Đảng cộng sản việt nam với việc cải cách nền hành chính nhà nước

lổ chức bộ máy và xáv dựng, kiện toàn dội ngũ cán bộ, công chức... Hổ Chí Minh coi trọng việc tô chức I>à hoại động của nền hành chinh nhá nước theo Hiến pháp vá pháp luật.. Hổ Chí Minh

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

Ngày nay không chì ò nước la mà tại n h iể u nước ir é n t h ế giới, cái cách nén h à n h chính dang là một vấn đé m an g tíĩih toàn cẩu là dộng lực thủc đẩy lả n g cruòng k m h tế p h á t m ề n dãn c h ủ và các lình vực cúa đòi sông xă hội.

T ừ nảm 1986, Dâng ta đ ả chu lrương cài cách n ề n h à n h chính vót n h ữ n g nội dung, phương hướng và giài pháp th ự c hiện

cụ ihể, sá n g lạo Từ việc xác dịnh những n g u y én n h â n của tình

h in h k h ủ n g h oàng k in h te • xă hội trẳm trọng, cõng tác tổ chửc

c á n b ô c h ư a n g a n g t ầ m v ớ i v ẻ u c ẩ u n h i ệ m v ụ c ủ a c á c h m ạ n g , Dãng đả dể ra một cuộc cải cách Idn về tổ chửc, góp p h ẳ n nâng cao n â n g lực cho dội ngũ cán bộ quân lý đõì mói phương th ú c và

phung cách làm việc, bổi duõng nhản tài giảm bói ciẳu môi

song n h ì n c h u n g bộ máy h à n h chinh vân còn cổng kềnh và

dổng bộ Irẻn cấc m ặ t cái cách th ể rhê h à n h chíỉih lổ chức bộ

máy và xáv dựng, kiện toàn dội ngũ cán bộ, công chức.

Song cái cách nền h à n h chính mới thực chát cổ r h á l lượng

và gắn với đổi mài kinh t ế • chính Irị, b á l đẩu từ Đạì hộỉ Dáng

lần th ử IX Trong nhiệm kỳ này Đ á n g chù trương đáy m ạ n h déng bộ cẩi cách h à n h chinh, di s â u cảí cách th ể chế dơn guin hỏa các th ủ tụ c h à n h chinh và thực hiện lốl co c h ế "mộl r ú a ' \ tiếp tục đổi mối tổ chức bộ mảy, p h á i h u y dân chú, t á n g cưòng

p h á p chế, thúc đây p h á i tr iể n kinh lẻ • xà hội,

Nhiệm kỳ Đại hội Đ á n g lẩ n t h ử X, cải cách h à n h chính tỉèp tục được chủ trọng; các t h ủ tục h à n h chính được th ỗ n g n h ấ t và công khai, dồng thòi dả th í diểm bưốc dầu Việc đỏi mãi vẻ tổ chức bộ máy chính quvén à địa phương có hiệu quả.

Trong n h ú n g nàm sàp tới Đ à n g chù trương tiếp lục đẩy

m ạn h cải cách h à n h chính, n h â i là t h ủ tục h à n h chính; giám

m ạn h và bải bò các loại t h ủ tụ c h à n h c h in h gảy phiền h à cho tố

c h ủ c v à cõng d â n : n â n g Câo n ả n g lực chá't lư ợ n g x á y d ự n g v à tổ chửc thực hiện các cơ chế chinh sách; đẩv m ạn h xă hội hóa CÁC

loại dịch vụ công p h ù hợp vói kinh t ế thị trư òng đ ịn h hướng xă hội chủ nghĩa.

Đề giúp b ạ n đọc có th ê m tàì liệu nghién cứu vể tĩnh vực này, N h à x u ấ t b ả n C hính trị quốc gia • Sự t h ậ t x u ấ t b ả n cuốn

sách chuyén khảo Đ ả n g C ộn g s ả n V iệt N am vởị v iệ c cải

c á c h n ể n h à n h c h in h nh à nước của TS Trần Đinh Thảng

C hủ nhiệm bộ môn Lịch SỪ Dảng, thuộc Học viện Kỷ t h u ộ t

Q u â n aự bién soạn Nội d u n g cuốn sách tậ p t r u n g đi s ả u ^ h â n tích n hử ng v ấ n để lý lu ậ n và thực tiễn vể việc cải cách n é n h à n h

chính nhà nưốc dudì sụ lânh đạo của Đảng, dóng thòi rút ra một

LỜI NÓI ĐẨU

Nền h à n h chinh nhà nước là bộ p h ậ n râ’t q u a n Irọng tro n g cơ c ấ u n h à nước, là hộ thống bao gồm n h ữ n g vêu tô

về Ihê chê tổ chức bộ máv nguồn n h á n lực và các phương tiện v ậ t chấl kỷ t h u ậ i cần ihiếi d ể đ ả m n h ậ n chức nảng tliực’ thi quyển h à n h pháp; q u á n lý điểu h à n h các lĩnh vực tro n g dđi sống xã hội và thực thi quyển lực cùa n h á n dân

N à n g lực quvền lực hiệu lực của n h à nước xél đến cùng đều ih ể hiện ở hiệu lực hiệu quà h oạt động của nền h à n h

c h i n h q u ô c gia.

Hđn nủa t h ế kỳ qua dưới sự lã n h đạo của Đảng, nền

h à n h chính nưóc la không ngừng được xây dựng và kiện toàn, dà p h á t huv vai trò chửc nàng, nhiệm vụ ^ u ả n lý và diều h à n h d ấ t nước trong sự nghiệp đ ấ u t r a n h giải phóng dãn tộc thống n h ấ t đ ấ t nước, xây d ự n g và bào vệ Tồ quôc

xã hội chú nghĩa T ừ n ă m 1986 đ ấ t nước bước vào thòi kỳ đổi mới toàn diện, lấy đổi mói kinh l ế làm trọng tâm chuvển nền kinh tê k ê hoạch hoá t ậ p t r u n g q u a n liêu, bao cấp s a n g nền kinh té ihị Irưòng dịnh hướng xà hội chủ nghĩa, dã dản dến sự t h a y đôi t ấ t yếu về mối q u a n hệ, dối tưỢng p h ạ m vi nội dung, cơ chế phương thứ c q u ả n lý

và d ậ t ra yêu cầu phải n â n g cao hiệu lực hiệu q u ả quản

lý h à n h c h ín h n h à nước dôì vởi các quá tr in h kinh tẽ • Xíì hội C ù n p với quá trìn h lãnh đạo dổi mới loàn diện (lấl nướr O àn g đã lã n h dạo xây dựng nến h à n h chinh nhã nưỏc t h u được’ n h iều kết quả q u a n trọng Song, việc xây

d ự n g và hoạt động cúa nền h à n h chính n h à nước vần chưa d á p ứ n g yêu cầu của sự nghiệp dôi mới Hệ thống

th ế chê h à n h c h ín h dược xâv dựng và lừ n g bước bổ sung,

p h á t triể n, n h ư n g vẩn chưa đầy dủ thiếu dồng bộ nhiều

t h ủ tục h à n h c h in h còn rườm rà; bộ máy đã đượo diều chình, s ắp xếp, n h ư n g vẫn ròn nhiểu t ầ n g nấc chức nãng nhiệm vụ của các cơ q u a n chưa dược p h â n định rõ ràng, còn chồng chéo, tr ù n g lặp nhiều khi cản trỏ lẫn nhau,

h ạ n c h ế đến hiệu lực hiệu quả q u ả n !ý n h à nước: đội ngũ

c án bộ, công chức h à n h chính luy dã đưọc x á t dựng,

n h ư n g vẫn còn h ạ n chế, b ấ t cập một bộ p h ậ n không nhỏ thoái hoá biến châ”t, vêu kém vể phẩm c h ấ t và n ả n g lực; nguồn tà i c h ín h công chưa được q u ả n lý, sử dụn g tối

Đ á n h giá tổng q u á t n h ũ n g h ạ n chê đó Hội nghị lần thử

h a i B an C h ấ p h à n h T r u n g ương Đảng khoá VII đã chì rồ, chỗ vếu của hệ th ố n g các cơ q u a n h à n h p h á p lâu n a y vẫn

