CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÁY MÓC THIẾT VÀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ

C S LÝ LU N V MÁY MÓC THI T VÀ HI U QU QU N LÝ, Ơ Ở Ậ Ề Ế Ệ Ả Ả

S D NG MÁY MÓC THI T B Ử Ụ Ế Ị

I MÁY MÓC THI T B VÀ CÔNG TÁC QU N LÝ MÁY MÓC THI T B Ế Ị Ả Ế Ị

TRONG DOANH NGHI P Ệ 1.Khái ni m máy móc thi t b ệ ế ị

1.1 Theo quan ni m chung ệ

Máy móc là v t đ c ch t o g m nhi u b ph n <th ng là ph cậ ượ ế ạ ồ ề ộ ậ ườ ứ

t p> dùng đ th c hi n chính xác m t ho c m t lo t công vi c chuyênạ ể ự ệ ộ ặ ộ ạ ệmôn nào đó Trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p tuỳ t ngạ ộ ủ ệ ừngành ngh khác nhau mà trang b các máy móc thi t b thích h p khácề ị ế ị ợnhau

Thi t b là t ng th nh ng máy móc, d ng c ph tùng cho m t ho tế ị ổ ể ữ ụ ụ ụ ộ ạ

đ ng nào đó B ph n quan tr ng nh t v máy móc thi t b c a doanhộ ộ ậ ọ ấ ề ế ị ủnghi p là thi t b gia công g m t t c các máy công c , d ng c thi t bệ ế ị ồ ấ ả ụ ụ ụ ế ị

ph tr và các thi t b khác s d ng tr c ti p cho vi cs n xu t x lý, ki mụ ợ ế ị ử ụ ự ế ệ ả ấ ử ểtra và bao gói chi ti t gia công hay s n ph m.ế ả ẩ

1.2 Theo quan ni m c a tri t h c ệ ủ ế ọ

Máy móc thi t b là t li u lao đ ng là nh ng v t hay ph c h pế ị ư ệ ộ ữ ậ ứ ợ

nh ng v t th n i con ng i v i đ i t ng lao đ ng và truy n d n tíchữ ậ ể ố ườ ớ ố ượ ộ ề ẫ

c c s tác đ ng c a con ng i vào đ i t ng lao đ ng, làm thay đ i hìnhự ự ộ ủ ườ ố ượ ộ ổ

th c t nhiên c a đ i t ng lao đ ng đ bi n đ i nh ng đ i t ng laoứ ự ủ ố ượ ộ ể ế ổ ữ ố ượ

đ ng đó thành s n ph m tho mãn nhu câu đa d ng c a con ng i.ộ ả ẩ ả ạ ủ ườ

1.3 D ướ i góc đ v n ộ ố

Máy móc thi t b là tài s n c đ nh, là c s v t ch t kỹ thu t c aế ị ả ố ị ơ ở ậ ấ ậ ủ

m i doanh nghi p Đó chính là hình thái v t ch t c a v n c đ nh, m t lo iỗ ệ ậ ấ ủ ố ố ị ộ ạ

v n l n chi m t tr ng cao trong t ng s v n dùng cho ho t đ ng s nố ớ ế ỷ ọ ổ ố ố ạ ộ ả

xu t kinh doanh c a doanh nghi p Tr c khi b t đ u m i quá trình s nấ ủ ệ ướ ắ ầ ỗ ả

xu t kinh doanh doanh nghi p nh t thi t ph i có s đ u t v n l n màấ ệ ấ ế ả ự ầ ư ố ớ

ch y u là đ mua s m máy móc thi t b , l p đ t ủ ế ể ắ ế ị ắ ặ

dây chuy n công ngh Bên c nh đó máy móc thi t b còn có tínhề ệ ạ ế ị

ch t đ c tr ng là tham gia vào quá trình s n xu t và giá tr c a nó đ cấ ặ ư ả ấ ị ủ ượchuy n d n vào giá tr c a s n ph m Do v y mà v n c đ nh th ng cóể ầ ị ủ ả ẩ ậ ố ố ị ườ

giá tr r t l n nó nh h ng tr c ti p đ n quá trình chu chuy n v n vàị ấ ớ ả ưở ự ế ế ể ốquy t đ nh hi u qu s d ng v n c a doanh nghi p.ế ị ệ ả ử ụ ố ủ ệ

1.4 D ướ i góc đ khác ộ

- Máy móc thi t b chính là năng l c s n su t dùng đ phát tri n quiế ị ự ả ấ ể ể

mô c a doanh nghi p Đ i v i các doanh nghi p xây l p thì máy móc thi tủ ệ ố ớ ệ ắ ế

b còn là đi u ki n đ tham gia đ u th u và tham gia đ u th u và th ngị ề ệ ể ấ ầ ấ ầ ắ

th u các công trình Máy móc thi t b sẽ quy t đ nh doanh nghi p sẽ s nầ ế ị ế ị ệ ả

su t nh ng s n ph m gì s l ng bao nhiêu và hi u qu nh th nào.ấ ữ ả ẩ ố ượ ệ ả ư ế

