Lương Gia Ban... nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay,1... lịa bàn llà Nội... Phíìt Iriẽn dàn bò sữ;i v;'ì IMIỈIC nuôi hò sii;i Irong hìn... Đẩ y mạ nh cô n g nghiệp hoá, hiện đại hoá nông
Trang 1Đ Ạ I H Ọ C Q U Ố C G I A H À N Ộ I
T R Ư Ờ N G Đ Ạ I H Ọ C K H O A H Ọ C XẢ HỘI VÀ N H Â N V Ả N
TS Dương Văn Duyên
(Clut trì)
N hữ ng ngườt tham gia.
1.TS Dương Văn Duyên
2 TS Lương Gia Ban
Trang 2nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay,
1 2 ỉ Đ ẩ y mạnh công nghiệp Itoá, hiện (lại Ììoá Iiônư^iạhiệp
Trang 37 2 2 M ộ t s ố n ộ i (ÌII11^ c ư b ả n c ủ a CÔIĨÌỊ n g h i ệ p h o á , h i ệ n đ ạ i
hoá nông nghiệp, nông thôn ngoại thành H à N ộ i
Nội hiện nay
n g o ạ i t h à n h H à Nội t r o n g q u á t rì nh c ồ n g n g h i ệ p h o á , h iệ n đai
4 1 2 Đ ẩ y m ạ n h .XÚY (lựiìíỊ co' s à hạ tâiiiỊ, thự c Ììiện c h u y ể n (lích
Trang 44 1 3 Đ ẩ y mạnh cô nạ tác Ịịiáo (lục chính trị tìí tưàn 1> tro nạ
4.2 N h ữ n g giải ph á p khắ c phục những mặt ticu cực của sự phân
hoá giàu n g h è o trong nóng thôn ngoại thành Hà Nội hiện nay I 1 5
4 2 2 N h ó m g i ả i p h á p vó t ư tưởiìiỊ, vân h o ủ , x ã h ộ i [ Ị g
4 2 3 N h ó m g i ả i p h á p v ề c h í n h s á c h x ã h ộ i , c ơ c h ế t h ự c
Trang 5A MỞ ĐẤU
1 t í n h c ấ p t h i ế t cúí i (í(“ t ài
Sự p h a n h o á g i à u n g h è o m a n g lính c h ất lo àn c ẩ u hi ện Iiav, t r o n g cá
n h ữ n g n ư ớ c g i à u Iilnr MT, cá n h ữ n g mrớc Iiglico ơ cliíìu Á, c h â u Phi, chAu
Mỹ La T i n h K h o ả n g c á c h gi ữa ngư ời g i à u , ngirừi n<:hco n g à y c à n g xa
c á c h V à k h o á n g c á c h CỊUÚ xa giữ a ngư ời g i à u , ng ư ời n g h è o !à n g u y cơ tiérn an g â y ra tì n h I rạ ng m â u t h u ẫ n , x u n g đột g i ữ a c;íc tầ n g lớp d â n cư (rong m ộ t q u ố c gi a P h â n h o á g i à u n g h è o c ũ n g đ a n g bị n h ữ n g t h ế lực
p hà n đ ộ n g Ircn ihê giới lợi d ụ n g k íc h (lộng g â y ra m ầ u iliuẫii gi ữa c á c dân tóc
Việt N a m nói c h u n g , Hà Nội nổi r i ê n g c ũ n g k h ổ n g n;ìm im oài qu y luật (rcn T r o n g CỊUÍÍ Irình c h u y ê n s a n g c ơ c h ế thị t r ư ờ n g (lịnh h ư ơ n g xã hội c h ủ 11 c h ĩa q u á t ri n h t hự c liiệiì c ô n g n g h i ệ p h o á , hi ện dại hoá (.lất nư ớc Việi N a m (laim ,\;iy I';i lình I n m ụ [)hân hoá g i à u n g h è o ."lứa vínm này với
L;ìm thè n à o đ ố phái h u y (hrơc n h ữ n u m ặt tíc h ru< c ù a c ò n ! 1 Iiíihiệp
h o á h i ệ n đai ỉioá I ro n g c á c lilim ]o’p tlfm cir, h ạ n c h ê bớl sự phfm lioá uiàu Uíihco và cà Iiliữnu mạỉ tiêu cực (lo lỊiin 1 rì 1111 (ló lạ o I.' Irõn pỈKim vi cn
nư ớ c nói clnniịi, Hà Nòi nói r i ê n g ? Đ ó là m ột c â u hói đòi hói cluínti la
ph ải s u y n g h ĩ
Với c á c h n h ì n Iihận n c u trôn, lôi đ ã lấy v ấ n đ(' '\Sự p h â n hoá giàu
Trang 6hoá, hiện đ ạ i hoá N g u y é n nhân, hậu q uả và những g i ả i p h á p khắc
p h ụ c tình tr ạ n g đ ó ” l à m đ ề tài n g h i ê n c ứ u k h o a h ọ c c ủ a m ì n h
2 T ì n h h ì n h n g h i ê n cứu đề tài.
T r o n g n h ữ n g n ă m q u a vấn đ ể p h â n ho á g i à u n g h è o và c ô n g tác x o á đói g i ả m n g h è o đ ã đ ư ợ c n h i ề u tổ ch ứ c, cá n h â n n g h i ê n cứ
T á c g iả Lô H ữ u Tring ( ch ủ biôn) d ề tài K X - 0 7 - 1 3 về m ộ t s ố đ ộ n g lực c ủ a s ự p h á t t r i ể n k i n h t ế - xã hội hi ện nay
- Về c ô n g b ằ n g xã hộ i, tạ p c h í C ộ n g s ả n , s ố 19 ( 1 0 - 1 9 9 6 )
- Phân hoá gi àu n g h è o xct từ góc độ c ô n g bàn g xã hội, bình đẳng xã hội,
kỷ yếu K X - 06 “ Con người Việt N a m và côn g c uộ c đổi m ớ i ” , Hà Nội, 1993
T á c g iả Đ ỗ N g u y ê n P h ư ơ n g , P h â n t ầ n g x ã h ộ i , p h â n h o á g i à u n g h è o với c ô n g b ẳ n g x ã h ội ờ n ư ớ c ta h i ệ n n ay C h ư ơ n g t r ì n h k h o a h ọ c c ô n g
Trang 7Bạ ch H ổ n g Vi ệi : V ân đề giíìu n g h è o t i o i m c ơ c h é Ihị I rười IU Tạp c h í
Phát triến ỈÍIIILI [)!ilir <)■ I1ÔM!’ lliôn T;ip c h í ('ọn.!', s;'in SŨ I.' ị() ’0 0 i )
T h ự c t r ạ n g và giài p h á p xo á (.lỏi g i á m n g h è o ứ n o n g Ihon nư ớc ta
hi ện na y T ạ p c h í C ộ n g s á n , sô 25 ( 9 - 2 0 0 2 )
C h u y ể n d ị c h c ơ c â u k i n h lè đ ổ n g b ằ n g s ô n u Cửu L u n g , T ạ p c h í C ộ n g sàn s ố 32 ( I 1 - 2 0 0 2 )
Trang 83 M ục đích và nhiệm vụ của để tài.
3.2 N hiệm vụ của để íài
Đ ể đ ạ t m ụ c đ í c h trê n, đ ề lài đặt ra n h ữ n g n h i ệ m vụ n g h i ê n cứ u sau:
li ệu , n h ữ n g c ô n g t r ì n h d ã n g h i ò n cứu c ủ a n h i c u lác ịiia
4
Trang 94 2 P h ư ơ n g p h á p n g h i ê n CỨII.