ỉà tì n h t r ạ n g t ậ p t r u n g q u a n liêu và trì trệ, vừa p h â n tán

th iế u th ố n g n h ấ t; bộ máy r ấ l cồng kềnh, h o ạ t động kém

h iệ u lực và h iệ u quả đã trỏ t h à n h “lực cản” đỏì với sự

p h á t tr iể n k in h t ế • xã hội,

T hực tiễn công cuộc đổi mới toàn diện đ ấ t nước dà dặt

r a yêu cầu k h á c h quan, dòi hỏi phải cải cách, xây d ự ng và

p h á t tr iể n nển h à n h chính quốc gia dân chủ hiện dại Đáy là v ấ n để được Đảng N h à nước và toàn xã hội đặc

biệt q u a n tâ m cài cách, xâv d ự ng nền h à n h chính nhà

cài cách, xâv dự n g nén h à n h c h ín h n h à nước tro n g

n g h iệ p đổi mới đ ấ t nưỏc là rắi e ầ n th ié l, có ý n g h ía lý

l u ậ n và thực tiễn s á u sắc Qua dỏ góp p h ầ n vào việc tiếp

l ụ c b ổ s u n g , p h á t t r i ể n , h o à n t h i ộ n d ư ờ n g lôì v à n ả n g c a o

n ã n g lực lồnh đạo chỉ đạo thực tiễn c ú a Đ ả n g vể xây

d ự n g nên h à n h c h ín h quôc gia đ á p ứ n g vêu cầu p h á t

I r i ể n c ủ a c ỏ n g c u ộ c d ổ i mớĩ, d á y m ạ n h c ò n g n g h i ệ p h ó a

h iệ n dại hóa dà't nước

Cuốn sá ch Đ à n g C ộ n g a à n V i ệ t N a m v ở i v i ệ c c ả i

c á c h n ề n h à n h c h i n h n h à niểởc, p h ả n tích , lu ậ n giài có

cần cứ khoa học tr ê n cà phươni? diộn lý l u ậ n và ihực tiễn

dể là m rỏ yêu cầu t ấ t yếu k h á rh q u a n c ú a Đ ả n g l â n h d ạ o

ra i cách, xáy dự n g nên h à n h chính n h à nước trong còng

cuộc dổi mới d ấ t nước; p h â n tích, k h á i q u ả t v à hệ th ô n g hoá chuyên s á u các q u a n điếm, c h ú tr ư ơ n g và q u á t r ì n h lãiìh đạo ihực h iệ n c h ủ trương r ủ a Đ ả n g vế r ả i cách, xây

d ự n g nén h à n h c h ín h n h à nước Irong ổự n g h iệ p đổi mới

d ấ t nưốc: d á n h giá k h á c h quan, ró cO sỏ khoa học vể k ế t

q u ả lãnh đ ạ o và r ú t ra một sô k in h ngh iệ m c h ủ yếu tro n g

q u á trìn h l â n h dạo, chỉ dạo cải cách, xâv d ự n g n ế n h à n h

r h í n h n h à nước tro n g thòi kỳ mỏi Q u a đó, k h á n g đ ịn h »ự

p h á t triể n vể t ư d u v lý lu ậ n và n ả n g lực lă n h đạo, chỉ đ ạ o thực tiễn của D ản g đôì vỏi việc xâv d ự n g n ề n h à n h c h ín h

n h à n ư ỏ c d â n c h ù h i ệ n d ạ i t r o n g c ỏ n g cu ộ v dố i mỏi (lAl

nưck' n h i ộ m v ụ t r ọ n g t â m t r o n g x â y (iựníĩ N h à nưííc

p h á p <Ịuyến xả hội c h ủ n g h ĩ a Việl N a m

v à c á c cớ q u a n r h u y ẽ n m ò n ih u i V c á c bộ v à ù v b a n n h ã n

d â n c á c c ấ p : 3) B a n g i á m dốc, b a n l ă n h đ ạ o c â r cơ q u a n

h à n h c h í n h , s ự n ịĩhiệ p; 4) C á n bộ ( n h à n v iên ) d i ế u h à n h

c ủ a cú q u a n , l ố chức.

H à n h c l i i n h c ò n d ư ự r hiốii t h e o n^Ịliia tụ*|) líì I"òng t á c

1 Xem Hội dóng Q uốc giii chì đạn b irn so ạn từ đ iể n b á c h khoa

Việt Nam: T ừ đién hách khoa Việt N am Nxb Từ Jién bách khoa

Hà NỘI 2()02 l 2.

T r ô n cơ Sí'i k ê i <|IIJÍ n g h i ó n v iiu f ủ a k h o a h(H' h à n h r h í n h

S )ĩh Ị q u y ế t Hội nụihì l ả n i h ử b n y Riin í ^ h ả p h à n h T r u n g iUU-i^ k h o n VUI v à N g h ị (luyíM Oỉii hội b in t h ứ IX c ủ a

(ỉưa n\ < hu Irư<mg rá i viirh tà i C’hính cồng Chính

p h u (ỉã c ụ t h ô h o á r h i i I r ư d n g r u a O ỉin g v à x â y (lụ n g

Chư<Pĩg tr ịn h tóììỊỉ th è cá ỉ cách h a n h c h ín h g t a i đ o ọ n 2 0 0 ! •

2010 tr ô n 1)0 n rìội ciun^: rai cí\ch thể chõ (’ái cách tổ rhử(’

l)ộ m á y , dổi môi I i ã n g c a o chíVl l ư ợ n g dội n g ủ r á n bộ còng

r h ứ r v à Cíìi chvh l à i c h í n h rỏniỉ.

T/iê cAr cù a n ề n h à n h c h in h n h á n ư iic là h ộ t h ô n g cíxv

v ã n h â ì ì ! u ậ t v â n b á n p h á | ) <|uy d ư ớ i lu ỉỉt t ạ o k h u n g p h á p

Iv ('ho viộc l ố c h ứ c v à h o ạ t iiộ n g c ủ a c á c cơ q u a n h à n h

<*hính n h à nư<V; \ì\m cơ s ỏ |)há|> iý c h o m ọi t ỏ c h ứ c v à r á

Đội ngũ cán hộ, công chức CÙQ nén hánh chinh nhà

nUik' b a o gỏni n h ù n g npư<Ji d ư ợ c t u v ể n (lụ n g , b ố n h i ộ m

báu vủ vào làm viộc ironB biên chẻ chính ihửc cúa bộ máv

h à n h c h í n h nhiì nưdc*: được’ xẾp v à o m ộ t n g ạ c h , b ậ c t r o n g

hộ th ô n g ngạch, bậc công clìức n h à nưỏc và dược hưỏng

k ítín g t ừ n g â n Kấch n h à nư<k'.

Tài c h ín h cồng cùa nền hánh chính nhà nước là m ộ t

t)ộ p h ậ n cúa hệ Ihỏng tàì chính nhà nước, n h ầ m phục vụ

v iệc t h ự c h i ọ n c á r c h ủ c n ờ n g n h i ệ m v ụ c ủ a n ề n h ồ n h

c h í n h n h à tniík' (!ối vói x ã hội, k h ô n g m a n g t í n h c h à t k i n h

d o a n h I h u lợì n h u ậ n

Cài cách nến hành chinh nhà nước là q u á t r ĩ n h l à m

cho bộ m áv h à n h chính n h à nước p h ù hợp VÓI vẽu cầu

p h á t t r i ể n k i n h t ê - x à hội dổì m ớ ) h ệ t h ố n g c h í n h t r i vả

cài cách bộ m áy n h à nưỏc; bao gổm một h ệ th ố n p lố chức

và dịnh chê có chửc n â n g thực th i q u y ể n h à n h phá p , tửc lồ

q u ả n ]ý c ô n g v iệc h ằ n g n g à y c ủ a n h à nUóc b à o d ả m Lô

chức th ự c hiện t h à n h công các n h iệ m v ụ chính trị cúa nhà nước Mục tiẽu của cải cách n ể n h à n h c h ín h n h à nước tro n g thòi kỷ đổi mới ò nưỏc ta là xây d ự n g một nền h à n h

c h í n h d á n c h ủ t r o n g s ạ c h , có h i ệ u ỉực, s ừ d ụ n ỵ đ ú n g

quvền lực, từ n g bước hiện dại công tá c q u á n lý có hiệu quả, p h ụ c vụ đắc lực nhiệm vụ c h ín h t r ị c ủ a N h à nước và lợi ích của n h â n dán

