NGHIÊN CỨU ĐỔI MỚI QUY TRÌNH GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNGKHOÁNG SẢN PHÙ HỢP VỚI XU THẾ HỘI NHẬP QUỐC TẾ. ÁP DỤNG THỬ NGHIỆM TẠI MỘT SỐ VÙNG THAN QUẢNG NINH

14 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung nghiên cứu của đề tài 14.1 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài Ngoài nước Phân tí

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐỔI MỚI QUY TRÌNH GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG KHOÁNG SẢN PHÙ HỢP VỚI XU THẾ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

ÁP DỤNG THỬ NGHIỆM TẠI MỘT SỐ VÙNG THAN

QUẢNG NINH VÀ MỘT SỐ KHU VỰC KHAI THÁC ĐÁ VÔI

TẬP TRUNG TẠI HÀ NAM

Mã số: TNMT.2017.06.11

(Kèm theo Quyết định số 2524/QĐ-BTNMT ngày 18 tháng 10 năm 2017

của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường)

  

HÀ NỘI, NĂM 2017

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐỔI MỚI QUY TRÌNH GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG KHOÁNG SẢN PHÙ HỢP VỚI XU THẾ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

ÁP DỤNG THỬ NGHIỆM TẠI MỘT SỐ VÙNG THAN

QUẢNG NINH VÀ MỘT SỐ KHU VỰC KHAI THÁC ĐÁ VÔI

TẬP TRUNG TẠI HÀ NAM

Mã số: TNMT.2017.06.11

(Kèm theo Quyết định số 2524/QĐ-BTNMT ngày 18 tháng 10 năm 2017

của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường)

PL2-TMNV.a

05/2015/TT-BTNMT

THUYẾT MINH NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ

(Áp dụng đối với đề tài nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ )

I THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ TÀI

1 Tên đề tài:

Nghiên cứu đổi mới quy trình giám sát hoạt động

khoáng sản phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế Áp

dụng thử nghiệm tại một số vùng than Quảng Ninh và

một số khu vực khai thác đá vôi tập trung tại Hà

3 Tổng kinh phí thực hiện: 2.207 triệu đồng, trong đó:

- Từ Ngân sách sự nghiệp khoa học

- Kinh phí khoán: 1.740 triệu đồng

- Kinh phí không khoán: 467 triệu đồng

5

Thuộc Chương trình khoa học và công nghệ cấp Bộ: “Nghiên cứu khoa học

công nghệ nhằm nâng cao năng lực quản lý nhà nước về địa chất và khoáng sản; điều

tra cơ bản địa chất và đánh giá khoáng sản giai đoạn 2016 -2020”, Mã số:

Họ và tên: TRỊNH MINH CƯƠNG

Ngày, tháng, năm sinh: tháng năm 1960 Giới tính: Nam / Nữ:

Học hàm, học vị/ Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ khai thác mỏ

Chức danh khoa học: Thạc sĩ khai thác mỏ Chức vụ: Cục trưởng

Điện thoại:

Tổ chức: 043.9336341 Nhà riêng: 043.8247439 Mobile: 0903292099 Fax: 043.9336338 E-mail: : cuongdgmv@gmail.com

Tên tổ chức đang công tác: Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản miền Bắc – Tổng cục Địachất và Khoáng sản Việt Nam

Địa chỉ tổ chức: số 6 phố Phạm Ngũ Lão - Hoàn Kiếm - Hà Nội

Địa chỉ nhà riêng: số 7 phố Nhà Thờ - Hoàn Kiếm - Hà Nội

8 Thư ký đề tài

Họ và tên: Trần Minh Sơn

Ngày, tháng, năm sinh: 17 tháng 10 năm 1978 Nam/ Nữ: NamHọc hàm, học vị/ Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ

Chức danh khoa học: Thư ký đề tài Chức vụ: Trưởng phòng

Điện thoại: 0989099730

Tổ chức: Nhà riêng: Mobile: 0989099730Fax: E-mail: sontrminh@gmail.com

Tên tổ chức đang công tác: Trung tâm Kiểm định và Công nghệ địa chất

Địa chỉ tổ chức: số 6- Phạm Ngũ Lão, Q Hoàn Kiếm, TP Hà Nội

Địa chỉ nhà riêng: Số 2B ngách 24/133 ngõ 175 đường Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội

9 Tổ chức chủ trì đề tài

Tên tổ chức chủ trì đề tài: Trung tâm Kiểm định công nghệ địa chất

Điện thoại: 04.38.242.538 Fax: 04.38.254.734

Website: Địa chỉ: 6- Phạm Ngũ Lão, Q Hoàn Kiếm, TP Hà Nội

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Huy Phương

Số tài khoản: Kho bạc nhà nước/Ngân hàng: Tên cơ quan chủ quản đề tài: Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam

10 Các tổ chức phối hợp chính thực hiện đề tài (nếu có)

1 Tổ chức 1: Cục Kiểm soát hoạt động Khoáng sản miền Bắc

Tên cơ quan chủ quản: Tổng cục Địa chất Khoáng sản Việt Nam

Điện thoại: 04.39.336.341 Fax: 04.39.336.338

Địa chỉ: 6- Phạm Ngũ Lão, Q Hoàn Kiếm, TP Hà Nội

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Trịnh Minh Cương

Số tài khoản: Ngân hàng:

2 Tổ chức 2: Cục Kiểm soát hoạt động Khoáng sản miền Trung

Tên cơ quan chủ quản: Tổng cục Địa chất Khoáng sản Việt Nam

Điện thoại: (84).0435771816/38726845 Fax: (84).0435771855/38726847 Địa chỉ: Thành phố Đà Nẵng

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Bùi Văn Đào

Số tài khoản: Ngân hàng:

11

Các cán bộ thực hiện đề tài

(Ghi những người có đóng góp khoa học và chủ trì thực hiện những nội dung chính thuộc

tổ chức chủ trì và tổ chức phối hợp tham gia thực hiện đề tài, không quá 10 người kể cả chủ nhiệm đề tài Những thành viên tham gia khác lập danh sách theo mẫu này và gửi kèm theo hồ

sơ khi đăng ký)

học hàm học vị

Tổ chức công tác

Nội dung, công việc chính tham

gia

Thời gian làm việc cho đề tài

(Sốthángquyđổi

2

)

1 Ths Trịnh Minh Cương

Cục KSHĐ miền BắcTổng Cục ĐC&KSViệt Nam Chủ nhiệm đề tài

15,9

2 Ths Trần Minh Sơn Trung tâm Kiểm định Thư ký Đề tài 7,5

và Công nghệ địa chất

3 ThS Phan Bảo Trung

Cục Kiểm soát hoạtđộng khoáng sảnmiền Bắc

Thành viên chính 5,2

4 Ths Nguyễn Đức Thu

Cục Kiểm soát hoạtđộng khoáng sảnmiền Bắc

Thành viên chính 15,7

5 KS Phạm Khắc Mạnh

Cục Kiểm soát hoạtđộng khoáng sảnmiền Bắc

Thành viên chính 11,6

6 KS Phạm Ngọc Chi

Cục Kiểm soát hoạtđộng khoáng sảnmiền Bắc

Thành viên chính 14,8

7 ThS Nguyễn Đắc Sơn Tổng cục Địa chất và

Khoáng sản Việt Nam Thành viên 6,8

8 KS Nguyên Văn Thống

Nguyên Cục trưởngCục Kiểm soát hoạtđộng khoáng sảnmiền Trung

Thành viên

6,8

9 TS Quách Đức Tín Tổng cục Địa chất và

Khoáng sản Việt Nam Thành viên 5,0

10 Ths Nguyễn Duy Bình Tổng cục Địa chất và

Khoáng sản Việt Nam Thành viên 5,5

11 ThS Nguyễn Huy

Phương

Tổng cục Địa chất vàKhoáng sản Việt Nam Thành viên chính 0,9

12 ThS Lê Minh Huệ Cục Viễn thám quốc

II MỤC TIÊU, NỘI DUNG KH&CN VÀ PHƯƠNG ÁN TỔ CHỨC

TH C HI N ỰC HIỆN ĐỀ TÀI ỆN ĐỀ TÀI ĐỀ TÀI ÀI T I

12 Mục tiêu của đề tài (Bám sát và cụ thể hoá định hướng mục tiêu theo đặt hàng)

- Có được quy trình giám sát hoạt động khoáng sản phù hợp với xu thế hội nhập

quốc tế theo hướng minh bạch hóa hoạt động khai khoáng

- Xây dựng được những chức năng cơ bản của một hệ thống giám sát trực tuyếnhoạt động khoáng sản, bảo đảm tính thống nhất, chính xác, kịp thời trong việc giám sátcác hoạt động khoáng sản từ Trung ương tới địa phương

- Áp dụng thử nghiệm kết quả nghiên cứu đổi mới quy trình và cơ chế giám sátcác hoạt động khoáng sản tại một số mỏ vùng than Quảng Ninh và một số khu vực

khai thác đá vôi tập trung tại Hà Nam.

