Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện đức trọng, tỉnh lâm đồng

Từ những tồn tại, bất cập nêu trên, để góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công tác quản lý quy hoạch đã được phê duyệt trên địa bàn huyện Đức Trọn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYỄN MẬU THẾ

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC LẬP VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI, NĂM 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGUYỄN MẬU THẾ

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC LẬP VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG

Chuyên ngành: QUẢN LÝ XÂY DỰNG

Mã số: 8-58-03-02

HÀ NỘI, NĂM 2019

i

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào.Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Tác giả luận văn

Chữ ký

Nguyễn Mậu Thế

ii

LỜI CÁM ƠN

Thực tế luôn cho thấy, sự thành công nào cũng đều gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp

đỡ của những người xung quanh dù cho sự giúp đỡ đó là ít hay nhiều, trực tiếp hay gián tiếp Trong thời gian từ khi bắt đầu làm luận văn đến nay, em đã nhận được sự quan tâm, chỉ bảo, giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn bè xung quanh

Để hoàn thành quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn này, lời đầu tiên tác giả xin trân trọng cảm ơn thầy giáo PGS.TS Nguyễn Trọng Tư đã trực tiếp hướng dẫn, giúp

đỡ tận tình để hoàn thành tốt nhiệm vụ của luận văn đặt ra

Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại Học Thủy Lợi, các Thầy, cô Khoa Công trình, Bộ môn Công nghệ và Quản lý xây dựng đã tạo điều kiện, nhiệt tình giúp đỡ tác giả trong quá trình làm luận văn

Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè đồng nghiệp và cơ quan công tác, các sở ban ngành và đặc biệt là Ủy ban Nhân dân huyện Đức Trọng đã giúp đỡ, động viên khích lệ trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Mặc dù luận văn đã hoàn thiện với tất cả sự cố gắng, nhiệt tình cũng như năng lực của bản thân, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tác giả rất mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của quý thầy cô và đồng nghiệp, đó chính là sự giúp đỡ quý báu mà tác giả mong muốn nhất để cố gắng hoàn thiện hơn trong quá trình nghiên cứu và công tác sau này

Trân trọng cảm ơn!

iii

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH v

DANH MỤC BẢNG BIỂU vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vi

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC LẬP QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG 6

1.1Khái quát chung về công tác lập quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng 6

1.2Kinh nghiệm công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng ngoài nước 8

1.3Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng ở Việt Nam 14

1.4Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch ở tỉnh Lâm Đồng 20

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 25

CHƯƠNG 2:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC LẬP VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG 26 2.1Cơ sở pháp lý về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng 26

2.2Cơ sở lý luận về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng 30

2.3Nguyên tắc và yêu cầu lập và quản lý quy hoạch xây dựng 33

2.4Nội dung công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng 38

2.5Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác lập và quản lý quy hoạch 45

2.6Các tiêu chí đánh giá công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng 46

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 51

CHƯƠNG 3:ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC LẬP VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM ĐỒNG 52

3.1Khái quát đặc điểm tình hình huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng 52

3.1.1Vị trí địa lý 52

3.1.2Hành chính – Dân số 52

3.1.3Điều kiện tự nhiên và tiềm năng thế mạnh 56

3.1.3.1 Địa hình: 56

3.1.3.2 Khí hậu 56

3.1.3.3 Thủy văn 57 3.1.4Kinh tế 58

iv

3.1.5Văn hóa – xã hội 59

3.1.6Hạ tầng và mối liên hệ kinh tế vùng 60

3.1.6.1 Giao thông 60

3.1.6.2 Điện nước và bưu chính viễn thông 60

3.2Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng 61

3.3Đánh giá công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng của huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng 85

3.4Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng xây dựng tại địa phương trong thời gian tới thuộc thẩm quyền huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng 92

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 107

KẾT LUẬN 108

KIẾN NGHỊ 110

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO: 113

PHỤ LỤC 1 1

PHỤ LỤC 2 3

PHỤ LỤC 3 5

PHỤ LỤC 4 8

v

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 3.1 Bản đồ ranh giới hành chính Huyện Đức Trọng 53Hình 3.2 Sơ đồ cơ cấu tổ chức UBND huyện Đức Trọng 54Hình 3.3 Phạm vi nghiên cứu mở rộng trong thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận 62Hình 3.4 Sơ đồ định hướng phát triển không gian thị trấn Liên Nghĩa đến năm 2020 63Hình 3.5 Các đơn vị liên quan đến CSDL QHXD 88Hình 3.6 Mô hình quản lý dữ liệu QHXD 89Hình 3.7 Sơ đồ vị trí và mối liên hệ trong vùng quốc gia 94

vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1 Bảng thống kê mật độ Dân số từ năm 2010-2017 55Bảng 3.2 Thống kê việc cấp phép xây dựng tại huyện Đức Trọng từ 2011 - 2018 78Bảng 3.3 Bảng thống kê số liệu cấp giấy phép xây dựng tại đô thị và nông thôn 79

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Biểu đồ thể hiện tình trạng cấp phép xây dựng tại huyện Đức Trọng từ

2011 - 2018 79

vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CNH - HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa

HDB

NĐ-CP Nghị định - Chính phủ

TT – BKH Thông tư Bộ Kế Hoạch

1

Mở đầu:

1 Tính cấp thiết của Đề tài:

Tỉnh Lâm Đồng thuộc vùng Tây Nguyên, đồng thời nằm tiếp giáp với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam Nằm ở độ cao trung bình từ 800 – 1500m so với mặt nước biển Lâm Đồng nằm trên ba cao nguyên và là đầu nguồn của 7 hệ thống sông suối lớn Với diện tích tự nhiên 9.765 km2, Lâm Đồng có 12 đơn vị hành chính gồm 02 thành phố (Đà Lạt, Bảo Lộc) và 10 huyện Các tuyến quốc lộ 20, 27, 28 nối liền tỉnh Lâm Đồng với vùng Đông Nam bộ, thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh thuộc vùng Tây Nguyên, các tỉnh Duyên Hải Nam Trung bộ

Thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận nằm ở phía bắc tỉnh Lâm Đồng, trên cao nguyên Lâm Viên thuộc vùng Nam Tây Nguyên, nằm ở trung tâm các vùng kinh tế động lực quốc gia như vùng Hồ Chí Minh, vùng duyên hải Nam Trung Bộ, vùng Tây Nguyên

và vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung Tp Đà Lạt và vùng phụ cận gồm Tp Đà Lạt, các huyện Lạc Dương, Đơn Dương, Đức Trọng và một phần huyện Lâm Hà (gồm thị trấn Nam Ban, xã Mê Linh, Đông Thanh, Gia Lâm, Nam Hà), có tổng diện tích đất tự nhiên là 335.930 ha

Huyện Đức Trọng thuộc tỉnh Lâm Đồng, nằm trong vùng phụ cận của TP Đà Lạt, cách thành phố Đà Lạt 30km về phía Nam, cách TP Hồ Chí Minh 270 km Có diện tích tự nhiên 901,79km2, dân số năm 2017 là 181.009 người, gồm 15 đơn vị hành chính bao gồm 1 thị trấn (Liên Nghĩa) và 14 xã Có sân bay quốc tế Liên Khương, và nằm trên các trục đường bộ (QL20, QL27, QL28B, Cao tốc Liên Khương - Prenn) đi

Đà Lạt, TP Hồ Chí Minh, Buôn Mê Thuột, Phan Rang, Bình Thuận nên huyện Đức Trọng có điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế -xã hội

Hiện nay, Thị trấn Liên Nghĩa là trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa – xã hội của huyện Đức Trọng, có tổng diện tích tự nhiên 3.788,82 ha, dân số 46.060 người (năm 2015), thị trấn Liên Nghĩa được công nhận là xây dựng loại IV vào năm 2009 Theo quy hoạch chung TP Đà Lạt và vùng phụ cận đến năm 2030 tầm nhìn 2050, khu vực Đức Trọng bao gồm ba xây dựng là xây dựng Liên Nghĩa – Liên Khương, xây dựng

Từ những tồn tại, bất cập nêu trên, để góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công tác quản lý quy hoạch đã được phê duyệt trên địa bàn huyện Đức Trọng một cách có hiệu quả, với vai trò là Người Lãnh đạo phòng chuyên môn đang công tác tại UBND huyện Đức Trọng, được phân công tham mưu quản lý

về lĩnh vực Quản lý đô thị, quản lý xây dựng, tôi quyết định lựa chọn đề tài luận văn

có tiêu đề là “Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng – tỉnh Lâm Đồng” làm luận

văn Thạc sỹ ngành Quản lý xây dựng của mình nhằm mục đích muốn tìm ra giải pháp hoàn thiện về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng Đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng Tôi cũng hy vọng đề tài khi hoàn thành

sẽ là tài liệu nghiên cứu tham khảo và có tính khả thi thực hiện cho huyện Đức Trọng hoặc cho các địa phương khác có nhu cầu Là đề tài mang tính cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích của Đề tài:

3

Nghiên cứu đề xuất giải pháp hoàn thiện nâng cao chất lượng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng – tỉnh Lâm Đồng đảm bảo theo đúng các quy định của pháp luật

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựngtrên địa bàn cấp huyện thuộc tỉnh

Phạm vi nghiên cứu: Công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng trong giai đoạn từ năm 2010 cho tới nay (năm 2018)

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu:

Cách tiếp cận:

+ Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý của đề tài: Dựa trên cơ sở lý luận quản lý xây dựng theo quy hoạch kết hợp với các văn bản của nhà nước về công tác quản lý quy hoạch cấp trung ương và địa phương; tiếp cận lý thuyết, tìm hiểu các tài liệu đã được nghiên cứu;