T h e o T ừ đ iể n t i ê n g V iệt, x â y d ự n g có n g h ía là là m nén, g â y d ự n g n é n , là m cho h i n h t h à n h Bỏi v ậ y , có

t h ể h iể u x ă y d ự n g nển h à n h c h i n h n h à n ư ớ c là q u á

t r ì n h tạ o n ẻ n m ột n ể n h à n h c h í n h quôc gia d ể d ả p ú n g vói y ê u c ẩ u q u ả n lý xă hội Đ ả n g l ả n h đ ạ o x ả y d ự n g n ể n

h à n h c h ín h n h à nước tr o n g c ô n g cu ộc đôi mới d â t nước

th ự c c h ấ t )à q u á tr in h D ả n g s ử d ụ n g t ổ n g hỢp cá c cả ch

thức, biện p h á p lá c động đ ế n n ể n h à n h c h í n h n h ả m xây

d ự n g n ê n m ộ t n ề n h à n h c h í n h đ á p ứ n g vói y è u c ầ u q u ả n

iỷ k in h t ế ' xă hội tro n g th ò i k ỳ đổi m ới đ ấ t nưdc Đ ó là

việc Đ ả n g ỉã n h đ ạ o b ằ n g d ư ỏ n g lối, c h ủ trư ơ n g , c h i n h sách; b ằ n g việc l ã n h đạo chỉ đ ạ o các cơ q u a n n h à nưôc

v iè n ư u t ú cỏ đú n à n g lực và p hãm c h ấ t vào là m việc

n h ả n vàn> n h á n đạo ở đó k h ỏ n g phải con người tồ n tại vì

p h á p lu ậ t, m ả p h á p l u ậ t tồn lạ i vi con ngưòi T u v nhièn,

do h ạ n chè bỏi hoàn c ả n h lịch sử C.Máo và Ph.Ảngghen

q u a n điểm, tư iưòng của C.Mác và Ph.Ả ngghen được

V l ỉ ^ n i n kê lhừa> p h á t Iriển trong q u á t r ì n h xây dựng

N h à nước kiểu mới • N h à nước xỏviét công nông, Nhà nưởc xả hội chú nghĩa Cùng với việc t h i ế t lập một hệ

th ô n g q u à n lý mới V.I.Lênin xúc tiến việc cái cảch híình

c h ín h d ể bao d ả m cho bộ m ảy n h à nước dược vận h à n h

th ỏ n g suốt

V l.Lônin kiên q u v ế t phẻ p h á n sự phiêu lưu, nóng vội

cả sự r ụ t rè bảo t h ủ trong cải cách h à n h chính O n g nói rằng, t r o n g to à n bộ lĩnh vực n h ủ n g q u a n hệ xâ hội kinh

lế chính trị, c h ú n g ta d ề u tỏ ra là cách m ạ n g “ghè gớm*\

N h ư n g về m ặ t câ'p bậc, vể m ặ t tôn trọng n h ữ n g h ìn h thức

và n h ữ n g t h ể lệ vé t h ủ tục h à n h chính thì “tín h cách mạng*' của c h ú n g ta lại thưòng h â v như ò n g chỗ cho linh

t h ầ n t h ủ cựu h ủ bại n h ấ t Người viết: nước ta sự táo

b ạ o tro n g n h ữ n g cỏng trìn h lý lu ậ n c h u n g dă song song

tổ n tại vóí t ín h r ụ t rè lạ lùng trước một cuộc cải cách h à n h

t h i ế t c h ù yếu n h ấ t tro n g lúc này, và c ũ n g vẫn còn là

nh iệ m vụ q u a n t r ọ n g n h ấ t tro n g n h ữ n g n ồ m sáp tới, là

k h ô n g n g ừ n g t i n h g iả n bộ m áy xôviết và giả m bỏt chi phí

1 V l.l^ n in : Toàn iộp, Nxb Tiến bộ, Mátxcơvâ, 1978 t 45>

t r

454-c ù a nó băng 454-cá454-ch giảm nhẹ biên 454-chế 454-cải tiến tổ 454-chứ454-c, xoá

bỏ t á c p h o n g lể m ề h à n h c h i n h , b ệ n h q u a n l i ê u v à g i ả m

bớt các khoán chi tiêu phi s à n xuất"'

V.l.Lênin đã d ặ t vân đề tiết kiệm trong xây d ự n g bộ máy h à n h chính n hà nước cả trong s à n xuất và tiê u dùng, trong h o ạ t động s ả n x uất và hoạt động q u ả n lý, tro n g xây

d ự n g bộ máy, trong hình t h à n h lu ậ t pháp, cà vể thòi gian, công sửc lao dộng và phương ihức sử d ụ n g hợp lý các nguồn lực, bảo đ ả m p h á t huv tối ưu các nguồn lực có được Ngưòi chì rõ: “Nhờ một sự tiế t kiệm nghiêm n g ặ t n h ấ t tro n g việc q u ả n lý n h à nước của chúng ta, c h ú n g t a sẽ có

th ể d ù n g đến cả món liền tiế t kiệm nhỏ n h ấ t đ ể p h á t triể n đại công nghiệp cơ khi của c h ú n g la"^

Về nâng cao chất lượng hoạt động uà giải quyết mối

q u a n h ệ g i ữ a Đ ả n g v à N h à n ư ớ c V I L ê n i n n h ấ n m ạ n h

sự c ầ n th iế t p hải s ử d ụ n g bộ m ả y của Đ ả n g và N h à nưốc theo đ ú n g chức năng, n h iệ m vụ cùa nó vào n h ữ n g công việc th iế t thực, hữu ích h ằ n g rrgày Lấy châ”t ỉượng và hiệu q u à h oạt động thực tiễ n làm thưổc đo c h ứ k h ô n g

mỏn nôu k h ô n g ró kiên t h ử r dầv đù nỏii khỏng tinh

i h ỏ n g k h o a họ(‘ q u a n lý?” \

T h e o V ỉ.ư ^ n in , v á n đ ế q u a n tr ọ n g h à n g đ ắ u tr o n g q u á ( r in h c á ỉ c á c h b ộ m á y h à n h c h in h n h à n ư ở c là y ế u tô con nịỊưìýi, trư ơ c h ế t là đ ộ i n g ủ c á n bộ N g ư ò i n h ấ n m ạ n h :

n ền h à n h chính nhà nước Việt N am - nén h à n h c h in h mà nước của dán, do dán uà vì dán. Tuv chưn d ù n g t h u ậ t nĩủ

“n ể n h à n h c h i n h n h à n ư ớ c ”, m à d ù n g t h u ậ t n g ữ "các cơ

q u a n c ủ a C h í n h p h ủ t ừ t o à n q u ô c d ế n c á c l à n g ” " C h í ì h

phủ t r u n g ương” “C hính phủ dịa phưđng” để nói vé rến

h à n h chính nhà nưỏc n h ư n g n h ú n g q u a n diểm t u tưừìg

c ủ a N g ư ờ i đ ă p h ả n á n h r õ nội d u n g , b à n c h ấ t c ủ a m ộ t n i n

h à n h chính n h à nước hiện dại- Ngưòi k h ẳ n g dịnh; “Nvóc

t a là nước dân chủ, Bao nhiêu lợi ích đều vi dán. tíao

n h i ê u q u y ề n h ạ n đ ể u c ủ a d á n C ò n g v iệ c đổ i m ói, MV

d ự n g là tr á c h n h iệ m c ủ a d â n S ự n g h i ệ p k h á n g c h i m ,

k i ế n q u ố c là c ô n g v iệ c c ủ a d á n C h í n h q u v ể n t ừ x à dến

Chính p h ủ t r u n g ương do dân cừ ra Nói tóm lại qu>ển

h à n h và lực lượng đều ở nơi d d n ”'

Theo Người, c h ín h quyển t ừ xã đến C h ín h p h ú trung ương do d â n cử ra; được t ổ chức, xây d ụ n g n ê n b ằ n g ton đưòng Tổng tuyển cử phổ th ô n g đ ầ u phiéu, tr ự c tiếp, bỏ

d á n chúng C h ín h p h ủ t ừ to à n quốc đến các l à n g là p lả i

1 Hổ Chi Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà ^ội

2009, t.5, tr 698.

2 Hổ Chí Minh: Toán tập, Sđd, t 4, tr 56.

là m cho d ã n có àn, có mặc có chỗ ỏ được học h à n h và Người n h ấ n m ạnh những diều đó là mục đích cùa Chính

p h ủ phái d ạ t tói đổ cho n h â n dân đưỢc xứng đ á n g vói nền

lự do, độc lập và priúp sức cho t ự do, độc lập Người cảnh báo hễ C h in h p h ủ nào có hại cho d â n chúng, thì dân

c h ú n g phải đ ậ p đô' Chính p h ủ ấy di và gáy nên Chính

p h ủ k h á c

Hổ Chí Minh coi trọng việc tô chức I>à hoại động của nền hành chinh nhá nước theo Hiến pháp vá pháp luật

S a u khi Cách m ạ n g T h á n g Tám t h à n h công Người để

n g h ị C h ín h p h ủ lâm thời tổ chức Tổng tu y ể n cử bầu Quốc hội soạn th ả o Hiến p h á p của nưốc Việt N a m mới, Người nói rằng: "Tổng t u v ể n củ lã một dịp cho t o à n thể quốc d â n t ự do lựa chọn n h ữ n g ngưòi có tài có đức, để Ránh vác công việc nước nhả Trong cuộc Tổng tu y ể n cử

hễ là n h ữ n g npưòi m uôn lo việc nước th ì đ ể u có quy ể n ra

ứ n g cử; hễ là công d ã n th i dều có quyển đi b ầ u củ Do Tổng t u y ể n cừ mà to à n d à n b ầ u ra Quốc hội Quốc hội sẽ

cứ ra C h ín h phủ- C h ín h p h ủ dó t h ậ t là C h ín h p h ủ của

lo à n d â n ”*

Trong hoàn cành đ ấ t nước gặp muôn vàn khó khản, Ngưòi vẫn chì dạo tổ chức t h à n h công cuộc Tổng tuyển cử bẩu r a Quốc hội và t h à n h lặp ra Chính p h ù chính thửc và các cấp chính quyển địa phương, soạn th à o và trìn h Quốc hội Ihông q u a bàn Hiến pháp đầu tiên vào nàm 1946, được sửa dổi bổ s u n g vào nảm 1959 Chỉ đạo Chính p h ù xây

