Tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường nước ta còn thểhiện ở chỗ tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa, giáo dục, xâydựng nền văn hóa Việt Nam tiên
Trang 1Kinh tế thị trường là nền kinh tế mà trong đó người mua và người bán tác độngvới nhau theo quy luật cung cầu, giá trị để xác định giá cả và số lượng hàng hoá,dịch vụ trên thị trường.
Ưu điểm:
Thị trường và cơ chế thị trường là yếu tố khách quan, từng doanh nghiệpkhông thể làm thay đổi thị trường mà họ phải tiếp cận và tuân theo thị trường.Nền kinh tế thị trường kích thích doanh nghiệp sản xuất có hiệu quả để thu được
tỉ suất lợi nhuận cao nhất Những người sản xuất có cơ chế sản xuất kém hiệuquả sẽ có tỷ suất lợi nhuận thấp, khả năng mua nguồn lực sản xuất thấp, sức cạnhtranh kém sẽ bị đào thải
Trang 2các nhà buôn lương thực sẽ đẩy giá gạo lên cao, phần lớn dân nghèo sẽ không
đủ tiền mua và sẽ bị chết đói
b Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là tên gọi mà Đảng Cộng sảnViệt Nam đặt ra cho mô hình kinh tế hiện tại của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa ViệtNam Nó được mô tả là một nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường mà ở đókhu vực nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, hướng tới mục tiêu pháttriển chủ nghĩa xã hội
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là sản phẩm của thời kỳ ĐổiMới, thay thế nền kinh tế kế hoạch tập trung bằng nền kinh tế hỗn hợp hoạt độngtheo cơ chế thị trường mà ở đó kinh tế nhà nước nắm vai trò chủ đạo Những thayđổi này giúp Việt Nam hội nhập với nền kinh tế toàn cầu
Cụm từ "định hướng xã hội chủ nghĩa" mang hàm ý là Việt Nam chưa đạtđến chủ nghĩa xã hội mà đang trong giai đoạn xây dựng nền tảng cho hệ thống nàytrong tương lai Mô hình kinh tế này trong đó các mô hình kinh tế tập thể, nhànước, tư nhân cùng tồn tại, và khu vực nhà nước đóng vai trò chủ đạo
Đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Mục đích của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là pháttriển lực lượng sản xuất hiện đại gắn liền với xây dựng quan hệ sản xuất mới phùhợp trên cả ba mặt: sở hữu, quản lý và phân phối nhằm thực hiện dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Về sở hữu sẽ phát triển theo hướng còn tồn tại các hình thức sở hữu khác
nhau, nhiều thành phần kinh tế khác nhau trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủđạo Tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quả xây dựng quan hệ sản xuất theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa là thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sốngnhân dân và thực hiện công bằng xã hội nên phải từng bước xác lập và phát triển
Trang 3chế độ sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất chủ yếu một cách vững chắc, tránhnóng vội xây dựng ồ ạt mà không tính đến hiệu quả như trước đây.
Về quản lý, trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phải có sự
quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhà nước xã hội chủ nghĩa quản lý nềnkinh tế bằng pháp luật, chiến lược, kế hoạch, chính sách đồng thời sử dụng cơ chếthị trường, các hình thức kinh tế và phương pháp quản lý kinh tế thị trường để kíchthích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy tính tích cực và hạn chế nhữngmặt tiêu cực, khuyết tật của cơ chế thị trường, bảo vệ lợi ích của nhân dân lao độngcủa toàn thể nhân dân
Về phân phối, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực hiện đa
dạng hoá các hình thức phân phối "Thực hiện chế độ phân phối chủ yếu theo kếtquả lao động, hiệu quả kinh tế, đồng thời theo mức đóng góp vốn cùng các nguồnlực khác và thông qua phúc lợi xã hội" Cơ chế phân phối này vừa tạo động lựckích thích các chủ thể kinh tế nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh,đồng thời hạn chế những bất công trong xã hội Thực hiện tăng trưởng kinh tế gắnliền với tiến bộ, công bằng xã hội ngay trong từng bước và từng chính sách pháttriển
Tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường nước ta còn thểhiện ở chỗ tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa, giáo dục, xâydựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, làm cho chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thầncủa nhân dân, nâng cao dân trí, giáo dục và đào tạo con người, xây dựng và pháttriển nguồn nhân lực của đất nước
Chủ trương xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường, định hướng xã hộichủ nghĩa thể hiện trình độ tư duy, vận dụng của Đảng ta về quy luật về sự phù hợpgiữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
Trang 4Đây là mô hình kinh tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội.
