CHÍNH SÁCH TĂNG TUỔI NGHỈ HƯU CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

CHÍNH SÁCH TĂNG TUỔI NGHỈ HƯU CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG. I. Hoạch định chính sách 1.1 Xác định vấn đề thực tế Già hóa dân số là một trong các xu thế lớn trên thế giới, xảy ra ở tất cả các châu lục trừ châu Phi, và các quốc gia đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lao động cũng như đảm bảo cân đối tài chính các Quỹ an sinh xã hội, Bảo hiểm xã hội trong tương lai. Để ứng phó với các thách thức này, các quốc gia đều phải một là mở rộng độ tuổi lao động để có đủ nhân lực cần thiết thông qua nâng độ tuổi được quyền hưởng chế độ hưu trí (nghỉ hưu) của người lao động; và hai là tiến hành cải cách các chính sách an sinh xã hội, trong đó có bảo hiểm xã hội. Trong số 35 thành viên của khối OECD thì đến năm 2035 có 33 nước sẽ nâng tuổi nghỉ hưu lên 65 tuổi hoặc cao hơn. Nhiều nước châu Á cũng có kế hoạch nâng tuổi nghỉ hưu lên trên 60 tuổi. Các quốc gia hiện đang quy định tuổi nghỉ hưu khác nhau giữa nam và nữ đều có kế hoạch thu hẹp dần khoảng cách này tiến tới quy định tuổi nghỉ hưu của cả hai giới bằng nhau. So sánh với tuổi nghỉ hưu của một số nước trên thế giới, theo số liệu thống kê của thế giới, tuổi nghỉ hưu của đa số các quốc gia có xu hướng tăng, ( tại Đức tuổi nghỉ hưu thực tế là 62 và xu hướng về hưu sẽ càng ngày càng muộn hơn và Chính phủ đã đề xuất từng bước tăng tuổi nghỉ hưu, hiện lộ trình tăng 65 tuổi đến 67 tuổi vào năm 2029 và tăng lên 69 tuổi vào năm 2060. Tại Nhật Bản, Chính phủ đã, đang và hối thúc các công ty thực hiện nỗ lực nhằm đảm bảo công việc cho người lao động tới 70 tuổi. Ngay tại Singapore, Chính phủ đã nâng tuổi nghỉ hưu chính thức từ 60 lên 62 tuổi.) Tại Việt Nam, Bộ Luật Lao động (2012) tại Điều 187 quy định tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường là 60 đối với nam và 55 đối với nữ. So với các nước trên thế giới tuổi nghỉ hưu của Việt Nam có thể xếp vào nhóm thấp nhất, nhất là tuổi nghỉ hưu của lao động nữ. Đây là độ tuổi nghỉ hưu đã được quy định từ những năm 60 của thế kỷ trước. Rất nhiều đề xuất về điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, thu hẹp khoảng cách giới về tuổi nghỉ hưu đã được đề xuất trong quá trình soạn thảo luật như Luật Bình đẳng giới (2006), Bộ Luật Lao động (2012), Luật Bảo hiểm xã hội (2014), nhưng vì còn nhiều luồng ý kiến khác nhau nên chưa được Quốc hội thông qua. Đến thời điểm này, việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là cần thiết vì các lý do sau đây: Một là, Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số và tốc độ già hóa dân số được dự báo diễn ra rất nhanh. (Việt Nam là một trong những nước có tốc độ già hóa dân số cao trên thế giới, năm 2017 người cao tuổi chiếm 11,9% trong tổng số dân số, dự thảo Báo cáo của Tổng cục Thống kê đến năm 2038 nhóm dân số trên 60 tuổi khoảng 21 triệu người, đến năm 2050 cứ 4 người thì có 1 người 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 27 triệu người.) Dự báo sau hơn 20 năm nữa Việt Nam sẽ là quốc gia có cơ cấu dân số già, tỷ lệ người cao tuổi ở Việt Nam sẽ rất cao, dự báo sẽ là 17% tổng dân số vào năm 2030 và 25% vào năm 2050; đây là kết quả của việc mức sinh có xu hướng giữ nguyên hoặc giảm trong thời gian qua dẫn đến số người bước vào độ tuổi lao động có xu hướng giảm dần cộng với sự gia tăng của tuổi thọ gia tăng nhanh chóng dẫn đến số người trên tuổi lao động ngày càng nhiều. Tỷ lệ dân số phụ thuộc (tỷ lệ giữa số người trên tuổi và dưới tuổi lao động so với số người trong tuổi lao động) sẽ tăng, một mặt tạo áp lực lên lực lượng lao động do phải gánh số lượng người phụ thuộc cao, mặt khác cũng sẽ tạo các áp lực về đảm bảo an sinh xã hội và các dịch vụ xã hội cho người cao tuổi. Hai là, Việt Nam sẽ phải đối mặt với vấn đề thiếu hụt lao động nếu không mở rộng độ tuổi lao động thông qua việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu Với quy định độ tuổi lao động của nam 1560 tuổi, của nữ là 1555 tuổi thì 15 năm trước, trong giai đoạn 20002005, mỗi năm số người vào tuổi lao động nhiều hơn số người ra khỏi tuổi lao động khoảng 1,2 triệu người, lực lượng lao động nước ta tăng trung bình 1,2 triệu người. Năm năm gần đây, giai đoạn 20142019, trung bình mỗi năm lực lượng lao động chỉ tăng 400 ngàn người, tức chỉ bằng 13 so với 15 năm trước; và 15 năm sau, giai đoạn 20342039 mỗi năm chỉ tăng chưa đến 200 ngàn người. Đây là biểu hiện rõ nhất của già hóa dân số; nếu không điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, chắc chắn chúng ta sẽ đối mặt với thiếu hụt nhân lực. Ba là, mặc dù quy định tuổi nghỉ hưu là 60 với nam, 55 với nữ nhưng sau độ tuổi này, tỷ lệ người còn tiếp tục làm việc rất cao. Số liệu điều tra lao động việc làm giai đoạn 20122017 cho thấy tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm dân số tuổi từ 6065 với nam và 5560 với nữ trong khoảng 7072%. Các số liệu này cho thấy, sau độ tuổi lao động theo quy định hiện nay, nhu cầu làm việc của người dân còn rất cao và họ còn khả năng làm việc. Điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là một trong những biện pháp thừa nhận và đảm bảo quyền được làm việc của người dân. Bốn là, thu hẹp khoảng cách về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ là biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trên thị trường lao động, đảm bảo nguyên tắc không phân biệt đối xử theo Công ước của Liên Hợp Quốc về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW) mà Việt Nam đã cam kết từ năm 1982. Chênh lệch tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ cũng được các quốc gia thành viên OECD điều chỉnh theo hướng giảm dần. Năm 2010, có 1034 quốc gia quy định tuổi nghỉ hưu của nữ thấp hơn nam từ 2 đến 5 năm. Đến năm 2020, dự kiến sẽ chỉ còn 5 quốc gia còn quy định chênh lệch tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ. Nhiều