1 H ổ C h í M inh T oàn tóp, S dd l 4 t r 133.

dựng C’ár dự án luậl dổ trìn h Quốo hội và ban h à n h hàn tí

loat r á c v ã n h á n (ỊUV p h ạ m p h á p l u ậ t d ể x à y d ự n g ỉ>ộ m á y

h à n h c h í n h n h à nước v à d i ế u h à n h , q u ả n Iv xn hội Bộ m á y

(^hính phủ dầu tiên cùa nưóc Việt N am Dán chủ Cộng hoh đưỢ(^ t ố c h ứ c gcm n h ẹ k h o a học, g ổ m 13 b ộ iư ơ n ự đ ồ n g vởi

cơ cấu Chính phú củíì các quốc gia có n ể n h à n h chính pháL

tn ể n Chính quvốn dịa phương cỏ hội dồng n h ã n dán và

ủy ban h à n h chính Hồ Chí Minh dả ký b a n h à n h Sắc lệnh

(1U55) v à n h i ề u n h ã n Vìẽn d â n sự> k ỹ t h u ậ t k h á c

Hổ Chí Minh đặc biệt quan tâm chàm lo xáy dựng đội ngủ cán bộ, công chửc có đủ phẩm chất và năng lực. coi

oáiì bộ nliư ‘\:ái sốc’* rủ a mọi còng việc, n h ư cái dây chuyển của bộ máv Nêu dây rhuyồn không tôt, không chạy thì dộng cơ dù tốt d ù chạy toàn bộ máv cùng tẻ liệt Cán bộ là tihững ngưòi clem chính sách của C h ín h phủ của đoàn thể thi h à n h trong n h â n dân nếu cáiì bộ dỏ thi chính sách liay cũng không ihê thựr hiện dược Ngưòi đã ban h à n h

s á c lộnh sổ 188/SL (1948) s ắ c lệnh số 76/SL (1950) và nhiều vân b ả n pháp lý q u a n trọng khác đẽ xãv xựng đội ngủ cán bộ» cỏng chức n h à nước Người coi trọng cả dửc lần tài, lấv ilức làm gỗc làm nển tà n g r ú a ngưòi cách mạng

N h ữ n g chi clẳn cúa các nhà kinh diển Mác • Lẽnin và

Hồ ( 'h í Mmh vể nén h à n h chính n h à nước có ý nghĩa lý

lu ậ n và thực tiền sảu sắc, iuỏn soi s á n g cho Đàng Nhà lìưốc ta trong q u á Irình lãnh dạo chỉ đạo cải cách, xây dựng n ề n h à n h chính nhà nước trong công cuộc đổi mỏi> dẩy m ạ n h công Tìghiệp hỏa, hiện đại hóa đ â t nước

1» V à i n é t v ề c ả i c á c h n ề n h à n h c h í n h c ủ a m ộ t sô'

n ư ớ c t r é n t h ế giởi

Thực tiễn Irê n t h ể giài, từ những nă m 70 của thê kỷ

XX trỏ lại dẳy\ việc cài cách, xây dự n g vồ p h á t triể n nền

h à n h chính nhả nước dả trỏ th à n h một n h u c ầu t ấ t yêu cùa h ầ u hết các quốc gia Tuy nhiên, lộ trình, nội dun g và cách thửc cải cách có sự khác nhau, p h ù hợp với dặc điểm, tín h chắt, điểu kiện lịch sừ, chê độ c h ín h trị và tr ìn h độ

p h á i triển kinh t ế • xâ hội của từ n g quốc gia, nhưng có

điểm c h u n g là đểu theo hưóng cải cách, xáy dựng nền

h à n h c h ín h n h à nước dân chủ hiện đại chuyên nghiệp

Trung Quôc. trong nhiều nă m qua t h ự r hiện cài cách, xây dự n g n ề n h à n h chính n h à nước với các lộ trìn h khác

n hau T ừ nả m 1995 đến nả m 1998 nhiệm vụ tr u n g tâm là

t ổ chức lại bộ m á y h à n h chính n h à nưỏc thực hiện chức

n ả n g q u ả n lý n h à nước, giải quyết môi q u a n hệ với các

d o a n h nghiệp T ừ n ă m 1998 đến nă m 2002 thực hiện cải cách, xây dự n g n ể n h à n h chính n h à nước trê n quv mô ìớn;

tậ p t r u n g vào s ắp xếp lại bộ máy của Chính phủ điều

c h ỉn h một s ố chức năng, nhiệm vụ của các bộ tả n g cường

n ả n g lực cho c h ín h quyển địa phương

T ừ nă m 2003 Chính p h ủ T ru n g Quõc tậ p tru n g vào xây dựng cơ chẽ điểu tiết vĩ mô; r à soát, tổ chức, sảp xếp lại các bộ, ngành; cải cách cơ chê quản lý tài sản công; tách chức n à n g q u ả n lý n h à nước của các cơ quan h à n h chính với chức n ả n g h o ạ t động của các đờn vị sự nghiệp và chức năng

q u ả n lý s àn x u ấ t của các doanh nghiệp nhà nưóc: phát triể n và mở rộng chương trìn h công nghệ thông tin từng bước xây d ụ n g Chính p h ủ điện tử Nãm 2004 T ru n g Quốc thông qua L u ậ t h à n h chính với định hướng chu n g là giảm tôl da các Hnh vực n h à nước trực tiếp q u ả n ỉý, t h u gọn bộ máy h à n h chính n h à nước Chúc n â n g của Chính p h ủ được đổi mới theo hưống q u ả n lý n h à nước ỏ tắ m vì mô, giám s á t

th ị trường và c u n g cếp dịch vụ công, tậ p tru n g q u ả n lý các ĩinh vực lớn; đồng thòi phồn cấp m ạ n h cho chính quyển địa phương Áp dụn g rộng rãi h in h thức thi tuyển công chức ò

tắt cà các cd q u a n h à n h chính n h à nưốc; coi trọng công tác đào tạo, bồi dưdng; xây dựng thị trường n h â n tài

Nhật Bản. từ n h ũ n g nờm 80 r ủ a t h ê ký XX, đ ă tiến

h à n h nải cách cơ hán nển h à n h r h ín h n h à nước Trong

n h ữ n g n ă m 90 cúa Ihẽ kỳ XX cải cách tr ê n quy mô lớn, đi vào chiều sáu với những nỗ lực trong cải cách là: p h á bỏ độc quyển, phi quv c h ế hoá p h â n quvển, xoá bỏ q u a n liêu

và t ư n h â n hoá Kinh nghiệm nổi bật tro n g quá t r i n h cải

rá ch nển h à n h chính n h à nưóc của N h ậ t B ản là p hải tạo

ra s ự t h ố n g n h ấ t n h ặ n thứ c trong toàn xã hội vể sự cần

t h i ế t c ủ a cải cách h à n h chính Mọi cải cách đếu p hải dựa Irên cơ sỏ lu ậ t pháp; tinh giản cơ cấu tổ chức bộ m á y theo hướng gọn nhẹ Đặc biệt chú trọng dến p h á n cắp m ạ n h và

ưu tiê n k in h phí cho chính quvẽn dịa phương, t ả n g đãi ngộ rho công chức dịa phương; ban h à n h L u ậ t tự q u ả n địa phương; kiẽn quvêt trong chỉ dạo diểu h à n h các q u á t r ì n h cải cáoh; n á n g ctiồ c h ấ t lưđng dội ngủ công chức h à n h chính, t r i ệ t để áp d ụ n g chê độ thi tuyển, s á t h ạ ch đ ể bổ nhiệm công chửc s ỏ viên chức chuyên mỏn có t í n h c h ấ t

c h uvẽn gia thì chuvên m ôn hoá, h ạn c h ế th a y dổi

kiếm nghiệm thông qua các dịch vụ cung cấp cho ngưòí sù dụng vâi chất lượng rao hơn chi phí ihả*p hơn.