- Trong quá trình s d ng thì giá tr c a máy móc thi t b sẽ gi mử ụ ị ủ ế ị ả

d n Nh ng hình thái v t ch t c a nó không thay đ i mà v n gi nguyênầ ư ậ ấ ủ ổ ẫ ữhình thái ban đ u S gi m d n v giá tr c a máy móc thi t b là do haoầ ự ả ầ ề ị ủ ế ịmòn sinh ra b i lẽ máy móc thi t b tham gia vào nhi u quá trình s n su tở ế ị ề ả ấ

và giá tr c a nó đ c chuy n d n vào giá tr s n ph m Khi đã chuy n h tị ủ ượ ề ầ ị ả ẩ ể ếgiá tr vào giá tr c a s n ph m thì chính là lúc máy móc thi t b c n đ cị ị ủ ả ẩ ế ị ầ ượ

c i ti n thay th Đ đánh giá tài s n c đ nh c a doanh nghi p trong th cả ế ế ể ả ố ị ủ ệ ự

t ng i ta s d ng các ph ng pháp và ch tiêu khác nhau nh nh nhìnế ườ ử ụ ươ ỉ ưchung có th đánh giá trên hai ch tiêu c b n là th i gian ho t đ ng và giáể ỉ ơ ả ờ ạ ộ

tr c a tài s n c đ nh.ị ủ ả ố ị

- Tóm l i máy móc thi t b là nh ng t li u lao đ ng c b n,là hìnhạ ế ị ữ ư ệ ộ ơ ảthái v t ch t c a v n c đ nh dùng cho ho t đ ng s n su t kinh doanh doậ ấ ủ ố ố ị ạ ộ ả ấ

v y nó có m t vai trò r t quan tr ng trong qu trình s n su t và tái s nậ ộ ấ ọ ả ả ấ ả

su t, trên c s đó sẽ quy t đ nh hi u qu kinh doanh t ng h p c a m iấ ơ ở ế ị ệ ả ổ ợ ủ ỗdoanh nghi p.ệ

2 Phân lo i máy móc thi t b ạ ế ị

2.1 Phân lo i theo công d ng c a máy móc thi t b ạ ụ ủ ế ị

* Đ i v i các doanh nghi p nói chung: máy móc thi t b có th phânố ớ ệ ế ị ểthành:

 Thi t b v n năng : Là thi t b đ c thi t k có tính m m d o l n đ cóế ị ạ ế ị ượ ế ế ề ẻ ớ ể

th gia công nhi u s n ph n,chi ti t khác nhau trên nh ng thi t b đó.ể ề ả ẩ ế ữ ế ị

Nh ng máy này có th làm đ c nhi u chi ti t và nh ng s n ph m theoữ ể ượ ề ế ữ ả ẩquy trình công ngh và kỹ thu t khác nhau, b ng cách g n thêm nh ngệ ậ ằ ắ ữ

d ng c và thi t b phù h p nh kh năng ng i đi u khi n máy.ụ ụ ế ị ợ ờ ả ườ ề ể

 Thi t b chuyên dùng đ c thi t k và s d ng đ thi t k , s n su tế ị ượ ế ế ử ụ ể ế ế ả ấ

m t hay m t vài chi ti t, s n ph m đ c bi t và không có tính m m d oộ ộ ế ả ẩ ặ ệ ề ẻ

nh máy móc v n năng Các máy này th ng đ c trang b b ng hư ạ ườ ượ ị ằ ệ

th ng đi u khi n t đ ng đ gi m b t nhu c u v th lành ngh , đ ngố ề ể ự ộ ể ả ớ ầ ề ợ ề ồ

th i gi m b t kh năng v ph m vi sai s do con ng i gây ra.ờ ả ớ ả ề ạ ố ườ

*Đ i v i doanh nghi p xây l p.ố ớ ệ ắ

 Nhóm 1: Thi t b thi côngế ị

+Thi t b thi công đa năng: Máy lu, xúc, i, máy tr n bê tông ế ị ủ ộ

+Thi t b thi công đ c tr ng: Thi t b thi công c u,h m ế ị ặ ư ế ị ầ ầ

+Thi t b thi công m t đ ng ế ị ặ ườ

 Nhóm 2: Xe v n t i xe ben đ thí nghi m ậ ả ồ ệ

2.2 Phân lo i theo k t c u và cách l p đ t các đ n v thi t b ạ ế ấ ắ ặ ơ ị ế ị

 D ng c c khí và thi t b c đ nh: Bao g m t t c các máy m c thi t bụ ụ ơ ế ị ố ị ồ ấ ả ỏ ế ị

đ c l p đ t trên sàn hay trên bàn th : máy phay, ti n, máy bào ượ ắ ặ ợ ệ

 D ng c c khí và thi t b di đ ng: là nh ng thi t b mà không đ c l pụ ụ ơ ế ị ộ ữ ế ị ượ ắ

đ t c đ nh: Máy khoan, máy c a.ặ ố ị ư

 Các thi t b d ng c phù tr : Là nh ng thi t b b o đ m cho thi t bế ị ụ ụ ợ ữ ế ị ả ả ế ị

s n xu t c b n có th s n su t s n ph m ả ấ ơ ả ể ả ấ ả ẩ

Phân loại theo kết cấu lắp đặt

Dụng cụ cầm tay thiết bị phụ Dụng cụ

S đ 1:ơ ồ phân lo i máy móc thi t b :ạ ế ị

Số MMTB thực tế làm việc

Số MMTB cần dùng

Số MMTB dự phòng

Số MMTB sửa chữa lớn theo KH

Bảo dưỡng theo KH

Ngừng việc

Chờ đại tu

Số MMTB chưa lắpChưa đủ yếu tố cơ bản

Đã đủ yếu tố cơ bản

Chưa cần dùng đã lắp

Chưa cần dùng chưa lắp

Chờ thanh lý

Số MMTB cần dùngSố MMTB chưa dùng hoặc hư hỏng

Máy móc thiết bị hiện có

2.3Phân lo i máy móc thi t b theo m c đ s d ng ạ ế ị ứ ộ ử ụ

Đ c th hi n qua s đ sau:ượ ể ệ ơ ồ

S đ 2ơ ồ : phân lo i máy móc thi t b theo m c đ s d ngạ ế ị ứ ộ ử ụ

3 Vai trò c a công tác qu n lý máy móc thi t b trong doanh nghi p ủ ả ế ị ệ

Hi u qu s d ng máy móc thi t b và qu n lý thi t b là m t trongệ ả ử ụ ế ị ả ế ị ộ