2 Khái niệm kinh tế tư nhân
a Định nghĩa
Kinh tế tư nhân là hình thức kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về tư liệu sản xuất
và khả năng lao động của bản thân người lao động và gia đình
b Đặc điểm
Kinh tế tư nhân, tiểu chủ đang có vị trí rất quan trọng trong nhiều ngành,nghề ở nông thôn và thành thị, có điều kiện phát huy nhanh và hiệu quả tiềm năng
về vốn, sức lao động, tay nghề của từng gia đình, từng người lao động Do đó, việc
mở rộng sản xuất, kinh doanh của kinh tế tư nhân và tiểu chủ cần được khuyếnkhích
Hiện nay, ở nước ta, các hình thức kinh tế này phần lớn hoạt động dưới hìnhthức hộ gia đình, đang là một bộ phận đông đảo, có tiềm năng to lớn, có vị trí quantrọng, lâu dài, nó góp phần tạo ra nhiều của cải vật chất cho xã hội, giải quyết nhiềuviệc làm cho người lao động – một vấn đề bức bách hiện nay của đời sống kinh tế –
xã hội Trong những năm qua, các hình thức kinh tế này phát triển nhanh trongnông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại, dịch vụ Nó đã gópphần quan trọng vào các thành tựu kinh tế – xã hội Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng,kinh tế tư nhân, tiểu chủ dù cố gắng đến bao nhiêu cũng không thể loại bỏ đượcnhững hạn chế vốn có như: tính tự phát, manh mún, hạn chế về kỹ thuật Do đó,Đảng ta chỉ rõ: cần giúp đỡ kinh tế tư nhân, tiểu chủ, giải quyết các khó khăn vềvốn, về khoa học và công nghệ, về thị trường tiêu thụ sản phẩm “Nhà nước tạođiều kiện và giúp đỡ để phát triển; khuyến khích các hình thức tổ chức hợp tác tựnguyện, làm vệ tinh cho các doanh nghiệp hoặc phát triển lớn hơn” Phát triển cácloại hình thông tin với quy mô phù hợp trên từng địa bàn
Trang 5Hiện nay, kinh tế tư bản tư nhân bước đầu có sự phát triển, nhưng phần lớntập trung vào lĩnh vực thương mại, dịch vụ và kinh doanh bất động sản; đầu tư vàosản xuất còn ít và chủ yếu quy mô vừa, nhỏ.