+ Cơ sở thực tiễn của đề tài: Dựa trên thực tiễn và kinh nghiệm của một số địa phương trong công tác lập và quản lý quy hoạch, kết hợp với thực trạng công tác quản lý xây dựng theo quy hoạch trên địa bàn huyện Đức Trọng từ trước tới nay (2018) và các chủ trương định hướng của các cấp ủy Đảng và chính quyền về lập và quản lý quy hoạch, phát triển đô thị, cũng như kinh nghiệm nhiều năm thực hiện công tác quản lý quy hoạch xây dựng của bản thân

Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu dựa trên phương pháp tổng hợp và phân tích để tiếp cận giải quyết các vấn đề, trong đó có vận dụng cơ sở lý luận của khoa học quản lý Kết hợp nghiên cứu định tính với nghiên cứu định lượng qua việc sử dụng các thông tin, số liệu, tài liệu thu thập, tập hợp từ các nguồn khác nhau Một số phương pháp cụ thể được áp dụng:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích định tính kết hợp định lượng;

4

- Phương pháp tổng hợp, phân tích và đánh giá;

- Phương pháp chuyên gia và hội thảo

5 Cấu trúc của luận văn

Chương 1 Tổng quan về công tác lập quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng

1.1 Khái quát chung về công tác lập quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng

1.2 Kinh nghiệm công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng ngoài nước

1.3 Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng ở Việt Nam

1.4 Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch ở tỉnh Lâm Đồng

Kết luận chương 1

Chương 2 Cơ sở lý luận về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

2.1 Cơ sở pháp lý về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

2.2 Cơ sở lý luận về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

2.3 Nguyên tắc và yêu cầu lập và quản lý quy hoạch xây dựng

2.4 Nội dung công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

2.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác lập và quản lý quy hoạch

2.6 Các tiêu chí đánh giá công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

Kết luận chương 2

Chương 3 Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác lập và

quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng, Lâm Đồng

3.1 Khái quát đặc điểm tình hình huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

3.2 Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng

Kết luận chương 3

Kết luận và kiến nghị về các nghiên cứu tiếp theo

Danh sách tài liệu tham khảo

6

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC LẬP QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG

1.1 Khái quát chung về công tác lập quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng

Trước hết, cần phải hiểu Quy hoạch xây dựng là gì ?

Quy hoạch xây dựng là việc tổ chức không gian của đô thị, nông thôn và khu chức năng đặc thù; tổ chức hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Quy hoạch xây dựng được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch xây dựng gồm sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh

Từ trước đến nay, quy hoạch xây dựng giữ vai trò quan trọng, kết nối quy hoạch các ngành và cụ thể hóa quy hoạch kinh tế xã hội Đây là quy hoạch duy nhất làm cho đất nước phát triển hợp lý về kinh tế, không gian kiến trúc cảnh quan và môi trường Hệ thống các đồ án quy hoạch xây dựng hiện nay bao gồm 4 loại: Quy hoạch xây dựng vùng, Quy hoạch đô thị, Quy hoạch khu chức năng đặc thù, Quy hoạch xây dựng nông thôn

Để lập quy hoạch xây dựng, các chuyên gia phải dựa trên các quy hoạch khác như sau:

1 Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội, do ngành Kế hoạch Đầu tư chịu trách nhiệm

2 Quy hoạch sử dụng đất, hay là quy hoạch sử dụng tài nguyên đất có tính “tổng thể”,

“tính lâu dài” và “tính chiến lược” do ngành Tài nguyên Môi trường chịu trách nhiệm

3 Quy hoạch bảo vệ môi trường do ngành Tài nguyên Môi trường chịu trách nhiệm

4 Quy hoạch cơ sở hạ tầng kỹ thuật: giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải… do các cơ quan chuyên ngành chịu trách nhiệm

7

Quy hoạch xây dựng phải hợp nhất các quy hoạch ngành nói trên để đảm bảo các đối tượng quy hoạch đáp ứng được yêu cầu của chiến lược phát triển, tạo động lực kinh tế, tạo lập xã hội hài hòa, môi trường lành mạnh, cảnh quan đẹp và có bản sắc

Tuy nhiên trên thực tế hiện nay ngoài quy hoạch xây dựng mang tính tổng hợp nêu trên thì mỗi bộ, ngành đều thực hiện lập quy hoạch chuyên ngành mình Mỗi quy hoạch trước khi ban hành đều có một hội đồng tham gia đóng góp ý kiến đến từ cơ quan của Chính phủ, các bộ, ngành, các hội nghề nghiệp và các cơ quan địa phương Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn nhận định, các bộ ngành không để tâm đến các lĩnh vực của bộ ngành khác Các kết quả, số liệu của các bộ, ngành không hoàn toàn thống nhất, không đủ điều kiện, không là cơ sở tin cậy để sử dụng cho các nghiên cứu của nhau

Bởi vì, thiếu sự phối kết chặt chẽ giữa các ngành cho nên nhiều quy hoạch chồng chéo,

đã có quy hoạch này lại lập quy hoạch khác gây lãng phí và mâu thuẫn khi thực hiện quy hoạch Đặc biệt là trong công tác quy hoạch sử dụng đất đai, những quy định sử dụng đất của ngành Tài nguyên môi trường không thống nhất với sử dụng đất của quy hoạch xây dựng tạo điều kiện phát sinh các hành vi trục lợi về đất, thông qua việc lập phương án hoặc điều chỉnh phương án quy hoạch đô thị, quy hoạch điểm dân cư nông thôn Lợi dụng các chương trình, dự án của Nhà nước để bao chiếm ruộng đất, chia chác đất đai, nhất là đối với chương trình trồng rừng, các dự án phát triển khu dân cư, các dự án tái định cư dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, là nguyên nhân của các khiếu kiện dân sự kéo dài gây bức xúc trong nhân dân

Trong điều kiện của nước ta, khi pháp luật chưa chặt chẽ, đồng bộ và đủ hiệu lực để điều phối tổng thể sẽ tạo điều kiện cho những tổ chức, cá nhân lợi dụng để mưu cầu lợi ích Quy hoạch là một công cụ pháp lý được các cơ quan nhà nước ưa dùng, do đó, để tránh sự lạm dụng thì cần thu hẹp đối tượng của quy hoạch, giảm số lượng các loại quy hoạch, tích hợp theo hướng đa ngành và liên ngành, đồng thời ban hành hệ thống các quy định tổ chức thực hiện kèm theo cho mọi đối tượng.Vì vậy Luật Quy hoạch 21/2017/QH14 đã ra đời ngày 24 tháng 11 năm 2017 Luật này quy định việc lập, thẩm định, quyết định hoặc phê duyệt, công bố, thực hiện, đánh giá, điều chỉnh quy hoạch trong hệ thống quy hoạch quốc gia; trách nhiệm quản lý nhà nước về quy hoạch

8

Tuy nhiên đề nghị tích hợp các nội dung về quy hoạch xây dựng vùng, quy hoạch xây dựng khu chức năng đặc thù trong nội dung của quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh (quy hoạch tổng thể) đồng thời quy định quy hoạch này do Bộ Xây dựng làm, đưa sang Bộ Kế hoạch và Đầu tư thẩm định phê duyệt thực sự sẽ gây nhiều bất cập Quy hoạch xây dựng hướng đến tổ chức không gian vật thể trong khi quy hoạch kinh tế xã hội là không gian phi vật thể, thực chất đó là các kế hoạch, những chỉ tiêu kinh tế, xã hội trong những khoảng thời gian nhất định Việc trao quá nhiều quyền lực cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong phê duyệt quy hoạch của các bộ, ngành đã tạo nên những rào cản cho chính các bộ ngành đó Nhiều năm qua, có thể thấy những chỉ tiêu đề ra trong các quy hoạch kinh tế xã hội phần nhiều mang tính thành tích, chủ quan, rất hiếm khi thực hiện được

Tích hợp và hợp nhất hệ thống quy hoạch là xu hướng tất yếu, đây sẽ là một cuộc “giải phẫu đau đớn”động chạm đến nhiều bộ, ngành mà Nhà nước có thẩm quyền và trách nhiệm phải tiến hành với tư cách là nhà quản trị quốc gia Đặc biệt trong điều kiện Việt Nam, khi Nhà nước còn là chủ sở hữu đại diện về đất đai, mọi thứ hữu hình của các cá nhân và tổ chức đều tồn tại trên đất Thống nhất một loại hình quy hoạch, tập trung quy hoạch những gì cần quy hoạch, cần quản lý đó là không gian và đất đai, tránh quy hoạch tràn lan, chồng chéo, lãng phí và cản trở lẫn nhau Cần phân định cụ thể thẩm quyền của trung ương và địa phương hơn nữa để tránh chồng chéo và lạm quyền Người dân, các tổ chức xã hội, các nhà chuyên môn phải được tham gia sâu rộng hơn vào quá trình quy hoạch để đảm bảo quy hoạch mang tính thực tiễn, khách quan, đáp ứng các yêu cầu đa dạng của cuộc sống

1.2 Kinh nghiệm công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng ngoài nước

Đổi mới quy hoạch xây dựng về tầm nhìn dài hạn sẽ từng bước hạn chế tình trạng phát triển theo xu hướng dàn trải, khai thác quỹ đất không có định hướng rõ ràng dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn đất dự trữ phát triển, đặc biệt quỹ đất dành cho các lĩnh vực giáo dục, cây xanh, thể thao, vui chơi giải trí và các phúc lợi xã hội

Ở các quốc gia phát triển trên thế giới và một số nước trong khu vực có tính tương đồng với hoàn cảnh và điều kiện phát triển của Việt Nam, vẫn luôn quy định tồn tại song song hai lĩnh vực quy hoạch là kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch

9

xây dựng Ở một số quốc gia phát triển, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội còn bị loại bỏ, trở thành một nội dung lồng ghép trong quy hoạch xây dựng Chính vì vậy, rất hiếm có một quy hoạch gộp tổng thể Khái niệm “Comprehensive planning” hay “quy hoạch tổng thể” là một thuật ngữ được các nhà quy hoạch không gian xây dựng Mỹ hay Canada thường dùng, bắt nguồn từ quy hoạch đô thị, được tham khảo rộng rãi trên toàn thế giới Các nội hàm để lập quy hoạch xây dựng (quy hoạch không gian) bao gồm các vấn đề về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

