản đã biên soạn dược là khoảng 500 vở, nhưng lưu truyền đến nay chỉ còn hơn 100 tác phẩm mà thôi Nhà soạn kịch ưu tú nhất đời Nguyên là Quan

Hán Khanh Ông viết được hơn 60 kịch bản, nay còn truyền lại 18 tác phẩm, trong

đó các vở Đậu Nga oan (nỗi oan của nàng Đậu Nga), Bái nguyệt đình (Nhà đón

trăng), Vọng giang đình (Nhà ngắm sông),Đơn dao hội (Đơn dao dự hội) v.v… là

có giá trị nhất Qua các tác phẩm ấy, tác giả đã lên án nền thống trị tàn bạo của quý tộc Mông cổ và thể hiện tinh thần đấu tranh vì chính nghĩa của mình

II, Ảnh hưởng của văn học cổ trung đại Trung Quốc đến nền văn học Việt Nam

1, Ảnh hưởng của thơ Đường

Thơ Đường là một thể loại rất phát triển ở Trung Quốc,thể thơ này cũng đã ảnh hưởng khá nhiều đến văn học Việt Nam.Thơ Đường là thể loại thơ có một hệ thống quy tắc phức tạp được thể hiện ở 5 điều sau:Luật, Niêm,Vần, Đối và bố cục

Về hình thức có các dạng “Thất ngôn bát cú”,”Thất ngôn tứ tuyệt”,”Ngũ ngôn tứ tuyệt”,”Ngũ ngôn bát cú”.Người Việt Nam cũng tuân thủ hoàn toàn các quy tắc này.Vì văn chương chính thống,giáo dục và hệ thống khoa cử thời trung đại đều sử dụng tiếng Hán, nên từ lâu đời người Việt Nam đã sáng tác thơ văn bằng tiếng Hán trong đó có thơ theo luật Đường.Với sự phát triển mạnh mẽ của thơ Đường, Việt Nam cũng có các tác phẩm thơ Đường nổi tiếng gắn liền với các tác gia nổi tiếng như Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan, Bánh Trôi Nước của Hồ Xuân

Hương, Thơ Đường xuất hiện trong nền văn học Việt Nam là hệ quả của quá trình giao lưu văn hóa lâu dài và nằm trong quan niệm thẩm mỹ của các nhà thơ cổ điển Thơ Đường được sử dụng rộng rãi trong các kì thi.Ở thời Nguyễn Trãi,thơ luật Đường biến thể thành thơ thất ngôn xen lục ngôn đầy sáng tạo,độc đáo,phóng khoáng,rất phù hợp với cách nghĩ,cách nói,tâm lí của dân tộc nên được một số nhà thơ đời sau tiếp tục sử dụng(Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm)

2, Ảnh hưởng của tiểu thuyết

Tiểu thuyết ảnh hưởng sâu sắc đế rất nhiều sáng tác của các tác giả Việt Nam Nguyễn Du đã từ cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân(Trung Quốc) mà sáng tác ra Truyện Kiều-một tác phẩm để đời và đợc rất nhiều người mến mộ.Một số không nhiều tác phẩm tiểu thuyết tự sự có giá trị trong giai đoạn lịch sử văn học Việt Nam vẫn còn tồn tại đến ngày nay.Tác phẩm cổ nhất hiện còn là một tập hợp truyện thần kỳ mô phỏng những hình mẫu của Trung Quốc

dưới nhan đề Việt điệu u linh tập(1329) của tác giả Lí Tế Xuyên.”Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ là tác phẩm tiểu thuyết hư cấu dài hơi sớm nhất của Việt Nam được mô phỏng theo tác phẩm” Tiễn đăng tan thoại” của Trung Quốc.

3, Ảnh hưởng của Kịch

Các thể loại kịch của Trung Quốc cũng như các loại hình biểu diễn sân khấu tương tự tại các nước trong khu vực như Triều Tiên,Nhật Bản,Việt Nam thường lấy các sự tích câu chuyện những anh hùng trong dân gian và lịch sử làm đề tài chủ đạo Kinh kịch của Trung Quốc có khá nhiều ảnh hưởng đến kịch của Việt Nam.Kịch của Việt Nam có kịch bản được xây dựng dựa trên các tác phẩm văn học cổ trung đại,mà văn học Việt Nam chịu ảnh hưởng rất nhiều của văn hóa Trung Quốc

KẾT THÚC VẤN ĐỀ

Tóm lại, những đặc điểm và thành tựu trong văn học của Trung Quốc thời cổ trung đại đã góp phần không nhỏ vào kho tang văn học Trung Quốc, dưới sự ảnh hưởng sâu sắc của Nho Giáo Trung Quốc đã có nhữn gtác phẩm để lại những bài học quý báu về đạo lý làm người, chí làm trai, những phẩm chất: “ Nhân, nghĩa, lễ, chí, tín, dũng” Trở thành một bộ phận của nền văn minh nhân loại đồng thời ảnh hưởng đến các quốc gia khác đặc biệt là Việt Nam Trong quá trình phân tích và làm rõ đề tài nhóm chúng em không thể tránh khỏi những sai sót, rất mong thầy cô

và các bạn góp ý để bài làm của chúng em them hoàn thiện hơn