Xây dựng một tình huống về áp dụng tập quán, trong tình huống có tình tiết: hai bên tranh chấp ở 2 địa phương khác nhau và tại 2 địa phương đều có tập quán để áp dụng. Qua đó, phân tích các điều kiện để được áp dụng tập quán đó.

Xây dựng một tình huống về áp dụng tập quán, trong tình huống có tình tiết: hai bên tranh chấp ở 2 địa phương khác nhau và tại 2 địa phương đều có tập quán để áp dụng. Qua đó, phân tích các điều kiện để được áp dụng tập quán đó.

ĐỀ BÀI

Xây dựng một tình huống về áp dụng tập quán, trong tình huống có tình tiết: hai bên tranh chấp ở 2 địa phương khác nhau và tại 2 địa phương đều có tập quán để

áp dụng Qua đó, phân tích các điều kiện để được áp dụng tập quán đó

MỞ ĐẦU

Có nhiều quan niệm khác nhau về phong tục tập quán, song dưới góc độ coi nó là một dạng quy phạm xã hội thì có thể hiểu phong tục tập quán là những cách ứng

xử hay những thói quen ứng xử hoặc những quy tắc xử sự chung được hình thành một cách tự phát trong một cộng đồng dân cư nhất định, được bảo đảm thực hiện bằng thói quen, bằng sức thuyết phục của chúng, bằng dư luận xã hội và có thể bằng cả một số biện pháp cưỡng chế phi nhà nước Do đó, việc áp dụng tập quán là một cách rất hữu hiệu để khắc phục những lỗ hổng trong pháp luật dân sự nói riêng

và trong toàn bộ nền pháp luật Việt Nam nói chung Nếu tập quán phản ánh đúng ý chí của Nhà nước thì nên vận dụng để giải quyết tranh chấp

NỘI DUNG

I Tình huống

Công ty A là một công ty tại Phúc Diễn, Bắc Từ Liêm, Hà Nội chuyên kinh doanh bưởi Diễn Công ty B là công ty buôn bán hoa quả tại Cần Thơ sau khi trao đổi với đại diện công ty A để tiến hành ký hợp đồng mua bưởi của công ty B Vào ngày 20/04/2016 người đại diện công ty B đã ra Hà Nội tiến hành ký hợp đồng mua bán Công ty B đã đặt mua 200 thùng với giá 240.000.000 đồng và yêu cầu công ty A đóng thùng với một chục quả bưởi mỗi thùng và vận chuyển đến Cần Thơ trước ngày 25/04/2016 Công ty B trả trước cho công ty A 120.000.000 đồng

và phần còn lại sẽ chuyển cho công ty A sau khi nhận được hàng hóa Đến ngày 25/04/2016 công ty A đã chuyển 200 thùng với mỗi thùng 10 quả bưởi đến Cần

Thơ cho công ty B Khi công ty B tiến hành dỡ hàng, kiểm tra thấy trong thùng chỉ

có 10 quả bưởi thay vì 12 quả (theo tập quán ở Cần Thơi thì một chục là mười hai) thì đã không chuyển nốt số tiền 120.000.000 mà chỉ chuyển 80.000.000 cho công

ty A Khi không nhận được số tiền như đã định công ty A đã đòi công ty B phải trả

số tiền theo đúng hợp đồng đã định nếu không sẽ tiến hành khởi kiện với lý do công ty này đã thực hiện đầy đủ yêu cầu trong hợp đồng của công ty B nhưng công

ty B lại không chuyển đủ số tiền trong hợp đồng đã ký

II Cơ sở lý luận

1 Tập quán

Xét về mặt dân tộc và văn hoá - xã hội thì tập quán được hiểu dựa trên những nét cơ bản là những phương thức ứng xử giữa người với người đã được định hình và được xem như một dấu ấn, một điểm nhấn tạo thành nề nếp, trật tự trong lối sống của cá nhân trong quan hệ nhiều mặt tại một cộng đồng dân cư nhất định Tập quán có đặc điểm là bất biến, bền vững, do vậy, rất khó thay đổi Trong những quan hệ xã hội nhất định, tập quán được biểu hiện và định hình một cách tự phát hoặc được hình thành và tồn tại ổn định thông qua nhận thức của chủ thể trong một quan hệ nhất định và tập quán được bảo tồn thông qua ý thức của quá trình giáo dục có định hướng rõ nét Như vậy, tập quán được hiểu như những chuẩn mực xử

sự của các chủ thể trong một cộng đồng nhất định và còn là tiêu chí để đánh giá tính cách của một cá nhân tuân theo hay không tuân theo những chuẩn mực xử sự

mà cộng đồng đã thừa nhận và áp dụng trong suốt quá trình sống, lao động, sinh hoạt tạo ra vật chất và những quan hệ liên quan đến tài sản, đến tình cảm của con người trong cộng đồng Việt Nam có 54 dân tộc, mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hoá riêng và bản lĩnh văn hoá có tính độc lập tương đối giữa các dân tộc Do vậy, tập quán của mỗi dân tộc đều có những nét đặc thù, khác nhau Câu ngạn ngữ:

“Luật vua thua lệ làng” đã phản ánh đúng thực trạng về tập quán của mỗi dân tộc ở Việt Nam

2 Các điều kiện áp dụng tập quán

Theo Điều 3, bộ luật dân sự quy định về Áp dụng tập quán, quy định tương

tự của pháp luật: “Trong trường hợp pháp luật không quy định và các bên không

có thoả thuận thì có thể áp dụng tập quán; nếu không có tập quán thì áp dụng quy định tương tự của pháp luật Tập quán và quy định tương tự của pháp luật không được trái với những nguyên tắc quy định trong Bộ luật này.”