Để tài đ ư ợ c t h ự c h i ệ n d ự a trôn n h ữ n g p h ư ơ n g p h á p sau:
- T h ự c h i ệ n thu t h ậ p tư liệu, k ế th ừa n h ữ n g c ô n g Irình n g h i ê n cứu sự
phAn h o á g i à u n g h è o , XOÍÍ đ ó i g i í i i n n g h è o , n h ữ n g c ô n ; : t r ì n h n g h i ê n c ứ u
vể Hà Nội
- T i ế n h àn h điồu tra, p h ỏ n g vấn nliAn dân và cá n bộ ớ một số địa phương Do n g u ồ n kinh phí hạn h ẹp c h o ncn c h ú n g lôi chỉ tlụrc hiện dược ở mộ! sô' xã nhất đị nh N g a y Irong từng xã, sô lượng kliiio s.il cĩimi lụm chế
5 Đ ó n g g ó p c ủ i ! (lổ t a i
- Q u a k h á o sát, (lê lài g ỏ p phần đ á n h giá đ ú n g ihư c t r ạ n g p h ân hoá íiiìiU n g h è o c ù a n ô n g l hô n n g o ạ i l h à n h Hù Nội t r o n g q u á Hình c ô n g
n g h i ệ p h o á h i ệ n d;ii ho á, làm rõ n h ữ n g n g u y ê n n h â n ;ác d ộ n g đ ến sự
p hâ n h oá g i à u n g h è o (ro ng Iiôiiịỉ th ô n n g o ạ i lliàiih l ỉ à Nội hiện nay
n h ữ n g á nh h ư ớ n g tién cự c c ù a 11Ó Đ ồ n g thòi lác gi;i c ũ n g (ỉã (lc xuất
n h ữ n g giíii p h á p kliắt Ị1ÍIIK' nlìuiis> ;’inh lnrưim (ir-u cực <I<'
- T ạ o c ơ sờ lý lu ận c h o cá c cơ q u a n h o ạ c h đ ị n h c h í n h Síícli kinh lê
xà hội, sa o c h o phái h u y tỏt n h ữ n g mặt tíclì cự c, h ạn cliè n h ú n g inật tiêu
cự c c ủ a q u á t r ì n h c ổ n g n g h i ệ p lioá, h i ện d ại ho a n ô n g tliôn ng o ạ i t hàn h
- Để lài d ư ự c s ử d ụ n g l i o n g q u á t rìn h g i á n g d ạ y m ô n c h ú n g h ĩ a xã hội k h o a h ọ c và m ộ t sỏ m ô n học k h á c có liên q u a n
Trang 10c ủ a T h ủ đ ô Hà N ộ i c h i ê m 0 , 2 8 % d iệ n tích đất đai cá nư ớ c , n h ư n g c h i ế m
k h o ả n g 3 , 7% d â n s ố cá nước Mật đ ộ d â n s ố c ủ a Hà Nội vào loại ca o
K n r
Dân số tiến 31/ 12/ 20 03 Người
Trang 11n ư ớ c Tì r T h ủ (lô 11.1 N ô i b ằ n g d ư ờ i m h à n g k h ó n u c ó 1 hô (li lc>i k h ắ p c á c
n ứ ơ c t r ên t h ế gi ới cĩ;ĩ c ó (|ii;m hệ h à n g kliôiiii với Vi ệt N a m
l ừ H;'t N ộ i t'ó !|]<? (li lới các lin h m i c n núi pliíii I5;k\ CMC Im l i phía
\ : t m b à n g ' l ư ờ m: í1*"', h.Mìí' <tIK1 1 1 o s;ìi I)(i'n'fiíĩ i l mỷ l ó 11!(■' [lõi l u' 1 1 I là Núi
ll)(>'[ l ỉ à N ộ i c í ì i m o > (iiciì k i ệ n mó' r ò IIí’ IÌC'I 1 k c t (lau III' r;i c;k: I m h b ạ n
T r o n g n l i ữ n c H ã m q u a , l l i ự c h i ệ n k h á u h i ệ u “ H à N ộ i Y< I c a IIIrức, c a turới với H à N ộ i ” , Đ á n g b ộ và n h â n d â n Mà Nội đ ã c ó nliữiiíi t iê p x úc tra o đổi với n h i ề u t ỉ n h làn c ậ n n h ư Ha T â y , T h á i N g u y ê n , H ư n g Y ê n , Bắc N i n h
1 Đai học Qu ố c gia Hà Nội Trưí "’g Dại học sir p h ạ m ( l 9 W ) N h à xuất bàn Đai lu c gia.ir33.
7
Trang 12nhăm k h a i thác thê m ạnh của các địa phương p liụ c VỊI cho chie n lược phái tri ển c ủ a r h ủ đ ô l l a Nội và cá c lỉnh x u n g q u a n h
Hà Nội đ ư ợ c h ì n h t h à n h từ n ă m 1010, sa u khi Lý C ô n g UiỈM dời đô
vê t h à n h Đại La, s a u đ ó đ ư ợ c đổi Ih ành T h ă n g L o n g Đ ế n tri eu N g u y ễ n kinh đ ổ đ ư ợ c c h u y ế n lừ T h ă n g L o n g vào Huế
N ă m 1888 s au kh i P h á p x â m lược V iệ t N a m , 1'hực d â n P h á p đã xây
d ự n g H à N ộ i t h à n h t r u n g lâ m c h í n h trị, văn hoá c ủ a Đ ô n g Dươníĩ T ổ n g
t h ố n g P h á p ra s ắc lện h t h à n h lập T h à n h p hô Hà Nội D i ệ n tích Hà Nội
dư ợc m ớ r ộ n g tới n ă m 1942 đã cỏ d i ệ n tích 1 3 0 k m 2
N ă m 1945, s au c á c h m ạ n g T h á n g T á m , Hà Nòi InV t h a n h T h ù đó c ủ a
nư ớc V iệ t N a m d á n c h ủ c ộ n g ho à, g ồ m 5 klui p h ố nội t h à n h ( L a n g Bạc,
Đ ỏ n g Đa, M ê L i n h , Dịu La, Đe T h á m ) và 120 xã n g o ạ i lluình
N ă m 1 c>9! tlico 11 chị q u y ế t c ủ a Q u ố c hói , m ộ I Nỏ Im yệ n (ỉưov ('ắt trá
vẻ c h o Vĩnlì P h ú c , Hà Tâ y Mà Nội c ò n lại 4 q u á n nôi Ih àn h 4 h u y ệ n ntioại t h à n h cũ và Só c Sơn d ư ợ c bổ s u n g lliêm m ội ỏ xà c ú a Mê L.ii.h ( 1 >
Trang 13ch u v êu ờ 2 h u y ệ n O ô i ụ : A n h và Sóc Sơn Đâl nay lhII; 111 lợi \;'iv ilựim c;ìc
k h u đ ó ( í i ị c ; í c I i h íi i n ; ì \ \ í I i í ', h ió p.
N h ó m (líìl (lồi I(||> ( r u n g ó' h u y ệ n Sóc Sơn Dãl ìi;iy I/Ó (lọ mà u rãi
t h ấ p , l l u r ờ i m là (lâl c h u a p h è n , c ó (lọ pl-l < 4 L o a i (I;Ì1 lùiy c h ỉ c ó ( hè Irổìig c á c loại c â y l;iy gỗ c á c loịii câ y ăn q u ả lâu n;ìm I’)(' n h i ề u n ăm
b u ô n g l ỏ n g q u ả n lý, lìn h 1r;mg chăl phá r ừ n g d i ễ n ra ổ ;i! ớ Iihieu nơi, lam
c h o nhiéti kh u r ừi m f' Sóc S()'n í rớ (liànli đát t r ô n g đồi míi Irọc
'ĨViMiíi PỈIKMI n ; ì m ll.t N ô i (1ã lícli c ụ v (t;iiy uKìiih 1 1 r>11 n i n ” ,
t r ó n e c á c c;ìy ;ìn (Ịiià, n h i i n t IíK1 ra môi I n r ờ i m s i nh 11) 1 1 lól ciin ll;t Nôi nliưni: c h o tới n a y , Noc Se n v;ìn c ò n k h o a n g 6 7 0 0 h ; t 'lài Irôim (lõi Iiui Iioí
cầ n đ ư ợ c p h ủ x a n h
K h í h â u t h u v văn c ủ a Hà Nôi :
ĩld N ộ i nói c h u n g , Mgoại [ h à n h 11à Nội nói riOiig có k hí hậu th u ậ n lợi c h o p h á t t r i ể n k i n h tê nói c h u n g , phái t ri ể n n ô n g n g h i ệ p nói r icn g
Trang 14K h í hậ u c u a Hà Nội là n h i ệ t đới g i ó m ù a , liêu bi êu c h o k h í h â u vù n g
s ô n g N h u ẹ , s ồ n g C;i Lô, T ổ n g c h i ề u dài c ủ a s ô n g H ố n g c h ả y q u a địa ph ận
Hà N ộ i là 9 3 k m Lưu lư ợ n g nư ớc c ủ a s ô n g H ổ n g c h ả y q u a Hà Nội rất lớn, t r u n g h ì n h 2 6 4 0 m ' / s , l ổ n g lượng n ư ớc c h ả y q u a đ ịa phận Hà Nội
là 83,5 t ri ệ u m V n ă m S ỏ i m Đ u ố n g có lưu l ư ợ n g n ư ớ c c h á y qua Ilà Nội la
, *
2 7 3 Iriệu m / n a m h ì nh q u a n 8 l 6 m ' / s
Cá c d ò i m s ò n í: ( S ò n g l l ổ n g , S ô n g Đ u ỏ n g ) đ e m l ưoìig phù sa k h á 1ỚI1
%bổi đ ắ p c h o c á c h u y ê n i m o ại ihànlì Hà Nói , làm c h o đ ộ m àu m ỡ của
r u ộ n g đ ổ n u n g o ạ i t h à n h đ ư ợ c d u y trì t h ư ờ n g x u y ê n
Nỉíoài c á c c o n s ỏ n u lớn, Mà Nội c ò n đ i ề u h o à khi hậu va t h u ỷ van
b ằ n g hệ t h ố n g a o h ổ đ à y d ặ c ở c á c h u y ệ n n g o a i t h à n h Hà Nội và cá t ro n g nội t h à n h ( H ồ T â y , I l ổ G ư ơ m và n h i ề u hổ k h á c )
V ớ i đ i ề u k i ệ n đ ấ t d a i k h í h ậ u , n g u ồ n n ư ớ c n h ư <t;ì n ê u ớ I i v n , n g o ạ i
t h à n h Hà Nội có cticii kiệ n phái triòn t r ổ n g Irni c á c c:iy lư ơn g thực như:
l ú a I1 (,Ô và c á c c à v k r ư i m í l ụr c k h á c M ộ t s o h u y ệ n CD ilal bai n g o à i clc
t h u ậ n lợi c h o t r ổ n g trọt rau niiiLi \'à c a y c à n h
Nỉiìn c h u n g , rau m a u c ủ a cá c h u y ệ n n g o a i t h à n h Iỉ;i Nội da d ạ n g vè chún*T loại c ó c h ấ t lượi m tLIO'11 ÍỊ, dối c ao , có n h i ê u " ' f n g nlựip mMiại đ á p
1 Xem: f l ai Ih u- U uõ; ( ii:i 11.1 N''I- I I >;|| h<K'Sir |'I|.II1I I r>l ) n ! I\ ' I 1: ’ ' " '' 1 1 ’ ■! ' ; i \ Oìi> '
Gi a Hà Nụi ir 4.