quốc gia ở châu Á cũng có xu hướng điều chỉnh tăng độ tuổi nghỉ hưu của người lao động lên từ 60 đến 65 tuổi và thu hẹp dần khoảng cách tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ. Tuổi nghỉ hưu của nam và nữ hiện nay ở Lào, Thái Lan, Philippines, Đông Timor, Hàn Quốc đều là 60 tuổi, Singapore là 62 tuổi; Nhật Bản sẽ tiến tới quy định tuổi nghỉ hưu cho cả nam và nữ là 65 tuổi. Việt Nam là một trong số ít nước so với khu vực có tuổi nghỉ hưu khác nhau giữa nam và nữ. Sự khác biệt tuổi nghỉ hưu của phụ nữ và nam giới ở Việt Nam đã có từ năm 1960, khi người ta quan niệm rằng phụ nữ cần có sự ưu tiên đặc biệt vì họ phải gánh trách nhiệm đối với gia đình và thể chất của họ thì yếu hơn so với nam giới. Vì vậy, chính sách nghỉ hưu sớm được cho là sự ưu ái cũng như là sự bù đắp cho những gánh nặng trách nhiệm của phụ nữ với vai trò là người lao động, người chăm sóc gia đình và xã hội. Song quy định này không còn phù hợp trong bối cảnh điều kiện kinh tế xã hội đã có nhiều thay đổi.Tuổi thọ trung bình của phụ nữ cao hơn nam giới là 6 tuổi trong khi phụ nữ lại nghỉ hưu sớm hơn nam giới 5 tuổi.Các quy định về tuổi nghỉ hưu sớm của phụ nữ so với nam giới theo luật hiện hành có thể dẫn đến nhiều hình thức phân biệt đối xử về phát triển nghề nghiệp, cơ hội thăng tiến và khả năng tích lũy lương hưu sau này. Năm là, mở rộng độ tuổi lao động, tăng tuổi nghỉ hưu là một trong những biện pháp quan trọng góp phần đảm bảo cân đối tài chính quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn. Việc mở rộng độ tuổi lao động sẽ kéo dài thời gian đóng bảo hiểm xã hội của người lao động để bù lại cho số năm được hưởng lương hưu được kéo dài ra do sự gia tăng của tuổi thọ. Quỹ hưu trí tử tuất với các quy định về mức đóng và mức hưởng hiện nay đã có nguy cơ mất cân đối. Nguy cơ này càng gia tăng trong tương lai khi tuổi thọ của người dân được nâng lên và thời gian hưởng chế độ do đó cũng được kéo dài hơn so với hiện tại. Việc nâng tuổi nghỉ hưu cũng chỉ đủ bù cho tác động của tuổi thọ gia tăng trong tương lai, đây không phải là biện pháp duy nhất, cứu cánh cho khắc phục mất cân đối của Quỹ mà còn cần nhiều giải pháp cải cách chính sách BHXH khác. Theo các quy địnhhiện hành về đóng hưởng đối với chế độ hưu tríthì tổng số tiền của người lao động và người sử dụng đóng vào quỹ hưu trí cộng với lãi suất từ tiền đầu tư sinh lời của quỹ chỉ đủ để chi trả lương hưu 10 năm cho chính người lao động đó khi nghỉ hưu đó trong khi số năm còn sống bình quân sau tuổi nghỉ hưu của người lao động hiện nay là hơn 20 năm và sẽ còn gia tăng trong tương lai.Nếu Việt Nam vẫn giữ nguyên quy định tuổi nghỉ hưu như hiện nay (nam đủ 60t, nữ đủ 55t) rõ ràng đang gây áp lực lớn lên quỹ bảo hiểm xã hội nói riêng, ngân sách nhà nước nói chung. Nhiều khả năng ngân sách nhà nước sẽ phải cấp bổ sung cho quỹ bảo hiểm xã hội. Như vậy là bất hợp lý khi Việt Nam đã xóa bỏ bao cấp về bảo hiểm xã hội và không công bằng với những người không hưởng lương bảo hiểm hưu trí. Sáu là, trước mắt việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu còn dễ dàng vì chỉ mới tác động đến một bộ phận người lao động tham gia BHXH khoảng 30% lực lượng lao động, nếu chờ đến khi tỷ lệ này tăng lên thì còn khó khăn hơn rất nhiều. Tại thời điểm hiện tại,quy mô lao động thuộc phạm vi điều chỉnh của việc tăng tuổi nghỉ hưu không phải là toàn bộ lực lượng lao động mà chỉ là bộ phận lao động làm công hưởng lương gồm công chức, viên chức và người lao động có hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc. Trong số trên 53 triệu lao động đang làm việc trong nền kinh tế thì có trên 16 triệu người thuộc phạm vi điều chỉnh của việc tăng tuổi nghỉ hưu, nói cách khác, gần 70% lực lượng lao động chưa bị ảnh hưởng trực tiếp của việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu. Do quy mô này chưa lớn nên có thể sẽ dễ dàng hơn so với khi quy mô lực lượng lao động chịu tác động của việc điều chỉnh tăng lên. 1.2 Nghiên cứu sơ bộ, đưa vào nghị trình a. Được cơ quan nào đệ trình • Cơ quan trình dự thảo: Chính phủ • Cơ quan chủ trì soạn thảo: Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội • Ủy ban thẩm tra: Ủy ban các vấn đề xã hội • Thảo luận tại: Kỳ họp thứ 7 Khóa XIV Nghị quyết số 28NQTW của Ban Chấp hành Trung ương Ðảng khóa XII về cải cách chính sách BHXH đã nêu rõ: Ðiều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dài hạn và có lộ trình phù hợp với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, thất nghiệp; không gây tác động tiêu cực đến thị trường lao động; bảo đảm số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số; bình đẳng giới; cân đối Quỹ BHXH trong dài hạn; xu hướng già hóa dân số; tính chất, loại hình lao động và giữa các ngành nghề, lĩnh vực. b. Đưa vấn đề vào chương trình nghị sự xây dựng CSC trong thời gian tới  Nghiên cứu sơ bộ: • Theo cơ quan thẩm tra dự án luật, đề xuất quy định điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu của người lao động nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 28 của Trung ương với mục tiêu lâu dài để chủ động chuẩn bị ứng phó với quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh của Việt Nam. • Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần lộ trình điều chỉnh chậm sẽ có tác động tốt hơn đến tâm lý xã hội của người lao động và doanh nghiệp, tránh tác động, phản ứng quá mạnh đối với người lao động và thị trường lao động.  