Nghiên cứu qui trình phân lập và khảo sát hoạt tính sinh học của các hợp chất terpenoit và flavonoit từ cây thuốc việt nam

Tom tat hoat dóng nghién curu cùa chù tri de tài {Càc chuang trình, de tài nghién cùu khoa hoc dà tham già, càc cóng trình dà còng bólién quan tcfi phuang huàng cùa de tài trong 5 nàm gà

DAI HOC QUÓC GIÀ HA NÒ!

TRLTÒNG DAI HOC KHOA HOC TL/ NHIÈN

DE CLPaNG

DE TÀI NGHIÉN GÙU DAC BIÉT GAP DAI HOG QUOG GIÀ HA NÓI

TÉN DE TÀI

NGHIÉN CLfU QUI TRÌNH PHÀN LÀP VA KHÀO S À I HOAT T Ì N H

SINH HOC CÙA GAG HpP CHAT TERPENOIT VA FLAVONOIT

Tir GAY THUÓG VIÉT NAM

DE CirONG DE TÀI NGHIÉN CÙtJ KHOA HOC

DAC BIÉT CAP DHQGHN

3 De tài thuoc ITnh virc un tièn

Nghién cùu ed bàn két hdp vdi phàt trién còng nghé Lfng dung

4 De tài co trùng vói mot de tài dà hoac dang tien hành khòng?

Khòng

5. Chù tri de tài

- Ht^i va tén: Nguyen Vàn Dau Nam S

- Nàm sinh: 12-9-1951

- Chuyén món dào tao: Hoà HCiu ed, chuyén ngành

Hoà hoc càc hdp chat thién nhién

- Hoc hàm, hoc vi: Phd giào s u , Tien sT

- Chirc vu: Phd chù nhiem Bo món Hoà hUu ed

- Dan vi còng tàc: Khoa Hoà hoc, trUdng DH Khoa hoc Tu nhién

- Dia chìiién he: 19 Le Thành Tòng, Q Hoàn Kiém, Ha Noi

- Sódièn thoai: 091 2437851 / 04-8213732 (NR); 04-8261853 (CQ)

- Email: ngvandau2003@yahoo.com Fax.-(04)-8241140

Tom tat hoat dóng nghién curu cùa chù tri de tài

{Càc chuang trình, de tài nghién cùu khoa hoc dà tham già, càc cóng trình dà còng bólién quan tcfi phuang huàng cùa de tài trong 5 nàm gàn day)

Gdp phan nghién ciru hoà hoc càc hdp

chat phenol \ù mot so cày thuoc Viét Nam (nu boa hoè, Sophora japonica L.)

Nghién cufu hoà thuc vat cày chd de qua

tròn (Phyllanthus niruri L.) Lfng dung

cho diéu trj bénh gan B

Nghién cùU phàn lap càc hdp chat phenol va flavonoit ed tàc dung phòng bénh tU cày thuoc Viét Nam,

Nghién cifu hoà thUc vàt mot cày thuoc Viét Nam ed hoat tinh chó'ng ung thu, chò'ng HIV

va bào ve gan Ddng gdp vào viéc nghién cùu càc

flavonoid trong nu hoa hòe {Sophora japonica L.)

Phàn lap va xàc djnh rutin tU cày hy

thiém {Siegesbeckia orientalis L, Asteraceae) cùa Viét Nam

Nghién cùU hoat chat sinh hoc tU cày

chd de thàn xanh {Phyllanthus nirurì L.,

Euphorbiaceae)

Flavonoids from Polygonum hydropiper

L., (Polygonaceae) Nghién cùD phàn lap càc Flavonoit tU chi

Polygonum, ho Rau ràm (Polygonaceae)

Ddng gdp vào viéc nghién culi hoà thuc

vat cày thóm ióm {Polygonum chinensis

L., Polygonaceae)

Ddng gdp vào viéc nghién cùu hoà thUc vàt

cày che dang (//ex kaushue S.Y.Hu,

Aquifoliaceae)

Phàn làp va xàc dinh cà'u trùc cùa hai

hdp chat terpen tU là xuyén tàm lién

{Andrographis paniculata Nees) d Viét nam

Tifcàch tham già

( DT 02/2003) NCKHCB (cà'p NN)

Ma so: 510105

Dt/dc/7pc(2001), 8, 13-14

HN Hoà hùu co va cóng nghé Hoà HC lan thù3

Ha Nói 11/2005

2005

2005

Nghién ctjfu phàn làp càc hdp chat phenol

tu gò cày doc {Garcinia multiflora Champ

ExBenth)

Dóng góp vào viéc nghién cùU thành phàn

hoà hoc là actisó {Cynara scolymus L.)

trong ò Sapa

Tàc già

Tàc già

HN Hoà hùu co va cóng nghé Hoà HC lan thù 3

Ha Nói 11/2005

HN Hoà hùu co va cóng nghé Hoà HC lan thù 3

6 Cd quan phoi hdp va cóng tàc vièn chinh cuà de tài

Co quan phói hap

Khoa Sinh hoc TrUdng DHKHTN

Trung tàm sinh hoc phàn tùf, DHKHTN

Vién Khoa hoc va cóng nghé Quò'e già

Vien Khoa hoc va cóng nghé Quóc già

Khoa Hoà hoc, TrUdng DHKHTN

Hoc vién cao hoc, K-15

Hoc vién cao hoc, K-16

Khoa Hoà hoc TrUdng DHKHTN

Sinh vién khóa luàn dai hoc, K-48 va K-49

Gong tàc vièn

Ho va tén Nguyén Nghla Thìn

Ha Viét Sdn Nguyén T Mai HUdng Nguyén Dình LUdng Nguyén t Viét Thanh Nguyen Dình Chung Tran thi Hiéu

Dò thi Thanh

Vù thj Viét Ha

Le Duy Hiéu

Le Huyèn Trang càc SV khàc

Chuyén ngành ThUc vàt hoc Hoat tinh sinh hoc Hoat tinh sinh hoc Phòng NC Cà'u trùc

Hoà hoc càc hdp chat thién nhién

Hoà hoc càc hdp chat thién nhién

7 Ly do chon de tài

Tinh thòi Si/

Càc hdp chat thién nhién dóng mot vai trò quan trong trong viéc phàt trien càc thuò'c chùa bénh Phàn Idn càc dUdc phàm déu dUdc phàt hién va phàt trién tU càc hdp chat phàn lap tu' càc

dòng thUc vàt Nhiéu hdp chat thién nhién dUdc sCf dung trUc tiép nhu là thành phàn boat chat chinh cùa thuoc, mot so khàc dUdc si!r dung làm chat dau hoac chat màu de tong hdp ra càc hdp chat co boat tinh hdn, hoac dUdc dùng làm "chat dò" sinh hóa de nghién cùu dUdc li va làm sàng

tò Cd che tàc dung cùa thuoc,

Viét nam co mot he thUc vàt rat da dang va phong phù vdi hdn 12.000 bài, 1200 chi thuoc hdn 300 ho thuc vat, trong dò co khoàng 3.200 bài cày dUdc sùf dung trong y hoc dàn toc [1] Chinh vi vày, viéc nghién cùu phàt hién va khai thàc tài nguyén vò già này nhàm tìm ra càc hdp chà't ed hoat tinh sinh hoc cao là mot cóng viéc ed y nghla khoa hoc va thUc tiin

Trong so càc nhóm bénh pho bién va nguy hiém nén y hoc luón phài dò'i mat vói càc bénh de gay nguy ed bùng phàt thành dai dich, nhu lày nhiém do virus (gan, HIV, cùm, ), càc dang ung thu, di Ung, NhUng chùìig bénh này gay nén su tdn thàt nang né cho xà hòi, làm ành huòng tram trong dén nhàn lue san xuàt cùa nén kinh té,