10
Trang 15ứng n g à y mộ t lối lu m n h ữ n g nh u Cíìu n g à y c a n g đa (i.itig ph.Hi': phú c u;i
n h a n dcin T h u d o Víi k h á c h du lich cúc (lia p h i r ơ n a
N g o ạ i t h à n h Hà Nội c ò n có Ihé m ạ n h t r o n g sàn uấ t moi su hoa qua
n h ư Birni D i ê n l ỉ o n y x i ê m Xn an Dmli Vci Iihióu c;ìy ;m (Ị||;'| co chai ImviH’ lõi
1.1.2 M ợ l so tỉíic đ i é m k i n h tô x ã hỏi C’JÍC h u y ệ n lliiMilí IIÌI Nội
T ừ sau c á c h m ; m g Tl ní ng Tú m Iiăin I94.X Mà Nội t rớ 1 hành Tlui tló
c ua n ư ớ c Vi ệt N a m | ); m c h u C ộ n g hoà (lăc hiệt lù s;m ivlii Th u ilò clưoY mai p h o n g loi n a y Hà Nội (ỉa Ihu liiìl (.lân cư cu a niiiẽu què íròn
N>’àv n a v \ (yi c h í n h sácli 1)10' cua , VÓI c h u irưưni' p 1 ' M li ict] lu tì kinh
lẽ n h i ê u lliànli p h à n c u a v;'i NIÙI Iiiroc la í í à N 'i noi c h u n g , ngoại
t h à n h Hà N ộ i nói r iêin: c ó clicu ki ện phái h u y llic niịir.h c u a mì n h
1 B á c h k h o i ' h ư H ù N ộ i ( 1 0 0 9 1 M ù Mi á t b i n T ư í l i è i i b á c h k l i o 1 li' 0 4
Trang 16tr iể n du l ị c h T h ủ đô H i ệ n n a y Hà Nội đ ã d à n h n h ữ n c ưu tiên lạo đi ều
kiện t h u ậ n lợi c h o Bút T r à n g phút tri ển với q u y m ò n g à y c à n g lớn
C ù n g với n g h ề g ố m Bát T r à n g thì n g h é đ ú c d ồ n g N!’ũ X;í cũrm rất nổi
t i ế n g ở T h ủ đ ô và t r o n g cả n ư ớ c T ừ n g à y đ ất n ư ớ c m o cửa, c ù n g với việc
k h ô i p h ụ c n h ữ n g di sán văn h o á c ủ a đãi nư ớ c , n g à n h đ ú c đ ổ n g có đi ều
k i ệ n p h á t t ri ển N h u c ầ u m u a s á m n h ữ n g đ ồ t h ờ c ú n g t r o n g n h â n dân tăn g lên b a o g ồ m : đ ổ t h ờ c ú n g t r o n g gi a đìn h, đ ồ t h ừ cúní! «'i' (lình chùa
N g o à i v i ệ c k h ô i p h ụ c n g à n h n g h é t r u y ề n t h ố n g , n g o ạ i ['lành Hà Nội
đ a n g m ở ra n h i ề u n g à n h n g h ề mới có triển v ọ n g giải q u y ố i n h i c u việc làm
c h o n g ư ờ i lao đ ộ n g n h ư m a y m ặ c trôn n h i ề u đ ị a plurơMg, chi g i à y ỏ' K i êu
kỵ - G i a L â m
N h i ề u n g à n h H” hổ t r u y ề n l l i ốnu ỏ' n h ữ n g v ù n g Ir.iúv đíìy von là đất
n g o ạ i t h à n h , n a y đã và d a n g bị đ ô thị líơá, c h u y ổ n í l ù n h J âì nôi t h àn h
Đ ấ t đai t r ồ n g trọt c h u y ể n t h à n h đất x â y d ự n g dô thị x:iy d ự n g n h à m á y xí
n g h i ệ p , n a y p h ả i c h I I v e n n g h e s a n g n h ữ n g V " n g đ ấ t n; «'■11 ' hanh k h á c d ể
c h o n h ữ n g n g à n h m Th c đ ỏ k h ô n g m ; ‘ * đ i 1Ĩ1Í! t r a : I ' ! ' c t h (' ' ' é n | | ' C p h á t triể n hơn nữa
Q u á t r i n h c ô n g n g h i ệ p h o á , đ ỏ thị Ito.i cu, ! ỉ ỉ à N>'i n l i i i ’ II '111 q u a
đ ã t ạ o r a m ộ t lực Iirựng la o d ộ n g Iro n g lĩn h vực \> lựiìi;, ni:av c à n g
đ ư ợ c ' đ à o t ạ o n â n g c a o t r ì n h (lộ k i ê n tluíc, iMhiỊ i.íịt linỊỊ linợc y êu
c ầ u k h ắ t k h c về mặt kĩ t h u ậ t c u a n h ư n u coiiu í i ì n h I .1 'Hg cao
(
Trang 17N h ữ n g k h u n h à c a o t ầ n g , t r ư ờ n g h ọ c c á c cấp , bệ n h ' lên nhà cl.ìn được
tr ư ớ c c ộ n g lại Đ i ề u d ó một mặt tạo đ i ề u k i ệ n c h u y ế n lao clõniT nồ nơ
n g h i ệ p n g o ạ i t h à n h Hà N ộ i s a n g lao đ ộ n g c ô n g n g h i ệ p , liio đ ộ n g xây
d ự n g , la o đ ộ n g d ị c h vu, mạt k h á c c ũ n g tạo đ i é u ki ện c h o Mà Nòi thu húi
m ộ t lực lư ợ n g la o đ ộ n g (ró c ó tri thứ c, c ó sức kh o e và( (lịa bàn llà Nội
K h u M i n h Khíii V ĩ n h T u y với 3 n g à n h c ồ n g n.!’h i ệ p Ilu'11 r h ố t 1;'|
c h ế hi cn lư ơ n g Ihực, clệi, c ơ klií
K h u ỉ h ư ợ n g Dml i với c ác n g à n h c h ủ yóu là ch«' hi ên luciiy t hực, thự c p h ẩ m , h o á c h ấ t và c ơ khí
K h u ĩ r ư ơ n g Đ ị n l i - D u o i C á với 2 i m à n h ( h e n c h ố t l;i <_ hõ h i ê n
lư ơn g th ự c, t h ự c p h ẩ m và cơ kh í
K h u P h á p V; ì n Vf m Đ i c t i với 2 n u à n l i c h ú y c u 1.1 COI 1Ỉ' n 11 iỌp ho;i
h ư ớ n £ n h i ệ m vụ ph ái Iricn T h ủ (tô thời kỳ 2001 — '<'■ Í0: “ X â y d u n g Thủ
1 Trường Đại học s ư p l i a m Hà N0i(2 0í U) ĐỊ a ly Ilà Nột Nhà XLiãt ban Dai học Q lỏi Ị’M tr24-2.ì
Trang 18đô x ứ n g đ á n g là trái tim c ủ a cả nước, d ầ u n ã o c h í n h trị - h à n h c h í n h q u ố c gia, t r u n g t â m lớn vồ văn h o a , k h o a h ọc, g i á o d ụ c , k i n h t ế và g i a o dịch
q u ố c t ế ” 1, N g h ị q u y ế l Đại hội đại biể u lần t h ứ X U I T h à n h p h ố Hà Nội
H à N ộ i t r o n g n h ữ n g n ă m q u a đ ã tích cự c x â y d ự n g n ô n g n c h i ệ p đô thị Đ ó là phát tr i ể n n ô n g n g h i ệ p cá t r o n g k h u vực đỏ thị n h ư t r ồ n g hoa, cữy c ả n h trê n n h ữ n g m á n h đâl cò n lại (V c á c q u ậ n nội th à n h n h ư Tâ y Hồ,