Các vấn đề tranh luận: • Bộ trưởng Lao động, Thương binh Xã hội Đào Ngọc Dung khẳng định, sửa Bộ luật lao động với nội dung tăng tuổi nghỉ hưu không có nghĩa là người già tranh chỗ làm của người lao động trẻ, quan chức “giữ ghế” mà là bài tính cho tương lai. • Theo những nghiên cứu của Viện Công nhân công đoàn thì nếu tăng tuổi nghỉ hưu, mỗi năm Việt Nam sẽ có thêm ít nhất là 4.000 người lao động không thoát khỏi thị trường lao động. Trong khi đó, hiện nay mỗi năm Việt Nam có đang có tới 1,1 triệu người thất nghiệp (Số liệu Tổng cục Thống kê trong quý I năm 2019). • Một số ý kiến đại biểu còn băn khoăn về quy định nâng tuổi nghỉ hưu so với hiện hành và đề nghị làm rõ về việc quy định chênh lệch tuổi nghỉ hưu (2 tuổi) giữa lao động nam và lao động nữ; đồng thời cũng cho rằng việc quy định này sẽ dẫn đến nhiều tranh luận khác nhau giữa “tuổi nghỉ hưu” và “tuổi nghề”.  Ý kiến chuyên gia • Ngày 1552019, tại Hà Nội và TP HCM đã diễn ra 2 hội thảo góp ý dự thảo Bộ Luật Lao động (sửa đổi) do Tổng LĐLĐ Việt Nam và LĐLĐ TP HCM tổ chức. Một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm, góp ý và bày tỏ bức xúc nhiều nhất là việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu của người lao động (NLĐ) mà dự thảo đề cập. Nhiều ý kiến cho rằng quy định nâng tuổi nghỉ hưu của cả lao động nam và nữ là không phù hợp với điều kiện thực tế. • Ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng Ban Quan hệ Lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam, cho biết quan điểm của Tổng LĐLĐ Việt Nam là đồng ý với quy định tuổi nghỉ hưu trong dự thảo nhưng phải quán triệt đầy đủ tinh thần Nghị quyết 28NQTW ngày 2352018 về cải cách chính sách BHXH. • Ở góc độ chuyên gia, ông Đặng Quang Điều, nguyên Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn, cho biết chưa đồng thuận với việc tăng tuổi nghỉ hưu ở thời điểm hiện nay. Bởi lẽ, Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng và thời kỳ này sẽ kéo dài từ năm 2007 2047. Trong thời kỳ dân số vàng, số người trong độ tuổi lao động sẽ gấp đôi số người không trong độ tuổi lao động. • Bà Nguyễn Thị Minh, Thứ trưởng Bộ Tài chính, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam cho rằng, để cân đối hài hòa có thể tăng tuổi nghỉ hưu đối với nữ lên 58 tuổi, nam 62 tuổi. Việc đề xuất điều chỉnh tuổi nghỉ hưu tùy theo loại hình lao động cho phù hợp với điều kiện lao động và sức khỏe. Trên thực tế, một số nhóm người lao động trong cơ quan hành chính nhà nước, các nhà khoa học, chuyên gia... đã được nâng tuổi hưu. Việt Nam sắp bước vào thời kỳ già hóa dân số, nếu không chuẩn bị, sẽ dẫn tới thiếu hụt và lãng phí nguồn nhân lực. Nếu vẫn giữ nguyên tuổi nghỉ hưu nữ 55 tuổi và nam 60 tuổi thì kết dư quỹ đang giảm dần, nếu không điều chỉnh thì đến 2037 mức thu, bao gồm cả kết dư quỹ, sẽ bằng mức chi, sau đó sẽ phải lấy ngân sách bù vào • Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết: Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo Nghị quyết 28 của Trung ương cũng đặt vấn đề rất rõ mục tiêu, mục đích chính là phải tính đến yếu tố tăng trưởng, việc làm, đảm bảo bền vững và ổn định quỹ Bảo hiểm xã hội trong lâu dài, đối phó với việc già hóa dân số, giảm dần khoảng cách về giới. • Chánh án Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội Nguyễn Hữu Chính cho rằng, về vấn đề điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, Nghị quyết 28 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội đã nêu rõ điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dài hạn, có lộ trình phù hợp với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, thất nghiệp, không gây tác động tiêu cực đến thị trường lao động, bảo đảm về số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số, bình đẳng giới, cân đối Quỹ bảo hiểm xã hội dài hạn, xu hướng già hoá dân số...Như vậy, việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu là một bước cần thiết và cần được luật hoá để phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế xã hội hiện nay. • Đại biểu Đào Tú Hoa (TP. Hà Nội) cho rằng, so với các nước trên thế giới tuổi nghỉ hưu của Việt Nam có thể xếp vào nhóm thấp nhất, nhất là tuổi nghỉ hưu của lao động nữ. Nhật Bản 65 tuổi cho cả hai giới, Singapore 62 tuổi, Philippines 60 tuổi cho cả hai giới. Nếu Việt Nam vẫn giữ nguyên quy định tuổi nghỉ hưu như hiện nay rõ ràng đang gây áp lực lớn lên quỹ bảo hiểm xã hội nói riêng, ngân sách nhà nước nói chung. Nhiều khả năng ngân sách nhà nước sẽ phải cấp bổ sung cho quỹ bảo hiểm xã hội. Như vậy là bất hợp lý khi Việt Nam đã xóa bỏ bao cấp về bảo hiểm xã hội và không công bằng với những người không hưởng lương bảo hiểm hưu trí. Theo đại biểu, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu là quyết sách có tính chất chiến lược về nhân lực, có tầm nhìn dài hạn, việc điều chỉnh cần có lộ trình, không gây sốc cho thị trường lao động. c. Tác động đến các nhân vật có thẩm quyền để vấn đề được chấp nhận trong chương trình nghị sự ➢ Phân tích dưới khía cạnh nhóm lợi ích: • Nhóm chịu thiệt hại và sẽ không đồng tính với chính sách, có thể có những hành động vận động hành lang để chính sách không được thông qua: Người lao động: Đa số người lao động không muốn tăng tuổi nghỉ hưu: Bà Trương Thị Bích Hạnh, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động Bình Dương chia sẻ: “Khi lấy ý kiến khu vực DN, đại đa số công nhân không ai đồng tình tăng tuổi nghỉ hưu. Lộ trình tăng này khá dài, sau 10 năm nữa, những thay đổi về điều kiện lao động sẽ rất khác, nhưng tại thời điểm này NLĐ chưa mong muốn” Người trẻ: Đa số người trẻ không muốn tăng tuổi nghỉ hưu: ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động VN, đề nghị phạm vi đối tượng, mức tăng và lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu cần cân nhắc kỹ và thận trọng. “Người trẻ muốn đi làm, còn một bộ phận người lớn tuổi không muốn đi làm khi tuổi đã cao. Người trẻ được đào tạo bài bản so với trước đây, số người có nghề nhiều hơn, người trẻ khỏe hơn, năng suất lao động tốt hơn người lớn tuổi. Lợi ích DN cần phải so sánh, với người trẻ họ trả lương thấp hơn, người lớn tuổi phải trả lương cao hơn. Vấn đề ở đây là đối tượng rất muốn tham gia thị trường lao động nhưng khi tăng tuổi nghỉ hưu thì bị hạn chế. Còn người già rất muốn nghỉ lại không được nghỉ”