Do vày, viéc tìm kiém càc hoat chat tU càc dUdc liéu truyén thó'ng, va tiép theo là phàt trién thành càc dUdc pham co nguón gò'c thién nhién vUa rè lai co hiéu qua va tinh an toàn cao là mot nhiém vu chién ludc quan trong trong viéc phòng va chùa bénh ma càc nhà khoa hoc càn phài quan tàm va co tràch nhiém chia sé

Tinh cà'p thiét dào una nhu cau phàt trién kinh té-xà hói

càc bénh gay ra do virus (càc dang viém gan virus A, B, C, E, HIV, cùm, ), càc dang ung thu, chiém mot ti le khà cao trong ed càu càc bénh pho bién trén toàn thè gidi Vi du, ò Viét Nam, riéng so nguòi bi nhiem virus gan chiém khoàng 20% dàn so; bénh vién U budu va bénh vién K ò Ha Noi va tp Ho Chi Minh luón trong trình trang qua tài bénh nhàn Xuàt phàt tU thue trang cùa xà hói, viéc phàt trién dUdc liéu trén ed so tài nguyén s i n co cuà dàt nude là mot nhu càu cà'p bàch va co tinh khà thi cao Trong nhùng nàm gàn day cùng vdi su Idn manh cùa dói ngù càc nhà nghién cUu khoa hoc, su quan tàm cuà Nhà nude trong llnh vuc dóng dUdc dà dem lai nhùng thành tuu dàng ké

DUa trén kinh nghièm làu dòi cùa nén y hoc co truyén ve viéc su dung càc dUdc liéu qui trong diéu trj càc bénh phd bién, de tài nghién cùU này dUdc xày dung nhàm dóng góp vào chién lUdc phòng chóng va chùa tri càc bénh pho bién va hiém nghèo ò nuóc ta Su thành cóng cùa de àn chàc chàn sé làm phong phù thém nguón dUdc pham cùng nhu làm giàm àp lUc ve tàm li va kinh

té dò'i vdi còng dóng, dac bièt dói càc bénh nhàn nghèo

9 Muc tièu cùa de tài

De tal dUdc xày dung dUa trén su nghién cùu sàu hdn ve màt hoà hoc càc dUdc liéu dà dUdc y hoc co truyén àp dung chùa bénh it nhiéu co hiéu qua Do vày, muc tiéu chinh cùa de tài là:

a- xày dung dUdc mot qui trinh thich hdp chiét tóng càc hoat chat chinh dùng de pha che càc che pham dUdc hoc

b- tói uu hóa sd do phàn tàch va tinh che de thu càc hoat chà't ò dang tinh khiét

e- xàc dinh càu trùc cùa càc chat phàn làp

d- khào sàt sd bò hoat tinh sinh hoc cuà can chiét tdng va cùa càc chat phàn lap

e- dành già két qua nghién cùu va dua ra nhùng két luàn (hoac khuyén cào) hùu ich trong viéc su dung càc dUde liéu ma de tài dà nghién cùu

10 Tom tat noi dung nghién curu cùa de tài

Càc hdp chat terpen co hoat tinh sinh hoc sé óMc khào sàt phàn làp tu càc dUdc liéu sau:

1 Xuyén tàm lién {Andrographis paniculatai Nees.), ho Òro {Acanthaceae)

2 Cày bóng ói (cày hoa cut Idn) {Lantana camara L.)

3 Cày vói (Cleistocalyx operculatus Roxb.), ho Sim (Myrtaceae)

4 Co nho nói {Eclipta alba Hassk., ho Cùc, Asteraceae ) hoac sài dàt (Wedelia

calendulaceae, hp Cùc, Asteraceae)

5 Cày xa den (Celastrus Hindsu Benth)

6 Ma de {Plantagomajor L, Plantaginaceae)

Trén ed so muc tiéu cùa de tài, noi dung nghién cùu bao góm càc phàn sau:

a Xày dutiQ qui trình chiét tong càc hoat chat terpenoit

Ò càc dUdc liéu néu trén co mat nhiéu lóp chat khàc nhau Theo noi dung nghién cùu cùa de tài

này chùng tói chi tap trung vào viéc xày dUng qui trình diéu che can tdng càc terpenoit co boat tinh sinh hoc ma it bi làn càc nhóm chat khàc Nói dung nghién cùu này nhàm tìm ra mot qui trình ddn giàn, it tón kém kinh té va co tinh khà thi néu dUdc thUc hién ò qui mó pilot Qua qui trinh chiét

cùng dành già duce hàm lUdng tUdng dói cùa can tdng so vdi dUdc liéu

b Khào sàt thành phàn cùa càn chiét tona

Phàn chiét thu dUde sé dUdc phàn tich bang phUdng phàp sac ki lóp mòng nham eó thóng tin ve sólUdng càc chat, hàm lUdng tUdng dói, cùng nhudiéu kien phàn tàch sac ki chùng,

e Phàn làp càc hap chat terpenoit va càc hoat chat khàc

Su phàn làp càc chat tUdUde liéu giùp cho chùng ta phàt hién càc boat chat mdi, va hoàn thién qui trình phàn làp càc hdp chà't dà biét (co hoat tinh cao) Do vày, nói dung này sé co y nghla thUc

tiin cùng nhu dóng góp nhiéu vào viéc nghién cùu ed bàn ngành hoà thUe vàt Ngoài nhùng chat chua dudoàn dUdc truóc càc hdp chat terpenoit sau day dU kién sé dUdc nghién cùu phàn tàch:

Càc hdp chat sesquiterpen tu cày co nho nói

3 14-deoxyandrographolide (DA) va 14-deoxy-11,12-didehidroandrographolide

Càc hdp chat triterpen tu cày ha khó thào, cày bóng ói, cày vói va cày xa den

d Xàc dinh càu trùc càc chat phàn làp

De nhàn dang càc hoat chat phàn làp, càu trùc cùa chùng càn phài khàng djnh thóng qua viéc phàn tich va dua ra càc dù liéu phd dae trung mot càch chinh xàc Càc phUdng phàp phd hién dai sau day sé dUde àp dung nhu phd khói lUdng (MS), phd tu ngoai (UV), phd bóng ngoai (IR), phd còng huòng tu hat nhàn (^H va ^^C-NMR)

e Thùhoat tinh sinh hoc

Mot so hdp chà't terpenoit sé dUdc khào sàt boat tinh sinh hoc thóng qua càc phép thù invitro nhU

chóng òxi hoà, khàng vi sinh vàt gay ra càc bénh phd bién, gay dòc té bào ung thu Càc phép thù này giùp cho chùng ta hình dung ra ed ehé tàc dung cùa càc hoat chat, cùng nhu hoat dò cùa chùng ò mó hình thù Nói dung nghién cùu này sé cho phép chùng ta dUa ra nhùng két luàn hùu ich trong viéc nén su dung chùng nhu the nào cho phù hdp (chàng han, su dung vói muc dich phòng chò'ng, bay ho trd hay diéu tri bénh)

Dành già hoat tinh cuà càc chat sé óuac thUe hién cu the nhu sau:

1 Khà nàng chóng oxi hoà

* phàn ùng cùa indigocarmin vdi peroxidaza màu ngUdi;

* phàn ùng vdi 2.2-diphenyl-1-pierylhydrazil (DPPH))

3 Khà nàng khàng té bào ung thu

4 dòng ung thu té bào ngUòi 6\jgc su dung là:

* KB: té bào ung thU biéu mó

* FL: té bào ung thu màng tu cung

* RD: té bào ung thu màng tim

* Hep-2: té bào ung thu gan

11 Càc chuyén de nghién curu dir kién cùa de tài

a Xày dùng qui trình chiét

Nói dung thuc hién

PhUdng phàp chiét ( trich li) chon loc dUa trén dò phàn cuc va tinh chat riéng cùa lòp chà't càn phàn lap Su dung càc dung mòi khàc nhau de chiét chon loc càc boat chà't theo:

(i)- do phàn cuc, (ii)-trong lUdng phàn tu;

b Phàn tich thành phan dich chiét tóng va phàn lap càc chat

Nò! dung thuc hién

PhUdng phàp phàn tàch dUa trén sUhàp phu chon loc cùa càc chà't trén silica gel,

poliamit, Su phUdng phàp sac ki trong càc he dung mòi khàc nhau de:

(i)- xàc dinh so lUdng càc chat co hàm lUdng tUdng dói Idn va ed khà nàng phàn tàch dUdc (il)- phàn tàch càc chà't trén càc chat hap phu khàc nhau nhu silica gel, poliamit va rùa giài nhd càc he dung mòi thich hdp

(ili)- Tinh che bang phUdng phàp két tinh lai

e Xàc djnh cà'u trùc cùa càc hoat chat phàn làp

Noi dung thuc hién

Nhàn dang càu trùc càc boat chà't dóng mot vai trò quan trong, giùp cho chùng ta khang djnh muc tiéu dà dat dUdc va làm ed sd cho viéc dành già hoat tinh sinh hoc cùa chà't Càu trùc cuà

càc chà't phàn lap 6ugc xàc djnh dUa trén:

(i)- càc phàn ùng djnh tinh

(li)- àp dung phUdng phàp phàn tich vàt li hién dai nhu phd UV, IR, MS va NMR

(ili)- so sành càc dù liéu phd dà cóng bó (néu co)

(iv)- do va so sành càc bang so vat li

d Dành già sa bo hoat tinh sinh hoc

Nói dung thuc hién

Chuyén de này cho chùng ta mot két qua nghién cùu tdng quàt cùa de tài ve mat ùng dung

Nò sé mang lai két luàn ve viéc co càn phàt trien tiép tue de tài trién khai vào thUc tien hay khòng Càc chat phàn làp dUdc dành già boat tinh thóng qua càc phép thù sau:

(i)- hoat tinh khàng khuan va khàng nàm

(il)- boat tinh khàng mot so dòng ung thu

(ili)- hoat tinh chóng òxi hoà bào ve gan

12 Càu trùc dir kién bào cào két qua cùa de tài

Du kién bào cào két qua cuà de tài góm càc chUdng muc sau:

t Mò dau Gidi thieu tinh thdi sU, tàm quang trong cùa de tài dói vdi nhu càu kinh té-xà hói

2 Tóng quan nghién cùu Gidi thieu tinh hình nghién cùu trong va ngoài nude

3 Phuang phàp nghién cùu Gidi thieu dói tUdng, thiét bi, phUdng phàp va muc dich

nghién cùu

4 Két qua va bàn luàn Néu càc san phàm cuà de tài (còng trình, dào tao, khà nàng

ùng dung)

5 Két luàn Néu càc nhàn xét va dành già ve két qua dà dat dUde

6 Tài liéu tham khào

13 Tinh da ngành va lién ngành cùa de tài

De tài lièn quan dén ngành/chuyén ngành nào?

* ThUe vàt hoc: phàn Ioaj thUe vat, xàc djnh tén khoa hoc, bào quàn tiéu bàn

* Hoà hoc; chiét boat chà't, phàn tich va phàn tàch thành phàn hoà hoc

* DUde hoc: dành già boat tinh sinh hoc

* Y hoc: dành già khà nàng ùng dung trong diéu tri bénh (thù làm sàng)

Tinh da/lièn ngành thè hién nhu thè nào trong nói dung va qua trinh trién khai cùa de tài?

TrUdc hét, dói tUdng thuc vàt nghién cùu càn phài óugc xàc djnh tén khoa hoc (tén bài, chi,

ho), vùng phàn bó va ndi va thdì gian thu bài thich hdp Diéu này rat quan trong giùp cho viéc khào sàt hoà hoc tiép theo dUdc thuàn Idi khi phàn làp, nhàn dang boat chat; lap lai nghién cùu va xàc djnh dóng lUdng cuà boat chat theo chu trình phàt trién cùa thuc vàt

Xàc dinh cà'u trùc giùp cho viéc nhàn dang boat chat va qua dò djnh huóng ve càc boat tinh

ed the ed, nhùng phép thù dUdc hoc càn phài làm Va cuòi cùng là càc thù nghiém boat tinh invitro

nhàm dành già va djnh huóng trién khai càc ùng dung cuà san phàm

14 PhUdng phàp luàn va phUdng phàp khoa hoc trong de tài

De tài này khòng di qua sàu ve mat khoa hoc thuàn tùy ma chù trong dén y nghla thuc tién Dói tUdng lua chon de nghién cùu xuàt phàt tu kinh nghiém dàn gian, tu nhùng két qua dà dUdc kiém chùng nay càn phài cài thién dudi gdc dò khoa hoc hién dai

De tài mang tinh lién tue, lién chuyén ngành nhàm dóng góp vào viéc giài quyét mot vàn de dóng bó va hiéu qua hdn Két qua cuà de tài là hùu ich cho càc ITnh vuc lién quan khi mong muón khai thàc ùng dung chùng

Càc phUdng phàp nghién cùu sau óMc àp dung de trién khai de tài:

a PhUdng phàp tìm tài liéu chuyén ngành ve ITnh vuc càn quan tàm

b PhUdng phàp chiét chon loc hoat chat

e PhUdng phàp phàn tàch càc boat chat

d PhUdng phàp xàc dinh càu trùc cùa càc boat chà't

e PhUdng phàp dành già boat tinh

15 Khà nàng sur dung ed sd vat chat, trang thiét b| cuà DHQGHN

* Phòng thi nghiém cuà Khoa Hoà hoc

* Càc trang thiét bj nhu mày sac ky, mày sac ky khói phd (GC-MS), mày phd

bóng ngoai, tu ngoai (TT Hoà dàu, khoa Hoà hoc)

* Phòng thi nghiém thù hoat tinh cùa TT còng nghé sinh hoc (Khoa Sinh hoc)

18 Két qua dir kién

18.1 Két qua khoa hoc

* Diéu che càc can chiét tdng càc hoat chat quan tàm

* Phàn làp 6ugc 6-7 hdp chat tinh khiét vói lUdng dù de xàc djnh càu trùc hoà hoc va thù

hoat tinh

* Cóng bó két qua nghién cùu trong 4-5 bài bào ò tap chi chuyén ngành

* Tham già 2-3 bào cào khoa hoc tai Hói nghi chuyén ngành va ò Hói nghi nghién cùu khoa hoc cuà sinh vién

18.2 Két qua ùng dung

Xày dUng dUdc mot qui trình dn dinh va hiéu qua de phàn tàch mot so hdp chat co boat tinh tot Day là ed so de phàt trién de tài theo huóng trién khai ùng dung sau này

18.3 Két qua dào tao

* 3-4 sinh vién tot nghiép dai hoc (cu nhàn)

* 4-6 hoc vién cao hoc (thac sT)

18.4 Két qua ve tàng ciròng tieni iuc cho dùn vi

* Ket qua boi duòng càn bo

- Thóng qua viéc thUc hién de tài trình dò nghién cùu cùa tap the càn bò tham già sé dUdc nàng cao hdn

- Viéc hdp tàc khoa hoc sé thuàn tién hdn va sé tao ed bòi còng tàc nghién cùu trong mot duàn da ngành da ITnh vUe hoàn chinh hdn

