Hướng dẫn sử dụng máy tính

Tất cả những lý do trên mà nhóm chúng tôi biên soạn Cịuyển sách nhỏ này với phuơng châm này chỉ nhắm đến các bạn đã biết sơ qua về vi tính, và ỉưọc bỏ một số phần không cần thiết đề cho

NGUY ỄN XUÂN PHONG

-

HƯỚNG DẪN

SỬ DỤNG MÁY TÍNH

Chịu trá ch nhiệm x u ấ t h ủ tì:

MAI THỜI CHÍNH

m èn tập: N G U Y ỄN SƠN

Sửa hãn in : NGUYÊN g i a n g

Trình hùy & lĩìa : NS THÀNH NGHĨA

ỉn 1.000 cuốn, khổ 10.5*14,5cm, lại c^ônè ty cổ phán in Bcn Tre

ểpcớẻ /A ìệu,

(Jfaàfỳ n t ìù t q (« te ỈHIH đ ế n v ớ i íỊU tjển s á iit tiítở t t à y ĩ

Ngày nay với tốc độ phát triển của máy vi ịtính cũng ỉihư ngành công nghiệp phần mềm - học hành và sử dụng máy vi tính thật là đơn

<$iản không còn phức tạp nữa, hiện tại trên thị triêng có rất nhiều sách viết về sử dụng máy tính cũng như phần mềm.

Giả sử các bạn đang làm việc trên phần mềm

trên phần mềm đó thì thật là bất tiện, ví dụ khi bạn cần in một trang tài liệu thì chúng ta phải nhấn vào biểu tỉủợng của máy ỉn trên thanh Standard trong

đoạn này.

Giả dụ chúng ta thi A, B chứng chỉ Tin Học Quốc Gia - đôi khỉ phần mềm ứng dụng có sự cố, hay DOS không phân biệt lệnh nội - ngoại trú,

đa số sách viết đều có, nhưng đa sô' viết quá đầy

đủ làm choáng ngợp người đọc.

Tất cả những lý do trên mà nhóm chúng tôi biên soạn Cịuyển sách nhỏ này với phuơng châm

này chỉ nhắm đến các bạn đã biết sơ qua về vi tính, và ỉưọc bỏ một số phần không cần thiết đề cho sách thêm sinh động, hy vọĩĩg sách này là tài ỉỉệu học tập - tham khảo tốt, giúp các bạn tự tin hơn trong công việc hàng ngày - sử dụng máy tính trở nên dễ dàng hơn, thuận tiện hơn, góp một phần nhỏ trong công việc hàng ngày của các bạn Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã cô'gắng nhưng sách vẫn không tránh khỏi những sai xót ngoài ý muốn về chính tả hay ỉờỉ văn khó hiểu Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp chân thành của tất cả các bạn đọc gần xa.

Ẫ1C H(

Hệ Điều Hành MS - D O S - 3

Các thủ thuật trong Windows 55

Các Phím Tát trong Windows - -124

Các thủ thuật trong WORD 130

Phím tắt trong WORD - 186

Các thù thuật trong Excel 202

Các Phím tắt trong Excel - -225

HỆ ĐIỀCI HÀNH

MS - DOS

Hệ điều hành M S-D O S (Microsoft Disk Operating System) là một phần mềm hệ thống có 4 chức năng cơ bản sau đây:

- Điều khiển việc thực thi các chương trình

khởi động máy vi tính

- Quản lý tập tin

MỘT sô KHÁI NIỆMm m

ĐĨA HỆ THỐNG

Đĩa hệ thống là đĩa ít nhất phải có chứs đầy đủ ba tập tin:

IO.SYS: Có chức năng quản lý các thiết b]

xuất, nhập (Thiết bị xuất, như: màn hình máy in Thiết bị Iihập, như: bàn phím.)