Chính sách của Đảng và Nhà nước ta là khuyến khích tư bản tư nhân bỏ vốnđầu tư phát triển sản xuất, đáp ứng các nhu cầu của dân cư Nhà nước bảo hộ quyền
sở hữu và lợi ích hợp pháp của họ; xoá bỏ định kiến và tạo điều kiện thuận lợi vềtín dụng, về khoa học – công nghệ, về đào tạo cán bộ… cho kinh tế tư bản tư nhân.Tuy nhiên, kinh tế tư bản tư nhân có tính tự phát rất cao Đầu cơ, buôn lậu, trốnthuế, làm hàng giả… là những hiện tượng thường xuất hiện ở kinh tế tư bản tưnhân Điều đó đòi hỏi phải tăng cường quản lý đối với kinh tế tư bản tư nhân
c Vai trò
Đối với mọi quốc gia, khu vực kinh tế tư nhân có vai trò hết sức quá trìnhtrong phát triển kinh tế của đất nước Đối với nước ta, mặc dù trong quá trình pháttriển trải qua nhiều thăng trầm song bước vào thời kỳ đổi mới kinh tế tư nhân đãkhẳng định là một bộ phận cấu thành, có vị trí quá trình lâu dài của nền kinh tế thịtrường định hướng XHCN
Nền kinh tế của nước ta đang trong quá trình đổi mới mạnh mẽ để vươn tới nềnkinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước Trong sự đổi mới đó, kinh tế Nhànước vẫn đóng vai trò chủ đạo, nhưng đóng góp cho quá trình phát triển đó có sựtham gia tích cực của kinh tế tư nhân Kinh tế tư nhân với các loại hình đa dạng,hoạt động linh hoạt góp phần giải quyết nhiều vấn đề bức xúc của xã hội, trong đónổi cộm là giải quyết việc làm cho người lao động mà kinh tế Nhà nước chỉ giảiquyết được hạn hẹp Kinh tế tư nhân làm đa dạng hóa nền kinh tế, đáp ứng các nhucầu vốn rất lớn cả về phía người tiêu dùng lẫn chủ sở hữu, tính đa dạng đó là ưuthế rất lớn để đưa nền kinh tế từ sản xuất nhỏ đi lên sản xuất hàng hóa lớn nhưnước ta Kinh tế tư nhân vốn phạm vi hoạt động rộng lớn trong các lĩnh vực nôngnghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải cần có sự giúp đỡ, tạo điều kiện của Nhànước Nhận định vai trò của kinh tế tư nhân Nhà nước đã đổi mới cơ chế chính sách
Trang 6để phát triển thành phần kinh tế này Trong những năm gần đây, nhờ quan điểm đổimới tích cực với cơ chế tác động rõ ràng, dứt khoát đã thúc đẩy kinh tế tư nhânngày càng phát triển.
3 Định hướng của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển nền kinh tế thị
trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta vừa mang tínhphổ biến (đặc trưng chung) của mọi nền kinh tế thị trường; vừa có đặc trưng riêngcủa tính định hướng xã hội chủ nghĩa Hai nhóm nhân tố này cùng tồn tại, kết hợp
và bổ sung cho nhau Trong đó, nhóm đặc trưng chung đóng vai trò là động lựcthúc đẩy nền kinh tế phát triển, nhóm đặc trưng riêng đóng vai trò hướng dẫn nềnkinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Giai đoạn xây dựng nền tảng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN(1986-2001): Là giai đoạn đổi mới toàn diện cả cấu trúc và cơ chế vận hành nềnkinh tế với nội dung chính là xóa bỏ cơ chế kế hoạch hóa tập trung bao cấp, pháttriển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sựquản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Trên cơ sở nhận thức đúngđắn và đầy đủ hơn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở ViệtNam, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) đã đề ra đường lối đổi mớitoàn diện đất nước Đại hội đưa ra những quan niệm mới về con đường xây dựngchủ nghĩa xã hội, đặc biệt là quan niệm về công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa trongthời kỳ quá độ, về cơ cấu kinh tế, thừa nhận sự tồn tại khách quan của sản xuấthàng hóa và thị trường, phê phán triệt để cơ chế tập trung quan liêu bao cấp vàkhẳng định chuyển hẳn sang hạch toán kinh doanh Đại hội có ý nghĩa như mộtcuộc cách mạng toàn diện, triệt để và sâu sắc Với các vấn đề cụ thể:
Một là, thừa nhận sự tồn tại nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần với cácloại hình sở hữu khác nhau, trong đó kinh tế nhà nước là chủ đạo cùng với kinh tếtập thể trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân
Trang 7Hai là, thực hiện cơ chế một giá của thị trường đại bộ phận các hàng hóa,dịch vụ (7 mặt hàng định lượng cuối cùng bán theo giá chỉ đạo của nhà nước đượcxoá bỏ vào ngày 1/1/1989) từng bước áp dụng chế độ lãi suất và tỷ giá trên thịtrường.