nh ng công c đ các nhà qu n tr th c hi n ch c năng c a mình, là cănữ ụ ể ả ị ự ệ ứ ủ

c đ xây d ng k ho ch cho đ u t mua s m s a ch a MMTB cho doanhứ ể ự ế ạ ầ ư ắ ử ữnghi p M t khác quá trình s n su t kinh doanh là m t qúa trình t ng h pệ ạ ả ấ ộ ổ ợbao g m nhi u khâu khác nhau b t đ u t vi c xác đ nh k ho ch m tồ ề ắ ầ ừ ệ ị ế ạ ặhàng, t ch c cung ng nguyên v t li u, ch t o và tiêu th s n ph m.ổ ứ ứ ậ ệ ế ạ ụ ả ẩTrong đó khâu ch t o s n ph m có vai trò quan tr ng nh t vì t t c cácế ạ ả ẩ ọ ấ ấ ảkhâu khác trong c quá trình đ u t o đi u ki n thu n l i cho khâu ch t oả ề ạ ề ệ ậ ợ ế ạ

s n ph m Thúc đ y vi c ch t o s n ph m đ t ch t l ng cao đ c thả ẩ ẩ ệ ế ạ ả ẩ ạ ấ ượ ượ ị

tr ng ch p nh n và ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p cóườ ấ ậ ạ ộ ả ấ ủ ệ

hi u qu Quá trình ch t o là quá trình qu n lý ng i công nhân v n hànhệ ả ế ạ ả ườ ậmáy móc thi t b tác đ ng lên các đ i t ng lao đ ng đ s n xu t ra s nế ị ộ ố ượ ộ ể ả ấ ả

ph m Khi đó quá trình qu n lý sẽ kh nh đ nh nh ng c găngs c a doanhẩ ả ẵ ị ữ ố ủnghi p trong vi c nghiên c u l p k ho ch xác đ nh kh i l ng, ch ngệ ệ ứ ậ ế ạ ị ố ượ ủ

lo i m t hàng s n xu t, chu n b v t t kỹ thu t, áp d ng các ph ngạ ặ ả ấ ẩ ị ậ ư ậ ụ ươpháp tiên ti n và cách th c t ch c h p lý sao cho cùng ho t đ ng ch t oế ứ ổ ứ ợ ạ ộ ế ạ

s n xu t s n ph m ch mang l i l i ích th t s khi chúng ta làm t t côngả ấ ả ẩ ỉ ạ ợ ậ ự ốtác qu n lý và s d ng máy móc thi t b trong doanh nghi p.ả ử ụ ế ị ệ

Qu n lý và s d ng máy móc thi t b t t nh h ng tr c ti p đ nả ử ụ ế ị ố ả ưở ự ế ế

vi c s d ng h p lý, ti t ki m nguyên v t li u và lao đ ngcho doanhệ ử ụ ợ ế ệ ậ ệ ộnghi p C 3 quá trình này đ u nh m gi i quy t m t v n đ là s n xu t raệ ả ề ằ ả ế ộ ấ ề ả ấ

s n ph m đ t ch t l ng cao và đáp ng đ c nhu c u th tr ng Qu nả ẩ ạ ấ ượ ứ ượ ầ ị ườ ả

lý t t máy móc thi t b là làm t t công tác qu n lý con ng i trong quố ế ị ố ả ườ ảtrình v n hành máy móc thi t b sao cho các thao tác c a h th c hi n 1ậ ế ị ủ ọ ự ệcách chính xác, nhanh tróng và khoa h c trên c s hi u bi t và kinhọ ơ ở ể ếnghi m c a t ng ng i Ch khi máy móc thi t b đ c v n hành t t thìệ ủ ừ ườ ỉ ế ị ượ ậ ốnguyên v t li u m i đ c s d nh h p lý, Ti t ki m và có hi u qu ậ ệ ớ ượ ử ụ ợ ế ệ ệ ả

Qu n lý t t máy móc thi t b t o đi u ki n cho vi c s d ng nh ngả ố ế ị ạ ề ệ ệ ử ụ ữthành t u khoa h c công ngh tiên ti n vào s n xu t t đó thúc đ y vi cự ọ ệ ế ả ấ ừ ẩ ệtăng năng su t lao đ ng Ngày nay m i doanh nghi p kinh doanh trong cấ ộ ọ ệ ơ

ch th tr ng m c a và ngày cành h i nh p ph i ch p nh n và đ ngế ị ườ ở ử ộ ậ ả ấ ậ ứ

v ng trong c nh tranh Mu n chi n th ng trong c nh tranh doanh nghi pữ ạ ố ế ắ ạ ệ

ph i luôn t o ra và duy trì các l i th c nh tranh: ả ạ ợ ế ạ

Ch t l ng và s khác bi t hoá ,giá c và t c đ cung ng Đ duy trìấ ượ ự ệ ả ố ộ ứ ể

l i th v giá c , ch t l ng Doanh nghi p ph i s d ng và qu n lý máyợ ế ề ả ấ ượ ệ ả ử ụ ảmóc thi t b có hi u qu h n so v i các doanh nghi p khác cùng ngành.ế ị ệ ả ơ ớ ệ

Qu n lý và s d ng máy móc thi t b có hi u qu chính là vi c tăng c ngả ử ụ ế ị ệ ả ệ ườ

c khí hoá trong qu n lý s n xu t chuy n t lao đ ng th công sang laoơ ả ả ấ ể ừ ộ ủ