C áu G i ấ y , H o à n g M ai , L o n g Biên Đ ổ n g thời p h át íriên nôn ti n g h i ệ p
n g o ạ i t h à n h , kết h ợ p g i ữ a san x u ất và c h ế bi ến , k h ô n g n g ừ n g n â n g ca o
h i ệ u q u ả s ả n x u ấ t trê n m ộ t đơn vị d i ện tích, p h ụ c vụ n h u cầ u n g à y cà n g
t ăn g c ủ a n h â n d â n T h ú đô
N ô n g n g h i ệ p n g o ạ i t h à n h Hà N ộ i t r o n g n h ữ n g n ă m q u a đã đ ư ợc đị nh
h ư ớ n g t h e o h ư ớ n g sả n Xưất n ô n g n g h i ệ p s in h thái H à Nội đà c ố u ắ n g tìm
n h ữ n g loại c â y t r ổ n g phù h ợ p với đ i ề u k iệ n đ â t đai , k h í hậ u c ủ a T hủ đô,
đ á p ứng đ ư ợ c nh u c ẩ u n g à y c à n g lă ng , n g à y c à n g đa d ạ n g p h o n g pluí củ a
n h â n d â n T h ủ đ ô và yê u c ầ u c ù a k h á c h du lịch N ô n g n g h i ệ p n go ại th à n h
Hà N ộ i l u ô n l u ô n plìái c h ú ý tới d ấ u tư sả n xu ất n h ữ n g loại c â y t r ồ n g cỏ
g iá trị c a o , s o n g đ ồ n g thời phái g ó p p h ầ n cai t h i ệ n m oi ư ư ờ n g sinh tluíi
Trang 19T r o n g n h ữ n g n ă m q u a , n ô n g d ân ng o ạ i thà nh I là Nội phái |ul y
t r u y ề n t h ố n g n h ữ n g n g ư ờ i n ô n g dân vcn đ ô “ k h é o tay hay l à m " , liếp nối
t r u y ể n t h ố n g c ủ a n h i ề u b ậ c l ã o n ô n g tri đ i ề n , đ ư a t i ế n h ộ k h o a h ọ c c ò n g
n g h ệ v ào s àn x u a t , làm t á n g hi ệu q u à Sí"m xu;ít, n ă n g Miiíi ca y Iióim, vẠi nuôi q u í h i c m c ủ a T h ủ đổ , đ ổ n g Iliờị đưa n h i ề u g i ố n o nliạp I i p u i hay ó'
n h ữ n g v ù n g m i ề n k h á c vào đui Hà Nội
Hoa N g ụ c l l à Dào NliiỊ! lài) (ièj) (ục (lược pliíii t i i c n li v n nliữ ii"
m à n h đ á t c o n lại, đ ổ n g Iliừí m ớ rộno d i ện lích ra nlnìii ; vù n g (I:ÌI hồi vcn
và ra n h ữ n g vìmo (ị;ìi củ a l ừ Liì-m, Tha nli Trì T1 - 1 11 0 b ao r.M \ v cơ
sinh th ái , hi ện (lại h n á n ô n g lhôn Híi Nội giai đoiin 201H- 20 10 (Ỉ.1 k h a n ”' l i n h t h ơ i k y 1 9 9 5 ^ o o o , h o ; t Ví 1 C i t y C í i n h í ỉ ù N ô i c ó l o e ( l ò l ĩ i i i í ’ l r i r ờ n n
ì ' u i i l ) ( ị t i a n ■]() 2 s1 1 / | ) ' | 1 1 ) ( ỉ i ũ ( l ; i y h o ; i l i ó i m ()' I ) à L ; ) | (I,) ( l i v ù n r i h K ’ SOI ) ! 'tro n g cúc g ia (lìnli |[,;I Nôi , ỊỊnnu Dà [,ạ| (in ph;íl Irit n Inl lai rim(lô N h ữ n g vù n g ho;i m ớ i được hình lliành ờ T;ìIV Tựu, I'li :inli í l i
N h ữ n g n f m i (|U I i ií zo ; iì l l i i m l i II;') N ô i (lã dua I i l i i c u Iii.i co
n ì n n s u n t C I O c h ã i I ! I <»■ n f I ó | v ; m Ní ì i i M Ú I N l u i ' 1 ): : <’ i' I ! • l u a 11 : ■ !I I ) " ; i y
n h ư C N 2 , LI 3, v ọ , VI 7 N h ữ n g g i ố n g l úa (lai i mà y lìlìiĩ: n (> 1 1 í I 1 1 1Z h í ộ p
K [lông i m h i ệ p 22 và n h i ề u g i ò i m khác Nfmu Miãl IÚ.I c;íc liuycii nyoai
t h à n h k h ô n g n g ì n i ” l ă n g lên T u y d iệ n lích đất n ò n u 1 1 iili ĩ ộ p bị lim hẹp, nhưng sàn lượng lúa mội số năm gần (lây vẫn tương đối MI! định
' MI Ì T M l l ! ' ( lfm ) ; () / M ) í ? • 1 0 0 1 1 ' M l) Ir 1 (1 i <11 ' ú 1 ' l ì
Số l iệ u t h ô n g ko c ụ c ihôiH' kê lỉii Noi n;ìm 2 0 0 ’
Sản l ư ợ n g n g ô t r o n g n h ữ n g n ă m q u a lirơnu dối ón (lịnh, m ặc dù diện
t íc h đấ t c a n h t á c n ô n u Iiíihiệp dã g i a m di n h i é u
15
Trang 20T h ư c h i ệ n n h i ệ m vu c u n g c â p rau x a n h và Ihực pliam cho nh ân dân
T h ủ đ ô n ói c h u n g , Mội t h à n h nói r iên g, n h ữ n g n ă m qn;ì n ô n g (lan Ngoại
t h à n h đ ã đ ư a n h i ề u loại rau q u ả v ào t r ồ n g thử n g h i ệ m \ à dại trà n h ư : đậu
Hà L a n , k h o a i tâ y Đ ứ c , b ắ p cai Đà Lạ!, cà c h u a P h á p Do vậy m à lí
t r ọ n g t h u n h ậ p c ù a bà c o n n ô n g dá n về rau q u á t r o n - t ổ n g lim nliập từ
S ố l iệ u t h ố n g k e c ụ c t h ố n g kẽ IIÌI Nội !"■ 11 20ÍÌ *
Đ ặ c b iệ t t r o n g n h ữ n g n ă m q u a Sơ N ô n ng hi Vi \ ! há! t:ui* n o n g
t h ô n H à N ộ i đ ã đ ẩ y m ạ n h chỉ d ạ o việc tr ồ i " trọt ■ 1 K.'i nvì <ụ\i Hiộn
n a y đ ã c ó n h i ề u vụ i r o n g n ă m , n h ầ m giai yêl \±ỉ- pl-'1'' ” ''h l r a n *
16
Trang 21k h a n h i ế m r a u CỊUÍI t r o n g n h ữ n g t hời đi ếm c h u y ế n v ụ llùra rau q u a l r o.1
n h ư n g lúc c h í n h vụ V i c c c h u y ê n dổi lliời vụ mội cát h hợ p lý vừa gi; bơt n h ữ n g c ă n g t h ắ n g t r o n g việc đ á p ứng n h u cầ u thực ph;im c u a lìliàn
d â n t r o n g n ă m , vừ a g ó p p h ầ n iTing tlui n h ậ p , ( l à m b á o lợi í ch d t p bà c