Khảo sát việc lập quy hoạch một số nước trên thế giới đã chỉ ra rằng do sự khác biệt giữa kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị, nên tại các nước phát triển (phương Tây) chỉ có Luật về quy hoạch xây dựng hoặc phân vùng đô thị, quy hoạch sử dụng đất hoặc phân vùng sử dụng đất; trong quy hoạch xây dựng hay quy hoạch sử dụng đất đã có các nội hàm kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Liên Xô cũ trước đây, Trung Quốc, Hàn Quốc và một số nước đang phát triển, có vị trí địa lý gần gũi, quy mô kinh tế giống Việt Nam như Thái Lan, Philippines có kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị Tuy nhiên, các bản kế hoạch quy hoạch này được làm song hành và có sự phối hợp…

1.2.1 Công tác quản lý của Singapore

Quốc đảo Sư tử từng được vinh danh là TP có quy hoạch “ tỉ mỉ, sâu sắc” nhất trên thế giới nhờ những bước tiến vượt bậc trong quy hoạch, đặc biệt là sự ra đời của Ủy ban phát triển nhà đất (HDB) năm 1960, một nhánh của Bộ phát triển Quốc gia chuyên biệt

về phát triển nhà

Kể từ khi bắt đầu hoạt động, HDB đã gây dựng thêm hàng triệu căn hộ, nâng tầm vượt bậc về khái niệm nhà ở xã hội lên mức cao hơn bất kỳ xây dựng nào trên thế giới Tới nay, hơn 80% dân số Singapore sống trong những tòa nhà HDB xây dựng Để đạt được kết quả này, HDB phải xử lý hơn 240 nghìn hộ gia đình nhập cư vẫn còn sống trong các khu nhà tạm mà các nhà quy hoạch nhận thấy cần thiết xóa bỏ những căn hộ

ổ chuột làm mất mỹ quan xây dựng như thế

Không chỉ nhà ở, các không gian giành cho phát triển kinh tế, giao thông và môi trường xanh cũng được chính quyền Singapore đặc biệt quan tâm Ưu tiên phát triển

10

không gian xây dựng cho các hoạt động phát triển kinh tế, thương mại, tài chính, ngân hàng mà trục đường Orchard trung tâm mua sắm phát triển nhất Singapore Mạng lưới giao thông được quy hoạch đồng bộ đáp ứng yêu cầu sử dụng trong vòng 40 năm tiếp theo Khu công nghệ cao, công nghệ sinh học được xây dựng gần các trường đại học lớn nhằm gắn kết giữa lý thuyết và thực hành

Hệ thống giao thông của Singapore khá phong phú và hiệu quả Hệ thống tàu điện ngầm (MRT) có 84 ga với chiều dài 130km là hệ thống giao thông trọng yếu của Singapore, phục vụ 2 triệu lượt khách mỗi ngày Phương tiện giao thông công cộng thuận tiện đến mức luôn thu hút người dân Singapore, vì thế giảm bớt sự phụ thuộc vào phương tiện di chuyển cá nhân Ít lệ thuộc vào phương tiện cá nhân đồng nghĩa áp lực áp lực hạ tầng giao thông sẽ giảm bớt, đồng thời, chất lượng môi trường cũng sẽ được cải thiện

1.2.2 Công tác quản lý của Úc

Bài học kinh nghiệm của Úc trong quy hoạch xây dựng là dựa trên những tiêu chí: Bền vững về xã hội; Bền vững về tự nhiên; Bền vững về kỹ thuật; Bền vững về tài chính Bền vững về xã hội Các chuyên gia Úc luôn đánh giá bền vững về xã hội là tiêu chí quan trọng nhất Quy hoạch xây dựng ảnh hưởng đến nhiều tầng lớp khác nhau của xã hội Quy hoạch chỉ có thể được xem là tốt khi nó phục vụ con người, vì con người, vì chất lượng sống nhân văn của con người, cân bằng được mọi giá trị văn hóa, tôn giáo, bảo đảm các yếu tố xã hội như giáo dục, y tế, việc làm, thu nhập, giao thông và các dịch vụ cần thiết khác

Công tác truyền thông được phát huy hết tác dụng Công khai quy hoạch, lấy ý kiến người dân, kết hợp với công nghệ hiện đại để mục đích cuối cùng là làm sao quy hoạch phải là vì lợi ích của đông đảo nhân dân Công tác truyền thông được tiến hành trong nhiều giai đoạn của quy hoạch Sở Quy hoạch thành phố có bộ phận tiếp nhận ý kiến công chúng cùng đường dây điện thoại miễn phí để lĩnh hội tất cả ý kiến đóng góp của nhân dân, đảm bảo ý kiến người dân phải được tôn trọng và xem xét

Bền vững về tự nhiên “Tất cả mọi cấu phần của đồ án quy hoạch phải tồn tại thân thiện với môi trường sinh thái” - đó là tiêu chí quan trọng thứ hai được đặt ra Người Úc quý

11

trọng từng giọt nước và bảo vệ nước như nguồn tài nguyên quý giá nhất Nếu một đồ

án quy hoạch có ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước mà không thể khắc phục được thì quy hoạch đó sẽ không thể được phê duyệt Bên cạnh đó, quy hoạch ưu tiên không gian xanh Cây xanh ở Úc cũng có quyền pháp lý và được bảo vệ như những công dân Mỗi cây đều có hồ sơ lý lịch và được quản lý bằng công nghệ số Chỉ điều đơn giản này thôi cũng đủ thấy vì sao quy hoạch của Úc lại bền vững đến thế!

Tài nguyên khoáng sản của Úc khá phong phú được bảo vệ và gìn giữ cho thế hệ mai sau Thổ nhưỡng cũng rất được coi trọng, đặc biệt là những vùng có điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất những sản phẩm nông nghiệp có giá trị cao trở thành lợi thế cạnh tranh của Úc trên thị trường thế giới

Bền vững về kỹ thuật Quy hoạch tích hợp mọi yêu cầu hạ tầng kỹ thuật một cách đầy

đủ và đồng bộ với các phương án hợp lý bảo đảm cho cuộc sống văn minh lâu dài Khi quy hoạch một tuyến đường, tất cả các công trình phụ trợ (điện, nước, thoát nước, viễn thông, cây xanh, chiếu sáng v.v ) được đưa vào một dự án Tiến độ thi công được thiết lập cụ thể chi tiết và đồng bộ tránh đào đi đào lại

Bền vững về tài chính Các chuyên gia lập mô hình tài chính đầy đủ cho toàn bộ vòng đời của công trình Chuyên gia được phân công trách nhiệm phân tích kinh tế - xã hội

và tài chính một cách nghiêm ngặt Công tác này thực hiện ở giai đoạn quy hoạch sơ

bộ và thẩm định lại ở giai đoạn cuối cùng Mục đích là nhằm tính toán mọi chi phí cần thiết trong đầu tư, vận hành, bảo dưỡng và quản lý công trình

1.2.3 Công tác quản lý của Nhật Bản

Tại Nhật Bản, quy hoạch được xem là một chương trình quảng bá xúc tiến đầu tư nghiêm túc Quy hoạch sau khi hoàn chỉnh sẽ được công bố rộng rãi trước công chúng, đặc biệt về quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch hạ tầng Mục đích của việc này là để các nhà đầu tư và nhân dân cùng tham gia thực hiện

Điểm đặc biệt nhất trong quy hoạch xây dựng Nhật Bản là trong các chương trình phát triển xây dựng có quy định tối thiểu 40% dự án phải ưu tiên cho địa phương quản lý thực hiện Khi quy hoạch được lập nên, cần lấy ý kiến cộng đồng rất nhiều lần, đảm bảo 70% tự nguyện chấp thuận thì quy hoạch đó mới được phê chuẩn

12

Khi quy hoạch đó được phê chuẩn, được sự đồng thuận thì sẽ được chuyển tải thành các quy định (gọi là chính sách phát triển đô thị) được chính quyền xây dựng thực hiện Đây là công cụ pháp lý tương đương một văn bản dưới Luật Khi bản quy hoạch được phê duyệt sẽ trở thành công cụ chính thức để thực hiện quy hoạch Khi đó, quy hoạch sẽ được thông báo và quảng bá rộng rãi đến cộng đồng và có hiệu lực từ ngày được chính thức công bố

Một bản quy hoạch được phê duyệt sẽ trở thành công cụ chính thức để thực hiện quy hoạch Bản chính thức được thông báo và quảng bá rộng rãi đến từng người dân và có hiệu lực từ ngày được chính thức công bố Sau khi các đồ án quy hoạch được phê duyệt thực hiện, các dự án này đều do chính quyền thành phố, chính quyền địa phương đảm nhiệm Các dự án do Bộ Xây dựng, Đất đai, Giao thông và Du lịch (MLIT) phê duyệt hoặc thẩm định trình Chính phủ phê duyệt, tỉnh sẽ tiến hành triển khai thực hiện quy hoạch Quy hoạch xây dựng có 3 sản phẩm chính: Quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng và danh mục các dự án phát triển

Ngày nay, Nhật Bản đã thành công trong quy hoạch xây dựng nhỏ gọn, thân thiện môi trường, giảm lượng CO2, phát triển xây dựng trung tâm, đồng thời tiến hành chiến lược thông minh thu gọn các vùng ngoại ô, đạt được xây dựng bền vững

Các nhà chính trị trên thế giới đã đưa ra rất nhiều quan điểm khác nhau:

Ông Remigio Ramirez – Nhà Quy hoạch môi trường/đô thị Giảng viên, Giám đốc điều hành Chuyên về Luật Lệ của Ramirez &Associates, Nhà Môi giới, Thẩm định,

Kỹ sư, Luật sư:

“Chúng tôi kết hợp quy hoạch xây dựng với môi trường Chúng tôi phải đối diện với rất nhiều thách thức như ùn tắc giao thông, Đặc biệt, Philipines phải đối mặt với nhiều cơn bão lớn nên phải quy hoạch xây dựng để thích ứng với các tác động của tự nhiên Ở Philippines, vấn đề chúng tôi đang gặp phải là ùn tắc giao thông Đáng lẽ việc xây dựng đường xá phải nghĩ đến người đi bộ GDP của chúng tôi tăng nhanh, khi mức thu nhập bình quân đầu người tăng lên, người ta có thể mua 1 - 2 xe hơi là bình thường Điều này khiến ùn tắc giao thông ngày càng nghiêm trọng hơn Với những thách thức đó, các nhà quy hoạch xây dựng ngày càng gặp phải những câu hỏi hóc búa

13

cần giải đáp Chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn khắc phục thực trạng này vì đường phố hiện nay có quá nhiều xe hơi mà không thể mở rộng đường theo sự tăng trưởng của xe hơi Chính phủ Philippines cũng sẽ áp dụng các kinh nghiệm quản lý của Singapore trong việc quản lý và sử dụng xe hơi Và Philippines đang nghiên cứu tính khả thi của tàu điện ngầm ở các địa phương khác nhau.”