C ộ n g h c à L i ê n b a n g Đ ử c, t h ự c h i ệ n và i c á c h bộ m ả y

h àn h ch ính theo hướng tinh giàn cơ cấu tổ chức, bộ máy gọn nhẹ, năng dộng: sô lượng rá c vụ các phòng trong mội

v ụ í t h ơ n n h ư n g được t ổ c h ứ c lớn h ơ n , h ì n h t h à n h d ư ợ c cơ

cấu tổ chửc cỏ hiệu quá vổi mò h ìn h lý tưỏng là một vụ cò

th ể dảm dương cỉược toàn bộ một lĩn h vực công tác; chú trọng đến cải tiên quy trìn h làm việc, tảng cưòng sự hỢp

t á c g i ữ a c á c cơ q u a n t r o n g b ộ m á y h à n h c h í n h i ỉ ê n b a n g

cả theo chiều dọc và chiểu ngang nhằm hạn ch ẽ nhừng chổng chéo Irong giải quyết công việc T ừ cuối nảm 2000 trỏ lạ i đây, C h ín h phù Đửc đả thực hiện chương trìn h cải cách h àn h chính mang tên “N hà nước hiện dại, nền hành

c h í n h h i ệ n đ ạ i ' \ d ư ợ c x á c d ị n h !à n h i ệ m v ụ t r ọ n g t â m c ủ a

C h ín h phủ M ục tiêu của chương trìn h là giảm quan liêu

và thủ tục hành ch ín h cho ngưòi dân và doanh nghỉệp đổng thòi hiện đại hoá hoạt động của các cơ quan hành

ch ín h n h à nước.

Vương quôc Anh, từ n ả m 1998, C h ín h phú Công đ ả n g

của T h ủ tướng Tôni B le dă ih ự c hiện một loạt cải cách hảnh ch ính theo hướng tăng cưòng quản \ý nh à nưốc; giảm chi tiêu công, nâng cao hiệu quả sử dụng nguổn lực công; áp dụng k in h nghiệm quản lý của khu vực iu nh&n vào k h u vực công; đẩy m ạnh tư nh án hoá một 80 lĩnh vực cung cấp dịch vụ công; hiện đại hoá C h ín h phủ, bảo đảm việc hoạch định chính sách m ang tính chiến lược thống nhất; có chính sách thu hút những ngưòi giòi từ khu vực

tư n h ả n vào t h a m gia các h o ạ t động hoạch đ ịn h chỉnh

sárh kẽ hoạch trong bộ máv nhà nước Tập i r u n g vào xây Hựniĩ nến cõng vụ chuvên nghiệp; coi trọng công tác đào

li.ni, bồi dưÃtìíĩ cônR c h ứ c trUỚr k h i n h ậ m c h ứ c , đ à o t ạ o t ạ i

chùc và dào tạo quan chứr cao cốp

Niu Dilán đã c-ó nhiều 1 1 0 lực cải cách h à n h chính

t h à n h c ô n g i r o n g n h i ề u n à m g ầ n đ â y C á c c h ứ c n ă n g ,

n h i ệ m v ụ củn cá c c ấ p h à n h c h í n h dưỢc p h â n đ i n h r ấ t rõ

ràng; lách biệl các chứr năng vận h à n h và chức n ă n g lập chính sárh các chức n ả n g thương m ại và phi thưdng mại; caii bộ quán lý chủ tri phái chịu trá c h nhiệm hoàn loàn vể hiệu quả hoạt dộng của bộ mny VỞI s ự kiểm soát tôi th iể u

\ ì ì hợp lý c ủ a I r u n g ương dối vỏi n g u ồ n lụ c d ầ u vào.

T ừ những nãm 90 cùa thô kỳ XX nhiều nước Đông Âu

như: S ẽc, X lô v a k m , H u n g g a r i B a I x i n đ ã l i ê n h à n h cải

cách h à n h chinh theo liệu pháp “sÔc" (cải cách mạnh, muôn hoàn th à n h ngay trong một thiTì gian ngấn), không phù hợp

với đ i ề u k iệ n t h ự c tè v ã t r i n h dộ p h á t t r i e n k i n h t ê - x ã hội

r ủ a đ ấ t nuớc, n ê n h i ệ u q u à k h ô n g cao n ề n k i n h t ê c h a o đảo

(’ác nước nàv đà kịp thòi iTÌt kinh nghiệm, chuvển sang cài cách theo lộ Irinh từng bưc3c cơ bổn vững chắc Trong quá irình chuyến dổi l)ộ máy h à n h chính đưỢc cải cách tníốc

mở đưòng cho cải cách kinh tê • xà hội nhanh chóng thích

n g h i với c h ứ c n ả n g v à v a i t r ò mói n ề n k ì n h t ê t h ị t r ư ờ n g

phát triển: tham nhũng, buôn lậu được kiểm soát

Thực Liễn quá trìn h cài cách, xây dựng nển h à n h chính n h à nước tr ê n t h ế giới cho thấy, dây )à một xu t h ế tỗ't yếu là một nhiệm vụ trọng tâ m của các quốc gia, nhăm tạ o nên động lực thúc d ẩy p h á t triển k in h t ế ■ xã hội

và tà n g cưòng hội n h ậ p quốc

tế-2 Y ê u c ầ u c ủ a t h ự c t i ể n v à s ự n g h i ệ p d ổ i m ớ i

t o à n d i ệ n d ấ t n ư ớ c d ố i v ớ i v i ệ c c à i c á o h n ề n h à n h

c h í n h n h à n ư ớ c

ở nước ta C ách m ạ n g T h á n g T á m (1945) t h ả n h công, nưóc Việt N a m D ân c h ù Cộng h ò a ra đòi b a t đ ầ u xây d ự n g nền h à n h c h ín h n h à nưôc c ủ a quốc gia độc lập

N h ư n g đ ấ t nước p h ả i t i ế n h à n h h a i cuộc k h á n g chiến

c h ô n g t h ự c d â n P h á p v à đê quôc Mỹ x âm lược BỞI vậy,

t ừ n ă m 1945 đ ế n n ă m 1975 nền h à n h c h ín h n h à nước được x â y dự n g th e o y ê u cẩu, n h iệ m vụ thòi chiến dể

t h ự c h iệ n n h iệ m vụ cách mạng: đ ấ u t r a n h giải phóng

d â n tộc, h o à n t h à n h độc lậ p d â n tộc v à d â n c h ủ tro n g cả nước, th ự c hiện hòa bình, t h ô n g nhâ't nước n h à Do h ạ n

c h ê c ủ a lịch sử, bộ m á y h à n h c h ín h được tổ chức v à h o ạ t độn g th e o cơ c h ế t ậ p t r u n g q u a n liêu, bao cấp, k è hoạch

chức chưa đượr dào tạu rơ bán ròn nhiều hạn chế, chưa dáp ứng yêu cẩu nhiộm vụ.

Bưỏc vào thòi kỷ đổi mới d â l nước toàn diện (1986), lây đổi mới kinh tê lồ trọng tâm, Đ ả n g và N h à nước ta chú trUdng thực hiện n hất q u á n và lâu d à i chính sách

p h á t t n ể n n ề n kinh tê ihị trường đ ịn h hiíớng xả hội chủ nghía Trong quá t r ì n h c huyển dổi t ừ nền k in h t ế kẻ hoạch hoá t ậ p t r u n g s a n g nến k in h t ế th ị trư ơ n g định

h ư ớ n g x ả h ộ i c h ủ n g h í a , cơ s ò k i n h t ế t h a y đổi, p h á t

triển, đòi hòi phải cỏ một k h u ô n k h ổ t h ể ché p h á p lý

tư ơ ng ứ n g K h i m ố i q u a n h ệ g i ữ a n h à n ư ố c v à t h ị t r ư ò n g

i h a y đổi, đòi hỏì v a i t r ò c h ử c n ă n g , n h i ệ m v ụ c ủ a N h à

n ư ớ c dối vốí n ề n k i n h t ế phíii đưỢc d ổ i mới T r o n g b ộ m á y

n h à nưốc, thì trước tiê n là ncn h à n h chính p hải được cải cách, xảy d ự n g n h ằ m n á n g cao h iệu lực và hiệu quả q u ả n

lý k i n h t ế ' x ã hội.