* Dóng góp cho viéc tàng cuòng trang thiét bj

- Tham già trién khai eó hiéu qua càc thiét bj hién eó cùa DHQG Ha Nói

- Mua sàm thém thiét bj chuyén ngành phuc vu trUc tiép cho nghién cuù va dào tao ò chuyén ngành sàu, dae trUng

19 Noi dung va tién dò thiTc hièn cùa de tài

TT

1

2

3

Hoat dòng nghién cùu

Thu thàp va viét tdng quan tài liéu

Xày dung de cUdng nghién cùu chi tiét

Chuyén de / Nòj dung 1

Chuyén de / Nòj dung 2

Chuyén de / Nòj dung 3

Chuyén de / Nói dung 4

Diéu tra khào sàt vùng thu mua nguyén liéu

Thòi gian thuc hién

Tu thàng

4-2006 4-2006 4-2006 4-2006 4-2006 4-2006 4-2006

Dén thàng

4-2007 5-2006 5-2006 5-2006 5-2006 5-2006 6-2006

San phàm khoa hoc Tdng quan TL

De cUdng NC Nói dung CD Nói dung CD Nói dung CD Noi dung CD Xàc dinh vùng NL

Thu mua màu thuc vàt nghién cùu

Xù li va dinh danh màu thuc vàt nghién cùu

Nghién cùu càc qui trình chiét can tdng

Phàn tich thành phàn hoà hoc càc can chiét

Khào sàt càc diéu kién phàn làp càc chat tu

can chiét cuà càc dUdc liéu quan tàm

Khào sàt càu trùc cùa càc chat phàn làp

Khào sàt boat tinh

Viét bào cào tdng két de tài

Bào cào va nghiém thu de tài

4-2006 4-2006 4-2006 5-2006 6-2006

8-2007 10-2007 2-2008 3-2008

4-2007 4-2007 4-2007 5-2007 6-2007

10-2007 1-2008 3-2008 4-2008

Lày màu NC Tiéu bàn T.vàt D/che can chiét Phàn tich can Phàn lap càc chat tinh khiét Xàc djnh C/trùc Khào sàt H/tinh B/ cào tdng két Nghiém thu DT

12

DAI HOC QUÒC GIÀ HA NÓI

TRirÒNG KHOA HOC TlT NHIÉN

* •

DE TÀI NGHIÉN CÙU DÀC BIÉT

BÀO CÀO TÓNG HOP KÉT QUA NGHIÉN ClTU CÙA DE TÀI

DAI HOC QUÒC GIÀ HA NÓI

TRUÒNG KHOA HOC TlS NHIÈN

DE TÀI NGHIÉN CÙU DÀC BIÉT

BÀO CÀO TÓNG HOP KÉT QUA NGHIÉN ClTU CÙA DE TÀI

MUC LUC

• •

PHÀN A

BÀO CÀO TOM TÀT

1 Bao cào tóm tat 2

2 BriefReport 7

PHÀNB

BÀO CÀO TÓNG HO?

l M ò d à u 12

2 Noi dung nghién cùu cùa de tài 13

2.1 Muc tiéu cùa de tài

2.2 Noi dung nghién cùu cùa de tài

3 Thuc nghiém 15

3.1 Diéu ehé càc can chiét

3.2 Phàn tich thành phàn càc phàn chiét bang SKLM

3.3 Phàn tàch càc phàn chiét bang SKC

3.4 Xàc dinh càu trùc phàn tii' cita chat phàn lap

3.5 Khào sàt hoat tinh sinh hoc

4 Ket qua dat duoc 20

4.1 Cày xuyén tàm lién

Càc hoc vién cao hoc:

1 Nguyen Dinh Chung

2 Pham Huyén Trang

3 Nguyén thi Bich

D MUC TIÉU VA NÓI DUNG NGHIÉN CUU

1 Muc tiéu cùa de tài

Nghién cufu phàn lap càc hoat chat chinh tu mot so cày thuóc Viet Nam va khào sàt

sa bp hoat tinh sinh hoc cùa càc chat phàn lap

2 Noi dung nghién curu cùa de tài

Nói dung nghién cùu bao gòm càc chuyén de sau:

1- xày di/ng qui trinh thich hdp de chiét càc hoat chat co trong cày thuóc

2- tò'i u'u hóa qui trình phàn tàch va tinh che de thu càc hoat chat ò dang tinh khiét

3- xàc dinh cà'u trùc cùa càc chat phàn lap

4- khào sàt sd bo boat tinh sinh hoc cuà can chiét tong va cùa càc chat phàn làp 5- dành già hiéu qua chCi'a bénh cùa cày thuóc dua trén két qua nghién cù'u

Càc i&p chat quan tàm phàn iap:

1- Càc hgp chat terpenoit

2- Càc hgp chat flavonoit

Càc Ioai hoat tinh sinh hoc dà khào sàt:

Càc chat phàn lap sé du'dc khào sàt theo càc Ioai hoat tinh sinh hoc sau:

3 Khà nàng khàng té bào ung thu

* KB: té bào ung thu" bieu mò

* FL: té bào ung thu màng tu' cung

* RD: té bào ung thu màng tim

* Hep-2: té bào ung thu" gan

* Lu: té bào ung thu' phói

Càc cày thuoc dà dux>^ khào sàt

1 Xuyén tàm lién {Andrographis paniculatai Nees.), ho Òro {Acanthaceae)

2 Cày xa den (Celastrus Hindsu Benth) ho Day rói (Celastraceae)

3 Cày vói (Cleistocalyx operculatus Roxb.), ho Sim (Myrtaceae)

4 Co nho nói {Eclipta alba Hassk., ho Cùc, Asteraceae )

E CÀC KÉT QUA DAT DU'OC

1 Két qua khoa hoc

1.1 Phàn làp va nhàn dang 9 hap chat terpenoit sau:

a Càc hdp chat sesquiterpen tu' cày co nho nói

1-2 Phàn làp va nhàn dang 4 hap chat flavonoit sau:

a Hdp chat flavonoit tu' co nho nói

1.4 Khào sàt hoat tinh sinh hoc

1 Hoat tinh khàng vi sinh vat dà tién hành vó-i:

2 Pham Huyén Trang

3 Nguyén thi Bieh

4 Le thi Huvèn

2 Còng trình dà còng bó

So lugng bài bào lién quan dén de tài : 4

So lugng bào cào khoa hoc lién quan dén de tài: 2

F TÌNH HÌNH KINH Pffl CÙA DE TÀI

Kinh phi cap nàm 2006: 30.000.000 d

Kinh phi càp nàm 2007: 30.000.000 d

Tinh hình sur dung kinh phi

Nói dung chi

1.000.000 200.000 4.000.000 3.000.000 26.000.000 24.000.000

Nàm 2006

500.000 100.000 2.000.000 1.500.000 13.000.000 12.000.000

Nàm 2007

500.000 100.000 2.000.000 1.500.000 13.000.000 12.000.000

KHOA QUAN LY (Ky va ghi rÓ ho tén)

PGSTS Ngu>en Van Nói

CHU TRI DE TAI (Ky va ghi rò ho tèn)

2 Pham Huyén Trang

3 Nguyén thi bieh

d Aim and Research Tasks

1 The Project Aim

Study on the isolation of the prineiple eompounds from se\eral Vietnamese

medicinal plants and preliminarily biological examination of the isolates

2 The Research Tasks

Include the followings:

1- To work-up the convenient procedure for isolating the prineiple eompounds from the interested plants

2- To work-up the isolation process and purification method for the prineiple eompounds

3- To elucidate structure of the isolates

4- To carry out preliminarily biological examination on the isolates

5- To estimate roughly the pharmacologieal property of the medicinal plant based on the research resulls

The famiiy of eompounds interested:

Terpenoids and Flavonoitds

Biological examination:

The isolates were examined in the following bioactivities:

1 Anti-oxidative activity

* reaetion of indigocarmine with the human peroxidase;

* reaetion with 2,2-diphenyl-l-pierylhydrazil (DPPH))

2 Anti-bacterial activity

* baeteria Gram Negative, Gr(-)

* baeteria Gram Positive, Gr(+)

* Fungi

* Yeast

3 Anti-cancerous actìvìties

* human cancer celi line, KB

* human cancer celi line, FL

* human cancer celi line, RD

* human cancer celi line, Hep-2

* human cancer celi line, Lu

Medicinal Plants investìgated:

1 Andrographis paniculatai ì:^e^s, Family Acanthaceae

2 Celastrus Hindsu Benth, Family Celastraceae

3 Cleistocalyx operculatus Roxb., Family Myrtaceae

4 Eclipta alba Hassk, Family Asteraceae

e Achieved Results

/ Scentific Results

1.1 Isolation and idetification of 9 terpenoids as below:

a Sesquiterpenoids from Eclipta alba Hassk

1.2 Isolation and ìdentìfication of 4 flavonoids as below

a Flavonoid from Eclipta alba Hassk

2 p-Amyrin-3-O-suecinate (prepared from P-Amyrin)

3 Pham Huyén Trang

4 Nguyén thi Bich

5 Le thi Huyén

tò Cd che tàc dung cùa thuoc,

Viét nam co mot he thuc vat rat da dang va phong phù vói hdn 12.000 loài, 1200 chi thuóc hdn 300 ho thUc vàt, trong dò co khoàng 3.200 loài cày dUdc su'dung trong y hoc dàn toc [1] Chinh

vi vày, viéc nghién cùu phàt hién va khai thàc tài nguyén vó già này nhàm tìm ra càc hdp chat co hoat tinh sinh hoc cao là mot còng viéc co y nghla khoa hoc va thuc tién

Trong so càc nhóm bénh pho bién va nguy hiém nén y hoc luón phài dó'i mat vói càc bénh d i gay nguy ed bùng phàt thành dai djch, nhu lày nhiem do virus (gan, HIV, cùm, ), càc dang ung thu, d| LTng, Nhùng chùng bénh này gay nén suton thàt nàng né cho xà hòi, làm ành huòng tram trong dén nhàn lue san xuàt cùa nén kinh té,

Do vày, viéc tìm kiém càc hoat chat tu' càc dUdc liéu truyén thó'ng, va tiép theo là phàt trién thành càc dUdc pham co nguón góc thién nhién vùa rè lai co hiéu qua va tfnh an toàn cao là mot nhiém vu chién lUdc quan trong trong viéc phòng va chij'a bénh ma càc nhà khoa hoc càn phài quan tàm va co tràch nhiém chia sé

càc bénh gay ra do virus (càc dang viém gan virus A, B, C, E, HIV, cùm, ), càc dang ung thu, chiém mot ti le khà cao trong ed càu càc bénh pho bién trén toàn the giòi Vi du, d Viet Nam, héng so nguòi bi nhiém virus gan chiém khoàng 20% dàn so; bénh vién U buòu va bénh vién K d

Ha Nói va tp Ho Chi Minh luón trong trình trang qua tài bénh nhàn Xuàt phàt tu'thuc trang cùa xà hòi, viéc phàt trién dUdc liéu trén ed so tài nguyén san co cuà dàt nUóc là mot nhu càu càp bàch va

co tfnh khà thi cao Trong nhùng nàm gàn day cùng vói su lón manh cùa dói ngù càc nhà nghién cùu khoa hoc, su quan tàm cuà Nhà nuòc trong ITnh vUc dòng dUdc dà dem lai nhùng thành tuu dàng ké

DUa trén kinh nghiém làu dòi cùa nén y hoc co truyén ve viéc su' dung càc dUdc liéu qui trong diéu tri càc bénh pho bién, de tài nghién cùu này dUdc xày dung nhàm dóng góp vào chién lUdc phòng chóng va chùa tri càc bénh pho bién va hiém nghèo d nuòc ta Su thành cóng cùa de àn chic chàn sé làm phong phù thém nguón dUdc phà'm cùng nhu làm giàm àp lUc ve tàm li va kinh té dói vói còng dóng, dac biét dói càc bénh nhàn nghèo

12

IL NÓI DUNG NGHIÉN CUU CUA DE TAI

Muc tiéu cùa de tài

là nghién cùu phàn lap càc hoat chat chinh tu 4 cày thuóc pho bién cùa Viet Nam:

1 Xuyén tàm lién {Andrographis paniculatai Nees.), ho Òro {Acanthaceae)

2 Cày xa den (Celastrus Hindsu Benth), ho Day rói (Celastraceae)

3 Cày vói (Cleistocalyx operculatus Roxb.), ho Sim (Myrtaceae)

4 Co nho nói {Eclipta alba Hassk., ho Cùc, Asteraceae )

va khào sàt sa bp hoat tinh sinh hoc cùa càc chat phàn lap

Noi dung nghién curu cùa de tài

bao góm càc phàn sau:

a Xàv dung qui trinh chiét càc hoat chat

Trong càc cày thuóc co mat nhiéu lóp chat sinh hoc khàc nhau Noi dung nghién cùu này nhàm tìm ra mot qui trình ddn giàn, it tón kém kinh té va eó tfnh khà thi néu du'dc thi/c hién ò qui mò pilot Qua qui trinh chiét cùng dành già du'dc hàm jydng tUdng dói cùa can tóng so vói dUdc liéu

Phu'dng phàp chiét ( tn'ch li) chon loc càc lóp chà't tu dói tuang thuc vat dugc dua trén do phàn ci/c va dac tfnh chat riéng cùa chùng Theo nói dung nghién cùu cùa de tài chùng tòi chi quan tàm hai ló'p chat Terpenoit va Flavonoit Tùy theo cày thuóc chùng tói dà

àp dung qui trinh chiét vó'i càc Ioai dung mòi khàc nhau de dièu che càc phàn chiét hoac glàu càc terpenoit hoac giàu càc flavonoit ma ft bi làn càc nhóm chat khàc Càc dung mòi thuò'ng duac su dung trong qui trình chiét là n-hexan, diclometan, etyl axetat, etanol

b Khào sàt thành phàn cùa càn chiét tóng

Phàn chiét thu dùdc se dùdc phàn tfch bang phu'dng phàp sac kf lóp mòng nhàm co thòng tin ve so lUdng càc chat, hàm lùdng tydng dói, cùng nhù diéu kién phàn tàch sac kf

de thu càc hgp chat ò* dang tinh khiét Phu'dng phàp phàn tàch dùa trén su' hap phu chon loc cùa càc chat trén silica gel, poliamit, Muc dich cùa noi dung nghién cuu này là de xàc djnh so lu'dng càc chat co hàm lùdng tUdng dói lón va co khà nàng phàn tàch dùdc

e Phàn làp càc hop chat terpenoit va càc hoat chat khàc

Su' phàn lap càc chat tu dUdc liéu giùp cho chùng ta phàt hién càc hoat chat mdi, va hoàn thién qui trình phàn làp càc hdp chat co hoat tfnh cao dà biét Do vày, tói uu qui trinh

phàn làp se c6 y nghla thi/c tién cùng nhu" dòng góp nhiéu vào nghién cùu ed bàn ngành hoà thi/c vat Noi dung nghién cùu cùa de tài tap trung vào viéc phàn làp càc terpenoit va flavonoit Theo tài liéu dà du-gc còng bó càc lap chat này eó khà nàng Ioai trù (dàp tàt) càc

gòc tu do sinh ra trong qua trình òxi hóa lipit Ò muc dò khòng kiém soàt dugc, càc góc tu

do co the tham già vào càc phàn ung day truyén gay nguy hai cho càc té bào, uc che càc enzym, d i n dén mot so bénh lién quan dén viém, dj ung va ung thu Noi dung cu thè bao gòm:

(i)- phàn tàch càc chat trén càc chà't hap phu khàc nhau nhu' silica gel, poliamit va rù'a giài nhd càc he dung mòi thfch hdp

(ii)- Tinh che bang phu'dng phàp két tinh lai

d Xàc dinh càu trùc càc chat phàn làp

Nhàn dang cà'u trùc càc hoat chat dóng mot vai trò quan trong, giùp cho chùng ta khang dinh muc tiéu dà dat dUdc va làm ed so cho viéc dành già hoat tfnh sinh hoc cùa chat Càu trùc cuà càc chat phàn làp dùdc xàc djnh dùa trén:

(i)- càc phàn ùng djnh tfnh

(ii)- àp dung phu'dng phàp phàn tfch vat If hién dai nhu phd UV, IR, MS va NMR

(iii)- so sành càc dù liéu pho dà còng bó (néu co)

(iv)- do va so sành càc hàng so vàt If

e Thùhoat tinh sinh hoc

Mot so hdp chat phàn làp sé óMc khào sàt hoat tfnh sinh hoc thòng qua càc phép thù invitro nhu chóng òxi hoà, khàng vi sinh vat gay ra càc bénh pho bién, gay dòc té bào

ung thu' Càc phép thù này giùp cho chùng ta hình dung ra ed che tàc dung cùa càc hoat chat, cùng nhu' hoat do cùa chùng ò mò hình thù Noi dung nghién cùu này se cho phép chùng ta dùa ra nhùng két luàn hùu fch trong viéc nén su dung chùng nhu the nào cho phù hdp (chàng han, su dung vói muc dfch phòng chóng, hay ho trd hay diéu tri bénh)

Dành già hoat tinh cuà càc chat sé dùdc thùc hién cu the nhu sau:

vi khuan

Gr(-* nàm mòc

* nàm men)

3 Khà nàng khàng té bào ung thu

4 dòng ung thu té bào ngu'òi du'dc su dung là:

* KB: té bào ung thu biéu mó

* FL: té bào ung thU màng tu cung

* RD: té bào ung thU màng tim

* Hep-2: té bào ung thir gan

* Lu: té bào ung thu phói

III THlTC NGHIÉM

3.1 Dieu che can chiet

Càc mau cày sau khi thu hai dugc nhan dang va giù lai tiéu bàn Bò phan quan tàm là phàn trén mat dat, sau khi Ioai bò càc là già va bàn dugc sày khò trong khòng khi va tiép theo nghién nho thành bgt

Càc chat trong nguyén liéu thuc vat duac chiét theo nguyén tàc tàng dàn dò phàn

ciré Dàu tién, chùng dugc ngàm chiét vói etanol à nhiet dò phòng Tiép theo, dich chiét

etanol + nuae dugc phàn bò làn lugt vai «-hexan, diclometan va etyl axetat Qui trình

chiét va hiéu suàt diéu ehé càc phàn chiét dugc néu ra trong càc bài bào tucmg ung a

phàn/?/7w lue

3.2 Phan tich thành phàn càc phàn chiét bang SKLM

Sac ky lóp mòng (SKLM) dugc thuc hién trén bàn silica gel trang san

DC-Alufolien 60 F254, day 0,2 mm (Merck) Càc dung mòi thuòng dugc dùng de trién khai sac ki là ^-hexan, aceton, diclomentan, CH2CI2, etyl axetat, EtOAc va metanol Chùng dugc làm khan va chung càt lai truac khi pha theo ty le phù hgp

Càc vét chat trén lóp mòng dugc phàt hién duói ành sàng tu ngoai (?^=254 nm) va vói dung dich vanilin/ axit sunfuric dac 1%, tiép theo ha nóng

3.3 Phàn tàch càc phàn chiét bang SKC

Sàe ky cót àp suàt tlnròng (CC) dugc thuc hién duói trong lue eùa dung mòi Sàc

ky cgt nhanh (FC) àp dung khòng khi nén vói àp lire tu 0,2 - 0,3 bar de day dung mòi ehay qua còt sàc ky

Chat hap phu dùng cho sàc ki cgt là silica gel (Merck), ed hat 0,063 - 0,200 mm Cgt tàch sàe ky là mot òng thùy tinh hinh tru, phia duói eó khoa Còt eó duóng kinh tuy theo yéu càu su dung

So' dò sàc ki cót àp suàt thuòng trong phòng thi nghiém

iffinininininiiiifìini

luuuHunjijniiii

Óng nghiém thu phan doan Pha he dung nuV

3.4 Xàc djnh cau trùc phàn tu' cùa chat phàn làp

Diém nóng chày dugc xàc dinh trén mày Boetius

Pho LC-MS dugc ghi trén thiét bj LC-MSD-Trap-SL

Pho hóng ngoai (IR) dugc ghi trén mày Impae 410-Nicolet FT-IR

Phò tu ngoai (UV) do trén mày GBC 2855

Phò khói lugng (EI-MS, 70eV) dugc ghi trén mày Hewlett-Packard HP5890, # IT Phò còng huóng tu hat nhàn: ' H - N M R , ' ' C - N M R , '-'C-NMR-DEP-135, '^C-NMR-DEP-90 dugc ghi trén mày Brueker Advanee-500 MHz, ehuàn noi TMS (tetramet)'

silan), dò chuyén djch hóa hoc {5) dugc biéu thi bang ppm, hàng so J tinh theo Hz

3.5 Khào sàt hoat tinh sinh hoc

3.5.1 Hoat tinh khàng vi sinh vàt

Hoat tinh khàng vi sinh vat duac khào sàt dua trén kì thuat khuyéch tàn trong mòi truò'ng thach dinh duàng dà tròn vói nhu dich vi sinh vat co 10^'-IO" te bào /mi voi ti le 1% so vói mòi truòng Hoat linh duac xàc dinh thòng qua duòng kinh vùng ùc che su phàt trien ciìa vi sinh vai (\'òng vò khuan) sau mot thòi gian nuòi cay ó nhicl dò u te)i uu

tL.A^ H O C Q U O C GIÀ HA NQI

"RONG TÀW THÒNG TIN THU VIÉN

[M±3A1

17

dò'i vói mòi chùng vi sinh vàt riéng biét Nóng dò ùe che tói thieu (MIC) dugc xàc dinh

theo phuang phàp Vanden Bergher va Vlietlinck Càc chùng vi sinh vai dién hình dugc thij góm hai chùng vi khuan Gram(-): Escherichìa coli DT 119 B14 va Pseudomonas aeruginosa VM 201; hai chùng vi khuan Gram(-f-): Bacillus subtillis ATCC 6633 \à Stapìiylococcus aureus ATTCC 12228; hai chùng nàm móc: Aspergillus nìgcr: Fusarium oxysporum\ hai chùng nam men: Candida alhicans ATCC 10231 va Saccharomyces cerevisiae

3,5.2 Hoat tinh chóng oxi hoà

Phép thir vói 2,2-diphenyl-l'picrylhydrazJl (DPPH)