Ở Philippines, quy hoạch cần tham khảo ý kiến người dân để có quy hoạch phù hợp

Do có nhiều cơn bão nên chúng tôi phải quy hoạch, xây dựng phù hợp để ứng phó với tình trạng khẩn cấp Chính phủ cũng như chính quyền trung ương phân bổ nguồn ngân sách để có những thiết bị vệ tinh phục vụ trong cảnh báo thiên tai, biến đổi khí hậu Ông Soichrio Takamine, Phó vụ trưởng, Ban Quy hoạch Đô thị, Cục Đô thị, Bộ Đất đai hạ tầng giao thông (MLIT) (Nhật Bản):

“ Cách đây một vài ngày, chúng tôi có 1 trận động đất ở Hokkaido Động đất gây ra rất nhiều tác động đối với chúng tôi Điều đó cũng là vấn đề đặt ra trong quá trình quy hoạch xây dựng của Nhật Bản Dân số Nhật Bản đang phát triển ngày càng lớn và chúng tôi đặt ra yêu cầu quy hoạch phải đảm bảo yếu tố môi trường Đồng thời, trong quy hoạch, Nhật Bản chú trọng yếu tố bảo tồn Chính quyền địa phương tuân thủ quy định rất tốt về quy hoạch đô thị Bối cảnh xã hội cũng đã thay đổi nhiều nên quy hoạch xây dựng cũng phải phát triển theo Chúng tôi phải đảm bảo hài hòa giữa phát triển xã hội và phát triển đô thị.”

Nhật Bản cũng nhấn mạnh ứng dụng công nghệ vào để quản lý tốt hạ tầng, tăng cường kết nối các mạng lưới, hệ thống, bố trí khu dân cư gần các phương tiện công cộng để phát triển hệ thống giao thông công cộng, giảm tải tắc đường và ô nhiễm môi trường Trong quá trình quy hoạch, Nhật Bản cũng đề cao thúc đẩy các hình thức mới giúp người dân có cuộc sống thoải mái hơn

Ở Nhật Bản, thành tố cơ bản để tạo nên các xây dựng chính là giao thông công cộng

Hệ thống tàu siêu tốc phát huy rất tốt vai trò của mình để phục vụ cho nhu cầu đi lại của người dân

14

Các thành phố ở Nhật Bản được phát triển dựa trên hạ tầng trước đây Trên đường phố của chúng tôi có không gian cho người đi bộ, cấp thoát nước Nhà cửa được xây dựng trên quy hoạch tốt sẽ đủ không gian như vậy Khi kiểm soát tốt quy hoạch, chúng ta sẽ

có các không gian thuộc quản lý khu vực công và khu vực tư nhân Bây giờ, với thực

tế dân số Nhật Bản giảm đi, chúng tôi cũng phải tính đến và thay đổi về quy hoạch trong tương lai để không chỉ duy trì tốt quy hoạch về hạ tầng mà phải tối ưu công năng của hạ tầng trong tương lai

QHĐT Nhật Bản là một bản quy hoạch chiến lược phát triển hay cải tạo nâng cấp chung cho đô thị, rất nhiều dự án mấu chốt được xác định tại bước quy hoạch chung

đô thị Tuy nhiên quy hoạch xây dựng thường chịu ảnh hưởng rất mạnh bởi quy hoạch giao thông, đặc biệt tuyến đường sắt cao tốc (Shinkansen) và sự gắn kết các loại hình giao thông thủy bộ, hàng không …

Trên quan điểm phát triển bền vững quy hoạch các thành phố của Nhật thường được xem xét kỹ cả quy hoạch “cứng” và “mềm” của đô thị Phần cứng là xây dựng hạ tầng

cả kỹ thuật và xã hội cho đô thị, phần mềm là chuẩn bị chất lượng dân cư, môi trường sống cho người dân đô thị Quy hoạch vùng và quy hoạch chung được xem là công cụ pháp luật quan trọng, được chuyển tải thành các chương trình dự án cụ thể (quy định tại Điều 3 trong Luật Quy hoạch), quảng bá xúc tiến đầu tư nên sau khi được hoàn chỉnh, sẽ được công bố rộng rãi, đặc biệt về quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch hạ tầng cơ sở, các chương trình, chính sách và những nguyên tắc phát triển để các nhà đầu tư và nhân dân tham gia thực hiện

1.3 Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng ở Việt Nam

Công cuộc "đổi mới" trong những năm qua đã đưa nước ta về cơ bản thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội để bước vào thời kỳ mới đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Để có được tỷ lệ xây dựng hoá như hiện nay và trong tương lai là do tác động của sự phát triển nền kinh tế thị trường và các chính sách mở cửa, chính sách mới về nhà, về đất và sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác quy hoạch, đầu tư cải tạo và xây dựng cơ sở hạ tầng Các xây dựng ở nước ta đã phát triển nhanh cả về

số lượng và chất lượng, tạo nên một khối lượng xây dựng bằng cả mấy chục năm trước

15

đây, đáp ứng được sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước đồng thời trở thành nhân

tố tích cực của quá trình phát triển này

Nhìn lại những năm qua, công tác quy hoạch phát triển xây dựng ở nước ta rõ ràng đã

có bước phát triển nhanh Sự nghiệp CNH - HĐH đất nước đòi hỏi công tác quy hoạch, kinh tế, xã hội, quy hoạch xây dựng phải gắn bó và đáp ứng được nhu cầu phát triển đất nước Từ chiến lược phát triển vùng, chiến lược phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật như mạng lưới giao thông quốc gia theo hướng Bắc - Nam suốt chiều dài đất nước Ngoài việc nâng cấp mở rộng Quốc lộ 1A còn có thêm tuyến đường phía Tây đất nước đường Hồ Chí Minh Cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới các tuyến đường Đông-Tây như: quốc lộ 18, quốc lộ 6, QL.7, QL 8 Nâng cấp cải tạo các cảng biển: Cái Lân, Đình Vũ, Cửa lò, Tiên Sa Xây dựng các cảng biển nước sâu: Nghi Sơn, Vũng áng, Chân Mây, Dung Quất Việc hình thành các cảng biển nước sâu gắn liền với sự ra đời của các nhà máy lọc dầu số 1, số 2, công suất 6,5 triệu tấn/năm, các khu công nghiệp hoá dầu, các khu luyện cán thép có công suất 1 đến 4 triệu tấn/năm, các nhà máy đóng tàu, sửa chữa tàu cỡ lớn từ 5000 đến 3 vạn tấn Các khu dịch vụ hàng hải quốc tế, các khu cảng container Các khu công nghiệp quan trọng này thu hút nhiều lao động có kỹ thuật cao, có tay nghề giỏi đòi hỏi phải hình thành những khu công nghiệp mới

Chiến lược phát triển kinh tế thuộc các nước ASEAN đã tác động đến quá trình hình thành và phát triển hệ thống giao thông liên Á Các cửa khẩu quốc tế đã được mở ra ở biên giới nước ta với các nước: Trung Quốc, Lào, Campuchia như Tân Thanh, Lào Cai, Cầu Treo, Lao Bảo, Bờ Y-Ngọc Hồi, Xa Mát, Mộc Bài Tại những cửa khẩu quốc

tế quan trọng như Cầu Treo, Lao Bảo, Bờ Y, Mộc Bài đã xuất hiện những trung tâm thương mại, các điểm xây dựng biên giới rất có ý nghĩa trong sự phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ quốc phòng vững mạnh Các khu công nghiệp tập trung với quy mô lớn được quy hoạch xây dựng theo các vùng trọng điểm và gắn liền với các tuyến trục quốc gia hướng ra biển lớn: khu công nghiệp dọc trục QL.18 Hà Nội - Sao Đỏ - Hạ Long, khu công nghiệp QL.5 Hà Nội - Hải Dương - Hải Phòng ở phía Bắc Miền Trung được xây dựng theo từng cụm từ Chân Mây - Liên Chiểu đến Kỳ Hà - Dung Quất Miền Nam chủ yếu tập trung dọc theo QL.1, QL.51 TP HCM - Biên Hoà -