Q u a c o n so s a u (lây c h ú n g la có thê hình tluim (lnov lnróv Ịiliái Iriõu
S ố l i ệ u ( h ó n g k r ( lia (MIC l l i ò n g k è ll;i N ộ i Ii;ìm ?(! I í
N h ư vậy, sản l u ó n g thịt cá c loại Iiíìm sau c a o lu 11 Iiãm Iníov, cláp ứn*z n g à y c à n< 1 lót 11 < 1 1 1 nhu c;1u thực’ p h à m ngìiy c à n g I;mg c u a nhà n dàn
Th ủ dô
M ứ c s u rm c ủ a n h â n (lân T h ủ (lô n g à y m ộ t lăn ” , I 1ỈIII cáu tiêu thụ sữa (.1111” m Tà v r nòt nl i i ci ! ỉ hì liìnli Ihì ui h I n m g l à m K ' SI: !’I)Ỉ1 Dimhĩ Phíìt
Iriẽn dàn bò sữ;i v;'ì IMIỈIC nuôi hò sii;i Irong (hìn (lu I ■■ Mí! <1 (l;in ho Mĩ;i
lo àn T h à n h p h ô lên 1700 c o n với nâ n g s uất sữa bì n h 'Mian imiìL nám tu 10-11 l i t / c o n / n g à y
N h ữ n g n ă m q u a thu c ô n g n g h i ộ p Hu Nội c u n g t o loc d ọ lung t rươ ng
kh á T r u n g b ì n h tốc đ ộ t ă n g tr ư ở n g c ủ a sá n xuâ t (■ , 4 ’ n g h i ệ p , thu c ô n g
ỉRỤNq r Ñ / THỘiNỊG TIN THỰ VIÊN
Trang 22qu an t â m đđu tư n h ữ n g k h u c ô n g n g h i ệ p vừa và n h ỏ như: k h u c ô n g n g h i ệ p
T ừ L iê m , P hú T h ư ợ n g , D ư ơ n g Xá, K i êu K ỵ, V ĩ n h T u y , N g u y ê n Khê
N h i ể u n g à n h n g h ề t r u y ề n I h ố n g c ủ a H à N ộ i đ ư ợ c k h ô i p h ụ c H i ệ n tại H à N ộ i đ ã c ó 83 l à n g n g h ề t r u y ề n t h ố n g với n h ữ n g m ặ t h à n g đ a d ạ n g
1 X e m : U ỷ ban n h â n d a n t h à n h p h ố 11à N ộ i : Má o c á o cli lài k l i u.1 hoc( , 2í ' 0 ): í <<’ sơ k h u a li ọc >!ò' phát triển n ô n g n g h i ệ p T h ù <lô t h e n h ư ở n g s i n h thái và hi ệ n dai htia nóiì)ỉ JIí■ 11 Ị \ j ’iụìi tlùnili g i a i đ o ạ n
2 0 0 6 - 2 0 0, Hà N ộ i - tr 17
2 T h à n h u ỳ H à N ộ i : B á o c á o Ban t u y ê n g i á o t hành uỳ Hà N ô i năm
I X
Trang 23T h e o h á o c á o CỈKI P G S T S N g u y ễ n Sinh C ú c vồ “ 'lỉnr c Inuiíi lim nh ập ,
m ứ c s ố n g c ủ a c á c hộ p h ậ n tầ n g lớp xã hội ( ro n g thời kỳ 1996 2 0 0 3 v;i
n h ữ n g v ấ n c t c b ấ t h ợ p l ý đ ặ l r a CÀI1 g i ú i q u y ế t ” , l ỉ m n h ậ p b ì n h q u í ì n
3 5 7 0 0 0 đ / n g ư ờ i / t h á n g , l r o n g đ ó kh u vực t h à n h |1|Ị 62(i.00( k i / n g ư ờ i /
t h á n g , kh u vực n ó n ‘í Ihổn là 2 7 5 0 0 0 đ / l l u í n g / n g ư ừ i \ ào nãni 2 0 0 2 1 C á t ’
kh u vực k h á c n h a u c ó m ứ c thu n h ậ p k h á c n h a u M ứ c |I)U n h ậ p CcU) nliấi là
vù n g Đ ô n ” N a m Bô 7 n i ệ u 4 7 6 0 0 ( ) đ / m z ư ờ i/ n á m vào '!;ìm 2 0 0 2 Mức llui
n h ậ p t h ấ p nỉiíit là T;ly Í3;1c N ã m 2 0 0 2 1Í1U n h ậ p h ì n h |Màn (V T.-ìv Biic là
2 1riệu 35 1 0 0 0 đ / n g ư ờ i / n f m r Đ ồ n 2; b ằ i u T, Bắc Bộ có lim n l n p lirríiiịi dõi khá N ă m 2 0 0 2 Ihu n h ạ p h ìn h 11 LI ân 4 t r i ệ u 284.()()()<''iìguòi/n.-iin Itío'1 1!; (ỈLMnti m ứ c t hu n h ậ p cl ui t m củ;i c;i n ư ớ c
Nă i n 2 0 0 3 , l l icc C ụ c Tliõiií’ kê l l à Nôi , m ứ c lim íilìiip !r 1J1 i ; hì nh I Tiìiưừi d ân Ilà Nôi v;"io l o ạ i lưóim c í ô i IMO so Vui r;i lm!t I.] 1 ỉ«■ ()' íỉổn:' briiìG Bắc I3< 1
D o k i n h u r n ; i i i N ò i n ó i ( h u n : : , N u o ; i i l ỉ i a n h 11 ' l i ' ' ; ; : - !i' i ;i:>: i u m
q ua tă n g lên việ c <1: M lu x;ìy (ỈUÌHI cơ S(i h ;i tri Mí: ci'i;> I! 'i;ii 11 f ’ !Ỉ;'| N' i
dà (lược <|W m i;ìm 1'MỊ;: von đ 111 III c h u n<Ịo;ii lh.mli ■ i I.'i" li I
cá c lĩnh vực d ư ợ c I 11!(' hi ệ n: (hiu lu' i:h() n ò n g l;'mi 'Iiiôp 1 1 ! ỏ n / ii
d ồ n g / n ă m , thu V ỉợi 2 Ỉ.ỊV7 (í (1óng/n;ìm, g i a o th õn íi P!’ 1! ỉli.Vìli ỉ I 0 / ti
Trang 24d ổ n g / n ã m đ ầ u tư c h o cải tạ o m ạ n g lưới d i ệ n n g o ạ i lỈKMih 1 la Nội 16,926
tỉ đ ồ n g / n ă m
Với m ứ c đ ầ u lir n h ư vậy, n c n h ệ I h ố n g g i a o i h ồ n g n ô n g 1 hô n dã đ ư ợc
n â n g cấp Đ ư ờ n g liên xã, licn th ô n đ ã đ ư ợ c trai n h ự a lioặc đ ổ bê l ôn g ,
đư ợc lát g ạ c h k h o ả n g 7 0 % Tới n a y , 1 00 % I rư ờ n g p h í h ò i m t r u n g học,
ng o ại t h à n h k h ô n g n g ừ n g tăn tỉ lên Tới n ă m 2 0 0 2 s ố ui í dìnli nu o ạ ị t h à n h
Hà Nội có xc m á y , (ỉạl 4 6 , 8 4 % , xc đ ạ p 1 9 đi ệ n ' ' m ạ i ? n 2TirV, li vi
m à u và đ e n t r ắ n g đ.il 8 3 , 0 3 % N ô n g t h ô n Iiịro-tị ilvMìh 1!:'| Nói ciiní- (lã c ó
Trang 25p h á t t r i ể n , k h ô n g n g ừ n g n â n g c a o m ứ c s ố n g c ủ a n h â n d â n cả vổ vật c h ấ t
và t in h t h ầ n
1.2 Đ ẩ y m ạ n h c ô n g n g h i ệ p ho á , h iệ n đ ại h o á n ô n g n g h i ệ p n ô n g
thôn ngoại thành Hà Nội
1.2.1 Đẩ y mạ nh cô n g nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghi ệp nông thổn ngoại thàn h Hà Nội là tất yếu hiện nay.