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

- -HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN

ĐỀ TÀI: CHÍNH SÁCH TĂNG TUỔI NGHỈ HƯU

CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

Hà Nội, 04/2020

MỤC LỤC

I Hoạch định chính sách 1

1.1 Xác định vấn đề thực tế 1

1.2 Nghiên cứu sơ bộ, đưa vào nghị trình 5

a Được cơ quan nào đệ trình 5

b Đưa vấn đề vào chương trình nghị sự xây dựng CSC trong thời gian tới 5

c Tác động đến các nhân vật có thẩm quyền để vấn đề được chấp nhận trong chương trình nghị sự 8

1.3 Nghiên cứu chọn giải pháp, dự thảo chính sách 9

1.4 Thông qua và ban hành thực hiện 17

a Lựa chọn phương án đáp ứng tốt nhất 17

b Kiến nghị giải pháp lựa chọn, trong đó xác định thẩm quyền ban hành chính sách để giải quyết vấn đề 19

II Thực thi chính sách 22

2.1 Văn bản hướng dẫn thực thi 22

2.2 Các bài học kinh nghiệm quốc tế về điều chỉnh tuổi nghỉ hưu 23

IV Đánh giá chính sách 24

I Hoạch định chính sách

1.1 Xác định vấn đề thực tế

Già hóa dân số là một trong các xu thế lớn trên thế giới, xảy ra ở tất cả các châu lục- trừchâu Phi, và các quốc gia đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lao động cũng như đảmbảo cân đối tài chính các Quỹ an sinh xã hội, Bảo hiểm xã hội trong tương lai Để ứngphó với các thách thức này, các quốc gia đều phải một là mở rộng độ tuổi lao động để có

đủ nhân lực cần thiết thông qua nâng độ tuổi được quyền hưởng chế độ hưu trí (nghỉ hưu)của người lao động; và hai là tiến hành cải cách các chính sách an sinh xã hội, trong đó cóbảo hiểm xã hội

Trong số 35 thành viên của khối OECD thì đến năm 2035 có 33 nước sẽ nâng tuổi nghỉhưu lên 65 tuổi hoặc cao hơn Nhiều nước châu Á cũng có kế hoạch nâng tuổi nghỉ hưulên trên 60 tuổi Các quốc gia hiện đang quy định tuổi nghỉ hưu khác nhau giữa nam và nữđều có kế hoạch thu hẹp dần khoảng cách này tiến tới quy định tuổi nghỉ hưu của cả haigiới bằng nhau So sánh với tuổi nghỉ hưu của một số nước trên thế giới, theo số liệuthống kê của thế giới, tuổi nghỉ hưu của đa số các quốc gia có xu hướng tăng, ( tại Đứctuổi nghỉ hưu thực tế là 62 và xu hướng về hưu sẽ càng ngày càng muộn hơn và Chínhphủ đã đề xuất từng bước tăng tuổi nghỉ hưu, hiện lộ trình tăng 65 tuổi đến 67 tuổi vàonăm 2029 và tăng lên 69 tuổi vào năm 2060 Tại Nhật Bản, Chính phủ đã, đang và hốithúc các công ty thực hiện nỗ lực nhằm đảm bảo công việc cho người lao động tới 70 tuổi.Ngay tại Singapore, Chính phủ đã nâng tuổi nghỉ hưu chính thức từ 60 lên 62 tuổi.)

Tại Việt Nam, Bộ Luật Lao động (2012) tại Điều 187 quy định tuổi nghỉ hưu của ngườilao động trong điều kiện bình thường là 60 đối với nam và 55 đối với nữ So với các nướctrên thế giới tuổi nghỉ hưu của Việt Nam có thể xếp vào nhóm thấp nhất, nhất là tuổi nghỉhưu của lao động nữ Đây là độ tuổi nghỉ hưu đã được quy định từ những năm 60 của thế

kỷ trước Rất nhiều đề xuất về điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, thu hẹp khoảng cách giới về tuổinghỉ hưu đã được đề xuất trong quá trình soạn thảo luật như Luật Bình đẳng giới (2006),

Bộ Luật Lao động (2012), Luật Bảo hiểm xã hội (2014), nhưng vì còn nhiều luồng ý kiếnkhác nhau nên chưa được Quốc hội thông qua

Đến thời điểm này, việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là cần thiết vì các lý do sau đây:

Một là, Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số và tốc độ già hóa dân số được

dự báo diễn ra rất nhanh (Việt Nam là một trong những nước có tốc độ già hóa dân sốcao trên thế giới, năm 2017 người cao tuổi chiếm 11,9% trong tổng số dân số, dự thảoBáo cáo của Tổng cục Thống kê đến năm 2038 nhóm dân số trên 60 tuổi khoảng 21 triệungười, đến năm 2050 cứ 4 người thì có 1 người 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 27 triệungười.)