16

Vũng Tàu mà nổi bật là khu công nghiệp Phú Mỹ với thành phố công nghiệp Mỹ Xuân

và khu công nghiệp Sóng Thần – Bình Dương dọc theo QL.13

Vùng Tây Nguyên với vị thế đặc biệt trong phát triển kinh tế quốc phòng được quy hoạch xây dựng với các xây dựng dọc theo tuyến đường Hồ Chí Minh mà các xây dựng lớn là Kon Tum, Pleiku, Buôn Ma Thuật, trong đó thành phố Buôn Ma Thuật là xây dựng trung tâm của vùng Việc xuất hiện và mở rộng các xây dựng là trung tâm hành chính kinh tế do tách tỉnh cũng đã tạo đà cho sự phát triển và tăng trưởng, nâng cấp các xây dựng này vượt nhanh hơn dự báo trong hệ thống xây dựng quốc gia như: Phúc Yên, Bắc Cạn, Bắc Ninh, Phủ Lý, Hưng Yên, Quảng ngãi, Bình Phước Tuy nhiên, những tồn tại trong công tác quy hoạch còn nhiều: cơ sở kinh tế-kỹ thuật hoặc động lực phát triển các xây dựng còn yếu kém, tình trạng phân bố dân cư và sử dụng đất nông nghiệp vào mục đích xây dựng đang là nguy cơ lớn cho vấn đề an toàn lương thực, còn sự cách biệt lớn giữa xây dựng và nông thôn vấn đề di dân từ nông thôn ra đô thị, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém và công tác quản lý xây dựng chưa làm chủ được tình hình phát triển đô thị Mặt khác, quy hoạch xây dựng mang tính đa ngành ở trình độ cao nhưng quan hệ trong nghiên cứu thiếu trình tự và đồng bộ, hơn nữa nhiều quy hoạch còn mang tính duy ý chí, chạy theo yêu cầu tư vấn, hoặc làm theo

ý của chủ lãnh thổ Bởi vậy, đã hạn chế tính nghiên cứu sáng tạo, tính khả thi, nhiều quy hoạch chưa đi vào cuộc sống, quy hoạch một đằng làm một nẻo Công tác xây dựng theo quy hoạch còn thiếu trình tự, thiếu đồng bộ còn chắp vá nhất là cơ sở hạ tầng đô thị, việc quản lý các tuyến phố chưa tốt gây ra tình trạng xây dựng phố xá nham nhở, bộ mặt xây dựng manh mún và mất mỹ quan

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các quy hoạch xây dựng vùng tỉnh có tính hiệu lực không cao, hệ thống xây dựng hình thành và phát triển theo hướng dàn hàng ngang, tăng về

số lượng đô thị, trong khi chất lượng chưa đảm bảo tiêu chuẩn quy chuẩn thiết kế, dự báo trong của các quy hoạch xây dựng, quy hoạch xây dựng thường không chính xác,

dễ bị phá hỏng, phải điều chỉnh Khi phân tích những tồn tại trong công tác quy hoạch cũng như phát triển xây dựng nước ta trong những năm qua cho thấy: vấn đề mấu chốt

để giải quyết tồn tại là việc xây dựng được một hệ thống thiết chế vững chắc và một cơ chế dựa vào pháp luật cho công tác quy hoạch và phát triển đô thị, đủ điều kiện để áp

17

dụng có hiệu quả trong thực tiễn quy hoạch và phát triển xây dựng ở nước ta Đây là vấn đề mới và rất phức tạp không dễ gì hoạch định đầy đủ trong điều kiện công tác quy hoạch và phát triển xây dựng ở nước ta trong thời kỳ vừa làm vừa rút kinh nghiệm Tuy nhiên cũng đã nổi lên một số vấn đề cần được khẩn trương nghiên cứu, soạn lập đưa vào ứng dụng trong thực tiễn nhằm góp phần khai thông cho công tác quy hoạch và xây dựng phát triển đô thị

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất xây dựng Luật Quy hoạch (mới) điều chỉnh các hoạt động về quy hoạch, bao gồm các công tác lập, thẩm định, phê duyệt, thực chất là gom các loại hình quy hoạch vào trong một Luật thống nhất Ðây được cho là một phát kiến mới nhằm loại bỏ những chồng lấn và phát sinh không đáng

có trong việc lập và thực thi quy hoạch Một số chuyên gia gọi đó là quy hoạch hợp nhất hay quy hoạch tích hợp theo thông lệ quốc tế để giải quyết những tồn tại nêu trên Những ví dụ về sự trùng lặp như việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, thường gọi tắt là “sổ hồng” (Bộ Xây dựng) và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là “sổ đỏ” (Bộ Tài nguyên và Môi trường) mới đây là những bài học còn nguyên giá trị Khảo sát kinh nghiệm quốc tế về quy hoạch cũng chỉ ra rằng: quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và một phần kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội mới thực sự là chồng lấn cần phải nghiên cứu và có sự phối hợp Những vụ việc xảy ra liên quan đến thu hồi đất và chuyển dịch đất đai khi quy hoạch xây dựng gắn với những bộ Luật cụ thể cần quan tâm giải quyết hơn là sự ra đời của Bộ luật Quy hoạch (mới) với nhiều nội dung còn

mơ hồ, không rõ và quá rộng

Nhìn nhận chung có thể thấy, quy hoạch và quản lý xây dựng ở nước ta vẫn còn bị ảnh hưởng của quán tính bao cấp, chủ yếu dựa vào các nguyên tắc thiết kế tĩnh, thiếu linh hoạt theo hướng thị trường Trong khi đó, xây dựng ngày càng khẳng định vai trò động lực then chốt trong nền kinh tế, do đó cần cải cách công nghệ và quy trình lập quy hoạch xây dựng theo hướng chuyển từ quy hoạch tĩnh sang quy hoạch động, với cách tiếp cận đa ngành mà Quy hoạch chiến lược là một ví dụ Trên thực tế, quy hoạch và quản lý đô thị, đặc biệt là phân vùng đô thị, nhiều vấn đề đặt ra rất cần được nghiên cứu kỹ Chẳng hạn như việc mở rộng quá mức không gian đô thị, mâu thuẫn giữa quy

mô và chất lượng đô thị, giữa bảo tồn và phát triển hay phát triển để bảo tồn di sản đô

18

thị,… đảm bảo xây dựng phát triển bền vững Biểu hiện là hiện tượng phát triển từ Tỉnh lên Thành phố trực thuộc TW Hiện tượng này có nguy cơ như là hội chứng trong phát triển xây dựngở nước ta Hay một số xu hướng khác như phát triển Khu trung tâm hành chính xây dựng các cấp hoặc Trung tâm hành chính tập trung

Ở đây, vấn đề nghiên cứu, lựa chọn lý thuyết và mô hình phát triển xây dựng thích hợp với điều kiện của Việt Nam có ý nghĩa tiên quyết Bên cạnh đó, cần xây dựng và cập nhật thường xuyên ngân hàng dữ liệu kinh tế – xã hội, thị trường bất động sản,…phục

vụ công tác lập quy hoạch đô thị, đồng thời để đồ án quy hoạch là hồ sơ khả dĩ nhằm

bổ trợ và dẫn dắt quá trình phát triển theo định hướng thiết kế Để thực hiện nhiệm vụ này, nên học tập kinh nghiệm của các nước đi trước ( Hồng Kông, Singapore, Thái Lan,…) là thành lập cơ quan có khả năng tích hợp dữ liệu và đề xuất giải pháp quy hoạch hợp lý và hiệu quả

Trong thời gian qua, với chính sách đổi mới, hội nhập, cùng với sự phát triển nhanh về các mặt kinh tế – xã hội, hệ thống các xây dựng Việt Nam đã tăng nhanh cả về số lượng, chất lượng Đến tháng 9/2015 cả nước có khoảng 788 xây dựng trong đó có 2 xây dựng đặc biệt (Hà Nội, TP HCM), 15 xây dựng loại I, 25 xây dựng loại II, 42 xây dựng loại III, 74 xây dựng loại IV và khoảng 630 xây dựng loại V Tỷ lệ xây dựng hóa đạt xấp xỉ 35,2% Đóng góp cho sự phát triển chung có vai trò lớn của hệ thống các đồ

án QHĐT Tuy nhiên, trên yêu cầu phát triển thực tiễn, có thể chỉ rõ một số những vấn

đề cần khắc phục trong thời gian tới

Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống xây dựng quốc gia, quy hoạch xây dựng vùng tỉnh đã và đang có đóng vai trò quan trọng trong phát triển xây dựng và điểm dân cư nông thôn Hiện nay, các tỉnh đang triển khai rà soát, tổ chức nghiên cứu điều chỉnh theo quy định của Luật Xây dựng Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh trong thời gian qua được xây dựng và triển khai theo kiểu dàn hàng ngang, tăng về số lượng xây dựng (gấp 1,5-2 lần so với hiện trạng) dẫn đến sự phát triển thiếu kiểm soát không phù hợp với quy hoạch định hướng phát triển hệ thống xây dựng quốc gia

Quy hoạch chung xây dựng có ảnh hưởng mạnh nhất đến quá trình phát triển của từng xây dựng nhưng còn thiếu hiệu quả, chưa phù hợp thực tế phát triển tại địa phương Có

19

một khoảng cách lớn giữa quy hoạch mang tính tầm nhìn và thực tế triển khai quy hoạch được duyệt Thiếu cơ chế chính sách chuyển hoá quy hoạch thành các chương trình kế hoạch thực thi phù hợp với thực tế phát triển của địa phương dẫn đến nhiều quy hoạch vẫn “treo” sau khi được duyệt Để các quy hoạch có hiệu quả hơn, quy hoạch cần có tính chiến lược, ít cứng nhắc hơn và điều quan trọng nhất cần dựa trên các nguồn lực thực tế của địa phương và phải tính tới các rủi ro, thách thức phải chống chịu để có tính khả thi cao hơn

Quy hoạch phân khu (thực hiện theo Luật QHĐT), cần được triển khai để điều tiết sử dụng đất, kết nối hạ tầng cơ sở, nhưng thiếu hoặc chưa thể hiện vai trò hoặc không tách bạch được với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất (thực hiện theo Luật Đất đai) dẫn đến những khó khăn trong quản lý đầu tư, giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất vào mục đích phát triển đô thị