C ô n g n g h i ệ p h o á , h i ệ n đại h o á đ ư ợ c h i ể u là “ q u á t r ì n h c h u y ể n đ ổi
c ă n b ản t o à n d i ệ n c á c h o ạ t đ ộ n g s ả n x u ấ t k i n h d o a n h , d ị c h vụ và q u ả n ỉý
ki n h tế, x ã h ộ i từ sử d ụ n g l a o đ ộ n g thủ c ô n g n g h i ệ p là c h í n h s a n g s ử d ụ n g một c á c h p h ổ b i ế n sức la o d ộ n g c ù n g với c ô n g n g h ệ , p h ư ơ n g ti ện và
p h ư ơ n g p h á p t iế n ti ến, h i ệ n đại d ự a trê n s ự p h á t t r i ể n c ủ a c ô n g n g h i ệ p và tiến bộ k h o a h ọ c c ô n g n g h ệ , t ạ o ra n ă n g s u ấ t l a o đ ộ n g x ã h ộ i c a o ” 1
V ớ i y ê u c ẩ u p h á t t r i ể n T h ủ đ ô Hà N ộ i t r ở t h à n h đ ầ u n ã o c h í n h trị,
h à n h c h í n h q u ố c g i a , t r u n g t â m l ớ n v ề v ă n h o á , k h o a h ọ c , g i á o d ụ c t h e o
tinh t h ầ n N g h ị q u y ế t 1 5 - N Q / T W c ủ a Bộ C h í n h trị, n g o ạ i t h à n h H à N ộ i phải n h a n h c h ó n g đi d ầ u củ n ư ớ c t r o n g việc t h ự c h i ệ n c ò n g n g h i ệ p h o á ,
h iệ n đạ i h o á n ô n g n g h i ệ p , n ô n g t h ô n Đ i ề u đ ó đ ư ợ c lý giải bởi n h ữ n g lý
Trang 26n g h i ệ p đ ể n g à y c à n " t ạ o ra n h ữ n g s ả n p h ẩ m c ó g i á trị V í dụ: h i ệ n n a y
d i ệ n t í c h d ấ t c a n h t á c c ủ a h u y ệ n T ừ L i ê m là 3 7 2 5 , 9 2 ha, n h ư n g dự b á o tới
1 Ti ểm năng Vi ẹt N a m thế kỷ X XI , Nhà xuất T h ế gi ới (2000), tr 201
22
Trang 27n g h i ệ p h o á h i ệ n đ ạ i h o á n ô n g n g h i ệ p n ô n g t h ô n n g o ạ i t h à n h H à N ộ i vừa
k í ch t h í c h n â n g c a o n h i ệ t t ì n h c h o t h a n h n i ê n n g o ạ i I h à n h H à N ộ i h ọ c tập vừa t ạ o đ i ề u k i ệ n c h o h ọ n h a n h c h ó n g t i ế p c ậ n với k h o a h ọ c , c ô n g
n g h ệ h i ệ n đại, s a u n à y t r ở t h à n h n h ữ n g n g ư ờ i la o đ ộ n g có tri thứ c, có văn hóa, c ó tr ì n h đ ộ k h o a h ọ c k ỹ t h u ậ t c a o , n ă n g lực q u ả n lý k i n h tế, q u ả n lý
xã hội
Thứ n ă m: t h ự c h i ệ n c ô n g n g h i ệ p h o á , h i ệ n đạ i h o á n ô n g n g h i ệ p ,
n ô n g t h ô n n g o ạ i t h à n h H à N ộ i g ó p p h ấ n t ừ n g b ư ớ c x o á bỏ n h ữ n g thói
q u en , n h ữ n g p h o n g tụ c , t ậ p q u á n lạc h ậ u , t ừ n g b ư ớ c l à m q u e n với c u ộ c sốn g , n h ị p s ố n g đ ô thị, h ì n h t h à n h lối s ố n g k ỷ c ư ơ n g , k ỷ lu ật từ t r o n g gi a
đ ộ n g t h u á n n ô n g m à t h ự c h i ệ n k ế t h ợ p ỉa o đ ộ n g n ồ n g n g h i ệ p với lao đ ộ n g
đ ị c h vụ H à N ộ i c ù r m với cả n ư ớ c p h ấ n đ ấ u đ ư a tỉ lệ lao độiiíí n ô n g
Trang 29D ự a tr ê n đ ị n h h ư ớ n g p h á t tri ển k i n h tê - x ã h ội c ủ a nư ớc ta đư ợc
Đ ả n g n ê u lên t r o n g v ăn k i ệ n Đại hộ i V I II , d ự a t rê n N g h ị q u y ế t 15-
N Q / T W c ủ a Bộ C h í n h trị về p h á t triển T h ủ đ ô t r o n g thời k ỳ đ ẩ y m ạ n h
c ô n g n g h i ệ p h o á , h i ệ n đại h o á đất nư ớc , N g h ị q u y ế t Đại hội lần t h ứ XI II
củ a Đ ả n g b ộ H à N ộ i đ ã x á c đ ịn h : “ H à N ộ i l i ế p lụ c i h ự c h iệ n lốt CƯ cấu k i n h t ế c ô n g n g h i ệ p - d ị c h vụ - n ô n g n g h i ệ p T ậ p t r u n g p h á t triển
m ạ n h lực l ư ợ n g s ả n x u ấ t kế t h ợ p c h ặ t c h ẽ với x â y d ự n g q u a n hệ sản xu ất
đị n h h ư ớ n g x ã h ộ i c h ủ n g h ĩ a b ả o đ ả m n h ị p đ ộ t ă n g t r ư ở n g k i n h t ế n h a n h , bền v ữ n g ” 1
25
Trang 30p r
N g h ị q u y ế t Đ ạ i h ội lẩn t h ứ X I I I Đ ả n g b ộ H à N ộ i c ò n ch ỉ rõ “ P h á t
t ri ể n n ô n g n g h i ệ p và k i n h t ế n g o ạ i t h à n h t h e o h ư ớ n g n ô n g n g h i ệ p đ ô thị
s in h th á i T ă n g c ư ờ n g đ ầ u tư x â y d ự n g c ơ s ở v ật c h ấ t k ỹ t h u ậ t đ ể p h á t triển n g o ạ i t h à n h N â n g c a o c h ấ t lư ợ n g c á c s ả n p h ẩ m n ô n g n g h i ệ p Ư u tiên x â y d ự n g v à n h đ a i x a n h , r a u s ạ c h p h ụ c vu đời s ố n g c ủ a n h â n d â n bảo vệ m ô i t r ư ờ n g , p h á t t ri ể n c á c n g h ề , c á c l à n g n g h ề t r u y ề n t h ố n g , đ ầ u
nă n g s uất c ao , c h ấ t lư ợ n g tốt vào sản xu ất, t ă n g c ư ờ n g áp d ụ n g n h ữ n g th à n h tựu k h o a h ọ c v ào s á n x u ấ t n ô n g n g h i ệp P há t triển n ô n g n ự h i ệ p n g o ạ i th à n h
th eo h ư ớ n g đ ô thị s inh thái Có n g h ĩ a là cầ n phải p h át triển n ô n g n g h i ệ p
ng o ại t h à n h t h e o h ư ớ n g ưu tiên p há t triển n h ữ n g g i ố n g câ y t r ổ n g vật nuôi
ệ
' Đ ả n g C ô n g s ả n V i ệ ! N a m : B.II) C h ấ p hành D à n g bộ T h à n h p h ố Il à N ( ' i ( ? ° 0 I ) V ã n ki ệ n D ạ i hội đại b i ể u Đ ả n g b ộ T h à n h p h ô Hà N ộ i l ẩn thứ XI I I tr 5 5 - 5 6
26
Trang 31ph ụ c vụ c h o n h u c ầ u c ủ a nội t h àn h, đ ả m b ả o g i ữ gìn và g ó p ph ần cải tạo mồi trư ờ ng , g ắ n p h á t triển n ô n g n g h i ệ p với y ê u c ầ u phá t triển du lịch,
T i ế p t ụ c x â y d ự n g n h ữ n g v ù n g s ản x u ấ t c h u y ê n c a n h , tạo ra sả n
p h ẩ m t ậ p t r u n g đ ể c ó đ i ề u k i ệ n á p d ụ n g n h ữ n g t h à n h tựu k h o a h ọ c c ô n gnghộ v a o s a n x u ấ t , x â y đ ự n g n h ữ n g c ơ s ở c h ê b ic n sả n p h ẩ m n ô n g
n g h i ệ p ; t i ế p tụ c p h á t t r i ể n n h ữ n g v ù n g c h u y ê n c a n h r a u s ạ c h , c â y ăn q u ả , cây c ả n h t ậ p t r u n g , n h ữ n g v ù n g nu ô i bò sữa, lợ n n ạ c v.v
Thứ ba: T h ự c h i ệ n c h u y ể n đổi c ơ c ấ u n g à n h n g h ề
G i ả m d ầ n sô l a o đ ộ n g t r o n g lĩn h vực n ô n g n g h i ệ p , c h u y ê n lao đ ộ n g
n ô n g n g h i ệ p s a n g la o đ ộ n g c ô n g n g h i ệ p , d ị c h vụ v.v
T r o n g s ả n x u ấ t n ô n g n g h i ệ p , l ừn g b ư ớ c g i ả m d ầ n (ỷ t r ọ n g c ủ a c â y lúa, n h ữ n g n ô n g s ả n , p h á t tri ển c a y c ả n h , m ở r ộ n g d i ệ n t íc h c â y ăn quả,
Trang 325f à*
N h ư vậ y , t ổ n g v ố n đ ầ u tư xã h ộ i c ủ a H à N ộ i n ă m s au c a o h ơ n n ă m trư ớc N g u ồ n v ố n đ ầ u t ư t ừ t r o n g n ư ớ c l i ê n t ụ c t ă n g , c ò n tỉ lệ đ ầ u tư từ
Trang 33c h u y ể n đ ổ i c â y t r ồ n g vật n u ô i , do vậy thu n h ậ p n ô n g - l âm - iiGir n g h i ệ p vẫn có sự t ă n g t r ư ở n g n ă m s a u c a o hơn n ă m trước.