Hoat tfnh chóng òxi hóa dà duac khào sàt theo phuang phap Patterai [5] Phép

thii duac thuc hien bang càch tién hành ehay sàe ki lóp mòng-silica gel vói càc chat can dành già Dùng dung dich 0,2% cùa 2,2-diphenyl-l-picrylhydrazil (DPPH) làm thuóc thù hien màu bàn móng Sau 30 phùl phun bàn mòng vói thuóc thù này néu vét chat hien màu vàng ihì dugc coi là co khà nàng chóng òxi hoà Hypophyllanlhin (H,), phyllanthin (H2) va 5,7,8-lrihidroxi-9,10-peoxi-4-ethoxy benzo[2,3-d]coumarin (Ej) cùng vói

quercelin dùng làm dói chùng dà dugc thù trong cùng mot diéu kien SKLM

Phép thir vói Peroxydaza

Peroxydaza là mot enzym oxi hoà-khù phò bién ròng rài trong thirc vat, dóng vai

va vi sinh vat; nò xùc tàc cho phàn ùng oxi hoà càc chat hùu co khi co mat cùa HiO^ hoac càc peroxit khàc Hoat tinh xùc tàc cùa peroxydaza dugc dành già bang Ihói gian chuyén màu cùa Indigocarmin (tu' màu xanh sang màu vàng) tuy thuóc vào nóng dò màu ihù \'à co hoal tinh chon loc dói \ói tùng Ioai màu Thòi gian òxi hoà hc'l indigocarmin ó màu dói chùng dirgc coi là 100% hoat dò Peroxydaza trong thi nghiém này dugc làch lù nhóm màu O (màu chóng dòng lày tai Trung tàm huyé't hoc \'à truyén màu, Bcnh vièn Bach Mai, Ha Nói)

18

3.5,3 Phuang phàp thir hoat tinh gay dòc té bào

Càc dòng té bào ung thu gan {Hep-2) va ung thu phòi {Lu), màng tu cung (FL),

biéu mò (KB) va màng tim (RD) dà dugc dùng de dành già hoat tinh gay dòc té bào cùa càc chat phàn lap

Qui trình chung

Dòng té bào dugc bào quàn trong nita long, dành thuc va duy tri trong mòi truòng dinh duòng MEME hoac DEME eó bò sung huyét thanh bé tuoi Khi phàt trién dén phase log té bào se dugc dùng de khào sàt vói màu thù gòm 4-10 thang nòng dò khàc nhau, trén mot phién vi lugng 96 giéng (lo) Phién thù nghiém gòm té bào ung thu, mòi truòng nuòi cày va màu thù dugc ù a 37 C duói bau khi CO2 tu 48-72 gió de té bào tiép tue phàt trién Tiép theo, lày phién ra, co dinh té bào, rùa, nhugm, Ioai thuoc nhugm thùa va bòa lai trong dung dich ehuàn Qui trình thù dugc lap lai ba làn Két qua dugc

ghi lai trén mày dpe Elìsa a buóc song 495-515 nm Nòng dò bàn ùe che (IC^n) dugc tinh theo chuang trinh Tabi e curve

IV KET QUA DAT DUOC

4,1 Cày xuyén tàm lién {Andrographis paniculata Nees, ho Orò, Acanthaceae) phàn

bò' pho bién ò nhiéu nuóc chàu A, Trung Quóc, An Dò, Vièl Nam, Nò dugc dùng lù làu trong càc bài thuóc co truyén a nhiéu nuóc de chOa tri càm sót, viém hong, nhiém trùng, tri ran can, tiéu chày, Trong nhung nàm gàn day xuyén tàm lién con dugc phàt hien làm tàng bài liei mal, bào ve gan mal va ca lim, diéu hoà luàn hoàn màu va huyéì àp; dac biet, co khà nàng chóng ung thu va khàng HIV [ 1,2],

Hai lóp chat chù yéu là flavonoit va diterpen lacton dà dugc phàn lap tu là va ré Càc diterpen lacton nhu andrographolide, neoandrographolide dà dugc chùng minh co khà nàng bào ve gan chuòt khói bi tón thuang bòi càc hepatotoxin nhu tetraclocacbon

va toY-bulylhidropeoxit (/-BHP)[3]; 14-deoxyandrographolid (DA) va 11,12-didehidroandrographolid (DDA) làm giàm mot càch dàng ké huyét àp va mach tim trén chuòt thù nghiém [4]

14-deoxy-Cho dén nay eó rat it cóng bó ve thành phàn hoà hoc cùa xuyén tàm lién Viét Nam ngoài hai diterpen lacton, neoandrographolid va andropanosid dà dugc phàn lap

tu cày xuyén tàm lién mgc a Nha Trang [5]

Tiép tue nghién cùu phàn lap càc diterpen co hoat linh sinh hoc tu cày xuyén tàm lién trong ò Viet Nam, trong de tài này chùng tòi dà phàn lap bón diterpen lacton

va xàc dinh càu trùc cùa là andrographolide, neoandrographolide,

14-deoxyandrographolid (DA) va 14-deoxy-ll,12-didehidroandrographolid (DDA)

Hoat tinh gay dòc té bào dà dugc khào sàt vói té bào ung thu màng lim nguói (RD) va té bào ung thu gan nguòi (Hep-2) Trong hai chat thù ehi co andrographolide

ùc che su phàt trién cùa té bào ung thu gan a mùc dò vùa phài (/C^o 3,06 |Lig/ml)

Két qua nghién cùu này dà dugc dàng trén Tap chi Hóa hoc 2007, T 45(No 1),

tr.l2-17 (xem toàn vàn bài bào a phàn phu lue)

4.2 Cày xa den {Celastrus Hindsu Benth), ho Day rói (Celastraceae)

Càc triterpenoit eó nhiéu hoat tinh sinh hge dòc dào va tiém nàng nhu ùc che su phàt trién khói u va hoat tinh cùa NO; eó tàc dung khàng viém, chòng ung thir, viém loét, bào ve gan-tim mach, giàm ma màu, Ichàng khuàn va HIV [6]

Tuy nhién, nhuge diém eùa viéc su dung càc triteipenie là dòc tinh lién quan dén su phàn huyét va té liet té bào Do vay, ben canh su phàn lap tu nguyén liéu thién nhién, viéc diéu ehé càc dàn xuàt eó dòc tinh thàp han va tiém nàng diéu tri cao han cùng dugc tién hành song song

Cày xa den {Celastrus hìndsii Benth et Hook) là thành phàn chù yéu trong bài

thuoc chùa bénh ung thu cùa càc luang y tinh Hóa Bình trong nhiéu nàm nay [7] Tu

cày Celastrus hìndsì càc nhà khoa hge Dai Loan dà phàn lap dugc càc triterpenoit, càc Celasdin eó hoat tinh dòc té bào khàng vói hepatoma (HEPA-2B), nasopharynx carcinoma (KB) va ùc che hoat tinh sao bàn ó té bào baeh huyét H9 [8]

Tu là cày xa den Hòa Bình chùng tói dà phàn làp va xàc dinh càu trùc cùa olean-12-en-3p-ol (3-Amyrin) (1), 6-metoxy-2.2-dimetyl-5-nitro-2H-chromen-7-ol

5a-21

(3) Ngoài ra, tu (3-Amyrin chùng tòi dà diéu ehé dàn xuàt 3-Amyrin-3-0-sucxinat (2 vói muc dich làm thay dòi hoat tinh cùa chat dàu

R1 =COOH R2 = Sen RS = CH3

R 1 = C 0 0 H R2 = Ang R3 = CH3

R4 = CH3 R4 = CH3 R4 = CH3 R4 = CH20H

R1 = C 0 0 H R2 = Ang R3 = CH2OH R4 = CH3

Ba hgp chat tu là xa den dà dugc khào sàt hoat tinh chòng ung thu Két qua thù nghiém cho thày cà ba chat trén déu thè hien rat yéu hoat tinh gay dòc càc dòng té bào ung thu gan va ung thu phòi