Quy hoạch chi tiết tại các quận, phường, các khu có chức năng đặc thù chưa có nội dung thiết kế đô thị, hoặc nếu có thì còn sơ sài, chưa đủ cơ sở để xây dựng quy chế quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị Bên cạnh đó, quy hoạch chi tiết 1/500 thường xuyên được điểu chỉnh tăng diện tích kinh doanh giảm diện tích công trình hạ tầng kỹ thuật – xã hội và cây xanh dẫn đến dự án sau được thực hiện không đảm bảo quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng, thiếu trầm trọng diện tích cây xanh, mặt nước, công viên và các công trình phúc lợi công cộng

Tất cả các loại xây dựng đều có quy hoạch xây dựng để quản lý sự phát triển Và tất cả các nhà đầu tư đều nhìn vào đấy để có thể quyết định đầu tư Cần thiết phải có quy hoạch xây dựng, vì đây là một trong những công cụ chủ yếu và hữu hiệu để quản lý đầu tư, xây dựng trên địa bàn tỉnh; đã được thực hiện ổn định trong nhiều năm, về cơ bản không có vướng mắc trong quy định pháp luật trước và sau khi có Luật Quy hoạch

Chuyên gia này cho rằng, về sự cần thiết có Quy hoạch xây dựng và có sự trùng lặp về phạm vi, nội dung, mức độ chi tiết với Quy hoạch trong Luật Quy hoạch đã được bàn

ở Kỳ họp thứ 5 của Quốc hội và cũng có những ý kiến chưa thống nhất với nhau Tuy

Quy hoạch xây dựng là công việc đã được chúng ta thực hiện trong nhiều năm và khá

ổn định Quy hoạch này bản chất vừa là một quy hoạch có tính kỹ thuật chuyên ngành lại vừa có tính tích hợp cao Đó là hoạch định ra hệ thống, quy mô, hình hài đô thị, vị trí và quy mô các khu công nghiệp, các khu nghỉ dưỡng, các vùng bảo tồn, các vùng sinh thái… và đặc biệt là hệ thống hạ tầng kỹ thuật (đường xá, các công trình đầu mối như nhà ga, bến xe, sân bay, hồ đập, khu xử lý chất thải rắn…) Đây là một quy hoạch dựa trên những tính toán chi tiết về kinh tế và kỹ thuật do vậy nó là công cụ rất tin cậy

để tiến hành quản lý và đầu tư tất cả các cơ sở hạ tầng kinh tế trong tỉnh cũng như trong đô thị

Ở Việt Nam hiện đang có một số quy hoạch như quy hoạch vùng Tp.HCM, vùng thủ

đô Hà Nội, vùng đồng bằng sông Cửu Long… và 63 tỉnh thành, gần như trước đây đều

có quy hoạch xây dựng vùng của tỉnh Hệ thống xây dựng trên toàn quốc, xây dựng nông thôn và hạ tầng kỹ thuật của từng tỉnh đã có hiện nay một phần là nhờ các hoạch định trong đồ án Quy hoạch xây dựng Các nước trên thế giới đều triển khai Quy hoạch xây dựng, nhằm kiểm soát quá trình phát triển đô thị Hiện 63 tỉnh, thành trong

cả nước đều có Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh, tích hợp rất khoa học tất cả các ngành, dựa trên dự báo phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương Quy hoạch tỉnh chỉ là quy hoạch phi vật thể với số liệu là chính, các chỉ số phát triển không thể làm rõ được nội dung mà Quy hoạch xây dựng đề cập

1.4 Thực trạng công tác lập và quản lý quy hoạch ở tỉnh Lâm Đồng

Có thể nói, một trong những tiêu chí quan trọng góp phần phục vụ kịp thời kế hoạch đầu tư, quản lý đất đai, quản lý xây dựng và kêu gọi đầu tư chính là công tác lập quy hoạch xây dựng Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang tập trung ưu tiên đầu tư

21

các dự án có vai trò tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho toàn tỉnh theo từng lĩnh vực cụ thể:

- Về chương trình: Thực hiện chương trình phát triển hệ thống đô thị theo quy hoạch

đã được phê duyệt; Chương trình định canh định cư, sắp xếp lại dân cư vùng sạt lở, vùng sâu, vùng xa, làng đô thị xanh, xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, xây dựng nông thôn mới trong quá trình đô thị hóa; Chương trình cung cấp nước sạch đô thị, nông thôn; Chương trình bảo tồn vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà, vườn quốc gia Cát Tiên; xây dựng, nâng cấp hoàn thiện hệ thống xử lý rác thải cho các khu vực trung tâm vùng và các tiểu vùng; Chương trình phát triển khung giao thông cấp vùng; các dự án phát triển đô thị

- Về hạ tầng kỹ thuật: ưu tiên phát triển hạ tầng kỹ thuật khung kết nối với quốc tế, quốc gia và vùng như các dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Dầu Giây - Liên Khương; nâng cấp quốc lộ 28, 55 Nâng cấp đường tỉnh 725 và mở mới vài đoạn để thành đường Trường Sơn Đông; xây dựng đường vành đai ngoài thành phố Đà Lạt, đường tránh phía Nam và phía Tây thành phố Bảo Lộc; xây dựng tuyến đường sắt Đà Lạt - Tháp Chàm; nâng cấp, mở rộng cảng hàng không Liên Khương; xây dựng hoàn thiện hệ thống thoát nước, nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt cho thành phố Đà Lạt; xây dựng hệ thống xử lý nước thải cho thành phố Bảo Lộc; xây dựng hồ chứa nước thượng nguồn hồ Đan Kia, khu vực Bidoup - Núi Bà (huyện Lạc Dương) và hồ Prenn (Đà Lạt);

- Về dự án phát triển đô thị: dự án nâng cấp, mở rộng thành lập mới đô thị; điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận; lập mới và điều chỉnh quy hoạch

đô thị ở các cấp độ khác nhau; cải tạo nâng cấp, xây dựng mới cơ sở hạ tầng xã hội và

kỹ thuật, cải tạo môi trường ở của các đô thị hiện có

- Về hạ tầng xã hội: đầu tư các dự án trọng điểm trung tâm y tế, giáo dục đào tạo, văn hóa - thể dục thể thao, thương mại dịch vụ, nghiên cứu cấp vùng tại Đà Lạt, Bảo Lộc, Đức Trọng, Lạc Dương, Đơn Dương

22

- Về thương mại dịch vụ, khoa học công nghệ, du lịch: ưu tiên đầu tư các dự án lớn tại

Đà Lạt, Bảo Lộc, Đức Trọng, Lạc Dương, Đơn Dương, Cát Tiên, gắn với các đầu mối giao thông quan trọng

- Về phát triển khu công nghiệp, kinh tế nông nghiệp, nông thôn: Ưu tiên đầu tư Khu công nghiệp Phú Bình, Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Lâm Đồng, Khu nông nghiệp công nghệ cao Tân Phú, Phú Hội; vùng sản xuất trồng trọt và chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao Phát triển các vùng chuyên canh quy mô lớn trồng rau, hoa, chè, cà phê, dâu tằm

Việc lập quy hoạch xây dựng được xem là bước khởi đầu từ đầu năm đến nay, ngành Xây dựng đã thực hiện điều chỉnh quy hoạch xây dựng chung tỉnh Lâm Đồng Theo quyết định số 1848/ QĐ –TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 27/12/2018 về việc quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Lâm Đồng đến năm 2035 và tầm nhìn đến năm 2050 đã phê duyệt Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Lâm Đồng đến năm 2035 và tầm nhìn đến năm

2050 với mục tiêu xây dựng và phát triển vùng tỉnh Lâm Đồng đến năm 2035 và tầm nhìn đến năm 2050 trở thành vùng kinh tế động lực của khu vực Tây Nguyên, có hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, theo hướng hiện đại.Là trung tâm nghiên cứu và sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tầm quốc gia và quốc tế, phát triển công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản Phát triển ngành du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch canh nông và du lịch văn hóa - di sản, danh lam thắng cảnh tầm cỡ quốc gia và quốc tế Phát triển hệ thống đô thị - nông thôn theo hướng tăng trưởng xanh, khả thi và phù hợp với xu thế hội nhập, sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu Phát triển các không gian đô thị, làng đô thị xanh, không gian du lịch, không gian sản xuất nông nghiệp hài hòa với không gian cảnh quan rừng đặc trưng và không gian bảo tồn đa dạng sinh học của vùng cao nguyên.Phát triển hệ thống giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học cấp quốc gia, làm cơ sở đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của cả vùng; Quốc phòng, an ninh được đảm bảo Với phạm vi lập quy hoạch: toàn tỉnh Lâm Đồng, diện tích tự nhiên 9.783,34 km2 bao gồm 12 đơn vị hành chính: thành phố Đà Lạt, thành phố Bảo Lộc và 10 huyện (Lạc Dương, Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà, Đam Rông, Di Linh, Bảo Lâm, Đạ Huoai, Đạ Tẻh và Cát Tiên)

du lịch văn hóa di sản tầm quốc gia, khu vực và quốc tế; Trung tâm nghiên cứu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao cấp quốc gia và quốc tế; Trung tâm nghiên cứu khoa học, giáo dục - đào tạo và chuyển giao công nghệ đa ngành cấp quốc gia; Trung tâm bảo tồn rừng cảnh quan và đa dạng sinh học cấp quốc gia; Trung tâm thương mại dịch

vụ, hội chợ triển lãm; Trung tâm văn hóa - nghệ thuật, thể dục - thể thao và giải trí cấp vùng; có vị trí quan trọng về quốc phòng và an ninh đối với khu vực Tây Nguyên và cả nước Trong đó thành phố Đà Lạt là đô thị trung tâm vùng tỉnh Lâm Đồng, trung tâm

du lịch cấp quốc gia, trung tâm chuyên ngành về nghiên cứu, đào tạo cấp vùng Tây Nguyên và cấp quốc gia Với định hướng Phát triển thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận theo mô hình chuỗi các đô thị liên kết theo tuyến vành đai và xuyên tâm; kết nối với các vùng du lịch sinh thái, các vùng cảnh quan rừng, cảnh quan nông nghiệp; phát triển bền vững; bảo tồn và phát huy tính đặc thù về tự nhiên và văn hóa - lịch sử