đ ng c khí, gi i phóng s c lao đ ng cho ng i công nhân, c i thi n đi uộ ơ ả ứ ộ ướ ả ệ ề

ki n làm vi c, nâng cao phúc l i v t ch t và tinh th n cho ng i lao đ ng,ệ ệ ợ ậ ấ ầ ườ ộkhuy n khích kh năng sáng t o, trên c s đó nâng cao hi u qu s n xu tế ả ạ ơ ở ệ ả ả ấkinh doanh cho doanh nghi p.ệ

S d ng máy móc thi t b là m t n i dung c a công tác qu n lý v nử ụ ế ị ộ ộ ủ ả ố

c đ nh trong doanh nghi p, t o đi u ki n cho doanh nghi p ph n đ u hố ị ệ ạ ề ệ ệ ấ ấ ạgiá thành, ti t ki m lao đ ng s ng và lao đ ng văn hóa, tăng thu nh p choế ệ ộ ố ộ ậ

ng i lao đ ng và tăng tích luỹ cho doanh nghi p Do đó qu n lý t t máyườ ộ ệ ả ốmóc thi t b giúp cho doanh nghi p có th b o toàn và phát tri n v n kinhế ị ệ ể ả ể ốdoanh, rút ng n đ c th i gian s n su t và nâng cao hi u qu kinh doanh.ắ ượ ờ ả ấ ệ ả

Qu n lý và s d ng t t máy móc thi t b là m c tiêu thi t th c nh tả ử ụ ố ế ị ụ ế ự ấ

c a m i doanh nghi p, là m c tiêu c b n, lâu dài quy t đ nh s s ng cònủ ỗ ệ ụ ơ ả ế ị ự ố

c a m i doanh nghi p H n th n a trong n n kinh t th tr ng khi màủ ỗ ệ ơ ế ữ ề ế ị ườ

c nh tranh là ph ng th c duy nh t đ t n t i thì vi c qu n lý thi t bạ ươ ứ ấ ể ồ ạ ệ ả ế ịmáy móc l i càng có ý nghĩa h n c ạ ơ ả

Ngoài ra đ i v i các doanh nghi p xât l p thì vi c qu n lý và s d ngố ớ ệ ắ ệ ả ử ụmáy móc thi t b có hi u qu còn giúp doanh nghi p tham gia đ u th uế ị ệ ả ệ ấ ầcác công trình có quy mô l n, giá tr cao v i s đòi h i kh t khe c a chớ ị ớ ự ỏ ắ ủ ủ

đ u t Bên c nh đó chính y u t này sẽ góp ph n t o năng l c thi côngầ ư ạ ế ố ầ ạ ựcho doanh nghi p và góp ph n t o nên th ng l i trong công tác đ u th u.ệ ầ ạ ắ ợ ầ ầ

4 M t s quan đi m đánh giá hi u qu s d ng máy móc thi t b ộ ố ể ệ ả ử ụ ế ị

Máy móc thi t b là m t b ph n l n nh t, ch y u nh t trong tế ị ộ ộ ậ ớ ấ ủ ế ấ ư

li u lao đ ng và quy t đ nh năng l c s n su t c a m i doanh nghi p.ệ ộ ế ị ự ả ấ ủ ỗ ệChínhvì v y công tác qu n lý và s d ng máy móc thi t b đang là v n đậ ả ử ụ ế ị ấ ềthu hút đ c nhi u s quan tâm nghiên c u b i lẽ th c tr ng ho i đ ngượ ề ự ứ ở ự ạ ạ ộ

s n xu t kinh doanh đang t n t i nh ng l ng phí l n trong s d ng máyả ấ ồ ạ ữ ả ớ ử ụmóc thi t b ế ị

 Quan đi m 1 ể : Qu n lý s d ng máy móc thi t b theo đúng công d ng :ả ử ụ ế ị ụ

M i lo i máy móc thi t b đ u có tính năng tác d ng và nhi m vỗ ạ ế ị ề ụ ệ ụkhác nhau có vai trò khác nhau trong quá trình s n xu t và ch t o s nả ấ ế ạ ả

ph m Do v y v n đ đ t ra là ph i s d ng thi t b đúng v i kh năngẩ ậ ấ ề ặ ả ử ụ ế ị ớ ả

v n có c a nó thì m i phát huy đ c tác d ng và m i đ t h t đ c năngố ủ ớ ưọ ụ ớ ạ ế ượ

su t v n có c a nó Khi các thi t b này đ c b trí theo đúng th i gian vàấ ố ủ ế ị ượ ố ờkhông gian thì chúng m i đ c s d ng có hi u qu , khai thác đ c h tớ ượ ử ụ ệ ả ượ ếcông su t và tránh lãng phí trong quá trình s n su t.ấ ả ấ

 Quan đi m2 ể : Qu n lý s d ng máy móc thi t b theo đúng đ nh m c sả ử ụ ế ị ị ứ ử

d ng:ụ

Đ nh m c s d ng quy đ nh m c tham gia c a máy móc thi t b vàoị ứ ử ụ ị ứ ủ ế ịquá trình s n xu t trong nh ng giai đo n nh t đ nh M c tham gia nàyả ấ ữ ạ ấ ị ứ

đ c tính toán sao cho đó là m c t i u nh t phù h p v i kh kh năngượ ứ ố ư ấ ợ ớ ả ả

hi n t i c a máy móc thi t b Khi đó s tham gia c a máy móc thi t b m tệ ạ ủ ế ị ự ủ ế ị ộ

m t phát huy h t công su t s d ng c a chúng m t khác v n duy trì đ cặ ế ấ ử ụ ủ ặ ẫ ượ

th i gian s d ng lâu dài,h n ch nh ng t n th t do vi c s d ng v tờ ử ụ ạ ế ữ ổ ấ ệ ử ụ ượ