C h à t l Chat 2

Chat 3

Dòng té bào & % song sót Hep-2

100,0 ±0,0 2,0 ± 0,0 66,99 ±0,5 78,87 ± 1,04 73,68 ± 1,06

Lu 100,0 ±0,0 4,5 ±0,02 99,6 ± 1,99 99,8,0 ±0,09 100,0 ±0,0 Két qua nghién cùu này dà dugc bào cào tai Hòi nghi Hóa hùu ea va Cóng nghé Hòa HC làn thù 4 Ha Noi 11/2007, tr 624-27 (xem toàn vàn bào cào ó phàn phu lue)

4.3 Cày vói {Cleistocalyx operculatus Roxb.), ho Sim (Myrtaceae)

Ngoài vice dùng là va nu voi de nàu nuóc uòng, nuó"c sàc cùa nò con dugc dùng chùa càc bénh ngoài da nhu choc dàu, ghé lo, [9] Khào sàt dugc li cho thày nuóc

sàc là vói eó tàc dung chòng vi khuàn gay bénh duóng ruòt, E coli, càc vi khuàn

Gr(+) gay bénh viém da; eó tàc dung trg tim va hoat tinh khàng khòi u do khà nàng Ioai gòc tu do cao [10,11]

Ve màt khào sàt hóa hoc, dà xàc dinh su eó mat eùa càc flavonoit, càc axit hidroeacbon tham (xinnamic, galic, ) va càc axit triterpenic (oleanolic, ursolic), Ò Viet Nam, dà co mot so còng bò ve phàn tich thành phàn hóa hoc eùa tinh dàu tu là,

nu va hoa cày voi mgc a càc vùng eùa Nghé An, su nhàn dang mot so thành phàn hóa hoc eó trong nu va là cày vói [12]

Vói muc dich nghién cùu càc flavonoit va triterpenoit tu là vói tuoi (là dòi tugng chua dugc nghién cùu) chùng tòi dà phàn làp va xàc dinh càu trùc cùa ba flavonoit: 2,4-dihidroxi-6-metoxi-3,5-dimetylchaleon (1), 7-hidroxi-5-metoxi-6,8-dimetylflavanon (2) va 3,5,7,4'-tetrahidroxiflavon (kaempferol) (4), va mot triterpenoit, axit oleanolic (axit 3P-hidroxi-olean-12-en-28-oic) (3)

H3C

OH

Hoat tinh khàng càc vi sinh vàt kiém dinh dà dugc tién hành vói 6-metoxi-3,5-dimetylehalcon va nhàn thày nò khàng vói E coli (gay ra bénh duóng ruòt) va càc vi khuàn Gr(+) (gay bénh viém da) vói MIC 25 ).tg/ml (xem toàn vàn bào cào a phàn phu lue)

2,4-dihidroxi-4.4 Co nho nói {Eclipta alba Hassk., ho Cùc, Asteraceae ) dugc dùng ròng rài trong

nhàn dàn làm thuoc chùa càc bénh ngoài da, ròi loan chùc nàng gan, [13] Ve mal

23

hóa hge dà phàt hién su eó mal eùa càc chat nhu wedelolacton and its desmethyl derivatives, luteolin, apigenin, 4-hydroxybenzoie acid, protocateuic acid, thiophene derivatives, terthienylmethanol, a terthienylandehyde (eeliptal), oleanene glycosides and steroidal alkaloids, [14, 15] Tuy nhién, cho dén thói diém dàng ki de tài van chua eó mot thòng bào nào ve khào sàt thành phàn hóa hge cày eò mire Viet Nam Theo huóng phàn làp càc hgp chat bào ve gan chùng tòi dà phàn làp va xàc dinh càu trùc eùa ba hgp chat là wedelolactone, desmethylwedelolaetone and luteolin tu là

co nhg nói mgc ò tinh Ha Tày

6' 5'

nò «o

R= H Desmethylvvedelolacton Càc chat phàn làp dà dugc khào sàt hoat tinh chòng òxi hóa dua trén khà nàng Ioai gòc tu do sinh ra tu 2,2-diphenyl-l-pierylhydrazyl (DPPH) Màu dòi chùng àm chùa DPPH trong etanol; màu dòi chùng duang chùa DPPH va mot flavonoit hoac axit aseorbie trong etanol; Khà nàng Ioai gòc tu do (Scavenging capacity, SC) Nói chung, cà ba chat phàn lap thè hién hoat tinh chòng òxi yéu trén mò hình thù (xem két qua a bang duói day)

0.00 ±0.0 44.71 ±0.1 37.86±0.1 50|.ig/mL 125.55 ±0.1

Dành già

Duang tinh

Am tinh Hoat tinh yéu Hoat tinh yéu

Hoat tinh yéu

24

Hoat tinh chòng ung thu gan trén dòng té bào Hep-2 cùng the hién rat yéu dòi vói hai chat dugc coi là hoat chat chinh (Wedelolacton va Desmetyl Wedelolacton) cùa cày co muc (cung eó a cày sài dàt) Két qua thù nghiém dugc dàn ra ó bang sau:

Dành già

Am tinh

Am tinh

25

V KET LUÀN

Tu càc két qua nghién cùu thu dugc, chùng tòi xin dua ra mot so két luàn sau:

1 Dà xày dung qui trình chiét càc lóp hoat chat tu bón cày thuòe quan tàm

2 Dà phàn lap dugc càc terpenoit va flavonoit yéu càu nghién cùu, bao gom:

3 Dà khào sàt càc hoat tinh chòng oxi hóa, khàng vi sinh vàt va chòng ung thu

4 Két qua nghién cùu co thè giùp cho chùng ta dành già dùng mùc tàc dung chùa bénh eùa càc cày thuòe dang su dung trong nhàn dàn

5 Hy vong, de tài nghién cùu này sé hùu ich cho mot dinh huóng dùng de hình thành mot bài thuòe eó hiéu qua han tu càc cày thuòe dà khào sàt

26

VI TAI LIÉU THAM KHAO

1 Vu Ngoc Lo, Phan Thanh Ky, Vù Hóng Tàm, Nguyén thi Tùng Hy, Vù vàn

Dién, Nguyén vàn Thao, Tap chi Dupc hoc 1984, so 2, tr.5-7

2 R E Kamdem, S Sang and Chi-Tang Ho, / Agric Food Chem 2002, 50,

5 Nguyén Manh Cuòng, Tran vàn Sung, CH Kamperdick va G Adam,

Tap chiDiMc Hoc 1997, so 1, tr.13-14

6 P.Dzubak, M Hajduch, D Vydra, A Hustova, M Kvasnica, D Biedermann, L

Markova, M Urban and J Sarek Nat Prod Rep., 2006, 23, 394-41

7 Dò Huy Bich (Chù bién), Cày thuóc va dóng vàt làm thuóc Viét Nam,

NXB Khoa hoc Ky thuat 2004, T 1, 657

8 Yao-Haur Kuo and Li-Ming Kuo, Phytochemisstry 1997, Voi 44(7), 1275-1281

9 Nguyén Due Minh Tinh khàng khuàn cùa cày thuóc Viét Nam,

NXB Y hoc, 1975

10 C.L.Ye, J.W liu, D.Z Wei, Y.H Lu, F Quian, Cancer Chemother Pharmacoì

2005, 55(5), tr.447-452

11 C.L.Ye, Y.H Lu, D.Z Wei, Phytochemistry 2004, 65(4), tr 445-447

12 Le thj Anh Dào, Nguyén Xuàn Dùng, Hoàng vàn Luu, TC Hóa hoc 1997, T

35(3), tr 47-51

13 Do Tat Lgi, Cày thuóc va vi thuóc Vietnam, NXB Y hoc Ha Nòi-2004, tr 282

14 Upadhyay R K., Pandey M B., Jha R N & Pandey V B J Asian Nat Prod Res

2001,3(3), pp 213-7

15 Binaya Das & Ajit Kumar Chakravarty Indian Journal ofChemistiy 1991, 30B,

pp 1052-1053