N ể n h à n h c h í n h n h ả n ư ớ c là m ộ t b ộ p h ậ n q u a n t r ọ n g

cùa N hà nước, n ầ m trong kiến trúc thượng tầng, có vai trò

tổ rhửc q u ả n lý và điểu h à n h các q uá t r i n h p h á t triển

k i n h t ê - x ă h ộ i c ủ a d ấ t nước* dưới s ự l ã n h d ạ o c ủ a Đ á n g

Cải cách, xảv dựng, n â n g cao hiệu quả hoạt động c ủ a nển

h à n h chính n h ả nưóc là trực tiếp góp p h ầ n xảy dựng Nhà nước pháp quvển xã hội c hủ nghỉa, tả n g cường vai trò lãnh dạo của Đ ả n g cầm quyển dối với xà hội Thực t ế cho thấv khỏng c6 n h à nưỏc nào tồn tạ i bẻn ngoài các hoạt động kinh tẽ và dòi sống xă hộí C ár quá trìn h p h á t triển

k m h t é • xă h ỏ i t ừ k h i x â hộì €Ó g i a i c â p đ ể u p h ả i có bộ

m áy h à n h chính để q u ả n lý dìểu h à n h và tạ o điều kiện cho nó p h á t triển Xél về góc dộ q u ả n lý quan h ệ giữa nền

h à n h c h ín h n h à nước VỚI rác lĩnh vực kinh tê - xã hội là

q u a n hộ giữa chú Ihể q u à n lỹ và k há ch tliế q u á n lý, nén

h à n h c h in h n h à nước đưỢc tổ chửc ra là để q u à n lý và đii*u

q u a n liêu bao cấp, bộ m á y h à n h chinh n h à nước vừa thực

h iện chức n ă n g q u à n lý n h à nước dối vói nên kinh tê vừa trự c tiế p d iều h à n h tổ chức s à n xuấl vái cách q u ả n lý

b ằ n g n h ữ n g biện p h á p h à n h chính trực tiếp là chủ yếu; Ihi nay, t r o n g cóng ruộc đổi mới d ấ t nước, p h á t triể n nển kinh

tê th ị Irường d ịn h hướng xã hội chù nghĩa, bộ m áv h à n h

c h ín h n h à nưốc c h ú vêu thực hiện chức n ă n g q u á n lý nhà nưâc dối vối n ề n k in h tẽ đa chủ thể, d a t h à n h p h ầ n thông

và t ổ ch ú c s ả n x u ấ t kinh doanh thuộc các t h à n h phần

k in h t ế h o ạ t động đ ú n g p h á p luật, p h á t h u y mọi tiềm năng, t h ế m ạ n h đ ể p h á t triể n kinh tê và cung câ’p dịch vụ cho xă hội Bởi vậy, cải cách h à n h c h ín h p hải dược tiến

h à n h đồng th ờ i với đổi mới k in h tê n h ư h a i m ặ l củ a một

cho mọi ngưòí đ ể u có cơ hội p h á t triể n , dược h ư ở n g t h ụ

và cống hiến; giãi quyết lố t các v ấ n dé xã hội N h à nước,

C h í n h p h ủ phải tạo môi trư ờ ng c h ín h t r ị ổn đ ịn h , giũ

v ữ n g bản sắc vãn hoá d â n tộc bào đ ả m quôc p h ỏ n g • an

n in h phục vụ cho p h á t triể n k in h t ế • xă hội và bảo đ ả m đời sống n h ă n d â n : p h á t tr iế n kết c â u h ạ t ầ n g s ả n x u ấ t

và kết câu hạ t ầ n g xã hội d ầ u tư p h á t t r i ể n n g u ổ n n h â n lực, cung câ'p các dịch vụ cỏng tô‘t hơn có h iộ u q u ả hơn cho xâ hội; p h á t huy ra o n h ấ t nhOng t á c đ ộng tích cực

c ủ a cơ c h ẻ t h ị t r ư ờ n g , d ồ n g t h ò i n g ă n n g ừ a , h ạ n c h ế v ả

k h ắ c phục n h ữ n g tác dộng tÌPu cực bảo vệ các q u y ể n lợi

h ợ p p h á p c ủ a n h â n á ỉìn D ế t h ự c h i ệ n t ỗ t c á c c ô n g v i ệ c

đ ổ dỏi h ò i p h á i x â y d ụ n g N h à n ư ớ c p h á p q u y ể n x â h ộ i

c h ủ nghĩa, t r ọ n g t â m là cải cách, xâv d ụ n g dược m ột hệ

t h ô n g q u à n lý h à n h c h ín h n h à nước vổi n ả n g s u ấ t, c h ấ t lượng và hiệ u q u ả cao, th ự c h iện dầy dú các r h ử c n à n g

q u ả n lý h à n h c h í n h n h à nước, chức n ã n g công q u v ể n và chức n ả n g phục vụ xã hội b ào đ à m dời sống v ậ t chất,

t i n h t h ầ n của n h â n dân

Hiện nay q u a n hệ và hỢp tác quốc lè của nước ỉa được

mỏ rộng và t ả n g cường, N h à nước, Chinh phủ ph ài thực hiện tốt chức n ă n g đôì ngoại, xáv dựng và thực hiện các chính sách đôì ngoại theo phưdng châm da dạng hoá, da phương hoá các q u a n hệ quốc tế: mở rộng q u a n hệ hữu nghị hợp tác cùng có lợi vái t ấ t cà các nước Irén t h ê giới vi hoà binh, ổn định và p h á t triển T hông qua h oạt dộng dối ngoại để t r a n h t h ủ sự ủ n g hộ và các nguồn lực bén ngoài,

mở rộng thị trưòng và q u a n hệ đối tác Kếi hợp sức m ạ n h trong nưóc vói sức m ạ n h quốc tế, sức m ạ n h d â n tộc với sức

m ạ n h thòi dại; h u y động tối đa và sử dụng có hiệu quà cao

n h ấ t nguồn lực nội sinh, với t ư cách ià động lực cơ b ả n của

sự p h á t triển, đồng thời k hai th á c và "nội sinh hoá” các nguồn lực quốc t ế để p h á t t r i ể n k in h t ế - xã hội, xáy dựng

và bảo vệ Tổ quốc Việt N a m xã hội c hủ nghĩa

S ự p h á t triể n m ạ n h mẽ c ủ a khoa học • công nghệ dã góp p h ầ n q u a n trọ n g vào n â n g cao hiệu quả của công tác

q u ả n lý và hiện đ ạ i hoá bộ m áy h à n h chính n h à nuóc

h ìn h t h à n h nên n h ữ n g mô h ìn h mới về q u à n lý v ừ a m a n g tín h tru y ể n thống vừa m a n g tín h hiện đại Sự p h á t triể n của t h ị trường tà i chính, công nghiệp, công nghệ và n h â n lực đ ã trờ t h à n h v ấ n để m a n g tín h quốc t ế và k h u vực

tạ o n ê n á p lực tác dộng m ạ n h đến công tác Quàn lý h à n h

(-hình n h à nước N hu cầu hợp tác giữa các nước, giữa các

n g àn h , giữa các cơ cấu t h ể chê’ cùa các quôc gia t r ê n t h ế ííiói n h ư m ột tâ”t vếu, đòi hỏi các nước t r ê n th ê giới, trong iló có Việt N am phải th ự c hiện cài cách n ền h à n h chính

I i h à nưóc

Thực h iện công cuộc đổi mới, đây m ạ n h công nghiệp hóa, h iệ n đại hóa đ ấ t nước theo định hưống xã hội chủ nghĩa là s ự chuvển đổi c á n b àn các quá t r ì n h k in h té • xã hội, là 8ự đổi mỏi các q u a n hệ và cd cấu xã hội, th íc h ửng với quá t r ì n h đó là một kiên trúc thượng tổng mới, một

n h à nước c6 một h ệ thống cơ q u a n h à n h p h á p mdi c Mác viết: “P h á p c h ế công xưởng - sự p h à n ửng đ ẩ u tiê n có ý Ihức và có kê hoạch dó c ủ a xâ hội chống lại h ì n h thức tự

|i h á t c ù a q u á trìn h sàn x u ấ t xả hội ■ n h ư chúng t a thấy,

1'ũng là m ộ t s ả n p h ẩ m t ấ l yếu của đại công nghiệp”* Bộ

l u ậ t Công xưỏng của nưóc Anh ỏ th ê kỳ t h ứ XIX ỉà hình thử c l u ậ t p h á p d ầ u tiên tác động đến q uá t r ì n h công nghiệp h oá và p h á t triể n k in h tê thị trường ỏ các nước tư bản chủ nghĩa Q u á t r ì n h công nghiệp hoá và p h á t triển liền k in h t ế th ị trưòng c ủ a chủ nghĩa t ư bản đã d ẫ n cdi sự Ihay đổi tương ứng về k iến trúc thượng t ầ n g chính t r ị và

bộ m áy n h à nưôc ở nước ta 'thực tiễn cơ sỏ kinh t ế - xă hội d ã d ặ t r a yêu cẩu dôĩ với Đ ảng ỉà p hải t á n g cường ỉãnh ilạo đổi mới h ệ thông c h in h trị, xây dựng N hà nưóc pháp

I ) u y é n xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là cài cách, xáy dựng nền h à n h chính n h à nưốc

1 C.Mác và Ph.Ảng^hen: Toàn t&p, Nxb Chính trị quốc gia -

y ự thật, Hà Nội 1993 t 23 tr 684.