13 Tình trạng đề tài

Mới Kế tiếp hướng nghiên cứu của chính nhóm tác giả

Kế tiếp nghiên cứu của người khác

Mặc dù đã có các đề tài nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực của việc giám sát các hoạt động khoáng sản, song chủ yếu tập trung vào hoạt động giám sát đã đã được quy định tại luật khoáng sản và các văn bản hướng dẫn thi hành Hướng nghiên cứu của Đề tài tập trung vào việc nghiên cứu để đề xuất đổi mới hoạt động giám sát hoạt động khoáng sản theo xu thế hội nhập quốc tế theo hướng minh bạch hóa ngành khai khoáng; nghiên cứu, đề xuất xây dựng một hệ thống giám sát trực tuyến hoạt động khoáng sản, bảo đảm tính thống nhất, chínhxác, kịp thời trong việc giám sát các hoạt động khoáng sản từ Trung ương tới địa phương Đây là hướng nghiên cứu mới, song quá trình nghiên cứu sẽ kế thừacác kết quả nghiên cứu của các công trình có trước liên quan

14 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung

nghiên cứu của đề tài

14.1 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài

Ngoài nước (Phân tích đánh giá được những công trình nghiên cứu có liên quan và

những kết quả nghiên cứu mới nhất trong lĩnh vực nghiên cứu của đề tài; nêu được những bước tiến và trình độ KH&CN của những kết quả nghiên cứu đó)

Hoạt động khoáng sản nói chung, và công tác giám sát hoạt động khoáng sản nói riêngluôn được các quốc gia trên thế giới quan tâm Với xu thế hội nhập quốc tế thì cácthành tựu khoa học kỹ thuật, các kinh nghiệm trong hoạt động khoáng sản luôn được

áp dụng và chuyển giao, thực hiện cho từng chương trình cụ thể Theo quy định củaluật khoáng sản năm 2010, hoạt động khoáng sản gồm hoạt động thăm dò và hoạt độngkhai thác, các hoạt động này không chỉ xảy ra ở một quốc gia nào mà đang phát triểnrộng rãi trên khắp thế giới, đặc biệt là các quốc gia có tiềm năng về tài nguyên khoángsản Ở các nước có ngành khai khoáng phát triển thì quy trình giám sát được lồng ghéptrong các hoạt động thăm dò, mục tiêu là để điều chỉnh và giảm thiểu rủi ro do kháchquan, không nhằm vào giám sát con người, hoặc giám sát sự minh bạch vì chính các cánhân và tổ chức nước ngoài đều ý thức được thăm dò là rất quan trọng, có ý nghĩa rấtlớn trong việc quyết định đầu tư khai thác chế biến sau này Ví dụ ở các nước pháttriển như Mỹ, Canada, Đức, Astralia , công tác giám sát chủ yếu tập trung vào giámsát tài chính, giám sát môi trường vì họ cho rằng các nhà kỹ thuật vì quá tập trung vàotìm kiếm phát hiện khoáng sản mà có thể bỏ qua các nguyên tắc tài chính và bảo vệmôi trường Thêm nữa các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán đòi hỏi sự rõràng rành mạch trong cả chủ trình đầu tư, lấy thông tin chính xác xây dựng các báo cáothường niên, công bố cho các cổ động Riêng các nội dung về kỹ thuật, họ lại sử dụng

các công ty thẩm định độc lập có uy tín quốc tế, khách quan kiểm tra kỹ thuật, côngnghệ, chất lượng thăm dò Quan điểm của các quốc gia phát triển là phát triển bềnvững Trong các chương trình phát triển mỏ thì các công ty nước ngoài họ sử dụng cácgiải pháp quản lý nhiều hơn là giám sát.

Theo Ông Hugh Borrowman- Đại sứ Australia tại Việt Nam cho biết, Australia có mộtngành công nghiệp khai thác mỏ và khoáng sản lớn mạnh với lịch sử gần 200 năm và

có bề dày kinh nghiệm đáng kể trong việc kết hợp hài hòa các vấn đề đảm bảo bềnvững môi trường, trách nhiệm xã hội và thành công trong thương mại Việc khai thác

mỏ bền vững phụ thuộc vào sự kiểm soát tốt các vấn đề an toàn và sức khỏe cho ngườilao động, cũng như tối ưu hóa việc khai thác các nguồn khoáng sản, hay còn gọi làhiệu quả khai thác tài nguyên

Theo TS Ian Wilson của Mỹ, năm 2015 thì vấn đề quản lý, giám sát hoạt động mỏtrong bối cảnh hội nhập cần phải dựa các nguyên tắc sau:

Xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm các tiêu chí đốivới thực thi các thỏa thuận quốc tế, quản lý nguồn tài nguyên, bảo vệ cộng đồng; minhbạch trong phân bổ tài nguyên dựa trên các điều kiện: năng lực khai thác và địa điểmchế biến khoáng sản, thuế tài nguyên và các loại thuế, phí khác, nghĩa vụ đối với cộngđồng và xã hội, điều kiện an toàn lao động và vệ sinh môi trường, kết quả thực hiệncông tác bảo vệ môi trưởng, đảm bảo nguồn tài chính; kết quả thực thi, ý thức chấphành pháp luật Ở nhiều nước trên thế giới, công nghiệp khai thác mỏ khoáng sản vẫngiữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích, côngnghiệp khai thác mỏ là nguyên nhân gây tác đông mạnh mẽ đối với các thành phần địamôi trường trên một diện tích rộng lớn Trong công nghệ khai thác mỏ lộ thiên, quátrình trình đào xẻ và chuyển dời đất đá đã tạo ra các hình thái địa hình nhân sinh(moong khai thác, bãi thải) tồn tại vĩnh cửu trên một diện tích rộng lớn Hậu quả rõ nétnhất là làm biến dạng bề mặt địa hình, chiếm dụng đất trồng trọt, gây ô nhiễm môitrường nước và không khí phá vỡ thế hài hòa vốn có của cảnh quan thiên nhiên Vớiquy mô ngày càng mở rộng, khai thác ngày càng xuống sâu, hệ số đất bóc ngày cànglớn, mức độ tôn cao và nhân rộng của các bãi thải ngày càng tăng Hậu quả ô nhiễm vàtai biến môi trường do nguyên nhân bãi thải ngày càng phức tạp hơn và sâu sắc hơn Ở các nước tiên tiến, việc giám sát của cơ quan quản lý nhà nước về khoáng sản chủyếu bằng hệ thống pháp luật và chế độ thanh tra, kiểm tra với những chế tài, xử phạtnghiêm minh Chính sách các nước này không khuyến khích khai thác quy mô nhỏ,công nghệ không hiện đại, không thân thiện môi trường Công tác giám sát hoạt độngkhoáng sản chủ yếu theo mô hình tự thực hiện, tự chịu trách nhiệm, áp dụng công nghệtiên tiến Do vậy, hoạt động khai thác luôn đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trường.Trong một số dự án nhạy cảm, có nguy cơ cao về ô nhiễm, nhà nước có thể đặt trạmquan trắc môi trường tự động để theo dõi, kiểm tra, kịp thời xử lý nếu xảy ra sự cố.Với sản lượng khai thác mỏ đứng hàng đầu thế giới (Năm 2015, sản lượng than của

Trung Quốc giảm nhưng vẫn đạt 3,68 tỷ tấn), các thành phần địa cơ mỏ ở Trung Quốcngày càng diễn biến phức tạp Nghiên cứu sự biến động các thành phần đất đá và biếndạng bề mặt mỏ và đề xuất các phương pháp ứng phó, giảm thiểu tác động tiêu cực lànhiệm vụ được Tổng cục Mỏ và các Cơ quan Nhà nước Trung Quốc đặc biệt quan tâm.

Trong nước (Phân tích, đánh giá tình hình nghiên cứu trong nước thuộc lĩnh vực

nghiên cứu của đề tài, đặc biệt phải nêu cụ thể được những kết quả KH&CN liên quan đến đề tài mà các cán bộ tham gia đề tài đã thực hiện Nếu có các đề tài cùng bản chất đã và đang được thực hiện ở cấp khác, nơi khác thì phải giải trình rõ các nội dung kỹ thuật liên quan đến đề tài này; Nếu phát hiện có đề tài đang tiến hành mà đề tài này có thể phối hợp nghiên cứu được thì cần ghi rõ Tên đề tài, Tên Chủ nhiệm đề tài và cơ quan chủ trì đề tài đó).