- Tiểu vùng II: Vùng đệm sinh thái bao gồm huyện Di Linh, Đam Rông và phía Tây huyện Lâm Hà Trong đó thị trấn Di Linh là trung tâm của tiểu vùng Với định hướng phát triển: Phát triển đô thị dọc theo quốc lộ 20 và phía Bắc quốc lộ 27, hạt nhân là thị trấn Di Linh Phát triển vùng chuyên canh theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao Phát triển thương mại dịch vụ tại thị trấn Di Linh, Đinh Văn, Đạ Rsal, các cụm công nghiệp, làng nghề truyền thống, du lịch sinh thái rừng, du lịch điều dưỡng

- Tiểu vùng III: Vùng động lực kinh tế phía Tây Nam tỉnh Lâm Đồng bao gồm thành phố Bảo Lộc, huyện Bảo Lâm, Đạ Huoai, Đạ Tẻh và Cát Tiên Trong đó thành phố Bảo Lộc và vùng phụ cận là trung tâm tiểu vùng phía Nam của tỉnh, phát triển tiệm cận tiêu chuẩn đô thị loại I Với định hướng phát triển vùng đô thị Bảo Lộc và vùng phụ cận trên trục quốc lộ 20, quốc lộ 55 và vùng đô thị phía Tây trên quốc lộ 20,

24

đường tỉnh 721 Phát triển chủ yếu công nghiệp nhẹ (chế biến nông sản, dệt may, tơ tằm, công nghiệp phụ trợ, khai thác và chế biến sản phẩm sau khai khoáng) Phát triển thương mại dịch vụ, du lịch nghỉ dưỡng, dịch vụ du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch sinh thái rừng Các vùng chuyên canh theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao (chè, cà phê, dâu tằm, cây ăn quả, lúa, dược liệu), gắn sản xuất với công nghiệp chế biến và bảo quản sau thu hoạch Bảo tồn đa dạng sinh học trong vườn quốc gia Cát Tiên, hành lang đa dạng sinh học phía Bắc của tiểu vùng

Tuy nhiên, hiện nay tiến độ triển khai quy hoạch xây dựng trên địa bàn tỉnh còn chậm Công tác quản lý quy hoạch xây dựng vẫn còn gặp nhiều khó khăn Việc tăng cường công tác quản lý quy hoạch xây dựng và quy hoạch xây dựng thời gian tới là một trong những yếu tố quan trọng góp phần khai thác tốt hơn tiềm năng, thế mạnh của từng vùng, từng ngành, từng địa phương phục vụ yêu cầu thu hút các nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trong quá trình CNH - HĐH của tỉnh Lâm Đồng

25

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Công tác quy hoạch xây dựng với sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước

là công tác rất quan trọng trong đường lối và chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của Đảng Đất nước ta đang trong giai đoạn tập trung đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá mà công nghiệp hoá lại gắn liền với quá trình xây dựng hoá và để giải quyết vấn

đề này thì điều quan trọng đầu tiên là tất cả các xây dựng phải có quy hoạch không gian phát triển cho cả thời kỳ lâu dài hoặc là đến năm 2035 Cũng chính vì vậy, vấn đề đặt ra cho công tác quy hoạch xây dựng là phải có chiến lược Khung quốc gia về đô thị, phải xây dựng luật lệ để tạo cho các xây dựng và khu dân cư thực hiện theo quy hoạch Hơn nữa, việc thực hiện quá trình công tác kế hoạch hoá bắt đầu từ chiến lược quy hoạch, rồi cụ thể hoá bằng các kế hoạch 5 năm và hàng năm Quy hoạch xây dựng phải căn cứ vào chiến lược, cụ thể hoá chiến lược kể cả trong lĩnh vực đầu tư phát triển, những dự án đầu tư lớn và các dự án hợp tác đầu tư với nước ngoài chỉ được xem xét khi dự án đó có phù hợp với quy hoạch dược duyệt Công tác quy hoạch xây dựng bởi thế phải được nghiên cứu thường xuyên, các quy hoạch xây dựng phải được cập nhật, hiệu chỉnh chung phù hợp với tình hình và điều kiện thực tiễn

Trước yêu cầu thực tiễn hiện nay, công tác quy hoạch đã thể hiện rất nhiều yêu cầu đổi mới toàn diện, đặc biệt là việc tích hợp các quy hoạch chuyên ngành với quy hoạch xây dựng, quy hoạch xây dựng (QHĐT) Hướng đến phát triển bền vững, sản phẩm quy hoạch xây dựng cần thể hiện tính chiến lược, tăng cường sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước, trách nhiệm cộng đồng và đặt trong hệ thống phối hợp toàn diện

Xác định quy hoạch xây dựng gắn liền với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội - vấn đề tiên quyết để quy hoạch thực sự trở thành công cụ thu hút đầu tư, phát huy nguồn lực của xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

26

QUY HOẠCH XÂY DỰNG

2.1 Cơ sở pháp lý về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

Quy hoạch là việc sắp xếp, phân bố không gian các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh gắn với phát triển kết cấu hạ tầng, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường trên lãnh thổ xác định để sử dụng hiệu quả các nguồn lực của đất nước phục vụ mục tiêu phát triển bền vững cho thời kỳ xác định

Về luật pháp, đến năm 2006, trước nhu cầu cấp bách của phát triển đất nước, Chính phủ mới định hình hệ thống quy hoạch, bao gồm: Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, Quy hoạch sử dụng đất và Quy hoạch xây dựng Mỗi hệ thống quy hoạch đều có cấp quốc gia và các cấp địa phương Quy hoạch của các ngành kinh tế được coi như một bộ phận của quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội Theo thời gian, mỗi hệ thống quy hoạch đều được quy định cụ thể trong một văn bản quy phạm pháp luật hoặc dưới dạng Luật được Quốc hội thông qua, hoặc Nghị định của Chính phủ

Về quy hoạch xây dựng Hiến pháp 1980 và sau này là Hiến pháp 1992 hiến định việc xây dựng nhà ở và quản lý đất đai phải theo quy hoạch chung xây dựng (Điều 20 và Điều 62) Để tăng cường công tác quản lý xây dựng đô thị, ngay từ Quyết định số 115-

CT ngày 02/5/1986 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã yêu cầu việc xây dựng và phát triển xây dựng phải căn cứ vào các đồ án quy hoạch xây dựng được các cấp có thẩm quyền phê duyệt (Điều 1) Nghị định số 08/2005/NĐ-CP ngày 24/01/2005 của Chính phủ về quy hoạch xây dựng và sau đó được nâng lên thành bộ Luật Quy hoạch xây dựng (2009) tiếp tục thực hiện theo tinh thần đó Từ “quy hoạch đô thị” kể từ đây thay thế từ “quy hoạch xây dựng” Trong thực tế, những nội hàm của quy hoạch xây dựng hay quy hoạch xây dựng là giống nhau và đã có trong Luật Xây dựng (2003) trong phần giải thích từ ngữ

Trước năm 1994, Ủy ban Nhân dân các cấp địa phương vẫn tự phê duyệt quy hoạch xây dựng để làm công cụ quản lý Văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên về quy hoạch xây dựng là Nghị định số 91-CP, ngày 17/8/1994 ban hành điều lệ quản lý quy hoạch

đô thị Tiếp theo, quy hoạch xây dựng và quy hoạch khu dân cư nông thôn gọi chung

27

là quy hoạch xây dựng được quy định cụ thể trong Luật Xây dựng (Quốc hội thông qua năm 2003) Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 08/2005/NĐ-CP, ngày 24/01/2005 về quy hoạch xây dựng như một trong các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng Năm 2009, Quốc hội tiếp tục thông qua Luật Quy hoạch đô thị, thay thế phần quy hoạch xây dựng trong Luật Xây dựng với các nội dung chi tiết hơn Để hướng dẫn thi hành Luật này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 37/2010/NĐ-CP, ngày 07/4/2010, hướng dẫn việc lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch đô thị

Theo Luật xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/06/2014 “Quy hoạch xây dựng là

việc tổ chức không gian của đô thị, nông thôn và khu chức năng đặc thù; tổ chức hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Quy hoạch xây dựng được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch xây dựng gồm sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh” QHXD được phân thành bốn loại: Quy hoạch vùng, Quy hoạch xây dựng (bao gồm quy hoạch chung đô thị, quy hoạch phân khu xây dựng và quy hoạch chi tiết đô thị), Quy hoạch các khu chức năng đặc thù, Quy hoạch nông thôn Về phạm vi, QHXD không chỉ liên quan đến không gian trên mặt đất mà còn liên quan đến không gian ngầm, gồm phần ngầm của các công trình xây dựng, các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm, giao thông ngầm đô thị, các công trình công cộng ngầm

QHXD có vai trò rất quan trọng trong đầu tư xây dựng (ĐTXD) và phát triển kinh tế -

xã hội QHXD tổ chức, sắp xếp không gian lãnh thổ, là cơ sở khai thác và sử dụng hợp

lý tài nguyên thiên nhiên, đất đai và các nguồn lực phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm lịch sử, kinh tế - xã hội, tiến bộ khoa học và công nghệ của đất nước trong từng giai đoạn phát triển Vì vậy có thể hiểu Quy hoạch xây dựng là quy hoạch nền tảng về không gian và cơ sở vật chất cho các ngành kinh tế phát triển nên có vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước và được thể hiện cụ thể ở các khía cạnh sau:

1 Quy hoạch xây dựng giải quyết mối quan hệ giữa các ngành, các lĩnh vực và tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo chiều sâu