Dự báo sau hơn 20 năm nữa Việt Nam sẽ là quốc gia có cơ cấu dân số già, tỷ lệ người caotuổi ở Việt Nam sẽ rất cao, dự báo sẽ là 17% tổng dân số vào năm 2030 và 25% vào năm2050; đây là kết quả của việc mức sinh có xu hướng giữ nguyên hoặc giảm trong thời gianqua dẫn đến số người bước vào độ tuổi lao động có xu hướng giảm dần cộng với sự giatăng của tuổi thọ gia tăng nhanh chóng dẫn đến số người trên tuổi lao động ngày càngnhiều Tỷ lệ dân số phụ thuộc (tỷ lệ giữa số người trên tuổi và dưới tuổi lao động so với

số người trong tuổi lao động) sẽ tăng, một mặt tạo áp lực lên lực lượng lao động do phảigánh số lượng người phụ thuộc cao, mặt khác cũng sẽ tạo các áp lực về đảm bảo an sinh

xã hội và các dịch vụ xã hội cho người cao tuổi

Hai là, Việt Nam sẽ phải đối mặt với vấn đề thiếu hụt lao động nếu không mở rộng độ

tuổi lao động thông qua việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu

Với quy định độ tuổi lao động của nam 15-60 tuổi, của nữ là 15-55 tuổi thì 15 năm trước,trong giai đoạn 2000-2005, mỗi năm số người vào tuổi lao động nhiều hơn số người rakhỏi tuổi lao động khoảng 1,2 triệu người, lực lượng lao động nước ta tăng trung bình 1,2triệu người Năm năm gần đây, giai đoạn 2014-2019, trung bình mỗi năm lực lượng laođộng chỉ tăng 400 ngàn người, tức chỉ bằng 1/3 so với 15 năm trước; và 15 năm sau, giaiđoạn 2034-2039 mỗi năm chỉ tăng chưa đến 200 ngàn người Đây là biểu hiện rõ nhất củagià hóa dân số; nếu không điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, chắc chắn chúng ta sẽ đối mặt vớithiếu hụt nhân lực

Ba là, mặc dù quy định tuổi nghỉ hưu là 60 với nam, 55 với nữ nhưng sau độ tuổi này,

tỷ lệ người còn tiếp tục làm việc rất cao

Số liệu điều tra lao động việc làm giai đoạn 2012-2017 cho thấy tỷ lệ tham gia lực lượnglao động của nhóm dân số tuổi từ 60-65 với nam và 55-60 với nữ trong khoảng 70-72%.Các số liệu này cho thấy, sau độ tuổi lao động theo quy định hiện nay, nhu cầu làm việccủa người dân còn rất cao và họ còn khả năng làm việc Điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu làmột trong những biện pháp thừa nhận và đảm bảo quyền được làm việc của người dân

Bốn là, thu hẹp khoảng cách về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ là biện pháp thúc đẩy

bình đẳng giới trên thị trường lao động, đảm bảo nguyên tắc không phân biệt đối xử theoCông ước của Liên Hợp Quốc về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử chống lạiphụ nữ (CEDAW) mà Việt Nam đã cam kết từ năm 1982

Chênh lệch tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ cũng được các quốc gia thành viên OECD điềuchỉnh theo hướng giảm dần Năm 2010, có 10/34 quốc gia quy định tuổi nghỉ hưu của nữthấp hơn nam từ 2 đến 5 năm Đến năm 2020, dự kiến sẽ chỉ còn 5 quốc gia còn quy địnhchênh lệch tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ Nhiều quốc gia ở châu Á cũng có xu hướngđiều chỉnh tăng độ tuổi nghỉ hưu của người lao động lên từ 60 đến 65 tuổi và thu hẹp dầnkhoảng cách tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ Tuổi nghỉ hưu của nam và nữ hiện nay ở Lào,Thái Lan, Philippines, Đông Timor, Hàn Quốc đều là 60 tuổi, Singapore là 62 tuổi; NhậtBản sẽ tiến tới quy định tuổi nghỉ hưu cho cả nam và nữ là 65 tuổi

Việt Nam là một trong số ít nước so với khu vực có tuổi nghỉ hưu khác nhau giữa nam và

nữ Sự khác biệt tuổi nghỉ hưu của phụ nữ và nam giới ở Việt Nam đã có từ năm 1960,khi người ta quan niệm rằng phụ nữ cần có sự ưu tiên đặc biệt vì họ phải gánh tráchnhiệm đối với gia đình và thể chất của họ thì yếu hơn so với nam giới Vì vậy, chính sáchnghỉ hưu sớm được cho là sự ưu ái cũng như là sự bù đắp cho những gánh nặng tráchnhiệm của phụ nữ với vai trò là người lao động, người chăm sóc gia đình và xã hội Songquy định này không còn phù hợp trong bối cảnh điều kiện kinh tế- xã hội đã có nhiều thayđổi.Tuổi thọ trung bình của phụ nữ cao hơn nam giới là 6 tuổi trong khi phụ nữ lại nghỉ

hưu sớm hơn nam giới 5 tuổi.Các quy định về tuổi nghỉ hưu sớm của phụ nữ so với namgiới theo luật hiện hành có thể dẫn đến nhiều hình thức phân biệt đối xử về phát triểnnghề nghiệp, cơ hội thăng tiến và khả năng tích lũy lương hưu sau này.