152390695,21
155175294,68
1649762 93,37
1717791 93,2 J
* B ả n " 5 ' C ụ c T h ố n g k c H à N i / i : N i ê n g i á m ( h ò n g k é M à N ộ i n a ; n 2 0 ( 1 ' Ir !<>]
29
Trang 34n h a u về c á c h t h ứ c h ư ở n c t hụ, về p h ầ n c ủ a cái xã hội ít h o ặ c nhi cu m à họ
đ ư ợ c h ư ở n g G i a i c ấ p là n h ữ n g l ập đ o à n nu ười, m à 10 p (loàn n;iy thì có t hế
c h i ế m đ o ạ t l a o đ ộ n g c ủ a tạ p đ o à n ng ư ời k h á c , do c h ồ cá c tậ p đtùin dó có
q u a n hộ k h á c n h a u t r o n g m ộ t c h ế đ ộ k i n h tê x ã hội nh;'i đ ị n h \
1 V I L ê N : n t oàn tập ( 1 9 7 S ) 13 9 N h à xuất bàn T i ế n bỏ M á t x c ơ v a tr 17 1 >
Trang 35K h á i n i ệ m c ủ a L ê N i n là c ơ s ở p h ư ơ n g p h á p luận c h o c h ú n g la
n g h i ê n c ứ u c ơ c ấ u x ã h ộ i - giai cấ p , sự p h â n h o á giai c ấ p t r o n s xã hội cả dưới c h ủ n g h ĩ a tư b ả n và th ờ i kỳ q u á độ lên c h ủ n g h ĩ a xã hội
T h e o q u a n đ i ể m c ủ a c h ủ n g h ĩ a M á c - L ê n i n , p h â n t ầ n g xã hội, p h â n hoá gi a i c ấ p bắt n g u ồ n t ừ sự k h á c n h a u t r o n g q u a n hệ với tư l iệu sán xuất
Ai n ắ m tư l iệ u s ản x u ấ t t r o n g xã hộ i, ng ư ời đ ó sẽ n ắ m q u y ề n lực c h í n h trị
đ ộ n a cài t h i ệ n đờ i Nốim n h â n đ an, phủi q u á n ĩ n ộ ỉ lu (nt)iiii ciiii Lc N in ,
" c h ủ n g h í a x ã hội t h ự c cl iat c ó l i nh c hai k i n h te
N h à n ư ớ c x ã h ộ i c h ủ n g h ĩ a t h ò n g q u a hệ tỉv' sị c h í n h s á c h xa hội
p h ả i t h ư ờ n g x u y ê n q u a n t à m tới lợi ích n h ư n g n í ’ưo' 1 l ao k h ô n g
Trang 36n g ừ ng p h á t h u y vai t rò c ủ a n g ừ ơ i lao đ ộ n g t r o n g q u ả n lý k i n h tế, q u ả n lý
xã hội và q u ả n lý N h à nư ớ c P h ải x â y d ự n g N h à n ư ớ c c ủ a c h ú n ơ ta thực
sự Ja c u a n h â n d â n , d o d â n , vì d ân ; phíii p h á t h u y d â n c h ủ t r o n g nh â n díìn gắn với k ỷ c ư ơ n g t r o n g x ã hội
Q u a n đ i ê m c ủ a n h à x ã h ộ i h ọ c Đ ứ c M a x W e b e r c h o r ằ n 1’ “ sự p h â n tâng x ã h ộ i k h ô n g c h ỉ đ ó n g k h u n g t r o n g lĩn h vực k i n h t ế thu n h ậ p m à củ trong li nh vực x ã h ộ i ( u y tín ) và c h í n h trị ( q u y ề n lực), nói c á c h k h á c , sự phân t ầ n g x ã hội c ó n h i ề u c h i ề u ” 1
N h à x ã h ộ i h ọ c M ĩ T a l c o l t p a r s o n , đ ã đ ư a ra ticu c h í p h ân tầ n g xã hội t ư ơ n g đối t ổ n g hợ p Ô n g “ d ự a v ào b ố n l oại gi á trị, Lính p h ổ bi ến
( n ă n g l ự c t h í c h n g h i , h i ệ u q u ả , k ỷ l u ậ t ) , s ự x á c đ ị n h c ấ c m ụ c t i ê u ( m ỗ i x ã
hội x á c đ ị n h m ộ t s ố m ụ c t iê u tậ p th ể đ ư ợ c đ ặt lên ư ê n lợi ích cá n h â n ) , sự hoà n h ậ p ( c á c c á n h â n h o à n h ậ p và o xã hội đ o à n kết với n h a u ) , và sự d u y trì c ác m ô h ì n h v ă n h o á ( mỗ i xã hội có m ồ h ì n h văn hoá riOne và nó t rở
t hành t r u y ề n t h ố n g đ ư ợ c b ả o v ệ ) ” 2
N ế u q u a n đ i ể m c ủ a c h ủ n g h ĩ a M á c - L é n i n nụ li iên cứu sự pluin t ầ n e
xã hội đ ư ợ c p h à n t í ch dưới g ó c đ ộ ki n h tô', từ s ự d ố i l ặp về lọi ích ki nh tế,
từ đó t ạo n ê n s ự k h á c bi ệt t r o n g c á c l ĩ nh vực k h á c Ihì ly l uận sự p h â n
tầ n g x ã hội c ủ a c á c n h à x ã hội h ọ c p h ư ơ n g T â y lại đi lìm sự h ợ p lác gi ữa các giai c ấ p , c á c tầne; l ứp t r o n g x ã hội C á c n h à xã hội h ọ c phưưi v' Tâ y di
t ìm s ự h o à h ợ p g i ữ a cái k h á c h q u a n và c h ủ q u a n 'ỉ h e o họ mộ t iruii xã hội phải tạo ra n h ữ n g nét c h u n g như: x á c đ ị n h m ụ c l i cu c h u n g , \ ã n h oá
c h u n g , m ặ t k h á c c ò n c á c cá n h â n phải c ố g ắ n ^ h o à n h ậ p vọi nhrrng cái
c h u n s đó
Ớ Việt N a m tron 2 n h ữ n g n ă m gần dây dã có nliii'11 <■ ■ 1111! trinh I I 1 nhiêu
uu b iu l i ^ me n V ƯU CÍL ip tới n h ữ n g quan n i ệ m ve piuìii hoỉí lí i à LI ngỉièi-
1 2 N g i i y ẽ ( i K h ắ c V i ệ n ( c h ủ b i è n ) ( I 9 9 4 ) : l ì r c t i ò n x ã h ộ i h ọ c M i à S I M l i ' - N ■■ >r 2 1 7
34
Trang 37V í dụ: P h â n h o á g i à u n g h è o g ắ n liền với hất bì n h đ ẳ n s xã hội và
ph ân c ô n g l a o đ ộ n g x ã h ộ i 1
P h â n h o á g i à u n g h è o là sự p h â n cự c vổ k in h i ế :
P h â n h o á g i à u n g h c o là t rục t r ưng (ám của phân liỉniĩ xả hội.''