độ xây dựng hoá; giải pháp phân vùng chức năng, phân bố hệ thống xây dựng và điểm dân cư nông thôn; xác định khu vực chức năng chuyên ngành, cơ sở sản xuất, hệ thống công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội có ý nghĩa vùng Để làm được điều này quy hoạch xây dựng vùng buộc phải nghiên cứu toàn diện các mặt về phát triển kinh tế - xã hội các ngành nghề cùng phát triển trên một lãnh thổ không gian và cần được phân bổ một cách hợp lý Vì vậy quy hoạch xây dựng vùng phải tích hợp và giải quyết tốt mối quan hệ giữa các ngành các lĩnh vực trong nội dung quy hoạch vùng

và từ đó nó có tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo chiều sâu do việc sắp xếp không gian lãnh thổ để đảm bảo sự phát triển cho các ngành kinh tế

2 Quy hoạch xây dựng là nền tảng của phát triển kinh tế đô thị

Theo Luật Quy hoạch xây dựng số 21/2017/QH14 ngày 24/11/2017 “Quy hoạch chung là việc tổ chức không gian, hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình

hạ tầng xã hội và nhà ở cho một xây dựng phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đô thị, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững” Quy hoạch chung xây dựng gồm: xác định mục tiêu, động lực phát triển, quy mô dân số, đất đai, chỉ tiêu

về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật; mô hình phát triển, định hướng phát triển không gian nội thị và khu vực ngoại thị, trung tâm chính trị - hành chính, dịch vụ, thương mại, văn hoá, giáo dục, đào tạo, y tế, công viên cây xanh, thể dục, thể thao cấp đô thị; quy hoạch hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật khung trên mặt đất, trên cao và ngầm dưới đất; đánh giá môi trường chiến lược; kế hoạch ưu tiên đầu tư và nguồn lực thực hiện Để làm được điều này quy hoạch chung buộc phải nghiên cứu cụ thể sự tích hợp phát triển của các ngành kinh tế trên địa bàn đô thị, hoạch định hướng đi cụ thể, xác định không gian cụ thể cho các ngành kinh tế phát triển Giải quyết tốt mối quan hệ trong phát triển kinh tế của các ngành tạo thành nền kinh tế xây dựng vững chắc

29

3 Quy hoạch xây dựng tập hợp được các nguồn lực phát triển hợp lý các ngành

Theo Luật Quy hoạch xây dựng 2017 “Quy hoạch phân khu là việc phân chia và xác định chức năng, chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch xây dựng của các khu đất, mạng lưới công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội trong một khu vực xây dựng nhằm cụ thể hoá nội dung quy hoạch chung” Quy hoạch phân khu gồm: xác định chức năng sử dụng cho từng khu đất; nguyên tắc tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan cho toàn khu vực lập quy hoạch; chỉ tiêu về dân số, sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật đối với từng ô phố; bố trí công trình hạ tầng xã hội phù hợp với nhu cầu sử dụng; bố trí mạng lưới các công trình hạ tầng kỹ thuật đến các trục đường phố phù hợp với các giai đoạn phát triển của toàn đô thị; đánh giá môi trường chiến lược Để làm được việc này quy hoạch phân khu phải làm rõ các chức năng sử dụng đất cho các ngành kinh tế phát triển (kể cả chức năng hỗn hợp) làm căn cứ quản lý và thu hút nguồn lực đầu tư Quy hoạch phân khu sẽ giúp các nhà đầu tư có những thông tin, chỉ tiêu cụ thể để lập kế hoạch đầu tư có hiệu quả với nhiều loại hình đa dạng trên địa bàn đô thị

4 Quy hoạch xây dựng thúc đẩy quá trình xây dựng hoá

Theo Luật Quy hoạch xây dựng số 21/2017/QH14 ngày 24/11/2017 “Quy hoạch chi tiết là việc phân chia và xác định chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch đô thị, yêu cầu quản

lý kiến trúc, cảnh quan của từng lô đất; bố trí công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội nhằm cụ thể hoá nội dung của quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung” Quy hoạch chi tiết gồm: xác định chỉ tiêu về dân số, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu tổ chức không gian, kiến trúc cho toàn khu vực quy hoạch; bố trí công trình hạ tầng xã hội phù hợp với nhu cầu sử dụng; chỉ tiêu sử dụng đất và yêu cầu về kiến trúc công trình đối với từng lô đất; bố trí mạng lưới các công trình hạ tầng kỹ thuật đến ranh giới lô đất; đánh giá môi trường chiến lược Để làm được điều này quy hoạch chi tiết phải thực hiện đến các bước thiết kế quy hoạch cụ thể đến từng lô đất, công trình đảm bảo tính hiện thực cho quá trình đầu tư xây dựng Quy hoạch chi tiết là căn cứ quan trọng để cấp phép đầu tư xây dựng đô thị Trên cơ sở đó các nhà đầu tư xây dựng công trình theo mục đích sử dụng và kinh doanh của mình Đây là giai đoạn

cụ thể hóa quy hoạch trên thực địa, nó góp phần thức đẩy quá trình xây dựng hóa hiện thực

30

Theo pháp luật hiện hành, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch ngành được triển khai theo quy định của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07/9/2006

và Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 của Chính phủ; Nghị quyết

11/NQ-CP ngày 05 tháng 02 năm 2018 quy định về Triển khai thi hành luật quy hoạch, công tác QHXD, quy hoạch đô thị (QHĐT) được điều chỉnh bởi Luật Xây dựng số 16/2003/QH11, Luật QHĐT số 30/2009/QH12, các nghị định hướng dẫn thực hiện các luật liên quan đến công tác quy hoạch như Nghị định số 44/2015/NĐ-CP ngày 06/05/2015 về QHXD, Nghị định số 37/2010/NĐ-CP ngày 07/4/2010 về lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý QHĐT, Nghị định số 38/2010/NĐ-CP ngày 07/4/2010 về quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, Thông tư số 12/2016/TT- BXD ngày 29/06/2016 Quy định về hồ sơ của nhiệm vụ và Đồ án Quy hoạch xây dựng vùng, quy hoạch đô thị và quy hoạch xây dựng khu chức năng đặc thù, Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 01/03/2019 về việc tăng cường chấn chỉnh công tác quy hoạch xây dựng, quản lý phát triển đô thị theo quy hoạch được duyệt và các thông tư của Bộ Xây dựng hướng dẫn chi tiết một số nội dung của các nghị định này.Nghị định 44/2015/NĐ – CP quy định chi tiết một số nội dung của Luật Xây dựng số 50/2014/QH13, gồm: Lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch xây dựng; quản lý thực hiện quy hoạch xây dựng; giấy phép quy hoạch

Việc hoàn thành các quy hoạch (các đồ án quy hoạch phân khu các quận, quy hoạch vùng huyện, quy hoạch chung đô thị các thị trấn và quy hoạch chuyên ngành hạ tầng

kỹ thuật) là cơ sở để thực hiện kêu gọi đầu tư, triển khai thực hiện quy hoạch ngành, lĩnh vực, đầu tư xây dựng các khung hạ tầng chính để phát triển đô thị, phục vụ công tác quản lý quy hoạch đô thị, giới thiệu địa điểm đầu tư xây dựng cho các cơ quan đơn

vị thực hiện theo quy hoạch

2.2 Cơ sở lý luận về công tác lập và quản lý quy hoạch xây dựng

Quy hoạch xây dựng (QHXD) là việc tổ chức hoặc định hướng tổ chức không gian vùng, không gian đô thị và điểm dân cư nông thôn, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường Về

31

hình thức, QHXD được thể hiện ở đồ án QHXD bao gồm sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh QHXD được phân thành ba loại: QHXD vùng, QHXD đô thị (bao gồm quy hoạch chung xây dựng đô thị và quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị), QHXD điểm dân cư nông thôn QHXD có vai trò rất quan trọng trong đầu tư xây dựng (ĐTXD) và phát triển kinh tế - xã hội QHXD tổ chức, sắp xếp không gian lãnh thổ, là cơ sở khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, đất đai và các nguồn lực phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm lịch sử, kinh tế - xã hội, tiến bộ khoa học và công nghệ của đất nước trong từng giai đoạn phát triển QHXD là cơ sở tạo lập môi trường sống tiện nghi, an toàn và bền vững, thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng cao của nhân dân; bảo vệ môi trường, di sản văn hóa, bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc QHXD là căn cứ quan trọng cho công tác kế hoạch, quản lý đầu tư và thu hút đầu tư xây dựng; quản lý khai thác và sử dụng các công trình xây dựng trong đô thị, điểm dân cư nông thôn QHXD là một trong những khâu quan trọng để định hướng cho phát triển và kêu gọi đầu tư, bảo đảm đầu tư có hiệu quả và phát triển bền vững Việc quy hoạch cảng mà vắng tàu đậu, nhà máy không đủ nguyên liệu để sản xuất, chợ không có người họp ; quy hoạch có tầm nhìn ngắn, thiếu tính chiến lược, không đồng bộ, chưa phù hợp với thị trường là những quy hoạch bất cập, yếu kém, gây lãng phí rất lớn

Để phát huy vai trò quan trọng của QHXD, nhiều vấn đề được đặt ra, đòi hỏi công tác QHXD phải luôn đi trước; đòi hỏi việc khảo sát, điều tra cơ bản, tính toán và dự báo, thu thập thông tin phục vụ công tác quy hoạch phải đầy đủ, khách quan, khoa học, có định hướng đúng và có tầm nhìn, phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội; đòi hỏi Nhà nước phải bảo đảm nguồn vốn từ ngân sách và có chính sách huy động các nguồn vốn khác đáp ứng yêu cầu của công tác QHXD

Mặt khác, thực tế cho thấy, việc phát huy vai trò quan trọng của QHXD phải tiến hành đồng thời với việc ngăn chặn, khắc phục tình trạng lãng phí, thất thoát ngay trong các giai đoạn của quá trình QHXD; ngăn chặn tình trạng lãng phí, thất thoát trong ĐTXD

do khâu quy hoạch gây ra