Thuật ngữ “Hoạt động khoáng sản” đã được quy định rõ trong Luật Khoáng sản năm

2010 tại điều 2, khoản 5 như sau: “Hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò

khoáng sản, hoạt động khai thác khoáng sản”, trong đó “Thăm dò khoáng sản là hoạt động nhằm xác định trữ lượng, chất lượng khoáng sản và các thông tin khác phục vụ khai thác khoáng sản”; “Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xây dựng cơ bản mỏ, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khác có liên quan”

Giám sát hoạt động khoáng sản có hai hình thức là giám sát trực tiếp và giámsát gián tiếp

Giám sát trực tiếp là hình thức giám sát có sự gặp gỡ trực tiếp giữa chủ thể giámsát và đối tượng giám sát Giám sát trực tiếp thông qua sự gặp gỡ trực tiếp giữa các tổchức, cá nhân là đối tượng giám sát với người đại diện của cơ quan quản lý để quansát, theo dõi, nắm thông tin tình hình hoạt động của đối tượng được giám sát trong việctuân thủ các quy định của pháp luật

Giám sát gián tiếp là hình thức giám sát không có sự gặp gỡ trực tiếp giữa chủthể giám sát với đối tượng giám sát Giám sát gián tiếp chủ yếu thông qua việc nghiêncứu các báo cáo, văn bản của tổ chức, cá nhân, các tổ chức nhà nước, đoàn thể chínhtrị - xã hội và phản ảnh của quần chúng, cơ quan báo chí đối với lĩnh vực giám sát; qua

tổ chức điều tra xã hội học; qua trao đổi bằng điện thoại giữa chủ thể giám sát với đốitượng giám sát

Từ các khái niệm trên về giám sát, có thể rút ra khái niệm giám sát hoạt độngkhoáng sản như sau: “Giám sát hoạt động khoáng sản là việc các cơ quan quản lý nhànước có thẩm quyền về khoáng sản theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của tổ chức,

cá nhân tham gia hoạt động khoáng sản trong việc thực hiện nội dung Giấy phép thăm

dò khoáng sản, Giấy phép khai thác khoáng sản; việc chấp hành các quy định của phápluật về khoáng sản, pháp luật khác có liên quan cũng như việc khắc phục các vi phạm,tồn tại đã nêu trong các Kết luận thanh tra, Thông báo sau kiểm tra của Thủ trưởng cơquan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành khoáng sản”

Giám sát hoạt động khoáng sản là một trong những nội dung quan trọng củacông tác quản lý nhà nước về khoáng sản nhằm đưa hoạt động khoáng sản (thăm dò,khai thác khoáng sản) của các tổ chức, cá nhân vào nề nếp, tuân thủ các quy định củapháp luật Hiệu quả của công tác này góp phần quản lý tốt hơn tài nguyên khoáng sảntheo mục tiêu: khai thác triệt để, thu hồi tối đa các loại khoáng sản trong quá trình khaithác; sử dụng hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả khoáng sản sau khai thác; bảo vệ môitrường, đảm bảo an toàn cho người lao động trong quá trình thăm dò, khai thác khoángsản Mặt khác, giám sát hoạt động khoáng sản phải đảm bảo tuân thủ đúng quy địnhcủa pháp luật về khoáng sản, pháp luật khác có liên quan; đảm bảo tính khách quan,minh bạch, chính xác và kịp thời.

Cùng sự tham gia của mọi thành phần kinh tế, sự tăng nhanh về số lượng các tổchức, cá nhân tham gia hoạt động thăm dò, hoạt động khai thác khoáng sản, trong khi

cơ quan quản lý nhà nước về khoáng sản và về môi trường còn hạn chế nhiều về bộmáy tổ chức, cán bộ có năng lực, chuyên môn còn hạn chế về số lượng cũng như chấtlượng; kinh phí đầu tư cho hoạt động giám sát chưa đáp ứng nhu cầu thực tế thì nhiềuhành vi vi phạm pháp luật về khoáng sản, hậu quả là gây lãng phí tài nguyên khoángsản, hủy hoại môi trường cũng tăng Luật khoáng sản được Quốc hội khóa XII thôngqua ngày 17 tháng 11 năm 2010, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2011 đã thểchế hóa nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước nhằm quản lý chặt chẽ, cóhiệu quả tài nguyên khoáng sản Ngày 19 tháng 02 năm 2014, Thủ tướng Chính phủban hành Quyết định số 16/ 2014/QĐ-TTg quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam trực thuộc Bộ Tàinguyên và Môi trường, trong đó có giao cho Tổng cục Địa chất và Khoáng sản ViệtNam thực hiện chức năng giám sát hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản trên phạm

vi toàn quốc Ngoài ra, theo các quy định hiện hành, Sở Tài nguyên và Môi trường cáctỉnh thực hiện chức năng giám sát hoạt động khoáng sản thuộc địa bàn quản lý hànhchính của tỉnh đó Qua đó, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam chủ trì hoặc SởTài nguyên và Môi trường các tỉnh được giao chủ trì kiểm tra, giám sát hoạt động thăm

dò, khai thác theo Giấy phép được Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc Ủy ban nhândân cấp tỉnh cấp theo thẩm quyền Trường hợp phát hiện có vi phạm trong quá trìnhkiểm tra, giám sát thì các cơ quan này sẽ xử lý hoặc kiến nghị xử lý theo thẩm quyền

Thời gian qua, công tác giám sát hoạt động khoáng sản thông qua hoạt độngthanh tra, kiểm tra công tác quản lý nhà nước về khoáng sản và hoạt động khoáng sảncủa Bộ Tài nguyên và Môi trường do Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam làmđầu mối và của Ủy ban nhân dân các tỉnh do Sở Tài nguyên và Môi trường làm đầumối đã đạt những kết quả nhất định đưa hoạt động khoáng sản đi dần vào nề nếp; đãphát hiện và kiến nghị xử lý vi phạm pháp luật về khoáng sản đối với các tổ chức, cánhân hoạt động thăm dò, hoạt động khai thác khoáng sản, phần nào bảo đảm kỷ cươngcủa pháp luật nói chung và pháp luật về khoáng sản, pháp luật về bảo vệ môi trường

nói riêng.

Đối với Việt Nam, để thu hút đầu tư nước ngoài, hội nhập quốc tế trong lĩnhvực khai thác khoáng sản thì việc xây dựng các quy trình giám sát ở Việt Nam cũngphải phù hợp với thông lệ quốc tế Phương án xây dựng quy trình giám sát nên là giámsát chung và có đặc thù cho từng đối tượng khoáng sản

Việt Nam có hai dự án điển hình về việc khai thác mỏ được quản lý với đẳngcấp quốc tế, đó là dự án khai thác vonfram ở mỏ Núi Pháo (Thái Nguyên) của Công tyKhoáng sản Masan (Tập đoàn Masan) và mỏ Niken Bản Phúc vận hành bởi Công tyKhoáng sản Châu Á (Asian Mineral Resources- AMR) Cả hai dự án Núi Pháo và BảnPhúc đều được quản lý bởi các chuyên gia Australia, áp dụng các kinh nghiệm quản lý

mỏ bền vững, quy trình và các công nghệ khai mỏ cũng như dịch vụ phụ trợ củaAustralia

Đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về giám sát hoạt động khoáng sản ở ViệtNam Phần lớn các đề tài này do các đơn vị chức năng của Tổng cục Địa chất vàKhoáng sản Việt Nam thực hiện như Trung tâm Kiểm định và Công nghệ Địa chất,Cục Kiểm soát hoạt động Khoáng sản miền Bắc, Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sảnmiền Trung… Có thể kể đến một số đề tài như sau:

- Đề tài cấp cơ sở: Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn xây dựng cơ chếkiểm soát hoạt động thăm dò khoáng sản, khai thác khoáng sản - Chủ nhiệm đề tài:

KS Phạm Ngọc Chi, năm 2012 Đơn vị chủ trì: Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sảnmiền Bắc

- Đề tài cấp Bộ Tài nguyên và Môi trường: Nghiên cứu cơ sở khoa học và thựctiễn đề xuất cơ chế nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên khoáng sản - Chủ nhiệm đềtài: TS Lại Hồng Thanh, năm 2013 Đơn vị chủ trì: Cục Kiểm soát hoạt động khoángsản miền Bắc

- Đề tài cấp cơ sở: Nghiên cứu, xác lập cơ sở khoa học xây dựng quy trình giámsát hoạt động khoáng sản - Chủ nhiệm đề tài: KS Phạm Ngọc Chi, năm 2015 Đơn vịchủ trì: Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản miền Bắc

- Đề tài cấp cơ sở: Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn xây dựng cơ chếkiểm soát sản lượng khai thác các mỏ khoáng sản rắn - Chủ nhiệm đề tài: Ths PhanBảo Trung, năm 2015 Đơn vị chủ trì: Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản miền Bắc

- Đề tài cấp cơ sở: Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng

sổ tay giám sát một số hạng mục công trình chủ yếu trong thăm dò các mỏ khoáng sản

- Chủ nhiệm đề tài: ThS Lê Quốc Thanh, năm 2015 Đơn vị chủ trì: Trung tâm Kiểmđịnh và Công nghệ địa chất

Qua kết quả nghiên cứu của những đề tài nói trên cũng như từ thực tế của côngtác giám sát hoạt động khoáng sản ở Việt Nam có thể chỉ ra một số tồn tại, hạn chếnhư sau:

- Công tác giám sát sau cấp phép thăm dò/khai thác khoáng sản thực hiện chưathường xuyên, hiệu quả chưa cao; chưa có hệ thống thông tin hai chiều giữa doanhnghiệp và cơ quan quản lý trong quá trình hoạt động, ngay cả khi không có hoạt độnggiám sát

- Việc giám sát sản lượng khoáng sản đã khai thác hàng năm gần như chưa thựchiện được, nếu có thì số liệu thiếu chính xác

- Chưa có cơ chế giám sát tổ chức, cá nhân trong việc khắc phục hành vi viphạm đã được phát hiện qua công tác thanh tra, kiểm tra, dẫn đến tình trạng có lúc, cónơi các đối tượng vi phạm coi thường pháp luật, hiệu lực quản lý nhà nước bị giảm sút