MSDOS.SYS: Có chức năng tổ chức quản

lý thư mục, tập tin

COMMAND.COM: Chứa các lệnh nội trí

và điều khiển việc thi hành các lệnh ngoại trú

Đĩa hệ thông dùng để khởi động máy vi tính của bạn

ĐĨA CỨNG VÀ ĐĨA MEM

*

* o đĩa cứ n g được gắn bên trong hộp

máy, ổ đĩa mềm được gắn bên ngoài để bạn

có thể đưa đĩa mềm vào Mỗi ổ đĩa được gán

là ổ đĩa A, ổ đĩa mềrn thứ hai gọi là ổ đĩa B, các ổ đĩa cứng bên trong máy lần lượt được gọi là c , D,

ký hiệu A:

Các bạn cần lưu V rằng: các loại MainBoard đời mới cho phép khởi động bằng đĩa CD ROM, lúc đó đĩa CD sẽ là ổ A và ổ A sẽ

TẬP TIN (FILE) Tập tin là gì ?

Tập tin nằm trên đĩa, là nơi lưu trữ thông tin Nội dung cùa tập tin là các thông tin cần lưu trữ Mỗi tập tin có một tên riêng

Qui ước về cách đặt tên tập tin

- Tên của tập tin gồm có 2 phần:

* Phần tên chính, có từ 1 đến 8 ký tự, c tính gợi nhớ đến nội dung của tập tin

* Phần mở rộng, có từ 1 đến 3 ký tự, cí

ra kiểu của tập tin

* Giữa phần tên chính và phân mở rộn được phân cách nhau bởi dấu chấm (.)

từ A tới z, các chữ số từ 0 đến 9 và một số k

~ Các ký tự trong tên tập tin phải dưọ viết liền nhau (nghĩa là không được sử dựn

ký tự trắng)

- Tèn tập tin khòng được trùng với các tê dành riêng của MS-DOS như:CON, PRN

mời họp, bạn sẽ đặt tên tập tin như:

P h ầ n tên ch ín h : GIAYMOI, gợi nhớ

cho ta b iế t rằn g nội dung của tập tin

Phần mở rộng: TXT, cho biết đây là tập tin văn bản (text)

THƯ MỤC (DIRECTORY)

T h ư m ụ c là gì?

rhu mục Ìiằin trên đĩa, là nơi chứa nhóm các tập tin (các tập tin này có cùng chung một ý nghĩa nào đó, theo ý của người sử dụng) hoặc các thư mục con khác (Sub­directory)

T h ư m ụ c g ố c (R o o t d ir e c t o r y )

định dạng đĩa Ký hiệu thư mục gốc là: \

T h ư m ụ c rỗ n g (Empty directory)

Thư mục rỗng là thư mục không chứa bất

Ta có cây thư mục như sau:

* Các thư mục TOAN, LY, HOA được gọi

là các thư mục cùng cấp, đều là thư mục con

Lưu ý:

Trong cùng một thư mục, không thể có hai tập tin trùng tên Ngược lại trong hai thư mục khác nhau, có thể có hai tập tin trùng tên nhau (như ví dụ trên)

Hai thư mục cùng cấp không được đặt cùng tên

Thư mục là nơi để chứa tập tin Một tập tin được tạo ra phải nằm trong một thư mục

Đ ường d ẫ n (path)

Đường dẫn đến một tập tin (hoặc thư mục) là con đường mà MS - DOS phải đi, bắt đầu từ thư mục gốc để đến vị trí của tập tin (hoặc thư mục) đó

Đường dẫn bao gồm một chuỗi các tên thư mục liên tiếp, bắt đầu từ thư mục \

chéo ngược (\)

Ví dụ: C:\MUCLUC\DOS\THUCHANK

\CADAO TXT

* Tên tập tin: CADAO.TXT

* Đường dẫn đến tập tin này:

CLUODOSYTHUCHANH

Ị _

Dấu ngăn cách giữa 2 thư mục

10

* Tập tin CADAO.TXT nằm trong thư mục THUCHANH, thư mục THUCHANH nằm trong (thư mục con) thư mục DOS, thư mục DOS nằm trong thư mục MƯCLƯC, thư

L ưu ỷ:

* Trong một đường dẫn, bạn cần phân

giữa các thư mục

một tập tin (hoặc thư mụcj nếu như bạn cung cấp cho nó đầy đủ 2 thông tin sau:

Tập tin (hoặc thư mục) nằm trên đĩa trong ổ đĩa nào?