Thực hiện dường lôì đổi mới lo à n diện, lổ chức và hoạt động của các cơ q u a n n h à nưỏc, tro n g dó có nền h à n h

r h ĩ n h n h à nước đã được đổi mới m ột bưólc và th u đưỢc

nh ữ n g t h à n h tự u bước dầu rấ t q u a n trọng Tuv nhién, trước yêu cầu p h á t Iriển của sự nghiệp đổi mới đ ấ t nưốc,

tổ chức và h o ạ t động của nển h à n h chính n h à nưốc dà bộc

lộ nhiều nhược điểm, b ấ t cập Báo cáo cùa C hinh ph ù do

T h ủ tướng Võ Vãn Kiệt trìn h bày tạ i kỳ họp t h ử 6, Quốc hội khoá IX đ ã chì rõ th ể c h ế h à n h c h ín h hiện nay c h ẳ n g

nh ữ n g yêu kém so vâi chức năng, nh iệ m vụ r ù a nó, mà còn

có nguv cơ trỏ t h à n h yếu t ố kìm hãm hoặc t h ậ m chí kéo lùi

sự p h á t triể n c ủ a đ ấ t nưóc Bộ m áy h à n h chính n h à nước còn cồng kềnh, còn n h iề u việc chồng chéo và t h ủ tục rườm

rà nhiều cơ q u a n n h à nước chưa d á p ứ n g tố t yêu cầu p h á t

tr iể n k in h t ế - xã hội Đội ngũ cán bộ công chức bộc lộ

n h iề u m ặ t chưa đ á p ứ n g với đòi hỏi của n h ữ n g nhiệm vụ

x â y d ự n g v à q u ả n lý đ ấ t n ước d a n g p h á t t r i ể n t r o n g s ự

nghiệp dổi mới Thực tê dó d ã d ặ t r a yêu c ầ u phài t ậ p

t r u n g cải cách, xây dự n g nển h à n h c h ín h n h à nước về mọi

độ và ('hâì lượng xây <iựng t h ế chõ h ồ n h chính, n h ấ t là th ể

c h ế vể kinh tẽ thì Irưđng dịnh hướng xả hội chủ nghĩa

T ạ o m ô i t r ư ờ n g c h í n h t r ị - x ã hò i ổ n đ ị n h v à m ô i t r ư ò n g

t â i chính • kinh tõ tiền tộ • ihị trưòng t h u ậ n lợi và k ế t

C'ấu h ạ t ầ n g c ầ n i l n ê l c h o r á c h o ạ t đ ộ n g k i n h l ê • x ã hội Vìịều tiết kinh lé (iế bào d á m công bằng xă hội bảo vệ quvển lợi (ỊUốc gia, lợi ích hợp pháp cùa n h â n d ân và các i!(Jn vị sản xuảt, xáy d ụ n g một xẫ hội p h á t t n ể n lành

m ạ n h T á n g c ư ò n g x á y d ự n g bộ m ả y h à n h c h í n h g ọ n n h ẹ ,

k h o a học, i h ự c t h ì q u v ể n l ự r c h í n h t r ị t r o n g s ạ c h v à v ử n g

m ạ n h , hoạt động có hiệu lực hiệu q u ả cao: n á n g cao nâng

l ự c q u â n lý n h à nư ốc đối với c á c q u á t r ì n h k i n h t ẽ - x â hội

ỉ ) ó là bộ m á v có h iộ u s u ấ t l à m việc c a o hơTíy c h u v ê n n g h i ộ p h(ín, có đ ộ v ử n g c h á c h ơ n s ầ n s ả n g đ á p ứ n g vái c á c c ô n g

VIỘC mối v à đố i tưỢng q u ả n lý mới Bộ m á y d ỏ p h ả i có dội

c ù n g với t h ế giới giải quvêt nhiểu vâ*n dể m a n g tính c h ấ t

to à n cầu

ỉ Quan điểm, chù trương của Đàng vể cài cách

bộ máy nhà nước và nến hành chính nhà nước

Bưổc vào t h ậ p kỷ 80 c ủ a t h ế kỷ XX, t h ế giới có n h iề u

b i ế n đ ổ i C u ộ c c á c h m ạ n g k h o a h ọ c - k ỹ L h u ậ t p h á t t r i ể n

m ạ n h mẽ, t ạ o n ê n n h ữ n g bước n h ả y vọt của lực lượng s ả n

x u ấ t, đ ổ n g thời đ ẩ y n h a n h q u á t r ì n h qucíc tế hóa các lực lượng s à n x u ấ t v à đời số n g x ã bội, tạ o r a cơ hội để mỏ

rộ n g p h â n công lao động và hợp tá c giửa các nưòc tr ê n toàn t h ế giói Các nước t ư b ả n chủ nghĩa d ẩ v m ạ n h việc điểu c h ỉ n h c h iến lược, t ậ n d ụ n g các t h à n h t ự u c ủ a sự

p h á t t r i ể n k h o a học ■ kỹ t h u ậ t , t ậ p t r u n g p h á t triể n kinh

t ế - x ă h ộ i, t ă n g c ư ò n g t i ề m iực q u ố c gia Đ ế n g i ữ a n h ữ n g

n ả m 80 c ủ a t h ế k ỷ XX, các nưôc xã hội c h ủ nghĩa n h ậ n

t h ấ y s ự c h ậ m c h ạ p c ủ a m ì n h t r o n g p h á t t r i ể n khoa h ọ c

-kỹ t h u ậ i và kinh tê - xâ hội đả quvết đ ịn h cải tổ, cài cách, đồi mới n h à m lạo nên n h ữ n g bước tiế n mới vê' k in h t ế -

xả hội và sửc m ạ n h tông hợp của quốc gia

T r o n g nưóc, s a u 10 n á m giải phóng, t h ố n g n h ấ t đ ấ t Iiưóc dưổi sự lãnh đạo c ù a Đảng, n h â n d â n t a đ ả g ià n h được n h ữ n g t h à n h tự u bước đầu t r ê n các lĩnh vực x ă hội Cài b iến dược một p h ầ n cơ câ'u k i n h t ế - xã hội đ ặ t ra

n h ử n g cơ sỏ đầu tiê n cho sự p h á t t r i ể n mâi Song, đ ấ t nước c h ư a tiến xa được bao nhiêu, t h ậ m chí còn lám vào

k h ù n g h o ả n g kinh t ế - xả hội lạ m p h á t lên tới 774,7% (1986), đòi sòng của n h â n d â n gặp n h i ề u k h ó k h ả n Trưốc thự c t ế đó Đại hội lần t h ứ VI c ủ a Đ ả n g đã n g h iê m túc kiêm d iể m chi r a n h ữ n g vếu kém h ạ n chê’ t r o n g l ã n h đạo chì dạo cùa Đ á n g và quản lý, đ iều h à n h c ủ a N h à nước, t h e o q u a n điểm n h ì n t h ả n g vào s ự t h ậ t , đ á n h giá

và k h u y ế t diểm tro n g l ã n h đạo k inh t ế - xã hội b á t n g u ồ n

từ n h ừ n g k h u y ế t điểm t r o n g h oạt động t ư tưởng, tổ chức

và công tá c cán bộ của Đảng, N h à nưỏc; là b ệ n h c hủ (ịuan, d u y ý chí, lối suy nghĩ và h à n h động g iản đơn,

1 2 Đàng Cộng B ẩ n Việt Nam; Văn kiện Đ àng toán iập Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, t 47, tr, 353, 360.

n ó n ^ vội chạv theo nguvộn vọng chù (juan líì k h u y n h hưóing buônp lỏng tro n g q u á n Iv k in h tẽ • xã hội không

c h ấp h à n h nghiêm chỉnh đường lối và nguvôn tắc của Đàng: bộ m áy n h à nước cổng k ể n h nhiều tấng nhiều nấc t r ù n g chéo chức nàng, nhiệm vụ p h â n tá n q u ả n lý kém hiệ u lực

Đ ợ i h ộ i đ ạ i b iể u io à n q u ồ c lấ n t h ử V I c ù a Đ à n g đ á đưa ra đường lõi đổi mới toàn diện đất nước trên tất cả cảc lình uực của đời sông xá hội, trọng tâm là đổi mđi uề kinh tê\ n h ằ m t h á o gô n h ữ n g k h ó k h ả n v ể dò i s ố n g k í n h t ế • x ă

hội- D ảng k h ầ n g dịnh: “Đôi với nước ta dổi mới d a n g là

y ê u r ầ u b ứ c t h i ế t c ủ a s ự n g h i ệ p c á c h m ạ n g , là v ấ n (lể c6 ý

nước, Đ ảng chỉ rõ: “Đc th iế t lập rơ c h ế q u ả n lý mói, c ầ n thực hiộn một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ m áy của các

cd q u a n n h à nưôc theo phương hưóng s a u đẳy: Xảy dựng

và thực hiện một cơ chế quán l ý nhà nước thế hiện quyền làm chủ tập thể của nhán dân lao động ò tất cả các cấp

T ă n g cường bộ máy n h à nước t ừ t r u n g ưdng đến địa phương và cđ s ỏ t h à n h một hệ thống thông nhàV’^ đổng

t h ò i n h ấ n m ạ n h việc c ả i c á c h b ộ m á y h à n h c h í n h t h e o

hướng p h ă n định rà n h mạch nhiệm vụ quvển h ạ n , trá c h nhiệm từng cấp theo nguyên tắc t ậ p t r ư n g d ã n chủ p h â n biệt rõ chức n ă n g q u ả n lý h à n h chính • k in h t ế với q u ả n lý

s ả n x u ấ t • k i n h d o a n h , k ế t h ợ p q u ả n lý t h e o n g à n h vói

q u ả n lý theo dịa phương và vùng lãnh thổ

1, 2 D ả n g C ộng s ả n V iệt N am : V ản k iệ n Đ à n g toàn tập, Sđd,

t- 47 tr 459, 452.