14.2 Luận giải về việc đặt ra mục tiêu và những nội dung cần nghiên cứu của đề tài

(Trên cơ sở đánh giá tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước, phân tích những công

trình nghiên cứu có liên quan, những kết quả mới nhất trong lĩnh vực nghiên cứu đề tài, đánh giá những khác biệt về trình độ KH&CN trong nước và thế giới, những vấn

đề đã được giải quyết, cần nêu rõ những vấn đề còn tồn tại, chỉ ra những hạn chế cụ thể, từ đó nêu được hướng giải quyết mới - luận giải và cụ thể hoá mục tiêu đặt ra của đề tài và những nội dung cần thực hiện trong đề tài để đạt được mục tiêu)

Khai thác khoáng sản ở Việt Nam thời gian qua đã góp phần đáng kể vào pháttriển công nghiệp khai khoáng sản ở Việt Nam, đồng thời là động lực để ngành côngnghiệp khác phát triển, làm thay đổi cơ cầu phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam.Ngành khai thác khoáng sản cũng đang có những bước thay đổi đáng kể; khung pháp

lý về quản lý khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả đang từng bước hoàn thiện,chuyển từ khai thác quy mô nhỏ manh mún sang khai thác quy định công nghiệp sửdụng công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường, giám về số lượng nhưng nâng caochất lượng; chuyển từ trọng tâm quản lý khai thác vì nhu cầu trước mắt đáp ứngnguyên, nhiên liệu cho các ngành kinh tế, phục hồi và ổn định kinh tế sau chiến tranhchuyển sang xu thế phát triển bền vững, khai thác khoáng sản phải bảo đảm hiệu quảkinh tế - xã hội gắn với bảo vệ môi trường, tránh cạn kiệt nguồn tài nguyên

Tuy nhiên, sự điều chỉnh chính sách về khoáng sản cũng đã bộc lộ nhiều vấn đềbất cập và tồn tại gây ra những tác động bất lợi cho nền kinh tế, môi trường sinh thái

và ổn định xã hội Do vậy, việc điều chỉnh sửa đổi Luật khoáng sản trên quan điểmphát triển bền vững là vấn đề cấp bách hiện nay Vấn đề cần thiết là việc quản lý khaithác sử dụng tài nguyên khoáng sản phải hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, hài hoà vấn đềmôi trường, giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu phát triển và bảo vệ môi trường; đồngthời không tạo ra những nguy cơ dẫn đến mâu thuẫn, xung đột xã hội, ô nhiễm môitrường và ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng

Nhằm giảm thiểu tối đa các tác động xấu của khai thác khoáng sản đến nền kinh

tế, môi trường cũng như ảnh hưởng xấu đến an sinh xã hội, Nhà nước ta đã có nhiềubiện pháp, kể cả bằng những công cụ quản lý kinh tế Đã bước đầu áp dụng cách tiếpcận chuỗi giá trị ngành công nghiệp khai thác để có các công cụ quản trị, chính sách

hữu hiệu, nhất quán, trong đó tập trung các công cụ chính sách vào khâu quản lý vàphân bổ nguồn thu để đảm bảo tài nguyên được khai thác và sử dụng cho mục đíchphát triển kinh tế - xã hội một cách công bằng, minh bạch và bền vững

Với mục tiêu quản lý và sử dụng tài nguyên khoáng sản hiệu quả nhất, tiết kiệmnhất, khôn khéo nhất trên cơ sở có chiến lược thống nhất thể hiện qua các định hướngchính sách như:

• Hạn chế khai thác và bảo vệ các loại khoáng sản chiến lược phục vụ các mụctiêu kinh tế, an ninh, quốc phòng về dài hạn Đặc biệt với các loại khoáng sản chiếnlược mà hiện tại trình độ khoa học công nghệ của chúng ta chưa đủ để khai thác, chếbiến, sử dụng một cách triệt để

• Hạn chế tối đa việc khai thác những loại khoáng sản mà thị trường thế giớicòn dồi dào, có thể nhập khẩu được

• Chỉ khuyến khích khai thác các loại khoáng sản thực sự cần cho nhu cầunguyên liệu sản xuất công nghiệp nội địa Hạn chế, thậm chí cấm xuất khẩu tài nguyênkhoáng sản

• Bảo vệ quyền lợi chính đáng của các cộng đồng sinh sống xung quanh khuvực khai thác nhằm giảm thiểu các tác động môi trường và xã hội lên chính họ Đồngthời, khuyến khích và tiến tới bắt buộc tất cả các doanh nghiệp khai thác và chế biếnkhoáng sản phải thực thi các quy định pháp luật và tôn trọng đạo đức kinh doanh theocác chuẩn mực doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội và môi trường

Trên thực tế hiện nay, một số tổ chức, cá nhân chưa nghiêm túc thực hiện cácquy định về hoạt động khoáng sản; không thực hiện đầy đủ những trách nhiệm củamình đã được quy định cụ thể trong luật và các văn bản do các cơ quan quản lý nhànước ban hành Nguyên nhân chính để xảy ra tình trạng này là:

- Ý thức của đại bộ phận của người dân trong đó có một số các cán bộ trong cơquan quản lý nhà nước; nhiều doanh nghiệp chưa hiểu hoặc chưa ý thức được vai tròquan trọng của việc khai thác khoáng sản luôn đi kèm với phát triển bền vững Cácdoanh nghiệp chưa thấy hết trách nhiệm của mình đối với đất nước, đối với xã hội

- Chế tài chưa đủ mạnh, chưa mang tính răn đe Bộ máy thanh tra, kiểm tra chưa

có cơ chế hoạt động độc lập vì theo quy định của pháp luật về thanh tra, thanh trachuyên ngành khoáng sản hiện nay trực thuộc thanh tra Bộ ở cấp trung ương, trựcthuộc thanh tra Sở ở cấp tỉnh

- Nhà nước chưa đầu tư xứng đáng cho công tác thanh tra, kiểm tra khoáng sản.Lực lượng thanh tra còn yếu và thiếu, chưa đủ trang thiết bị phục vụ công tác thanh tra

- Công tác thanh tra chưa được thực hiện một cách thường xuyên Mỗi lần tiếnhành thanh tra chưa xử lý triệt để

- Công tác tuyên truyền về bảo vệ môi trường trong khai thác ở các cấp, chomọi đối tượng liên quan chưa được chú trọng

- Vai trò giám sát của chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, cộng đồng dân

cư còn yếu

Như trên đã đề cập, công tác giám sát các hoạt động khoáng sản đã được thựchiện từ nhiều năm nay ở Việt Nam Đã có một số công trình nghiên cứu về giám sáthoạt động khoáng sản được triển khai và đã có những kết quả ban đầu Mặc dù vậy,đến nay chưa có một nghiên cứu cụ thể trên cơ sở khoa học và xuất phát từ thực tiễn đểxây dựng quy trình giám sát hoạt động khoáng sản phù hợp với đặc thù của lĩnh vựcchuyên ngành khoáng sản như là một “cẩm nang chuyên ngành” cho các cán bộ quản

lý, cán bộ làm công tác thanh tra, kiểm tra làm việc tại cơ quan quản lý nhà nước ởTrung ương và Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện thống nhất, nhằm nâng caohiệu quả công tác này

Phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây về giám sát các hoạt động khoángsản được đầu tư với một kinh phí khá eo hẹp, mới chỉ dừng lại ở các đề tài cấp cơ sởnên vẫn còn nhiều vấn đề chưa được nghiên cứu một cách triệt để, chưa xây dựngđược một cách có hệ thống quy trình giám sát hoạt động khoáng sản Việc liên kết cácquá trình giám sát từ thăm dò, khai thác, chế biến, đóng cửa mỏ, hoàn nguyên môitrường chưa được xây dựng dẫn đến sự thiếu đồng bộ, thiếu thông tin tổng hợp, gâykhó khăn trong quá trình phân tích, ra quyết định của các nhà quy hoạch, nhà quản lý.Mặt khác, dữ liệu, tài liệu của các hoạt động giám sát khoáng sản chưa được quản lý

có hệ thống, chưa áp dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin cũng làm cho công tác quản

lý khoáng sản gặp nhiều khó khăn

Đặc biệt, phần lớn các đề tài chưa cập nhật được các thành quả nghiên cứutrong công tác giám sát hoạt động khoáng sản trên thế giới, chưa đáp ứng được xu thếhội nhập quốc tế hiện nay

Vì vậy, việc thực hiện đề tài “Nghiên cứu đổi mới quy trình giám sát hoạt độngkhoáng sản phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế Áp dụng thử nghiệm tại một số vùngthan Quảng Ninh và một số khu vực khai thác đá vôi tập trung tại Hà Nam” là rất cầnthiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay

15 Liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu có liên quan đến đề tài

đã trích dẫn khi đánh giá tổng quan

(Tên công trình, tác giả, nơi và năm công bố, chỉ nêu những danh mục đã được trích dẫn để luận giải cho sự cần thiết nghiên cứu đề tài)