đ nh m c gây ra Do v y vi c qu n lý s d ng máy móc thi t b theo đ nhị ứ ậ ệ ả ử ụ ế ị ị

m c không ch s d ng t i đa năng l c s n su t hi n có mà còn có ý nghĩaứ ỉ ử ụ ố ự ả ấ ệduy trì kh năng s d ng maý móc lâu dài.ả ử ụ

 Quan đi m 3 ể : Qu n lý s d ng máy móc thi t b nh m nâng cao ch tả ử ụ ế ị ằ ấ

l ng s n ph m.ượ ả ẩ

Ch t l ng s n ph m là y u t s ng còn quy t đ nh tr c ti p đ nấ ượ ả ẩ ế ố ố ế ị ự ế ế

hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Trong th i đ i ngày nayệ ả ả ấ ủ ệ ờ ạkhi cu c cách m ng khoa h c kỹ thu t đang đ t đ n đ nh cao c a s phátộ ạ ọ ậ ạ ế ỉ ủ ựtri n, khi mà ngày càng nhi u các thành t u khoa h c kỹ thu t đang đ cể ề ự ọ ậ ượ

áp d ng vào s n xu t b g cách ta ra các dây truy n công ngh hi n đ iụ ả ấ ằ ọ ề ệ ệ ạthì v n đ s n ph m ch t l ng đ c các doanh nghi p quan tâm h n c ấ ề ả ẩ ấ ượ ượ ệ ơ ả

Đ làm đ c đi u này thì m i doanh nghi p ph i làm t t công tác qu nể ượ ề ỗ ệ ả ố ảlý,s d ng máy móc thi t b sao cho s m ph m s n xu t ra đ t ch t l ngử ụ ế ị ả ẩ ả ấ ạ ấ ượ

d n v giá tr cũng nh giá tr s d ng c a máy móc thi t b x y ra c khiầ ề ị ư ị ử ụ ủ ế ị ả ả

ho t đ ng cũng nh khi không ho t đ ng Chính t đ c thù này mà đ t raạ ộ ư ạ ộ ừ ặ ặ

v n đ là ph i đ t ra ph i s d ng qu n lý làm sao đ hao mòn máy mócấ ề ả ạ ả ử ụ ả ểthi t b là h p lý tránh lãng phí không c n thi t N u máy móc thi t bế ị ợ ầ ế ế ế ịtham ra s n xu t cùng v i hai y u t là nguyên li u và lao đ ng đ s nả ấ ớ ế ố ệ ộ ẻ ả

xu t ra s n ph m nh m tuân th theo nh ng tiêu chu n v an toàn laoấ ả ẩ ằ ủ ữ ẩ ề

d ng và đ nh m c s d ng khi đó s gi m v giá tr c a chúng là đi uộ ị ứ ử ụ ự ả ề ị ủ ềkhông th tránh kh i và hao mòn lúc đó là h p lý.ể ỏ ợ

 Quan đi m 5 ể : Qu n lý s d ng máy móc thi t b theo dúng ch đ b oả ử ụ ế ị ế ộ ả

d ng và s a ch aưỡ ử ữ

Qu n lý s d ng máy móc thi t b theo dúng ch đ b o d ng vàả ử ụ ế ị ế ộ ả ưỡ

s a ch a đòi h i ph i theo dõi th c hi n các ph ng pháp t ch c kỹử ữ ỏ ả ự ệ ươ ổ ứthu t,ph c v b o d ng ki m tra và s a ch a nh m gi m hao mòn ngănậ ụ ụ ả ưỡ ể ử ữ ằ ả

ng a s c , đa mnr b o ho t đ ng bình th ng c a máy móc thi t b N uừ ự ố ả ạ ộ ườ ủ ế ị ếmáy móc thi t b không đ c b o qu n t t, không ch p hành n i quy,quyế ị ượ ả ả ố ấ ộ

t c b o d ng an toàn kĩ thu t đi n sẽ làm chúng gi m d n giá tr s d ngắ ả ưỡ ậ ệ ả ầ ị ử ụgây ra t n th t trong qu n lý s n xu t M t khác khoa h c ngày càng ti nổ ấ ả ả ấ ặ ọ ế

b do v y s hao mòn vô hình c a máy móc thi t b ngày càng nhanh, sộ ậ ự ủ ế ị ựthay th là khó tránh kh i Đ h n ch lo i hao mòn này và tránh choế ỏ ể ạ ế ạdoang nghi p ph i liên t c đ i m i thi t b thì cánh th c ch y u nh t làệ ả ụ ổ ớ ế ị ứ ủ ế ấmáy móc thi t b ph i ho t đ ng liên t c, h t kh năng s n su t đ giá trế ị ả ạ ộ ụ ế ả ả ấ ể ị

c a máy móc sẽ hoàn toàn chuy n h t vào s n ph m m t cách nhanhủ ể ế ả ẩ ộchóng nh t và doanh nghi p có th áp d ng ph ng pháp kh u hao t oấ ệ ể ụ ươ ấ ạ

đi u ki n thu h i v n đ u t ban đ u Do đó khi đánh giá hi u qu c aề ệ ồ ố ầ ư ầ ệ ả ủ

qu n lý s d ng máy móc thi t b ph i nh t quy t đ c p đ n vai trò c aả ử ụ ế ị ả ấ ế ề ậ ế ủcông tác b o d ng s a ch a đ máy móc thi t b ho t đ ng t t.ả ưỡ ử ữ ể ế ị ạ ộ ố