Năm là, mở rộng độ tuổi lao động, tăng tuổi nghỉ hưu là một trong những biện pháp

quan trọng góp phần đảm bảo cân đối tài chính quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn

Việc mở rộng độ tuổi lao động sẽ kéo dài thời gian đóng bảo hiểm xã hội của người laođộng để bù lại cho số năm được hưởng lương hưu được kéo dài ra do sự gia tăng của tuổithọ

Quỹ hưu trí tử tuất với các quy định về mức đóng và mức hưởng hiện nay đã có nguy cơmất cân đối Nguy cơ này càng gia tăng trong tương lai khi tuổi thọ của người dân đượcnâng lên và thời gian hưởng chế độ do đó cũng được kéo dài hơn so với hiện tại Việcnâng tuổi nghỉ hưu cũng chỉ đủ bù cho tác động của tuổi thọ gia tăng trong tương lai, đâykhông phải là biện pháp duy nhất, cứu cánh cho khắc phục mất cân đối của Quỹ mà còncần nhiều giải pháp cải cách chính sách BHXH khác

Theo các quy địnhhiện hành về đóng hưởng đối với chế độ hưu tríthì tổng số tiền củangười lao động và người sử dụng đóng vào quỹ hưu trí cộng với lãi suất từ tiền đầu tưsinh lời của quỹ chỉ đủ để chi trả lương hưu 10 năm cho chính người lao động đó khi nghỉhưu đó trong khi số năm còn sống bình quân sau tuổi nghỉ hưu của người lao động hiệnnay là hơn 20 năm và sẽ còn gia tăng trong tương lai.Nếu Việt Nam vẫn giữ nguyên quyđịnh tuổi nghỉ hưu như hiện nay (nam đủ 60t, nữ đủ 55t) rõ ràng đang gây áp lực lớn lênquỹ bảo hiểm xã hội nói riêng, ngân sách nhà nước nói chung Nhiều khả năng ngân sáchnhà nước sẽ phải cấp bổ sung cho quỹ bảo hiểm xã hội Như vậy là bất hợp lý khi ViệtNam đã xóa bỏ bao cấp về bảo hiểm xã hội và không công bằng với những người khônghưởng lương bảo hiểm hưu trí

Sáu là, trước mắt việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu còn dễ dàng vì chỉ mới tác động đến

một bộ phận người lao động tham gia BHXH- khoảng 30% lực lượng lao động, nếu chờđến khi tỷ lệ này tăng lên thì còn khó khăn hơn rất nhiều

Tại thời điểm hiện tại,quy mô lao động thuộc phạm vi điều chỉnh của việc tăng tuổi nghỉhưu không phải là toàn bộ lực lượng lao động mà chỉ là bộ phận lao động làm công hưởnglương gồm công chức, viên chức và người lao động có hợp đồng lao động, hợp đồng làmviệc Trong số trên 53 triệu lao động đang làm việc trong nền kinh tế thì có trên 16 triệungười thuộc phạm vi điều chỉnh của việc tăng tuổi nghỉ hưu, nói cách khác, gần 70% lựclượng lao động chưa bị ảnh hưởng trực tiếp của việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu Do quy mônày chưa lớn nên có thể sẽ dễ dàng hơn so với khi quy mô lực lượng lao động chịu tácđộng của việc điều chỉnh tăng lên.

1.2 Nghiên cứu sơ bộ, đưa vào nghị trình

a Được cơ quan nào đệ trình

 Cơ quan trình dự thảo: Chính phủ

 Cơ quan chủ trì soạn thảo: Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội

 Ủy ban thẩm tra: Ủy ban các vấn đề xã hội

 Thảo luận tại: Kỳ họp thứ 7 - Khóa XIV

Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Ðảng khóa XII về cải cáchchính sách BHXH đã nêu rõ: "Ðiều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dài hạn và có lộtrình phù hợp với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, thất nghiệp; không gây tácđộng tiêu cực đến thị trường lao động; bảo đảm số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số;bình đẳng giới; cân đối Quỹ BHXH trong dài hạn; xu hướng già hóa dân số; tính chất, loạihình lao động và giữa các ngành nghề, lĩnh vực"

b Đưa vấn đề vào chương trình nghị sự xây dựng CSC trong thời gian tới

 Nghiên cứu sơ bộ:

 Theo cơ quan thẩm tra dự án luật, đề xuất quy định điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu củangười lao động nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 28 của Trung ương với mục tiêu lâudài để chủ động chuẩn bị ứng phó với quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh của ViệtNam

 Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần lộ trình điều chỉnh chậm sẽ có tác động tốt hơn đếntâm lý xã hội của người lao động và doanh nghiệp, tránh tác động, phản ứng quá mạnhđối với người lao động và thị trường lao động.

 Các vấn đề tranh luận:

 Bộ trưởng Lao động, Thương binh & Xã hội Đào Ngọc Dung khẳng định, sửa Bộ luậtlao động với nội dung tăng tuổi nghỉ hưu không có nghĩa là người già tranh chỗ làmcủa người lao động trẻ, quan chức “giữ ghế” mà là bài tính cho tương lai

 Theo những nghiên cứu của Viện Công nhân công đoàn thì nếu tăng tuổi nghỉ hưu, mỗinăm Việt Nam sẽ có thêm ít nhất là 4.000 người lao động không thoát khỏi thị trườnglao động Trong khi đó, hiện nay mỗi năm Việt Nam có đang có tới 1,1 triệu người thấtnghiệp (Số liệu Tổng cục Thống kê trong quý I năm 2019)

 Một số ý kiến đại biểu còn băn khoăn về quy định nâng tuổi nghỉ hưu so với hiện hành

và đề nghị làm rõ về việc quy định chênh lệch tuổi nghỉ hưu (2 tuổi) giữa lao động nam

và lao động nữ; đồng thời cũng cho rằng việc quy định này sẽ dẫn đến nhiều tranh luậnkhác nhau giữa “tuổi nghỉ hưu” và “tuổi nghề”

 Ý kiến chuyên gia

 Ngày 15-5-2019, tại Hà Nội và TP HCM đã diễn ra 2 hội thảo góp ý dự thảo Bộ LuậtLao động (sửa đổi) do Tổng LĐLĐ Việt Nam và LĐLĐ TP HCM tổ chức Một trongnhững vấn đề được các đại biểu quan tâm, góp ý và bày tỏ bức xúc nhiều nhất là việcđiều chỉnh tuổi nghỉ hưu của người lao động (NLĐ) mà dự thảo đề cập Nhiều ý kiếncho rằng quy định nâng tuổi nghỉ hưu của cả lao động nam và nữ là không phù hợp vớiđiều kiện thực tế

 Ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng Ban Quan hệ Lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam, chobiết quan điểm của Tổng LĐLĐ Việt Nam là đồng ý với quy định tuổi nghỉ hưu trong

dự thảo nhưng phải quán triệt đầy đủ tinh thần Nghị quyết 28-NQ/TW ngày 23-5-2018

về cải cách chính sách BHXH

 Ở góc độ chuyên gia, ông Đặng Quang Điều, nguyên Viện trưởng Viện Công nhân vàCông đoàn, cho biết chưa đồng thuận với việc tăng tuổi nghỉ hưu ở thời điểm hiện nay