Ba là, từng bước giảm dần vai trò chỉ huy của nhà nước trong nền kinh tế vàtạo điều kiện để các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế khác nhau tự chủ sản xuấtkinh doanh theo quy luật thị trường
Bốn là, mở cửa nền kinh tế và từng bước hội nhập vào nền kinh tế khu vực vàthế giới
Giai đoạn phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (2001đến nay) “Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chínhsách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sựquản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đó chính là nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa”[1] Như vậy, Đại hội IX của Đảng (4/2001)chính thức đưa ra khái niệm “kinh tế thị trường định hướng XHCN” Đây là kết quảcủa quá trình 15 năm đổi mới tư duy và thực tiễn ở nước ta, được đúc kết lại trên cơ
sở kiểm điểm, đánh giá và rút ra các bài học lớn tại các kỳ Đại hội Đảng, đặc biệt làĐại hội VII, VIII
Nhận thức về mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dầnđược sáng tỏ, được phát triển cả về lý luận và thực tiễn qua Đại hội Đại biểu toànquốc lần thứ X Đặc biệt là quan điểm về tính định hướng xã hội chủ nghĩa trongnền kinh tế thị trường ở nước ta là: “Thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, xãhội công bằng, dân chủ, văn minh; giải phóng mạnh mẽ và không ngừng phát triểnsức sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân Phát triển nền kinh tế nhiều hình thức sởhữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo; kinh
tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế
Trang 8quốc dân Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và từngchính sách phát triển; thực hiện chế độ phân phối chủ yếu theo kết quả lao động,hiệu quả kinh tế, đồng thời theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác vàthông qua phúc lợi xã hội Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đảm bảo vai tròquản lý, điều hành nền kinh tế của nhà nước pháp quyền XHCN dưới sự lãnh đạocủa Đảng”.
Quan điểm về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa củaĐảng tại Đại hội XI được nêu cụ thể hơn:“nền kinh tế thị trường định hướngXHCN ở nước ta là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thịtrường có sự quản lý của nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; vừa vậnđộng theo những quy luật của kinh tế thị trường, vừa được dẫn dắt chi phối bởi cácnguyên tắc và bản chất của CNXH”[3] Phát triển kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa phục vụ yêu cầu tăng trưởng kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII (1/2016) tiếp tục làm rõ hơn nhữngvấn đề cốt lõi về bản chất nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ởnước ta Đại hội XII khẳng định:“Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở ViệtNam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thịtrường, đồng thời bảo đảm định hướng XHCN phù hợp với từng giai đoạn pháttriển của đất nước Đó là nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; có sựquản lý của nhà nước pháp quyền XHCN, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo,nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”[4] Điều đó
có nghĩa là nền kinh tế của chúng ta không khác biệt mà mang đầy đủ các đặc trưngphổ biến của kinh tế thị trường như: tự do kinh doanh và cạnh tranh; mở cửa vàhướng tới tự do hóa; đa dạng hóa các hình thức sở hữu; lấy quy luật giá trị và quan
hệ cung cầu để xác định giá cả; coi cạnh tranh là động lực phát triển; vận hànhvới các cơ chế, cách thức được xác định rõ theo hướng vừa bảo đảm phát triển
Trang 9đồng bộ các yếu tố thị trường, vừa bảo đảm công bằng xã hội và phát huy vai tròtích cực trong hỗ trợ phát triển của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Thực tiễn đã chứng minh việc lựa chọn mô hình kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam không phải là sự gán ghép chủ quan giữa kinh