Đường dẫn đến tập tin (hoặc thư mục) này

DẤU NHẮC CỦA DOS (DOS PROMPT)

D ấu n h ắ c c ủ a DOS là g ìĩ

Dấu nhắc của DOS là một dấu hiệu hiệi:

Ví dụ:

thư mục \ của đĩa A: (các bạn đìmg quan tâm đến dấu >)

C:

CAMƯCLƯC

\MUCLUC\ DOS của đia C: (Thư mục DOS là thư

MƯCLƯC nằm ở mục \ của đĩa C:)

Kỷ tự đại d iện (W ild-cards)

Ký tự đại diện là ký tự thay thế cho mi

tự đại diện:• • •

Dấu * thay thế cho mọi ký tự tính từ ir<

vị trí Dấu ? thay thế cho một ký tự tại m<

vị trí.»

Ví d ụ :

*.TXT Đại diện cho mọi tập tin có phầ

mở rộng là TXT (phần tên chính tùy ý) nh CADAO.TXT, BAOCAO.TXT, CONGVAN.TX1

CAĐAO * Đại diện cho mọi tập tin có tế chính là CADAO (phần mở rộng tùy ý) nh CADAO.TXT, CADAO.DOC, CADAO.WRI,

BAI7.TXT Đại diện cho các tập tin có tê

tự bất kỳ và phần mở rộng là TXT, ví C như: BAI1.TXT, BAI2.TXT, BAI9.TXT

LỆNH NỘI TRỮ VẢ NGOẠI TRU• • •

Lệnh nội trú (Internal) là những lệnh thường xuyên được sử dụng, đó là một phần của tập tin COMMAND COM và được đọc vào bộ nhớ lúc khởi động máy

Lệnh ngoại trú (External) là những lệnh không được sử dụng thường xuyên nên được viết thành những tập tin riêng biệt chứa trên dĩa

Trong phần mở đầu các bạn đã học một sô" khái niệm như, thư mục, tập tin, thư mục gốc, đường dẫn, thư mục hiện hành, ổ đĩa hiện hành Nếu bạn vẫn còn một cảm giác

bước vào làm quen với tập lệnh của MS - DOS Sự nóng vội sẽ chỉ đem đến cho bạn nhiều cảm giác mơ hồ hơn nữa mà thôi

Ngược lại “nếu không có vân đề”, bạn hãy đọc tiếp thật kỹ phần sau Chuẩn bị

Current Date is Sat 5 - 09 - 1995

Er.te.r new Data (nun dd - 3T3’)*

Lúc này bạn có hai lựa chọn:

* Nếu không sửa ngày hiện hành ở dòng một, bâ'm <Enter>

nhập theo mầu (tháng-ngày-nâm), bấm < Enter>

Lệnh TIME

Chức nàng: Hiển thị và thay đổi giờ hệ thống

Cú pháp: TIME

Ví du: TIME < Enter >

Current Time Is: 8: 24: 09: 15

Enter New Time:

MS-DOS sẽ đưa ra một sô" thông tin

về lệnh này.

Lệnh MD

Chức năng: Tạo một thư mục

Cú pháp: MD[ ổ đĩa ][đường đẫn]<tên thi

Lưu ý:

* Nếu bạn không chỉ rõ thành phầi [đường dẫn] và [ổ đĩa:] thì thư mục tạo ra s< được MS-DOS đặt trong thư mục hiện hànl của đĩa nằm trong ổ đỉa hiện hành

* Bất chấp bạn đang làm việc ở thư mụinào, ổ đìa nào, bạn cũng có thể tạo ra mộ thư mục và đặt nó ở bất kỳ vị trí nào, miễi

là bạn cung cấp cho MS - DOS biết ổ đĩa Ví đường dẫn đến thư mục này. _

Ví dụ: C:\>MD MƯCLƯC < Enter >

- Thành phần [ổ đĩa]: không chỉ rõ

- Thành phần {đường dẫn}: không chỉ rõ

MƯCLƯC trong thư mực hiện hành của đĩa nằm trong ổ đĩa hiện hành

Trong trường hợp này là thư mục \ của đĩa C:

C:\>MD MƯCLƯCXDOS < Enter >

- Tên thư mục cán tạo: DOS

- Thành phần [đường dẫn]:\MƯCLƯC

- Thành phần [ ổ đĩa ]: không chỉ rõ

M S- o s tạo thư mục DOS trong thư mục

\MƯCL'ƯC của đĩa nằm trong ổ đĩa hiện hành Trong trường hợp này là đĩa C:

C:\>MD MƯCLƯCXNC < Enter >

Tương tự, MS-DOS tạo thư mục NC trong

C:\>MD MUCLUCWIRUS < Enter >

- Tên thư mục cần tạo: VIRUS

- Thành phần [đường dẫn]: không đưa ra đầy đủ (không chỉ rõ thư mục MUCLƯC

- Thành phần [ổ đĩa]: không chỉ rõ

MS-DOS sê tìm trong thư mục hiện hành của đĩa nằm trong ổ đĩa hiện hành (trong trường hợp này là thư mục \ của đĩa C:) có thư mục MƯCLƯC hay không?

* Nếu không có sẽ báo lỗi

trong thư mục này

C:\>MD M Ư cLư c\D OS\LYTHƯYET

< Enter >

- Thành phần [đường dẫn]:\MUCLUC\DOS

- Thành phần [ ổ đĩa ]: không chỉ rõ

MS-DOS sẽ tạo thư mục LYTHƯYET trong thư mục \MƯCLƯC\DOS của đĩa nằm trong Ổ đĩa hiện hành Trong trương hợp này là đĩa C:

C:\>MD MUCLƯC\DOS\THƯCHANH

< Enter>Tương tự, MS-DOS sẽ tạo thư mục THUCHANH trong thư mục \MUCLUC\DOS của đĩa C:

Tương tự MS - DOS sẽ tạo thư ĨĨ1 Ị

THUCHANH trong thư mục \MƯCLƯC\N của đĩa C:

MS-DOS sẽ tìm trong thư mục hiệ hành của đĩa trong ổ đĩa hiện hành (tron trường hợp này là thư mục \ của đĩa C:} c thư mạc MƯCLƯC hay không?

* Nếu không có, sẽ báo lồi

MƯCLƯC có thư mục con nào tên là VIRỨ hay không?

** Nếu không có, sẽ báo lỗi

nằm trong thư mục này

C:\>MD MƯCLƯC\VIRƯS\THUCHANH

<Enter>Tương tự, MS -DOS sẽ tạo thư mục THƯCHANH nằm trong (thư mục con) thư

C:\

(Các bạn hãy tạo ra cây thư mục ĩứ trên ở đĩa A:|

Lệnh CD

Chức năng: Hiển thị và chuyển đổi t±

Cú pháp: Ta chia làm 4 trường hợp sau đây:

b l Xem đường dẫn của thư mục hiệ

Lệnh DIR

Chức năng: Liệt kê danh sách các tập

tin và các thư mục con trong một thư mục

Cú pháp: DIR [ ổ đĩa ][đường dẫn] [tên

Ý nghĩa các khóa chuyển:

/P: liệt kê từng trang màn hình

AV- Hệt kê theo chiều pgang

/S: liệt kê các tập t-in trong thư mục xác định và tất cả các thư mục con

Liệt kê cá c tập tin và cá c thư mục con của thư m ục \ đĩa C: theo từng

tran g m àn hình.

C:\> DIR MƯCLƯC <Enter>

Liệt kê nội dung thư mục \MUCLUC củ ỉ đĩa C:

C:\>DIR \DOS\*.EXE <Enter>

Liệt kê tất cả các tập tin có phần m( rộng của tên là EXE, nằm trong thư min

\DOS của đĩa C:

C:\>CD MƯCLƯC <Enter>

Đổi thư mục hiện hành là thư mụi XMUCLƯC

Lệnh RD

thư mục cần xóa> <Enter>

* Không thể xóa thư mục không rỗng (thế nào gọi là m ột thư mục không rỗng?)