1 Luật khoáng sản số 60/2010/QH12;

2 Nghị định số 22/2012/NĐ-CP ngày 26/2/2012 của Chính phủ Quy định chi tiết vềđấu giá quyền khai thác khoáng sản; Nghị định số 203/2013/NĐ-CP ngày 28/11/2013của Chính phủ Quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai tháckhoáng sản;

3 Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày 29 tháng 11 năm 2016 của Chính phủ quy định

chi tiết một số điều của Luật Khoáng sản;

4 Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn xây dựng cơ chế kiểm soát hoạt động thăm

dò khoáng sản, khai thác khoáng sản - Chủ nhiệm đề tài: KS Phạm Ngọc Chi, năm2012

5 Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn đề xuất cơ chế nâng cao hiệu quả quản trịtài nguyên khoáng sản - Chủ nhiệm đề tài: TS Lại Hồng Thanh, năm 2013

6 Nghiên cứu, xác lập cơ sở khoa học xây dựng quy trình giám sát hoạt động khoángsản - Chủ nhiệm đề tài: KS Phạm Ngọc Chi, năm 2015

7 Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn xây dựng cơ chế kiểm soát sản lượng khaithác các mỏ khoáng sản rắn - Chủ nhiệm đề tài: Ths Phan Bảo Trung, năm 2015

8 Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng sổ tay giám sát một sốhạng mục công trình chủ yếu trong thăm dò các mỏ khoáng sản - Chủ nhiệm đề tài:ThS Lê Quốc Thanh, năm 2015

16 Nội dung nghiên cứu khoa học và triển khai thực nghiệm của đề tài và

phương án thực hiện

(Liệt kê và mô tả chi tiết những nội dung nghiên cứu và triển khai thực nghiệm phù hợp cần thực hiện để giải quyết vấn đề đặt ra, trong đó cần thể hiện rõ những vấn đề sau: Các công việc cụ thể của từng nội dung, kèm theo khối lượng công việc và nhu cầu về nhân lực, tài chính và nguyên vật liệu; Sản phẩm chính đạt được; Chỉ rõ những nội dung mới những nội dung kế thừa kết quả nghiên cứu của các đề tài trước đó;

* Nội dung nghiên cứu khoa học:

Nội dung 1 Nghiên cứu, đánh giá các quy định, kinh nghiệm quốc tế về giám sát các hoạt động khoáng sản

- Thu thập các luật, tài liệu, tư liệu liên quan về giám sát hoạt động khoáng sảncủa các nước

- Nghiên cứu, phân tích các quy định, kinh nghiệm quốc tế trong giám sát hoạtđộng thăm dò khoáng sản

- Nghiên cứu, phân tích các quy định, kinh nghiệm quốc tế trong giám sát hoạtđộng khai thác khoáng sản

* Người thực hiện:

KS Phạm Ngọc Chi - Thành viên chính, chủ trì

ThS Nguyễn Duy Bình - Thành viên, tham gia

TS Quách Đức Tín - Thành viên, tham gia

* Sản phẩm hoàn thành: Báo cáo kết quả nghiên cứu các quy định, kinh nghiệm

quốc tế trong giám sát thăm dò, khai thác khoáng sản.

Nội dung 2 Nghiên cứu, đánh giá các quy định, kinh nghiệm, hiện trạng công tác giám sát hoạt động khoáng sản của Việt Nam hiện nay

- Công việc 1: Đánh giá hiện trạng hoạt động khoáng sản

+ Thăm dò

+ Khai thác

* Người thực hiện:

- KS Phạm Ngọc Chi - Thành viên chính, chủ trì

- ThS Nguyễn Đức Thu - Thành viên chính, tham gia

- Công việc 2: Đánh giá hiện trạng quy trình giám sát các hoạt động khoáng sản

+ Thăm dò

+ Khai thác

* Người thực hiện:

- KS Phạm Phạm Khắc Mạnh - Thành viên chính, chủ trì

- KS Nguyễn Văn Thống - Thành viên chính, tham gia

* Sản phẩm hoàn thành: Báo cáo tổng hợp, đánh giá hiện trạng công tác giámsát hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản ở Việt Nam hiện nay, so sánh với quyđịnh của một số nước; đề xuất định hướng thay đổi để phù hợp với thông lệ quốc tế

Nội dung 3 Nghiên cứu đổi mới quy trình giám sát hoạt động khoáng sản phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế

- Nghiên cứu, đề xuất đổi mới quy trình giám sát thông qua chính sách, quy hoạch khai thác khoáng sản

+ Giám sát thực hiện chính sách phát triển bền vững trong khai thác khoáng sản+ Giám sát thực hiện theo thiết kế và báo cáo đầu tư xây dựng công trình mỏđược cơ quan có thẩm quyền phê duyệt

+ Giám sát hoạt động khai thác áp dụng các biện pháp sử dụng hợp lý, tiếtkiệm, hiệu quả tài nguyên khoáng sản

* Người thực hiện:

- ThS Nguyễn Đắc Sơn - Thành viên, chủ trì

- ThS Trần Minh Sơn - Thành viên chính, tham gia

- Công việc 1: Nghiên cứu đổi mới quy trình giám sát hoạt động thăm dò khoáng sản

+ Giám sát việc thực hiện các điều kiện hành nghề thăm dò khoáng sản,

+ Giám sát thực hiện các quy định về khu vực thăm dò khoáng sản

+ Giám sát thực hiện các quy định về thăm dò khoáng sản độc hại

+ Giám sát thực hiện các quy định về thông báo kế hoạch thăm dò

+ Giám sát trong quá trình thi công hệ phương pháp kỹ thuật và các hạng mụctheo đề án thăm dò được duyệt và các nội dung quy định tại Giấy phép thăm dò đượccấp

+ Giám sát quy trình thi công đề án được phê duyệt

+ Giám sát thi công các công trình thăm dò theo hệ phương pháp kỹ thuật và

các hạng mục công việc được ghi trong Giấy phép thăm dò để đảm bảo độ tin cậy xácđịnh trữ lượng và tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản;

+ Giám sát báo cáo kết quả thăm dò khoáng sản, các điều kiện thi công đề ánthăm dò, các nghĩa vụ thực hiện khi đề án thăm dò khi giấy phép chấm dứt hiệu lực

+ Giám sát công tác truyền thông và cộng đồng về bảo vệ môi trường trongthăm dò

- Công việc 2: Nghiên cứu đổi mới quy trình giám sát hoạt động khai thác khoáng sản

Đối với Việt Nam, để thu hút đầu tư nước ngoài, hội nhập quốc tế trong lĩnhvực khai thác khoáng sản thì việc xây dựng các quy trình giám sát ở Việt Nam cũngphải phù hợp với thông lệ quốc tế

* Người thực hiện:

- ThS Trịnh Minh Cương - Chủ nhiệm đề tài, chủ trì

- ThS Phan Bảo Trung - Thành viên chính, tham gia

* Đoàn ra:

Nhằm mục đích tham quan học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến trongviệc giám sát hoạt động khoáng sản, đề tài dự kiến lựa chọn địa điểm tham quan họchỏi kinh nghiệm tại Ba Lan là một nước có ngành công nghiệp khai khoáng lớn, cónhiều kinh nghiệm trong quản lý hoạt động khoáng sản

Ngành khai thác mỏ ở Việt Nam đã có mối quan hệ truyền thống với các doanhnghiệp sản xuất thiết bị và máy móc mỏ Ba Lan, các sản phẩm do các Công ty Ba Lansản xuất đã có mặt tại các hầm mỏ Việt Nam từ lâu và được các nhà chuyên môn đánhgiá cao về chất lượng, tính năng kỹ thuật và kiểu dáng công nghiệp…

Kế hoạch tổ chức đoàn ra dự kiến như sau:

- Thời gian: 5 ngày trong năm 2018

- Thành phần đoàn ra: 5 người

+ Lãnh đạo hoặc chuyên viên Vụ Khoa học Công nghệ Bộ Tài nguyên và Môitrường: 01 người

+ Lãnh đạo Tổng cục, chuyên viên Vụ Khoa học Công nghệ Tổng cục Địa chất

và Khoáng sản Việt Nam: 02 người

+ Lãnh đạo đơn vị chủ trì đề tài: 01 người

+ Chủ nhiệm đề tài: 01 người

* Sản phẩm hoàn thành: Dự thảo quy trình giám sát hoạt động khoáng sản mớiphù hợp với xu thế hội nhập quốc tế

Nội dung 4 Nghiên cứu đề xuất cơ chế giám sát đảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả, thống nhất từ Trung ương tới địa phương, góp phần minh bạch hóa ngành khai khoáng

- Nghiên cứu đề xuất cơ chế giám sát hoạt động khoáng sản của cơ quan quản lýnhà nước với doanh nghiệp hoạt động khoáng sản

- Nghiên cứu đề xuất cơ chế quản lý, phối hợp, giám sát hoạt động khoáng sảncủa các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương

- Nghiên cứu đề xuất cơ chế tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong giámsát hoạt động khoáng sản

* Người thực hiện:

ThS Trịnh Minh Cương - Chủ nhiệm đề tài, chủ trì

ThS Nguyễn Đức Thu - Thành viên chính, tham gia

KS Phạm Khắc Mạnh - Thành viên chính, tham gia

KS Phạm Ngọc Chi - Thành viên chính, tham gia

KS Nguyễn Văn Thống - Thành viên, tham gia

* Sản phẩm hoàn thành: Bản đề xuất cơ chế giám sát thống nhất từ Trung ươngtới địa phương

Nội dung 5 Nghiên cứu công nghệ giám sát trong và ngoài nước và đề xuất

áp dụng trong giám sát hoạt động khoáng sản

Hiện nay, công nghệ viễn thám là công nghệ hiện đại, đang được áp dụng trongnhiều lĩnh vực và được phổ biến rộng rãi ở các nước phát triển Công nghệ viễn thám

đã trở thành phương tiện chủ đạo phục vụ hiệu quả cho công tác giám sát tài nguyênthiên nhiên và môi trường nói chung, giám sát tài nguyên khoáng sản và hoạt độngkhoáng sản nói riêng Tùy theo trình độ phát triển ở mỗi quốc gia mà mức độ, khảnăng ứng dụng công nghệ viễn thám có khác nhau Tuy nhiên, do ưu điểm của côngnghệ này mà mức mức độ, khả năng áp dụng ngày càng được nâng cao, phổ cập trongcông tác giám sát tài nguyên và môi trường

Viễn thám là khoa học thu nhận, xử lý và suy giải các hình ảnh thu nhận từ trênkhông của trái đất để nhận biết được các thông tin về đối tượng trên bề mặt trái đất màkhông cần tiếp xúc nó Như vậy, viễn thám là phương pháp thu nhận thông tin kháchquan về bề mặt trái đất và các hiện tượng trong khí quyển nhờ các máy thu (sensor)được đặt trên máy bay, vệ tinh nhân tạo, tầu vũ trụ hoặc đặt trên các trạm quỹ đạo.Công nghệ viễn thám có những ưu việt cơ bản sau:

- Độ phủ trùm không gian của tư liệu bao gồm các thông tin về tài nguyên, môitrường trên diện tích lớn của trái đất gồm cả những khu vực rất khó đến được như rừngnguyên sinh, đầm lầy và hải đảo;

- Có khả năng giám sát sự biến đổi của tài nguyên, môi trường trái đất do chu

kỳ quan trắc lặp và liên tục trên cùng một đối tượng trên mặt đất của các máy thu viễnthám Khả năng này cho phép công nghệ viễn thám ghi lại được các biến đổi của tàinguyên, môi truờng giúp công tác giám sát, kiểm kê tài nguyên thiên nhiên và môitrường;

- Sử dụng các dải phổ đặc biệt khác nhau để quan trắc các đối tượng (ghi nhậnđối tượng), nhờ khả năng này mà tư liệu viễn thám được ứng dụng cho nhiều mụcđích, trong đó có nghiên cứu về khí hậu, nhiệt độ của trái đất;

- Cung cấp nhanh các tư liệu ảnh số có độ phân giải cao và siêu cao, là dữ liệu

cơ bản cho việc thành lập và hiện chỉnh hệ thống bản đồ quốc gia và hệ thống CSDLđịa lý quốc gia

Hiện nay, ở Việt Nam các cơ quan ứng dụng viễn thám sử dụng nhiều loại tưliệu ảnh vệ tinh Các tư liệu này mới được ứng dụng cho việc điều tra nghiên cứu cácđối tượng trên đất liền như để hiện chỉnh bản đồ tại Trung tâm Viễn thám, lập bản đồđịa chất tại Tổng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam và Viện Khoa học Địa chất vàKhoáng sản, sử dụng trong quản lý tổng hợp vùng bờ ở Tổng cục Môi trường Tại các

cơ quan ngoài Bộ, các tư liệu viễn thám được sử dụng tại các Viện nghiên cứu và một

số Trường Đại học Tuy nhiên, việc ứng dụng các tư liệu này chủ yếu cho việc quansát sử dụng đất, môi trường, đô thị Cũng có một số thí nghiệm ảnh viễn thám nghiêncứu về biển nhưng lẻ tẻ, chủ yếu tập trung ở một số địa điểm ven bờ như Hải Phòng,

Quảng Ninh, Nha Trang, Vũng Tàu

a) Sử dụng ảnh vệ tinh để điều tra, giám sát tài nguyên đất

Cho đến nay, ảnh vệ tinh đã được nhiều cơ quan ở nước ta sử dụng để thành lậpbản đồ hiện trạng sử dụng đất Những bản đồ này phủ trùm các vùng lãnh thổ khácnhau, từ khu vực hẹp đến tỉnh, vùng và toàn quốc

Hiện nay nhiều cơ quan ở nước ta đã sử dụng ảnh vệ tinh để thành lập bản đồhiện trạng sử dụng đất nhằm phục vụ các mục đích khác nhau Kế hoạch sử dụng ảnh

vệ tinh để điều tra, thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất một cách hệ thống theo quyđịnh của tổng kiểm kê đất thuộc ngành địa chính cũng như để giám sát và cập nhậtbiến động về sử dụng đất đai, trong đó có sử dụng đất đai cho hoạt động thăm dò, khaithác khoáng sản

b) Sử dụng ảnh vệ tinh để điều tra, giám sát tài nguyên nước

Từ góc độ chức năng và nhiệm vụ của Bộ Tài nguyên và Môi trường, khái niệmtài nguyên nước bao hàm nước mặt và nước ngầm Để phục vụ các mục đích quản lí vàkhai thác tài nguyên nước phải điều tra và giám sát sự phân bố các đối tượng thủy văn

và các nguồn nước ngầm, khối lượng và chất lượng cũng như diễn biến theo mùa, theothời gian của chúng, các hiện tượng thuỷ văn có liên quan như lũ lụt, nhiễm mặn, biếnđộng lòng sông, lòng hồ,…Nước mặt phải được giám sát trong quá trình khai thác đểtránh hiện tượng nước mưa chảy tràn dẫn đến nguy cơ sạt lở, nhất là sạt lở bãi thải như

đã từng diễn ra cuối tháng 7 đầu tháng 8 như đã diễn ra ở vùng than Quảng Ninh

Ngày nay, ảnh vệ tinh có thể đem lại nhiều thông tin trực tiếp và gián tiếp vềcác nguồn nước mặt cũng như nước ngầm Các thông tin về chất lượng nước và vềnước ngầm cũng cần được nghiên cứu áp dụng, khai thác từ ảnh vệ tinh Khả năng sửdụng ảnh vệ tinh để điều tra, giám sát tài nguyên nước là một phương pháp cho kết quảnhanh và kịp thời nhất, từ kết quả này sẽ đưa ra giải pháp phủ hợp trong việc sử dụngnguồn nước có hiệu quả trong hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản tránh cạn kiệtnguồn nước trong tương lai

c) Sử dụng ảnh vệ tinh để điều tra, giám sát môi trường

Điều tra, giám sát môi trường để phục vụ cho công tác bảo vệ môi trường, trong

đó có bảo vệ môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản là một lĩnh vực rất lớn,rất khó khăn, trong đó có những vấn đề có thể sử dụng ảnh vệ tinh như một công cụhữu hiệu Xét về góc độ công nghệ viễn thám, việc phân tích, suy giải phổ cho phépphát hiện những thay đổi của môi trường ở mức độ tổng thể, việc nghiên cứu môitrường ở mức độ chi tiết cần có các nghiên cứu, đo đạc của nhiều bộ môn khác Điềutra, giám sát môi trường là nhiệm vụ liên quan đến nhiều ngành Vì vậy, trong nhữngnăm qua, ngoài cơ quan quản lý môi trường, nhiều cơ quan nghiên cứu khoa học, điềutra cơ bản của nhiều ngành cũng như một số Trường Đại học ở nước ta đã quan tâmđến ứng dụng công nghệ viễn thám để thực hiện nhiệm vụ này như các Viện Địa lý,Địa chất, Vật lý, Nghiên cứu biển thuộc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệQuốc gia, Trung tâm Viễn thám, Liên đoàn Bản đồ Địa chất thuộc Bộ Tài nguyên vàMôi trường, Viện Điều tra và Quy hoạch rừng thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triểnNông thôn, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội),… Các cơquan này đã tiến hành nhiều thử nghiệm, dưới dạng các đề tài nghiên cứu, các dự án về

sử dụng ảnh vệ tinh để điều tra khảo sát các đối tượng, hiện tượng liên quan đến môitrường (hoặc từ góc độ môi trường) và đã thu được những kết quả ban đầu quan trọng

d) Sử dụng công nghệ viễn thám trong giám sát khai thác khoáng sản

KS Vũ Đình Thảo thuộc Trung tâm Viễn thám quốc gia (nay là Cục Viễn thámquốc gia) “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn thám trong việc giám sát môi trường

sinh thái tại các khu vực khai thác mỏ lộ thiên”.