 Quan đi m 6 ể : Qu n lý s d ng máy móc thi t b nh m th c hi n m cả ử ụ ế ị ằ ự ệ ụtiêu kinh doanh t ng h p:ổ ợ

Qu n lý s d ng máy móc thi t b có hi u qu là vi c s d ng chúngả ử ụ ế ị ệ ả ệ ử ụvào nhi u m c tiêu khác nhau, ph c v ngày càng t t h n cho m c đíchề ụ ụ ụ ố ơ ụ

ph c v kinh doanh c a doanh nghi p Cho dù mang b n ch t nh th nàoụ ụ ủ ệ ả ấ ư ếthì m c tiêu c a doanh nghi p là t i đa hoá l i nhu n, đ làm đ c vi cụ ủ ệ ố ợ ậ ể ượ ệnày thì doanh nghi p không th ch d a vào m t y u t nào mà c n có sệ ể ỉ ự ộ ế ố ầ ự

k t h p ch t chẽ gi a các y u t Trong đó s k t h p gi a các y u t v n,ế ợ ặ ữ ế ố ự ế ợ ữ ế ố ốmáy móc thi t b , v t li u lao đ ng có ý nghĩa quy t đ nh N u máy mócế ị ậ ệ ộ ế ị ếthi t b đ c b trí m t cách khoa h c, k t h p v i vi c th ng xuy n,ế ị ượ ố ộ ọ ế ợ ớ ệ ườ ếnâng cao tính năng tác d ng và s d ng h t công su t thì sẽ t o cho doangụ ử ụ ế ấ ạnghi p ti t ki m v n đ u t , v t li u, ti t ki m s n xu t và ti t ki m v nệ ế ệ ố ầ ư ậ ệ ế ệ ả ấ ế ệ ố

đ u t , v t li u đ a vào s n xu t và chi phí nhân công Chính lúc nàyầ ư ậ ệ ư ả ấdoang nghi p sẽ có c h i m r ng th tr ng m r ng quy mô kinhệ ơ ọ ở ộ ị ườ ở ộdoanh, trên c s đó máy móc thi t b ngày càng phát huy h t năng l c s nơ ở ế ị ế ự ả

xu t c a mình và hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p không ng ngấ ủ ệ ả ủ ệ ừnâng cao

II HAO MÒN VÀ KH U HAO MÁY MÓC THI T B Ấ Ế Ị

1 Hao mòn máy móc thi t b ế ị

Hao mòn là s g m d n c a máy móc thi t b do s d ng, do nhự ả ầ ủ ế ị ử ụ ả

h ng c a t nhiên ho c ti n b c a khoa h c kỹ thu t Máy móc thi t bưở ủ ự ặ ế ộ ủ ọ ậ ế ị

là tài s n c đ nh tham gia nhi u l n vào quá trình s n su t và chuy n d nả ố ị ề ầ ả ấ ể ầgiá tr c a nó vào giá tr c a s n ph m Sau m i l n s d ng giá tr c aị ủ ị ủ ả ẩ ỗ ầ ử ụ ị ủmáy móc thi t gi m d n g i là hao mòn Hao mòn là quá trình x y raế ả ầ ọ ả

th ng xuyên, liên t c đ i v i máy móc thi t b ngay c khi s d ng và khiườ ụ ố ớ ế ị ả ử ụkhông s d ng S hao mòn này có th h n ch ch không lo i b đ c ử ụ ự ể ạ ế ứ ạ ỏ ượ

1.1 Hao mòn h u hình ữ

Hao mòn h u hình là hao mòn máy móc thi t b g n li n v i quáữ ế ị ắ ề ớtrình s d ng và tác đ ng c a y u t t nhiên M c đ hao mòn h u hìnhử ụ ộ ủ ế ố ự ứ ộ ữ

t l thu n v i th i gian và c ng đ s d ng máy móc thi t b ỷ ệ ậ ớ ờ ườ ộ ử ụ ế ị

S hao mòn này làm cho máy móc thi t b m t d n nh ng thu c tínhự ế ị ấ ầ ữ ộkinh t kỹ thu t c a mình, do đó làm m t d n giá tr c a máy móc thi t bế ậ ủ ấ ầ ị ủ ế ị

d n đ n gi m giá tr c a chúng: Các Mác đã nh n xét lo i hao mòn nàyẫ ế ả ị ủ ậ ạ

nh sau:”S hao mòn v t ch t c a máy móc thi t b có hai lo i:m t lo iư ự ậ ấ ủ ế ị ạ ộ ạhao mòn là do vi c s d ng máy móc thi t b gi ng nh đòng ti n b haoệ ử ụ ế ị ố ư ề ịmòn trong l u thông M t lo i khác là do s d ng gi ng nh l i g mư ộ ạ ử ụ ố ư ưỡ ươkhông b han g khi n m trong l i g m”.ị ỉ ằ ưỡ ươ 1

Do đó lo i hao mòn th nh t ít hay nhi u t l thu n v i vi c sạ ứ ấ ề ỉ ệ ậ ớ ệ ử

d ng máy móc thi t b ,ng c l i trong lo i hao mòn th hai trong m tụ ế ị ượ ạ ạ ứ ộ

ch ng m c nào đó l i t l ngh ch v i s s d ng máy móc thi t b Trongừ ự ạ ỉ ệ ị ớ ự ử ụ ế ị