Bởi lẽ, Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng và thời kỳ này sẽ kéo dài từ năm

2007 - 2047 Trong thời kỳ dân số vàng, số người trong độ tuổi lao động sẽ gấp đôi sốngười không trong độ tuổi lao động

 Bà Nguyễn Thị Minh, Thứ trưởng Bộ Tài chính, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam chorằng, để cân đối hài hòa có thể tăng tuổi nghỉ hưu đối với nữ lên 58 tuổi, nam 62 tuổi.Việc đề xuất điều chỉnh tuổi nghỉ hưu tùy theo loại hình lao động cho phù hợp với điềukiện lao động và sức khỏe Trên thực tế, một số nhóm người lao động trong cơ quanhành chính nhà nước, các nhà khoa học, chuyên gia đã được nâng tuổi hưu Việt Namsắp bước vào thời kỳ già hóa dân số, nếu không chuẩn bị, sẽ dẫn tới thiếu hụt và lãngphí nguồn nhân lực Nếu vẫn giữ nguyên tuổi nghỉ hưu nữ 55 tuổi và nam 60 tuổi thìkết dư quỹ đang giảm dần, nếu không điều chỉnh thì đến 2037 mức thu, bao gồm cả kết

dư quỹ, sẽ bằng mức chi, sau đó sẽ phải lấy ngân sách bù vào

 Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết: "Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo Nghị quyết

28 của Trung ương cũng đặt vấn đề rất rõ mục tiêu, mục đích chính là phải tính đếnyếu tố tăng trưởng, việc làm, đảm bảo bền vững và ổn định quỹ Bảo hiểm xã hội tronglâu dài, đối phó với việc già hóa dân số, giảm dần khoảng cách về giới

 Chánh án Tòa án Nhân dân TP Hà Nội Nguyễn Hữu Chính cho rằng, về vấn đề điềuchỉnh tuổi nghỉ hưu, Nghị quyết 28 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về cải cáchchính sách bảo hiểm xã hội đã nêu rõ "điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dàihạn, có lộ trình phù hợp với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, thất nghiệp,không gây tác động tiêu cực đến thị trường lao động, bảo đảm về số lượng, chất lượng

và cơ cấu dân số, bình đẳng giới, cân đối Quỹ bảo hiểm xã hội dài hạn, xu hướng giàhoá dân số Như vậy, việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu là một bước cần thiết và cần đượcluật hoá để phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội hiện nay"

 Đại biểu Đào Tú Hoa (TP Hà Nội) cho rằng, so với các nước trên thế giới tuổi nghỉhưu của Việt Nam có thể xếp vào nhóm thấp nhất, nhất là tuổi nghỉ hưu của lao động

nữ Nhật Bản 65 tuổi cho cả hai giới, Singapore 62 tuổi, Philippines 60 tuổi cho cả haigiới Nếu Việt Nam vẫn giữ nguyên quy định tuổi nghỉ hưu như hiện nay rõ ràng đanggây áp lực lớn lên quỹ bảo hiểm xã hội nói riêng, ngân sách nhà nước nói chung Nhiều

khả năng ngân sách nhà nước sẽ phải cấp bổ sung cho quỹ bảo hiểm xã hội Như vậy làbất hợp lý khi Việt Nam đã xóa bỏ bao cấp về bảo hiểm xã hội và không công bằng vớinhững người không hưởng lương bảo hiểm hưu trí Theo đại biểu, điều chỉnh tuổi nghỉhưu là quyết sách có tính chất chiến lược về nhân lực, có tầm nhìn dài hạn, việc điềuchỉnh cần có lộ trình, không gây sốc cho thị trường lao động.

c Tác động đến các nhân vật có thẩm quyền để vấn đề được chấp nhận trong

chương trình nghị sự

➢ Phân tích dưới khía cạnh nhóm lợi ích:

 Nhóm chịu thiệt hại và sẽ không đồng tính với chính sách, có thể có những hành độngvận động hành lang để chính sách không được thông qua:

- Người lao động: Đa số người lao động không muốn tăng tuổi nghỉ hưu: Bà TrươngThị Bích Hạnh, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động Bình Dương chia sẻ: “Khi lấy ý kiếnkhu vực DN, đại đa số công nhân không ai đồng tình tăng tuổi nghỉ hưu Lộ trình tăngnày khá dài, sau 10 năm nữa, những thay đổi về điều kiện lao động sẽ rất khác, nhưngtại thời điểm này NLĐ chưa mong muốn”

- Người trẻ: Đa số người trẻ không muốn tăng tuổi nghỉ hưu: ông Ngọ Duy Hiểu, Phóchủ tịch Tổng liên đoàn Lao động VN, đề nghị phạm vi đối tượng, mức tăng và lộ trìnhtăng tuổi nghỉ hưu cần cân nhắc kỹ và thận trọng “Người trẻ muốn đi làm, còn một bộphận người lớn tuổi không muốn đi làm khi tuổi đã cao Người trẻ được đào tạo bàibản so với trước đây, số người có nghề nhiều hơn, người trẻ khỏe hơn, năng suất laođộng tốt hơn người lớn tuổi Lợi ích DN cần phải so sánh, với người trẻ họ trả lươngthấp hơn, người lớn tuổi phải trả lương cao hơn Vấn đề ở đây là đối tượng rất muốntham gia thị trường lao động nhưng khi tăng tuổi nghỉ hưu thì bị hạn chế Còn ngườigià rất muốn nghỉ lại không được nghỉ”

 Nhóm được lợi: Chính phủ (vì giảm gánh nặng nguồn hưu trí và quỹ bảo hiểm xã hội,tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước)

- Nhiều đại biểu đồng tình với đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu, đại biểu Nguyễn Hữu Chính(Hà Nội) cho rằng, việc tăng tuổi phù hợp tình hình hiện nay, khi sức khỏe và tinh thần

của người lao động được cải thiện nhiều so trước đây Việt Nam là một trong nhữngnước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới Năm 2017, người cao tuổi Việt Namchiếm 11,9% trong tổng số dân số; dự kiến đến năm 2038, nhóm dân số hơn 60 tuổi đạt

21 triệu người, cứ 10 người có một người hơn 60 tuổi; tuổi thọ trung bình hiện nay đốivới nam là 72,1 tuổi; nữ là 81,3 tuổi Trong khi tuổi thọ đang cao thì tuổi nghỉ hưu lạitương đối thấp so với thế giới, ảnh hưởng bất lợi đến kinh tế - xã hội nếu không cóchính sách điều chỉnh phù hợp, đồng thời ảnh hưởng đến việc cân đối quỹ bảo hiểm xãhội