Sự p h â n h o á g i à u n g h è o là k êt q u ả tât y ế u c ủ a q u á t rìn h tătiíi trưở ng
và p h á t t r i ể n k i n h t ế và đ e n lượt m ì n h , sự ph ân ho á d ó lại trử th à n h
n g u y ê n n h a n k ì m h ã m s ự Lăng t rư ở n g và p h á t triển k in h l ố 1
Tôi n h ấ t t rí với k h á i n i ệ m t r o n g l u ậ n án t iên sĩ cun N mi v ẻ n Thị Mai
H ổ n g “P h â n lìOÓ íỊÌàu nọ/lèo ỉà m ộ t hi ện tưựn q x ã h ộ i pỊniìì á n h iịiíá trình
p h á n c h ia x ã /lội t h à n h c á c n h ó m x ã h ộ i có d i ê u k i ệ u kinlì tê và chá t lượng
hiện s ự c h ê n h l ệ c h íỊỈữa c á c n h ó m n à y v ề tà i s à n tỉm n h ậ p , ÌÌIƯC sotìỊi
N h ư v ậ y c ó Ihc k h ả n g clịnli s ự p h â n lioá uiìui nuỉ i co l;t mỌi lât yêu
t r on é n ề n k i n h t ế thị t r ư ờ n g đ ị n h h ư ớ n s xã hội c h ủ n g h ĩ a Bời lõ, t r ong
n ề n k i n h t ế đ ó c ò n c ó s ự k h á c n h a u t r o n g s ở hữu 1II l iệu sản xiii.il, do vậy
Trang 38T h ứ ba: C á c h đ á n h g i á t ổ n g h ợ p m ứ c s ống, Đ á n h gi á g i à u n g h c o
m ột m ặ t d ự a v à o t h u n h ậ p , m ặ t k h á c p h ái c ă n c ứ vào lình tr ạ n g n h à cửa,
p h ư ơn g t i ệ n đi lại, t r a n g t h iế t bị sử d ụ n g t r o n g g ia đ ìn h
đ ổ n g m ộ t m é t v u ô n s N h ữ n g n g ư ờ i n h ư vậy k h ô n g t hê nói là ngh è o
Sự p h á n h o á g i à u n g h è o ở Vi ệt N a m nói c h u n g Hà Noi noi r i êng
đã t ừ nơ d i ễ n r a t r o n g l ị ch sử C h ú n g ta c ó t h ế x e m xét mội Nỏ [!iai đ o a nsau:
T h ờ i k ỳ t r ư ớ c k h i t h ự c d à n P h á p x â m l ược: xã hội Vi ọi N a m g ồ m
t ầ ng l ớp v u a - q u a n là n g ư ờ i cỏ q u y ề n lực k i n h te và c h í n h irị la n h ũ n g người g i à u có T ầ n g l óp b i n h chín g ồ m n h ữ n g người n ô n g ti im c ày r uộng,
n h ữ n g t h ợ t h ủ c ô n g va t h ư ơ n g n h â n Từ t h ố ky XV I tới ilié ky XI X : <• uv khi t h ự c d â n P h á p x â m l ược, t r o n g xã hội n ô n g i hón Vi ệt N a m CM 3 d ă n g
c ấ p c h i n h : q u a n v i ê n , d â n c h í n h cư, d â n n g ụ cư Ớ .10 Ihị ilược |.h:m chia
t h à n h t á n g l ớ p q u a n l i a ( v u a q u a n ) , [hự liu, c ỏ n , i h ư ú n , l u n nón ị!
d ãn T r o n g t h ờ i k ỳ p h o n g k i ế n q u a n hệ đ à n g c.ip là r á i liãl
37
Trang 39T h ơ i ky th ự c đu n P h u p x ủ m lược lói 1945, bô m á y phon*’ kiến vẫn được d u y trì, đ ổ n g th ờ i x u ấ t h i ệ n giai c ấ p c ô n g n h â n , lư sản d á n tộc.
T ư n ă m 1 9 4 5 tới t i ư ớ c thời kỳ đổi mớ i Trong k h á n g c h iế n ca c ô n g
n g hĩ a, từ n g b ư ớ c d ư a n ô n g d â n vào co n đ ư ờ n c h ợ p tác h o á n ô n c ngh iệp
K i n h t ế N h à n ư ớ c và k i n h t ế h ợ p t ác xã đ ư ợ c p h á t t ri ển Q u ả n lý nền ki n h tế- xã hội t h e o m ộ t k ế h o a c h t h ố n g n h ất từ T r u n g ươníĩ tới địa p h ư ơ n g và
cơ sở
r
Tr ư ớ c t hời k ỹ đổ i mới : chỉ có hai t h à n h p h ầ n ki nh tố ớ Việl N a m là
sở hữu t o à n d â n v à t ập thổ Do vậy, t roi m xã hội chỉ c ỏ tiiai c ấ p cỏi m nhân, nông d â n t ậ p t hể, t h ơ t h ủ c ô n g và t ầ ng lớp trí t hức xã hội chu nụhĩ a Thời
kv n à y m ứ c c h ê n h l ệch g i ữ a c á c t ẩng lớp, d a i c ấ p k h o n e lớn lắm Tr o n g các xí n g h i ệ p q u ố c d o a n h , c ô n g n h â n được h ư ở n g t h e o bậc t hợ V l ì mức độ hoàn t h à n h k ế h o ạ c h N h à n ước g i a o cho N ò n g d ã n d ư ợc phân phối sản
p h ẩ m n ô n g , n c ư i m h i ộ p t h e o n g à y c ô n g c ủ a x à v i ê n đ ó n ; : UÓỊ).
N h ì n c h u n g sự p h â n hoú g i à u n g h è o tro nu CO' ché' h à n h c h í n h bao
c ấ p k h ô n g l ớn Đ ạ i c a s ố d â n c ư n ư ớ c ta tói thời !:ỳ b'ti thìII cỉ(>i T ơ i vÃn Sốns dưới m ứ c n c h è o k h ổ l u y ệ l đôi q u y đ ị n h c h o c;íc IHÍUC tlaiiỊỊ phat triển Tới n ă m 1988 ước l í nh Vi ộl N a m có tới 7 5 f í lan so s o n g c!'Vii mức
38
Trang 40nghèo tuyệt đ ố i 1 Năm 1993 con số này giảm xuống còn 58 1% năm
1998 còn 37,4%2.
T h ờ i k ỳ n h ữ n g n ă m 1 9 8 0 t h u n h ậ p c ủ a n g ư ờ i d â n rấ t thấp , m ứ c
chênh lệch của mọi người không lớn Thời kỳ này thu nhập bình quân đầu người trong hộ công chức miền Bắc là 40,85 đồng, trong khi đó mức chi tiêu binh quân 40, 68 đổng trong đó 83% chi cho ãn uống với mức sống
tối t h i ể u c ủ a n g ư ờ i d â n C ò n ở n ô n g t h ô n , m ứ c t h u n h ậ p c ủ a h ộ x ã viên hợp tá c x ã n ô n g n g h i ệ p c ò n t h ấ p h ơ n, c h ỉ c ó 1 8 , 5 6 đ ồ n g / n g ư ờ i / t h á n g
trong khi đó mức tiêu dùng 18,73 đồng/ người/ tháng Cơ cấu chi chủ yếu
ch o ăn u ố n g ( 8 2 , 7 3 % ) t r o n g đ ó c h ủ y ế u c h o l ư ơ n g th ự c Bì n h q u â n đầ u ngư ời 1 t h á n g l ư ơ n g t h ự c là 10,6 kg , th ịt 0 , 5 9 kg , cá 0 , 4 2 kg , trứ ng 0 , 5 2 quả T h u n h ậ p t h ấ p n ê n m ứ c ch i c h o đờ i s ố n g văn h o á ti n h t h ầ n n ô n g thôn ch ỉ c ó 1 , 7 9 % , b ả o vệ sức k h o ẻ 2 , 0 6 % ị
T ừ Đ ạ i h ộ i đ ạ i b i ể u t o à n q u ố c lần t h ứ V I c ủ a Đ a n g C ộ n g sản Việt
N a m , với s ự t h ừ a n h ậ n n ề n k i n h t ế n h i ề u t h à n h p h ầ n , n h ấ t là s au Ng h ị
q u y ế t 10 c ủ a Bộ C h í n h trị về k h o á n sả n p h ẩ m tới h ộ n ô n g d â n t ro ng n ô n g
n g h i ệ p , đ ặ c b i ệ t t ừ k h i c ó L u ậ t đ ấ t đai n ă m 1 99 3, n ề n k i n h t ế n ư ớc ta có tốc độ t ă n g t r ư ở n g n h a n h N g ư ờ i d â n đ ư ợ c tự d o s ả n x u ấ t k i n h d o a n h th eo
1 X e m : B ô k ế h o ạ c h đầu tư - N g â n h à n g t h ế giới : Tăng trưởng ki nh tế và phúc lợi hộ gi a dinh: Các bài
h ọ c c h í n h s á c h c ủ a V í ê t N a m (Tài li êu hội thào k h o a h ọ c ) , Hà N ộ i n g à y 1 5 - 1 8 tháng 5 năm 2 0 0 1
* k e m : T r u n g t âm K h o a h ọ c X ã hội và N h â n vần vi ện xã hỏi học: Phân 'lOvịgiàu n g h è o và lác đ ỏ n g của
y ế u t ố h ọ c v ấn đ ế n n â n g c a o m ứ c s ố n g c h o người dan Vi ệt N a m , N h à xu.il bàn Kh o a học xã hội 2 0 0 3 , tr
39