'1'rong ihỏi kỷ dỏì mới dất nước Đáng chi rô những nhiệm

vụ chù yếu của Nha nưỞL' và nẻn hành chinh nhà nước:

- T h ể chẽ hóa dưòng lôi, cliủ irư ơ n g đỏi mới cúa Đ ảng

t h à n h pháp luậl và các rh ín h sách cụ thể

• Xảv dựng và cụ thể hóa chiến lược phát triển kinh tê •

xã hội t h à n h những k ế hoạch p h á t Iriển kinh tê • xã hội

Q u ả n lý h à n h c h ỉ n h • x ã h ộ i v à h à n h c h í n h • k i n h t ế

trong toàn xả hội theo kê hoạch, p h á p luật; giữ vững t r ậ t

tự, kỷ cương xả hội quốr phòng, a n ninh

• Kiểm t r a viộc thực hiện k ế hoạch của N h à nước

Xây dựng tô chửc, bộ máv gọn nhẹ, có c h ấ t tượng cao vói dội ngũ cán bộ, công chửc có p h ẩ m chàt chinh trị, nảng

lực q u ả n lý n h à nước, q u ả n lý k i n h t ế • x ả hội.

Dồng thời Dại hội c ù n g n h ấ n m ạ n h , p hải n â n g cao

n â n g lực q u á n lý h à n h chính, b ảo d ả m p h á p ché xã hội chù nghla, thực hiện d ầv đủ q u v ế n lực n h à nước, q u ả n lý

xã hội b à n g pháp luặt: xảy d ụ n g hệ thông q u ả n lý kinh

tê theo cơ chê q u ả n lý mới, n h ằ m p h á t h u y quyến chủ

d ộ n g s ả n x u ấ t , k i n h d o a n h c ủ a c á c đ ơ n vị k i n h tế Đ ạ i

h ộ i l ấ n t h ứ V I c ù q Đ á n g c h ủ tr ư ơ n g : s ắ p x ế p l ạ i c á c bộ,

ủy b a n n h à nước, tổng cục Thực h iệ n tin h giả n bộ máy

q u ả n lý h à n h chính n h à nuôc, theo hưởng: ^ ả m bớt

n h ũ n g tổ chức t r u n g gian (vụ, cục» phòng, ban), giảm bàt cấp phó â t ấ t cả các cấp Bộ m ả y n h à nưóc và bộ m áy

q u ả n lý h à n h chính n h à nước p h ả i được Lổ chức và h oạt động theo p h á p luật

Đôì với uiệc xây dựng nguồn nhân lực của bộ máy

h à n h c h in h , Đ a n g x á c đ ị n h : “M u ô n n á n g c a o h i ệ u lực

q u à n lý n h à nước, q u ả n lý k i n h tế, x à hội» p h ả i có m ộ t đội

ngũ cán bộ giỏi, có nâng lực có kinh nghiệm, có p h a m chất chính trị và dạo dửc cách m ạng”‘ C á n bộ q u ả n lý các cấp

t ừ I r u n g ương đ ế n cơ sờ phải có kiến th ứ c về q u à n lý h à n h chính, hiểu biết nguvên lắc và chê’ dộ q u ả n lý h à n h chính, hiểu biết về p h á p luật, đồng thòi có biện p h á p giáo dục và làm t ư vấn p h á p luật cho n h â n dản Đổi mới phong cách làm việc: ra quvết định dúng kịp thời tô’ chức thực hiện và phải chịu tr á c h nhiệm về n h ữ n g q u y ế t d ịn h của mình; chấm d ứ t c h ế độ làm việc theo lôì q u a n liêu, là m việc có điều tra, n ghiê n cứu, xử lý công việc n h a n h Đ án g chủ trương sá p xếp lại hệ thống các trường đào tạo, có kẽ hoạch bồi dưông cho các đối tượng khác n h a u th e o nhừng

n h à nước theo hướng dùn g các biện p h á p k in h t ế là chủ

yếu để q u ản lý k in h tế - x ả hội v à đ iều tiế t th ị trư ờ n g ; đổi

mới và n â n g cao chất lượng k ế hoạch h ó a ở tầ m vĩ mô; xảy

th ế về thuê, lín dụnfỉ tiến lệ KÌá cả, tiền lưưng iheo

h ư ớ n g x ó a b ỏ b a o c ấ p k h a i thíic' v à s ử d ụ n g có h i ệ u q u ả

c á r n g u ồ n vòn; l ã n g r ư ờ n g (lự t r ử q u ố c gia; x â y d ự n g h ệ

i h ố n g l u ậ t p h á p k i n h t ê p h ù h ợ p vcri c d chê’ mói.

H ộ i n g h ị x á c d ị n h mục tiêu: ‘P h â n đ ấ u đ ể b a n ã m lới

N h à nước có bước tiến lỏn về nãng lực q u ả n lý diểu h à n h

n ă n g dộng, có hiệu lựr"'; dồng ihỡi đ ể r a chủ trương: dổi mới một cách củn bán tổ (‘hửc và h à n h động cùa các cơ

q u a n d â n cứ: th ự r hiện đ ú n g chức nãng, quvền h ạ n của hệ

th ố n g q u ả n lý h à n h chinh các cấp p h â n biệt rõ chức n ả n g

q u á n lý n h à n ư ớ c v ể k i n h t ẽ với q u ả n lý c ù a c á c Lổ c h ứ c

s ả n x u ấ l k i n h d o a n h - N h à nước v à b ộ m á y h à n h c h í n h

i h ự c h i ệ n c h ứ c n ă n g ( ị u à n lý k i n h t ê - x ã hộ i b à n g p h á p

l u ậ t , c h í n h s á c h ; dổi mới t ô c h ứ c v à c á c h l à m việc c ù a Hội

đồng Bộ trướng theo hưâng vừa p h á t huy vai trò, chúc năng, n h iệ m vụ cùa t ậ p t h ể Hội dồng Bộ trưởng, vừa p hát

v à n ă n g lự c c á n bộ, c ô n g c h ứ c ; c ụ t h ể h ó a t i ẽ u r h u ẩ n c á n

b ộ c h o t ừ n g c h ứ c d a n h l ã n h đ ạ o v à q u à n lý: p h â n đ ị n h rò

c á n bộ lãnh dạo q u ả n lý và cán bộ chuvón món; xúc tiẽn

m ạ n h việc xây d ự n g quy hoạch cán bộ từ t r u n g ương lới cơ

sỏ C hú trọng việc đào tạ o c á n bộ cho m iền núi c á n bộ

T hể chế của nền hành chinh có sự đổi mới r ấ l cơ bản lĩnh vực l u ậ t p h á p về kinh t ế đi tiên phong, như: L u ậ t đ ấ t dai, L u ậ t đ ầ u t ư nước ngoài tạ i Việt N am (1987), l’h áp

lệ n h C h u y ể n giao công nghệ nước ngoài vào Việt N am (1988); Q uyết đ ịn h 8ố 217/HĐBT (1987) của Hội đồng Bộ

tr ư ờ n g b an h à n h chính sách đổi mói kê hoạch hoá v à hạch toán k in h d o a n h xã hội chủ nghĩa dôì với xí nghiệp quôc doanh; Nghị q u y ế t s ố 10 (Ỉ988) c ủ a Bộ C h in h t r ị về giao

đ ấ t c h o h ộ n ô n g d â n s à n x u ả t n ô n g n g h i ệ p ồ n đ ị n h l á u

dài; P h á p lệnh về 8Ở hữu công nghiệp (1989); P h á p lệnh Hợp đồng k i n h t ế (1989); P h á p lệnh Ngăn h à n g n h à nưổc Việt N am , P h á p lệnh Hợp tác xả tín dụng v à công ty t à i

c h ín h (1990); L u ậ t còng ty, L u ậ t doanh nghiệp t ư n h â n ,

L u ậ t th u ê d o a n h th u , L u ậ t th u ê tiéu t h ụ đ ặ c biệt, L u ậ t

t h u ế lợi tức, B ộ l u ậ t H à n g h ả i V i ệ t N a m (1 9 9 0 ), C á c v à n