đi u ki n làm vi c bình th ng vi c s d ng máy móc thi t b sẽ gây raề ệ ệ ườ ệ ử ụ ế ịhao mòn h p lý sẽ đ c bù đ p b ng cách chuy n d n vào gía tr s nợ ượ ắ ằ ể ầ ị ả

ph m s n xu t đó chính là quá trìng kh u hao thi t b ẩ ả ấ ấ ế ị

Nh ng nhân t nh h ng đ n hao mòn h u hình ph i k đ n là cácữ ố ả ưở ế ữ ả ể ếnhân t do ch t l ng c a vi c ch t o, ch t l ng c a công tác l p đ t,ố ấ ượ ủ ệ ế ạ ấ ượ ủ ắ ặcác nhân t ph thu c vào môi tr ng t nhiên c a khu v c s n xu t.ố ụ ộ ườ ự ủ ự ả ấ

Nh ng tác đ ng c a nhân t này có th gi m đi đáng k n u doanh nghi pữ ộ ủ ố ể ả ể ế ệ

th c hi n t t công tác b o d ng, b o qu n qu n lý công tác máy mócự ệ ố ả ưỡ ả ả ảthi t b Nhanh tróng đ a máy móc thi t b vào s n xu t, tuân th các quyế ị ư ế ị ả ấ ủ

t c v an toàn kỹ thu t Nhanh tróng khai thác s d ng h t công su t máyắ ề ậ ử ụ ế ấmóc thi t b đ gi m th i gian kh u hao, tránh tình tr ng máy móc thi t bế ị ể ả ờ ấ ạ ế ị

ng ng ho t đ ng, h ng hóc tr c th i gian quy đ nh Ngoài ra doanhừ ạ ộ ỏ ướ ờ ịnghi p còn ph i giáo d c tinh th n t giác c a ng i công nhân trong vi cệ ả ụ ầ ự ủ ườ ệquy đ nh b o qu n máy móc thi t b , nâng cao trình đ s d ng t o đi uị ả ả ế ị ộ ử ụ ạ ề

ki n cho vi c s d ng máy móc thi t b ngày càng nhi u s n ph m có ch tệ ệ ử ụ ế ị ề ả ẩ ấ

l ng t t.ượ ố

1.2 Hao mòn vô hình

1 CácMác, tư bản, Tiếng việt tập I, quyển I tr 510

Hao mòn vô hình máy móc thi t b là t n th t m t ph n máy mócế ị ổ ấ ộ ầthi t b không ph thu c vào chúng m t đi các thu c tính kỹ thu t.ế ị ụ ộ ấ ộ ậ 2

Hao mòn này th ng x y ra d i hai hình th c c b n :ườ ả ướ ứ ơ ả

- Hình th c th nh t bi u hi n ch giá tr c a máy móc thi t bứ ứ ấ ể ệ ở ổ ị ủ ế ị

m t đi do tăng năng su t trong ngành s n xu t ra chúng Hình th c nàyấ ấ ả ấ ứkhông d n đ c n ph i thay th các thi t b đang ho t đ ng b ng thi t bẫ ế ầ ả ế ế ị ạ ọ ằ ế ị

m i B i vì trình đ kỹ thu t c a thi t b m ivà thi t b đang ho t đ ng làớ ở ộ ậ ủ ế ị ớ ế ị ạ ộ

nh nhau Song vi c áp d ng r ng rãi máy móc thi t b có giá tr th p h nư ệ ụ ộ ế ị ị ấ ơ

d n t i vi c máy móc thi t b mua s m lúc tr c b m t m t ph n giá tr ẫ ớ ệ ế ị ắ ướ ị ấ ộ ầ ị

- Hình th c th hai là do s ti n b v t b c cua khoa h c kỹ thu tứ ứ ự ế ộ ượ ậ ọ ậlàm xu t hiên ngày càng nhi u các th h máy móc thi t b m i tiên ti nấ ề ế ệ ế ị ớ ế

và hi n đ i có tính năng s d ng h n h n các thi t b cũ t đó làm cho cácệ ạ ử ụ ơ ẳ ế ị ừthi t b tr c đó tr nên l i th i,l c h u ,s n ph m kém c nh tranh vàế ị ướ ở ỗ ờ ạ ậ ả ẩ ạ

d n đ n vi c là c n ph i thay th chúng Đây chính là y u t làm cho haoẫ ế ệ ầ ả ế ế ốmòn vô hình máy móc thi t b tăng r t nhanh và n u doanh nghi p khôngế ị ấ ế ệ

k p th i n m b t nhanh các xu th này r t có th dãn t i tình tr ng thuaị ờ ắ ắ ế ấ ể ớ ạthi t trong m t th tr ng mà s c nh tranh ngày càng tr nên kh c li t.ệ ộ ị ườ ự ạ ở ố ệ

2 Kh u hao máy móc thi t b ấ ế ị

Kh u hao máy móc thi t b là ph ng pháp xác đ nh b ph n giá trấ ế ị ươ ị ộ ậ ịmáy móc thi t b t ng ng v i hao mòn đ c chuy n d ch vào giá tr c aế ị ươ ứ ớ ượ ể ị ị ủ

s n ph m, đ c tính t ti n bán s n ph m hay doanh thu bán hàng vàả ẩ ượ ừ ề ả ẩ

đ c tính luỹ l i trong quỹ kh u hao c b n M c đích c a vi c tính kh uượ ạ ấ ơ ả ụ ủ ệ ấhao trong doanh nghi p là đ tính toán chính xác giá thành hay giá bán s nệ ể ả

ph m, b o toàn v n c đ nh c a doanh nghi p và k ho ch hoá cônh tácẩ ả ố ố ị ủ ệ ế ạ