- Ðồng tình với việc tăng tuổi nghỉ hưu, các đại biểu Võ Ðình Tín (Ðác Nông), TrầnVăn Tiến (Vĩnh Phúc), Nguyễn Văn Sơn (Hà Tĩnh) cùng nhiều đại biểu khác cho rằng,việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW củaBan Chấp hành T.Ư về cải cách chính sách BHXH Tuy nhiên, mức tăng và lộ trìnhtăng tuổi nghỉ hưu phải xem xét các yếu tố đối tượng, lĩnh vực ngành nghề và cần đượcthiết kế linh hoạt hơn Theo đó, cần cân nhắc đến các đối tượng là công nhân lao độngtrực tiếp trong khu vực sản xuất, dịch vụ và một số ngành nghề đặc thù như giáo viênmầm non, tiểu học, người làm trong lĩnh vực nghệ thuật… Ðồng thời, giao cho Chínhphủ quy định chi tiết theo hướng xem xét để không tăng hoặc có lộ trình tăng chậmhơn và có các chính sách hỗ trợ linh hoạt, không gây tác động tiêu cực đến thị trườnglao động Ngoài ra, cần có quy định người lao động trong một số ngành nghề có thểnghỉ trước tuổi hoặc sau tuổi, không phải như trong luật là 5 năm mà khoảng 10 năm

Có khoảng rộng như vậy để xem xét đến những người lao động ở môi trường nặngnhọc, độc hại, vẫn có thể nghỉ hưu ở độ tuổi 50 đến 52, tương đối phù hợp và có thểchấp nhận được Lộ trình minh bạch, công khai để người lao động biết được mình sẽnghỉ hưu như thế nào trong độ tuổi sức khỏe bình thường nhằm phát huy được chuyênmôn kỹ thuật cao của những lao động có năng lực

1.3 Nghiên cứu chọn giải pháp, dự thảo chính sách

+ Một số phương án chính sách được đề xuất và đánh giá ban đầu:

Về đề xuất quy định chênh lệch 2 tuổi giữa nam và nữ khi nghỉ hưu

Công ước CEDAW về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử đối với phụ nữ đã đượcViệt Nam phê chuẩn Liên Hợp Quốc, UN Women, Ủy ban CEDAW và nhiều tổ chứcquốc tế, tổ chức phi chính phủ khuyến nghị Việt Nam cần xóa bỏ quy định chênh lệch

về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ

Về mặt lý luận và thực tiễn, tuổi thọ và tuổi thọ khỏe mạnh sau tuổi 60 của nữ đều caohơn của nam, và từ cơ sở này, quy định tuổi nghỉ hưu của nữ bằng tuổi nghỉ hưu củanam là phù hợp

Ban soạn thảo đã cân nhắc các phương án:

• Phương án 1: Quy định tuổi nghỉ hưu của nam và nữ bằng nhau, đều là 62 tuổi

Đây là phương án khoa học nhất, tuổi nghỉ hưu của nam và nữ tuyệt đối bình đẳng; làmục tiêu lâu dài, sớm muộn cũng phải hướng tới

Tuy nhiên, theo phương án này, mức tăng tuổi nghỉ hưu của nữ quá cao, tăng thêm 7tuổi, có thể gây ra những tâm lý xã hội bất ổn Hơn nữa, để đạt mục tiêu này cần mộtthời gian quá dài lên tới 21 năm nếu mỗi năm tăng thêm 4 tháng

• Phương án 2: Quy định tuổi nghỉ hưu của nam là 62, nữ là 58

Theo phương án này, mức điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu của nam là 2 tuổi, nữ là 3 tuổituy không có sự khác biệt nhiều, thời gian đạt được mục tiêu cũng xấp xỉ nhau (8 nămvới nam và 9 năm với nữ) nhưng không thể hiện rõ rệt về thu hẹp khoảng cách về giớitrong tuổi nghỉ hưu

• Phương án 3: Quy định tuổi nghỉ hưu của nam là 62 và nữ là 60

Đây là phương án hài hòa nhất, khắc phục được những hạn chế của Phương án 1 vàphương án 2; là phương án nhận được sự đồng thuận cao

Việc nâng tuổi nghỉ hưu nam 62 tuổi nữ 60 tuổi là bước đi cần thiết, tránh việc phảiđiều chỉnh đột ngột lên mức quá cao trong tương lai, nhất là với nữ

Mục tiêu chung và lâu dài là tiến tới quy định tuổi nghỉ hưu của nam và nữ bằng nhau.Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của nhiều nước có tuổi nghỉ hưu của nữ thấp hơn nam,khi điều chỉnh đã lựa chọn không quy định tuổi nghỉ hưu bằng nhau ngay, mà có lộtrình thu hẹp dần khoảng cách tuổi nghỉ hưu giữa các giới nhằm tránh gây tác động tiêucực do phải điều chỉnh quá nhiều tuổi nghỉ hưu của nữ so với nam Theo khuyến nghị

của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), với sự phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng y tếngày càng tăng, tuổi nghỉ hưu ở Việt Nam hoàn toàn có thể tiến tới quy định cả nam và

nữ đạt 65 tuổi vào năm

Dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) công bố ngày 28/4:

Đề xuất hai phương án tăng dần tuổi nghỉ hưu của NLĐ trong điều kiện làm việc bìnhthường từ năm 2021 Lộ trình này sẽ thực hiện dần dần, cho tới lúc nam đủ 62 tuổi, nữ

số trường hợp đặc biệt có quyền nghỉ hưu muộn hơn không quá năm tuổi

➢ Đánh giá ban đầu về tác động chính sách của phương án 1

- Việc nâng tuổi nghỉ hưu cho phép mở rộng được độ tuổi lao động, duy trì quy mô lựclượng lao động ở mức tốt hơn đáp ứng các yêu cầu của phát triển kinh tế -xã hội đạtđược mục tiêu tăng trưởng; đảm bảo cân đối thu-chi ngân sách để Nhà nước xây dựng

và thực hiện các mục tiêu xã hội

- Mở rộng độ tuổi lao động, điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu tạo điều kiện cho một bộphận người lao động cao tuổi tiếp tục làm việc, tiếp tục tạo ra hàng hóa, dịch vụ, đóng