tế thị trường và chủ nghĩa xã hội, mà là sự nắm bắt và vận dụng xu thế khách quancủa kinh tế thị trường trong thời đại ngày nay Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sởnhận thức tính quy luật phát triển của thời đại và sự khái quát, đúc rút kinh nghiệmphát triển kinh tế thị trường thế giới, đặc biệt là từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xãhội ở Việt Nam để đưa ra chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa Chủ trương xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa thể hiện tư duy, quan niệm của Đảng về sự phù hợp của quan hệsản xuất với trình độ của lực lượng sản xuất trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội ở Việt Nam
II Thực trạng khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam
1 Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tại Việt Nam qua các thời kỳ
a Khái quát giai đoạn trước đổi mới đến 1986
Trước năm 1986, nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế có hai hình thức sởhữu, hai loại hình kinh tế chủ yếu là xí nghiệp quốc doanh và tập thể, chỉ có một ít
là loại hình kinh tế cá thể, chưa có kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nướcngoài
Kinh tế Nhà nước chiếm tỷ trọng rất lớn, với hàng chục nghìn xí nghiệp quốcdoanh Gọi là xí nghiệp quốc doanh, nhưng chưa thể gọi là doanh nghiệp, bởi xínghiệp gần như không có quyền tự chủ, mọi cái từ đầu vào (lao động, vốn đầu tư,nguyên nhiên vật liệu…), sản xuất, kinh doanh (cái gì, bao nhiêu…), đầu ra (tiêuthụ ở đâu, giá cả ra sao…), đến kết quả sản xuất, kinh doanh (lãi, lỗ,…) đều do Nhànước lo, Nhà nước chịu
Trang 10Kinh tế tập thể chiếm gần hết khu vực ngoài Nhà nước với hàng nghìn hợptác xã cũng thuộc đủ các ngành Gọi là kinh tế tập thể dựa trên nguyên tắc tựnguyện nhưng phương án ăn chia do Nhà nước duyệt; vật tư chủ yếu do Nhà nướccung cấp; sản phẩm do Nhà nước thu mua; xã viên ăn theo định lượng.
b Từ sau đổi mới đến trước năm 2000
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986 với chủ trươngphát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường
có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN Nhờ có chủ trương sáng suốtcủa Đảng và Nhà nước mà khu vực kinh tế tư nhân nước ta liên tục phát triển, đónggóp phần quan trọng vào những thành tựu kinh tế - xã hội suốt những năm đổi mới
Trong thắng lợi to lớn có tính chiến lược đó phải kể đến tác động của chínhsách cơ cấu kinh tế nhiều thành phần nói chung và quan điểm, chính sách đối vớikinh tế tư nhân nói riêng, từ đó tạo nền tảng và căn cứ để đổi mới cơ chế quản lýkinh tế cho phù hợp với cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế
Trước thời kỳ đổi mới, đường lối kinh tế của Đảng ta là xây dựng một nềnkinh tế quá độ đi lên CNXH với cơ cấu kinh tế một thành phần – XHCN – gồm hai
bộ phận, quốc doanh và tập thể, được quản lý theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung,còn các thành phần kinh tế khác được gọi là phi XHCN, được nằm trong diện cảitạo và xóa bỏ, để tiến tới một nền kinh tế thuần khiết, do đó phạm trù kinh tế tưnhân không còn tồn tại trong lý luận và trong đời sống thực tiễn
Ngay cả tại Đại hội VI của Đảng, khởi xướng công cuộc đổi mới và đề rachính sách kinh tế nhiều thành phần nhưng tư tưởng cải tạo, xóa bỏ các thành phầnkinh tế không được coi là XHCN vẫn được nhấn mạnh Văn kiện Đại hội VI đã ghirõ: “đi đôi với việc phát triển kinh tế quốc doanh, kinh tế tập thể, tăng cường nguồntích lũy tập trung của Nhà nước và tranh thủ vốn nước ngoài, cần có chính sách sửdụng và cải tạo đúng đắn các thành phần kinh tế khác”(1) Kinh tế tư nhân mặc dùvẫn tồn tại và hoạt động trong nền kinh tế quốc dân nhưng không còn tên gọi, bị
Trang 11cấm kỵ, thành kiến và bị xa lạ không chỉ trong các văn kiện của Đảng và Nhà nước
mà cả trong các phương tiện thông tin đại chúng và trong cuộc sống đời thường Nóđược gọi dưới các tên hợp thời hơn như kinh tế ngoài quốc doanh, kinh tế phiXHCN, kinh tế tư bản tư nhân… Tuy nhiên, thực tiễn vẫn là tiêu chuẩn của chân lý,