đ u t và hoàn tr v n đ u t cho doanh nghi p.ầ ư ả ố ầ ư ệ

Thông qua quá trình kh u hao, doanh nghi p có th t p h p đ cấ ệ ể ậ ợ ượ

m t b ph n v n nh s ti n trích kh u hao t giá tr c a s n ph m hàngộ ộ ậ ố ờ ố ề ấ ừ ị ủ ả ảhoá th c hi n S ti n này đ c t p trung trong quỹ kh u hao c b n c aự ệ ố ề ượ ậ ấ ơ ả ủdoanh nghi p và khi c n đ c dùng đ đ u t cho vi c c i ti n, đ i m iệ ầ ượ ể ầ ư ệ ả ế ổ ớmáy móc thi t b Do v y ta th y r ng quỹ kh u hao c b n c a doanhế ị ậ ấ ằ ấ ơ ả ủnghi p đ c s d ng v i hai m c đích là:ệ ượ ử ụ ớ ụ

- Th nh t: Doanh nghi p s d ng m t ph n trong quỹ v n này khôiứ ấ ệ ử ụ ộ ầ ố

ph c m t ph n giá tr máy móc thi t b thông qua vi c s a ch a và hi nụ ộ ầ ị ế ị ệ ử ữ ệ

2 CácMác, tư bản, Tiếng việt tập I, quyển I tr 510

đ i hoá máy móc thi t b Đây là vi c đ c ti n hành th ng xuyên trên cạ ế ị ệ ượ ế ườ ơ

s k ho ch s a ch a d phòng c a doanh nghi p.ở ế ạ ử ữ ự ủ ệ

- Th hai: Doanh nghi p s d ng m t ph n v n còn l i đ mua s mứ ệ ử ụ ộ ầ ố ạ ể ắthi t b m i thay th cho máy móc thi t b cũ không còn s d ng đ cế ị ớ ế ệ ị ử ụ ượ

n a Đây không ph i là ho t đ ng th g xuyên mà là công vi c có tínhữ ả ạ ộ ườ ệ

ch t đ nh kỳ theo k ho ch đ i m i c a doanh nghi p nh ng nó đòi m tấ ị ế ạ ổ ớ ủ ệ ư ộ

l ng v n không nh ươ ố ỏ

Trên th c t các doanh nghi p th ng th c hi n theo hình th cự ế ệ ườ ự ệ ứ

kh u hao c b n và s a ch a l n nh m khôi ph c đ u t mua s m máyấ ơ ả ử ữ ớ ằ ụ ầ ư ắmóc thi t b và bù đ p nh ng giá tr b ra trong quá trình s a ch a máyế ị ắ ữ ị ỏ ử ữmóc thi t b doanh nghi p V m t k toán thì kh u hao s a ch a l n làế ị ở ệ ề ặ ế ấ ử ữ ớ

m t kho n tính tr c đ t o ngu n nh ng khi th c hi n trên th c t độ ả ướ ể ạ ồ ư ự ệ ự ế ể

s a ch a máy móc thi t b thì kho n chi th c t đó l i đ c tính vào giá trử ữ ế ị ả ự ế ạ ượ ịkinh doanh

Ti n tính kh u hao là hình thái ti n t c a giá tr máy móc thi t bề ấ ề ệ ủ ị ế ịđang ho t đ ng đ c chuy n sang s n xu t và tính vào giá thành s nạ ộ ượ ể ả ấ ả

ph m L ng ti n tính kh u hao hàng năm ph thu c vào hai y u t :ẩ ượ ề ấ ụ ộ ế ố

+ Giá tr trung bình hàng năm c a máy móc thi t b ị ủ ế ị

+ T l kh u hao là t s ph n trăm gi a s ti n trích kh u hao hàngỉ ệ ấ ỷ ố ầ ữ ố ề ấnăm so v i giá tr trung bình hàng năm c a máy móc thi t b T l haoớ ị ủ ế ị ỷ ệmòn này ch rõ giá tr c a máy móc thi t b đ c bù đ p trong bao nhiêuỉ ị ủ ế ị ượ ắnăm Vi c xác đ nh t l kh u hao là công vi c h t s c quan tr ng và c nệ ị ỷ ệ ấ ệ ế ứ ọ ầthi t trong công tác qu n lý máy móc thi t b Đ nh ra t l kh u hao th pế ả ế ị ị ỷ ệ ấ ấlàm cho hao mòn máy móc thi t b ch m l i, th i gian kh u hao dài ra vàế ị ậ ạ ờ ấgián ti p kìm hãm quá trình phát tri n c a khao h c kỹ thu t N u t lế ể ủ ọ ậ ế ỷ ệ

kh u hao quá cao sẽ làm cho giá thành s n ph m tăng lrên, không tiêu thấ ả ẩ ụ

đ c s n ph m Do v y mà vi c xác đ nh đ c m t t l kh u hao h p lýượ ả ẩ ậ ệ ị ượ ộ ỷ ệ ấ ợ

là vi c r t c n thi t trong quá trình t o l p quỹ kh u hao cho doanhệ ấ ầ ế ạ ậ ấnghi p M i loa máy móc thi t b dùng trong quá trình s n xu t đ u cóệ ỗ ị ế ị ả ấ ề

nh ng tính năng tác d ng đ c đi m khác nhau Cho nên m c đ s d ngữ ụ ặ ể ứ ộ ử ụ

c a chúng cũng khác nhau Chính vì v y mà không có m t t l kh u haoủ ậ ộ ỉ ệ ấchung cho m i lo i máy móc thi t b trong doanh nghi p.ọ ạ ế ị ệ

3 Các ph ươ ng pháp tính kh u hao c b n ấ ơ ả

Trong quá trình s d ng máy móc thi t b luôn b hao mòn ,năngl cử ụ ế ị ị ự

ph c v s n su t kinh doanh luôn b gi m đi, đ n m t th i gian nh t đ nhụ ụ ả ấ ị ả ế ộ ờ ấ ị