Phương pháp nghiên cứu chính của đề tài là dựa vào những đặc tính ưu việt củaảnh viễn thám và bằng các giải pháp kỹ thuật xử lý, phân tích, giải đoán ảnh để pháthiện những đối tượng môi trường sinh thái bị tác động do việc khai thác khoáng sảngây ra cùng với sự biến động của chúng Thông qua nghiên cứu thử nghiệm, việc giámsát về một số đối tượng có tính nhạy cảm cao với những hoạt động khai thác khoángsản như bề mặt địa hình, cảnh quan, thảm thực vật, mạng lưới thủy văn, tài nguyên đất.Đồng thời, với việc sử dụng kết hợp ảnh viễn thám với mô hình số độ cao để ước tínhdiện tích, khối lượng các bãi thải, bãi chứa quặng tại các khu vực khai thác khoángsản, phục vụ cho công tác hoàn thổ và hoàn nguyên môi trường Đề tài này đã thựchiện theo hướng nghiên cứu ứng dụng phương pháp giám sát mới ở Việt Nam, đảmbảo khả năng có thể giám sát trên một phạm vi lãnh thổ rộng trong cùng một thờiđiểm, khách quan và có khả năng cập nhật, xử lý thông tin nhanh Ngoài ra, Tổng cụcĐịa chất và khoáng sản Việt Nam đã triển khai thực hiện một số đề tài cấp Bộ có liênquan đến lĩnh vực địa chất, khoáng sản như:

- “Nghiên cứu ứng dụng các phương pháp phân tích xử lý hiện đại để phân tíchluận giải tài liệu địa vật lý khu vực nhằm khoanh định các diện tích triển vọng khoángsản ẩn sâu lãnh thổ Việt Nam (phần đất liền)” Đề tài này đã xây dựng, hoàn thiện bản

đồ tỷ lệ 1:1.000.000 với các diện tích triển vọng khoáng sản ẩn sâu được đưa ra trên cơ

sở xử lý phân tích tổng hợp tài liệu địa vật lý trong khu vực với các tiền đề cấu trúc sâu(hệ thống đứt gãy, magma sâu)

- “Nghiên cứu ứng dụng các phương pháp địa vật lý hiện đại trong đo vẽ địachất và điều tra khoáng sản tỷ lệ 1:50.000 và áp dụng thử nghiệm cho nhóm tờ TânBiên” Đề tài đã thu thập, xử lý tổng hợp tài liệu địa vật lý trên cả nước trong thời gian

từ năm 2000 đến nay Kết quả tổng hợp tài liệu cho phép đánh giá việc áp dụng từngphương pháp địa vật lý trong các nhóm tờ và rút ra những vấn đề tồn tại của cácphương pháp địa vật lý đã ứng dụng Đề tài đã xây dựng 7 quy trình ứng dụng tổ hợpphương pháp địa vật lý hiệu quả cho 7 nhóm đối tượng địa chất, khoáng sản, môitrường, tìm hiểu nguyên nhân gây tai biến địa chất trong đo vẽ địa chất và điều trakhoáng sản tỷ lệ 1:50.000

Hiện nay, ảnh viễn thám với ưu điểm nổi bật là cho thông tin với diện tích baophủ rộng lớn, tiết kiệm thời gian và kinh phí cho việc giám sát, kiểm soát thườngxuyên cũng như định kỳ có độ phân giải cao

Ảnh Landsat đã được thu nhận từ năm 1972 đến náy, với ảnh Landsat 8 có độphân giải tới 15 m với diện tích phủ mặt đất của một cảnh ảnh là 185 km x 185 km vàthời gian chụp lặp tại một vị trí trên trái đất là 16 ngày một lần thì tính hữu dụng trongnhận biết biến động các khu vực khai thác khoáng sản là rất cao

Đặc biệt, ảnh SPOT 5, 6, 7 và ảnh VNREDSat – 1 với khả năng chụp lặp(revisit time) và khả năng chụp lập thể là cơ sở hữu hiệu để chiết tách thông tin, xácđịnh chính xác các dấu hiệu và khoanh định các khu vực khai thác khoáng sản với độchính xác cao về các hoạt động khai thác khoáng sản một cách nhanh chóng Hiện nay,ảnh VNRESat-1 là ảnh viễn thám được thu nhận tại Cục Viễn thám quốc gia có khảnăng chụp lặp tại một vị trí trên trái đất có thể đạt được 3 ngày một lần, có thể chủđộng theo dõi, giám sát một cách thường xuyên và liên tục tại những vị trí cần giám sátvới tần suất cao và cho kết quả chính xác Với việc chủ động như vậy thì việc giám sátdiễn biến khai thác khoáng sản sẽ được thực hiện một cách khách quan, phạm vi rộng,chính xác và kịp thời

Từ năm 2016, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cho phép triển khai thực hiện đề

tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn thám theo dõi, kiểm soát hoạt động khaithác khoáng sản Thử nghiệm phát hiện hoạt động khai thác khoáng sản trái ở một sốvùng” do Cục Viễn thám Quốc gia chủ trì, thực hiện.

Đến thời điểm hiện nay, phần lớn những nội dung của đề tài trên đã được tậpthể tác giả thực hiện và có những kết quả đáng ghi nhận

Chúng tôi sẽ tiến hành thu thập những kết quả của các đề tài nêu trên, lựa chọnnhững giải pháp để đề xuất nhằm cải thiện và tăng cường hiệu quả của công tác giámsát hoạt động khai thác khoáng sản

Trong phạm vi đề tài này, tập thể tác giả sẽ sử dụng kết quả nghiên cứu về côngnghệ giám sát của các đề tài trên đây và một số nghiên cứu trên thế giới để từ đó đềxuất áp dụng công nghệ giám sát phù hợp với Việt Nam hiện nay

* Người thực hiện:

ThS Nguyễn Đức Thu - Thành viên chính, chủ trì

ThS Nguyễn Duy Bình - Thành viên, tham gia

ThS Lê Minh Huệ - Thành viên, tham gia

TS Quách Đức Tín - Thành viên, tham gia

* Sản phẩm hoàn thành: Báo cáo kết quả nghiên cứu công nghệ giám sát tiêntiến và đề xuất áp dụng

Nội dung 6 Nghiên cứu xây dựng những chức năng cơ bản của hệ thống giám sát trực tuyến phục vụ quản lý, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản

Trong điều kiện hiện nay, cơ quan quản lý nhà nước được giao nhiệm vụ giámsát hoạt động khoáng sản có số lượng hạn chế về nhân sự, kinh phí cấp cho hoạt độngthanh tra, kiểm tra (hình thức thực hiện công tác giám sát) còn hạn chế, các mỏ khaithác chủ yếu nằm ở vùng sâu vùng xa, điều kiện đi lại không thuận tiện, việc chuyển từhình thức giám sát trực tiếp sang hình thức giám sát gián tiếp sẽ nâng cao năng lựckiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động khoáng sản Để phục vụcho việc chuyển đổi hình thức giám sát, trong phạm vi của đề tài này sẽ nghiên cứuxây dựng những chức năng cơ bản của hệ thống giám sát trực tuyến phục vụ quản lý,giám sát hoạt động khai thác khoáng sản Chức năng cơ bản của hệ thống giám sát trựctuyến là một hệ thống phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu các giấy phép hoạt độngkhoáng sản; các loại bản đồ qui hoạch khoáng sản; các bản đồ hiện trạng khai tháckhoáng sản; các ảnh vệ tinh mua hoặc thu thập được; các báo cáo liên quan đến hoạtđộng thăm dò, khai thác khoáng sản các Doanh nghiệp khai thác khoáng sản phải nộptheo yêu cầu của cơ quan quản lý Nhà nước qua môi trường mạng

- Thu thập, tổng hợp, nghiên cứu nhu cầu quản lý nhằm xây dựng cấu trúcCSDL của hệ thống giám sát trực tuyến

- Xây dựng CSLD: thiết kế cấu trúc hệ thống, các trường dữ liệu, cấu trúc dữliệu, liên kết dữ liệu, siêu dữ liệu

- Chuẩn bị dữ liệu chuẩn (mẫu), nhập dữ liệu mẫu (bao gồm dữ liệu không gian

và phi không gian)

- Xác định các yêu cầu của hệ thống, các trường hợp sử dụng CSDL

Hệ thống giám sát trực tuyến hoạt động khoáng sản phải được xây dựng chophép quản lý đa cấp và thống nhất từ Trung ương tới địa phương Hệ thống có cácnhóm đối tượng tham gia gồm:

+ Nhóm quản trị nội dung: Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam phụtrách (Cục Kiểm soát Hoạt động khoáng sản miền Bắc) là đơn vị quản lý hệ thống Cótoàn quyền tổng hợp và xử lý các thông tin dữ liệu được cập nhật vào hệ thống

+ Nhóm tổng hợp, cập nhật dữ liệu: Các cơ quan quản lý khoáng sản tại địaphương, các doanh nghiệp hoạt động khoáng sản

+ Nhóm khai thác: Ngoài các đối tượng thuộc 2 nhóm trên, các tổ chức, cá nhân

có nhu cầu cũng sẽ được khai thác dữ liệu khi được cấp quyền

Hệ thống cơ sở dữ liệu phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản như sau:

- Hệ thống phải được thiết lập trên nền tảng hệ quản trị CSDL lớn, đa ngườidùng, hỗ trợ mạng và có tính ổn định cao

- Hệ thống phải có tính mềm dẻo để có thể đáp ứng được những biến động vềthông tin số liệu, về ranh giới hành chính