tư duy lý luận và quan điểm đường lối cũng không thể né tránh hiện thực xa hội,nên trước sự phát triển khách quan của kinh tế tư nhân, các văn kiện của Đảng đãtừng bước đề cập tới kinh tế tư nhân
Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị khóa VI (15-7-1988) và Nghị quyết Hội nghịTrung ương 6 khóa VI tiếp tục khẳng định đường lối đổi mới, nhất quán thực hiệnchính sách kinh tế nhiều thành phần, khẳng định kinh tế tư nhân được phát triểnkhông hạn chế địa bàn, quy mô, trong các ngành nghề mà pháp luật không cấm.Cũng trong năm 1988, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị (khóa VI) xác định hộ nôngdân là đơn vị kinh tế tự chủ, từ đó đổi mới cơ bản cách thức quản lý hợp tác xãnông nghiệp đã tạo động lực cho kinh tế tư nhân trong nông nghiệp hồi phục vàphát triển năng động, bước đầu chuyển sang sản xuất hàng hóa Đó là bước khởiđầu đáng quý đối với kinh tế tư nhân nước ta, mở đường cho những bước đột phámạnh hơn sau này Từ Đại hội VII và đặc biệt từ Hội nghị Trung ương 2 khóa VII(1982) kinh tế tư nhân đã được coi trọng và khuyến khích phát triển, trong đó nhấnmạnh: “Bổ sung, sửa đổi thể chế nhằm đảm bảo cho kinh tế tư nhân được phát huykhông hạn chế về quy mô và địa bàn hoạt động trong những lĩnh vực mà pháp luậtkhông cấm; được tự do lựa chọn hình thức kinh doanh, kể cả liên doanh với nướcngoài theo những điều kiện do luật định”
c Từ năm 2000 đến nay
Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế ngàycàng sâu rộng, kinh tế tư nhân ngày càng chứng tỏ được sức mạnh, là một trong cácđộng lực phát triển đất nước, đến Hội nghị Trung ương 5 khóa IX, lần đầu tiên,vấn đề phát triển kinh tế tư nhân đã được đưa ra thảo luận trong một chuyên đềriêng và ra Nghị quyết Về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách khuyến khích và tạo
Trang 12điều kiện phát triển kinh tế tư nhân Đây là một bước tiến đáng kể về tư duy lý luận
và quan điểm, đường lối kinh tế của Đảng ta, thể hiện tính nhất quán của đường lốiđổi mới theo hướng kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế, đã tạo nên độnglực và sự yên tâm cho các doanh nhân và nhà đầu tư được tự do kinh doanh theopháp luật
Luật Doanh nghiệp 1999 có hiệu lực từ năm 2000 đã tạo ra cuộc bùng nổ lần thứhai trong phát triển kinh tế tư nhân Hơn nữa, lần đầu tiên Đảng dành một Nghịquyết định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam Nghị quyết TW 5khoá IX (4-2001) đánh giá tổng quát vai trò khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam:
“Sự nghiệp phát triển của kinh tế tư nhân đã góp phần giải phóng lực lượng sảnxuất, thúc đẩy phân công lao động xã hội, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướngCNH, HĐH, phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, tăng thêm số lượngcông nhân, lao động và doanh nhân Việt Nam, thực hiện các chủ trương xã hội hóa
y tế, văn hóa, giáo dục…
Nghị quyết Đại hội XII nhấn mạnh: “Tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại doanhnghiệp nhà nước theo hướng: doanh nghiệp nhà nước tập trung vào những lĩnh vựcthen chốt, thiết yếu; những địa bàn quan trọng về quốc phòng, an ninh; những lĩnhvực mà doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư” và “Hoànthiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tưnhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành một động lực quan trọngcủa nền kinh tế”, đồng thời “Nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư trực tiếp của nướcngoài, chú trọng chuyển giao công nghệ, trình độ quản lý tiên tiến và thị trường tiêuthụ sản phẩm”
Từ những thực tiễn sinh động đó, Đại hội XII của Đảng đã khẳng định:
“Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng(1) của nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Đây là nguồn cổ vũ cho tinh thần khởi nghiệp, đổi mới vàsáng tạo, tạo sức sống và đột phá phát triển mạnh mẽ đất nước ta trong giai đoạntới”