Như vậy việc áp dụng tập quán pháp phải có các điều kiện sau đây:

Quan hệ đang tranh chấp thuộc lĩnh vực Luật dân sự điều chỉnh Có nghĩa là quan hệ đang xảy ra tranh chấp phải thuộc nhóm quan hệ về nhân thân và tài sản trong quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, lao động, thương mại (Điều 1 Bộ luật Dân sư)

Giải quyết chưa được các nhà lập pháp dự liệu trước và do đó sẽ không có quy phạm pháp luật trực tiếp điều chỉnh quan hệ đó

Với các quy phạm và chế định hiện có không thể giải quyết được tranh chấp

đó Tức là với những quy phạm và chế định trong Bộ luật Dân sự không thể giải quyết được quan hệ đang xảy ra tranh chấp

Có tập quán được cộng đồng thừa nhận như chuẩn mực ứng xử trong các trường hợp đó Do các phong tục tập quán rất phong phú đa dạng và có sự khác biệt giữa các vùng miền, dòng họ, gia đình, dân tộc; nên khi áp dụng tập quán thì phải áp dụng những tập quán được đông đảo mọi người trong cộng đồng và khu vực thừa nhận Không được phép áp dụng tập quán của địa phương này cho địa phương khác hay của dòng họ, gia đình này cho dòng họ và gia đình khác

III Phân tích tình huống

Có thể thấy, tình huống này xảy ra tranh chấp giữa công ty A và công ty B

do có sự khác nhau về tập quán khi ở Công ty miền bắc thì một chục là 10 còn công ty ở miền Nam thì một chục lại là 12 dẫn đến sự mâu thuẫn khi hợp đồng có

sử dụng từ “chục”

Trong trường hợp này cần phải để các bên thực hiện là công ty A và công ty

B thỏa thuận lại hợp đồng theo quyền tự do cam kết, thỏa thuận được bộ luật dân

sự bảo vệ Khi đó các bên có thể xem xét lại một số điều khoản hợp đồng để cả hai

có thể quyết định lại khoản tiền cần trả để có lợi nhất cho cả hai công ty

Việc công ty B ở Cần Thơ giữ lại 40.000.000 đồng không chuyển cho công

ty A cũng có những căn cứ riêng đó là tại Cần Thơ, tập quán ở đây một chục là 12 Tuy nhiên nếu sau khi công ty A đã thực hiện giải thích từ ngữ rằng một chục là 10

mà công ty B không vẫn giữ lại số tiền 40.000.000 đồng đó thì công ty B được xem như là vi phạm điều khoản của hợp đồng vì công ty A đã giải thích rõ ràng hợp đồng và đáp ứng đủ số lượng theo như hợp đồng ký kết (theo đơn vị chục của miền bắc) chứ không phải công ty A giao hàng không đủ số lượng Tuy nhiên nếu công ty A kiện đòi toàn bộ số tiền như trong hợp đồng đã ký kết thì công ty B sẽ phải chịu thiệt hại do việc không tìm hiểu kỹ từ ngữ trong hợp đồng này Như vậy biện pháp tối ưu trong trường hợp này là hai bên có thể xem xét lại điều khoản hợp đồng mà cụ thể là có thể chia lại số tiền 40.000.000 đồng mà công ty B chưa chuyển kia

Theo khoản 4, Điều 409 Bộ luật dân sự quy định “Khi hợp đồng có điều khoản hoặc ngôn từ khó hiểu thì phải được giải thích theo tập quán tại địa điểm giao kết hợp đồng.”

Việc ký kết hợp đồng mua bán này được thực hiện ở Hà Nội, do vậy sẽ áp dụng tập quán của nơi hợp đồng được ký kết, tức là một chục là 10 Đồng thời, bên công ty B phải thực hiện trả toàn bộ số tiền như hai bên đã thỏa thuận trong hợp đồng như đã nêu ở đề bài Tuy nhiên, theo quy định tại bộ luật dân sự thì quyền và nghĩa vụ của các bên phải công bằng, bình đẳng Do vậy cần có sự thỏa thuận về giá cả giữa hai bên để hạn chế nhất thiệt hại gây cho cả hai công ty đồng thời quyền và nghĩa vụ giữa của các bên được đảm bảo Nếu quá trình thỏa thuận không thành công, hai bên không đạt được thỏa thuận hì tiếp đến chùng ta mới áp dụng Điều 409 bộ luật dân sự để áp dụng tập quán ở miền miền bắc, buộc công ty B phải thực hiện nghĩa vụ về tài sản cho công ty A là giao nốt số tiền 40.000.000 đồng