- Hệ thống phải được thiết lập để đảm bảo tính an toàn của dữ liệu, có tính ổnđịnh cao và tốc độ tổng hợp nhanh, hệ thống phải được thiết kế tránh các bước chuyểnđổi CSDL trung gian nhằm đảm bảo thống nhất về cấu trúc CSDL

- Hệ thống phải có giao diện đẹp, thiết kế trong sáng và dễ sử dụng

- Sự liên kết giữa các module trong hệ thống phải rõ ràng, tương tác dễ sử dụng

- Đảm bảo việc bảo mật hệ thống thông qua các phương pháp phân quyền và mãhóa thông tin

- Việc cài đặt, vận hành phần mềm phải dễ dàng

- Các máy trạm thao tác thông qua các trình duyệt web

- Về tài liệu: Đầy đủ và dễ dùng

* Người thực hiện:

ThS Nguyễn Huy Phương - Thành viên chính, chủ trì

ThS Nguyễn Duy Bình - Thành viên, tham gia

TS Quách Đức Tín - Thành viên, tham gia

Sau khi xây dựng CSDL và phần mềm quản lý CSDL, đề tài sẽ tiến hành thống

kê, cập nhật các dữ liệu đối với một số vùng than ở Quảng Ninh và khu vực khai thác

đá vôi tập trung tại Hà Nam; phối hợp với các doanh nghiệp trong địa bàn và phạm vinghiên cứu tiến hành thử nghiệm nhằm đánh giá hiệu quả của quy trình quản lý, giámsát hoạt động khoáng sản trước khi đưa vào sử dụng một cách phổ biến

Kế hoạch công tác phục vụ áp dụng thử nghiệm hệ thống giám sát trực tuyến và

quy trình quản lý, hoạt động khoáng sản dự kiến như sau:

- Đi công tác tại Quảng Ninh: 02 đợt

+ Thành phần: 5 người là tác giả đề tài

+ Thời gian: 7 ngày/đợt

+ Thuê ô tô khảo sát (đi, về, phục vụ khảo sát): 600 km x 12.000 đ/km

+ Công tác phí: 5 người x 15 ngày = 75 người/ngày

+ Nghỉ trọ: 6 ngày/1 đợt x 5 người = 30 người/ngày

- Đi công tác tại Hà Nam: 02 đợt

+ Thành phần: 5 người là tác giả đề tài

+ Thời gian: 7 ngày/đợt

+ Thuê ô tô khảo sát (đi, về, phục vụ khảo sát): 300 km x 12.000 đ/km

+ Công tác phí: 5 người x 15 ngày = 75 người/ngày

+ Nghỉ trọ: 6 ngày/1 đợt x 5 người = 30 người/ngày

* Người thực hiện:

KS Phạm Khắc Mạnh - Thành viên chính, chủ trì

KS Phạm Ngọc Chi - Thành viên chính, tham gia

ThS Nguyễn Đức Thu - Thành viên chính, tham gia

Cộng tác viên lập trình

* Sản phẩm hoàn thành: Báo cáo kết quả áp dụng thử nghiệm tại một số vùngthan Quảng Ninh và khu vực khai thác đá vôi tập trung tại Hà Nam

17 Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng

(Luận cứ rõ cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sẽ sử dụng gắn với từng nội dung chính của đề tài;

giữa các thành tố của hệ Vạch ra được bản chất toàn vẹn của hệ thống qua việc pháthiện ra được: a) cấu trúc của hệ, b) quy luật tương tác giữa các thành tố của hệ, c) tínhtoàn vẹn (tính tích hợp).”

Chúng ta có thể xem các quá trình hoạt động khoáng sản là một hệ thống toàndiện, có sự liên kết chặt chẽ với nhau Ngoài ra, cần phải thấy rằng, giám sát các hoạtđộng khai thác khoáng sản là một hệ thống thống nhất từ Trung ương đến địa phương

Trên cơ sở tiếp cận hệ thống, chúng ta có thể xác định được mối quan hệ củacác quá trình hoạt động khoáng sản, sự tương quan của chúng cũng như quy luật biếnđổi của từng yếu tố trong hệ thống hoạt động khoáng sản

2 Tiếp cận tích hợp

Sự phát triển của khoa học theo chiều hướng phân khoa và chuyên khoa giúp cho nhânloại ngày càng hiểu một cách tỉ mỉ về vũ trụ bao quanh Song, hướng phát triển nàylàm cho các chuyên gia chuyên sâu một lĩnh vực quá hẹp nên ngày càng mất đi khảnăng bao quát, liên kết và nhìn nhận các sự vật và hiện tượng trong mối liên hệ qua lạivốn tồn tại trong thế giới tự nhiên và xã hội Để xác định cơ sở khoa học cũng nhưthực tiễn trong việc đổi mới quy trình giám sát các hoạt động khoáng sản, chúng ta cầnphải có cách tiếp cận tích hợp, có sự tham gia nghiên cứu của các chuyên gia từ nhiềuchuyên ngành khác nhau, đặc biệt là chuyên ngành địa chất khoáng sản, khai thác mỏ,môi trường, pháp luật, kinh tế, công nghệ thông tin…

3 Kết hợp nghiên cứu diện với nghiên cứu điểm và thử nghiệm

Đây là cách tiếp cận cần thiết cho đề tài Trên cơ sở nghiên cứu một cách tổng quancác hoạt động khoáng sản cũng như ảnh hưởng của chúng đến kinh tế, xã hội, an ninh,quốc phòng, môi trường (nghiên cứu diện) nhằm xây dựng được cơ sở khoa học vàthực tiễn cho việc đổi mới quy trình giám sát các hoạt động khoáng sản, đề tài sẽ chọnmột số vùng có trọng điểm (nghiên cứu điểm) để thử nghiệm áp dụng quy trình mớiđược xây

17.2 Phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng: .

- Phương pháp kế thừa: Thu thập, tổng hợp, phân tích, đánh giá các tài liệu từ cácnghiên cứu trước, kế thừa có chọn lọc những tài liệu này

Các phương pháp nghiên cứu thực hiện đề tài

- Phương pháp phân loại và hệ thống hóa

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp kế thừa

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp chuyên gia, hội thảo khoa học

- Các phương pháp công nghệ thông tin: GIS, lập trình, WEB…

- Phương pháp thử nghiệm

17.3 Tính mới, tính độc đáo, tính sáng tạo: (Phân tích, so sánh với các phương pháp

giải quyết tương tự khác và các nghiên cứu trước đây để làm rõ được tính mới, tính độc đáo, tính sáng tạo của đề tài)

Giám sát là hoạt động thường xuyên của cơ quan quản lý nhà nước thông quaviệc theo dõi kiểm tra, đánh giá mức độ, ý thức chấp hành các quy định pháp luật.Giám sát trước đây được thực hiện thông qua hình thức truyền thống là giám sát giántiếp và giám sát trực tiếp Nội dung giám sát chủ yếu là việc chấp hành các quy địnhcủa Luật khoáng sản như vi phạm về diện tích cấp phép, thiết kế mỏ, bảo đảm các yêucầu về an toàn lao động, trách nhiệm đưa mỏ vào khai thác,…

Với mục tiêu nghiên cứu của mình, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế hiệnnay, dự kiến kết quả của đề tài sẽ góp phẩn chuyển từ cơ chế giám sát bị động sang cơchế giám sát chủ động, chủ đầu tư phải tăng cường cập nhật thông tin và định kỳ gửi

về cơ quan quản lý nhà nước thông qua môi trường mạng (online) Thời gian định kỳgửi thông tin phải được quy định Tổ chức, cá nhân tự khai báo những thông tin củahoạt động thăm dò, khai thác theo hướng dẫn cụ thể và thông qua báo cáo kết quả giámsát Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tự khai báo và phải chịu trách nhiệm trước phápluật về thông tin khai báo, giảm sự can thiệp của nhà nước vào hoạt động của doanhnghiệp

Trong hoàn cảnh cơ quan quản lý nhà nước được giao nhiệm vụ giám sát hoạtđộng khoáng sản có số lượng hạn chế về nhân sự, kinh phí cấp cho hoạt động thanhtra, kiểm tra (hình thức thực hiện công tác giám sát) còn hạn chế, các mỏ khai thác chủyếu nằm ở vùng sâu vùng xa, điều kiện đi lại không thuận tiện, việc chuyển từ hìnhthức giám sát trực tiếp sang hình thức giám sát gián tiếp sẽ nâng cao năng lực kiểmsoát của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động khoáng sản, góp phần nâng caohiệu lực, hiệu quả của cơ quan quản lý nhà nước, bảo đảm kỷ cương của pháp luật.Tuy nhiên, để đạt được mực tiêu như mong muốn, cần có cơ chế nhằm nâng cao ý thứcchấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân, tạo điều kiện cho họ chủ động và tự giácthực hiện Ngoài ra, phải có cơ chế khuyến khích để nâng cao vai trò giám sát củangười dân địa phương nơi có khoáng sản

Kết quả của đề tài sẽ góp phần khuyến khích nhà đầu tư áp dụng công nghệ tiêntiến, thân thiện với môi trường, qua đó tổ chức, cá nhân sẽ chủ động và tự giác thựchiện tốt các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về khoáng sản và pháp luật về bảo vệ