* Chúng tôi giả định rằng: các bạn chưa đặt đường dẫn đến thư mục chứa các tập tin chương trình này

Lưu ý:

Lệnh T R EE

dẫn][/F]

Ý nghĩa khóa chuyển

/F: hiển thị tên các tập tin thuộc mồi thi mục ngay dưới tên thư mục đó

thư mục có rỗng hay không)

Cú pháp: [Địa chỉ] DELTREE [/Y][c

Ý nghĩa khóa chuyển:

/Y: M S-DOS sẽ không hỏi lại bạn có đồng ý xóa thư mục hay không

Lưu ý:

Khi xóa thư mục bằng lệnh DELTREE, bạn không thể phục hồi lại các tập tin bằng lệnh UNDELETE.

Ví dụ:

C:\>TYPE AUTOEXEC.BAT <Enter>

Xem nội dung tập tin AUTOEXEC.BAT trong C:\

Xem nội dung tập tin CONFIG.SYS trong C:\

Lệnh COPY

Chức năng:

* Sao chép tập tin (hoặc một nhóm tập tin bằng cách dùng kv tự đại diện) từ thư mục nàv sang thư mục khác, từ đĩa này sang đĩa khác

* Đổi tên tập tin (hoặc một nhóm tập tin) trong khi sao chép

* Kết hợp hai hoặc nhiều tập tin vào trong một tập tin

Cú pháp:

b l - Tạo tập tin văn bản từ bàn phím:

COPY CON [Ổ đĩa:][đường dẫn]<tên tập tin>b2 - Sao chép, không đổi tên tập tin:

COPY [ổ đĩa:][đường dẫn]<tên tập tin cần sao chép>

[ổ đĩa:] [đường dẫn]<thư mục đích>

b3 - Sao chép và đổi tên tập tin:

COPY [ ổ đĩa: Kđường dẫn]<tên cQ>

[ ổ đĩa: ][đường dẫn]<tên mới>

b4 - Kết hợp các tập tin:

COPY [ổ đĩa:][đường dẫn]<tên tập tinl> + [ổ đĩa:][đường dẫn]<tên tập tin 2> [ổ đĩa:][đường dẫn][tên tập tin đích]

* Lệnh COPY không sao chép thư mục.

* Khi kết' hợp các tập tin, nếu không chỉ

rõ tên tập tin đích thì DOS sẽ lấy tên tập tin được liệt kê đầu tiên trong thành phần nguồn làm tập tin đích

* Bạn có thể tìm hiểu thêm về lệnhCOPY bằng cách gồ: COPY /? <Enter>

Ý nghĩa c á c khóa chuyển:

/V: MS-DOS sẽ kiểm tra những tập tin đích cổ được sao chép chính x á c hay

Lệnh REN

một nhóm tập tin bằng cách sử dụng ký tự đại diện)

Cú pháp: REN <tên c0> <tên mới> <tên

cũ> bao gồm thành phần [ổ đĩa] và [đường dẫn]

LƯU ý:

Lệnh Ren đổi tên tập tin mà không làm

Khòng thể dùng lệnh REN để đổi tèn thư mục

CÁC LỆNH NGOẠI TRÚ Lệnh ATTRIB

Chức nảng: Hiển thị hoặc thay đổi

thuộc tính của một hay nhiều tập tin

R (Read oiìly): thuộc tính chỉ đọc (không thể xóahoặc sửa tập tin có thuộc tính chỉ đọc)

H (Hidden): thuộc tính ẩn (dùng để che dấu tập tin)

chỉ định tập tin nào là tập tin hệ thòng)

* +: gán thuộc tính.

Lệnh DISKCOPY

đĩa (đĩa nguồn) sang một đĩa khác (đĩa đích)

Cú pháp: DISKCOPY < ổ đĩa nguồn: > <

* Nếu đĩa đích chưa được định dạng, lệnh DISKCOPY sẽ tiến hành định dạng và đưa

ra thông báo:

Lưu ý: