Pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại từ thực tiễn huyện vĩnh bảo, thành phố hải phòng

Với những điều kiện trên, thì cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại chỉ được áp dụng khi người phải thi hành án có nghĩa vụ phải thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

PHÁP LUẬT VỀ CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI TỪ THỰC TIỄN HUYỆN VĨNH BẢO,

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS NGUYỄN XUÂN THU

HÀ NỘI – 2017

LỜI CAM ĐOAN

đã hoàn tất cả các môn học và đã hoàn thành các nghĩa vụ về tài chính theo quy định của Viện Đại học Mở Hà Nội

HỌC VIÊN

Trần Minh Đức

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Viện Đại học Mở Hà Nội

đã tận tình dậy dỗ em trong thời gian vừa qua

Em xin chân thành cảm ơn tiến sĩ Nguyễn Xuân Thu đã hướng dẫn tận tình

để em hoàn thành luận văn đề tài “Pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh

doanh thương mại từ thực tiễn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng”

Em xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã cung cấp số liệu, giúp

đỡ em để em phản ánh chính xác thực tiễn thực hiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại tại huyện Vĩnh Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng

HỌC VIÊN

Trần Minh Đức

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁP LUẬT CƯỠNG

CHẾ THI HÀNH ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI

1.1 Khái niệm, ý nghĩa của việc cưỡng chế thi hành án kinh doanh

thương mại

7

1.2 Pháp luật hiện hành về cưỡng chế thi hành án kinh doanh

thương mại

10

1.2.2 Nguyên tắc áp dụng cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương

mại

12

1.2.5 Trình tự, thủ tục áp dụng cưỡng chế thi hành án kinh doanh

thương mại

24

Chương 2: THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ CƯỠNG

CHẾ THI HÀNH ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN VĨNH BẢO, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế cưỡng chế thi hành án

kinh doanh thương mại trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố

Hải Phòng

66

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ

CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI VÀ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH ÁN TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN VĨNH BẢO, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

3.1 Hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh

thương mại

71

3.1.1 Yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án

kinh doanh thương mại

71

3.1.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh

doanh thương mại

74

3.2 Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật pháp luật về cưỡng chế

thi hành án kinh doanh thương mại trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo,

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Công tác thi hành án dân sự là một trong những hoạt động quan trọng của Nhà nước trong việc đưa các bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền ra thi hành, có vai trò rất lớn trong hoạt động tư pháp nói chung và quá trình giải quyết các vụ án nói riêng Bản án, quyết định của Tòa án chỉ thực sự có giá trị khi được thi hành trên thực tế Hoạt động thi hành án là công đoạn cuối cùng, bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị, xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước Mặt khác, nó còn là công cụ hữu hiệu để khôi phục lại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân bị xâm phạm, tác động trực tiếp đến lòng tin của nhân dân đối với pháp luật Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay, không phải bản án, quyết định có hiệu lực nào của cơ quan có thẩm quyền cũng có thể được tổ chức thi hành một cách thuận lợi Nên việc áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự được sử dụng khá thường xuyên trên thực tế

Cưỡng chế thi hành án dân sự là hoạt động thường xuyên được thực hiện trong công tác thi hành án dân sự Được áp dụng khi các bản án, quyết định không được tự nguyện thi hành do đó hoạt động cưỡng chế thi hành án dân sự ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công tác thi hành án Nhà nước đã xây dựng khung pháp lý cho việc áp dụng biện pháp cưỡng chế trong các văn bản pháp luật về thi hành án dân sự Luật thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014) đã dành riêng Chương IV, từ Điều 66 đến Điều 121 để quy định về biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự và việc cưỡng chế thi hành án còn được quy định cụ thể hơn trong Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18 tháng 7 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thi hành án dân sự; Thông

tư liên tịch số 03/2012/TTTLT-BTP-BCA ngày 30 tháng 3 năm 2012 của Bộ Tư pháp và Bộ Công an quy định cụ thể phối hợp bảo vệ cưỡng chế trong thi hành án dân sự Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện các quy định về cưỡng chế thi hành án dân sự cho thấy các quy định về vấn đề này đã bộc lộ những hạn chế nhất định Những vướng mắc, tồn tại trong thực tiễn áp dụng đã là một trong những nguyên nhân dẫn

đến tình trạng án tồn đọng, chưa đáp ứng được yêu cầu bảo vệ một cách kịp thời và

có hiệu quả quyền, lợi ích hợp pháp của người được thi hành án và quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức khác trong thi hành án dân sự trong quá trình áp dụng cưỡng chế thi hành án dân sự (trong đó có cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại), người có thẩm quyền thi hành án vẫn gặp không tít khó khăn, vướng mắc Mặt khác, hoạt động cưỡng chế thi hành án tác động sâu rộng đến các mối quan hệ xã hội của người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền

và nghĩa vụ liên quan trong bản án, quyết định Nên vấn đề cưỡng chế tài sản của người phải thi hành án khi họ không tự nguyện thi hành án phải nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp của đương sự Trong những năm gần đây, tỉ lệ thi hành các bản án, quyết định kinh doanh thương mại trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng tăng lên nhanh chóng Trong khi đó, hiệu quả thi hành các bản án, quyết định kinh doanh thương mại của huyện không cao do các nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau Một trong những nguyên nhân xuất phát từ quy định của pháp luật, đặc biệt là pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự

Với những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại từ thực tiễn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng” làm luận văn tốt nghiệp Đây là vấn đề cấp thiết có ý nghĩa thực tiễn sâu

sắc đối với lĩnh vực thi hành án dân sự của một địa phương nhất định, dựa trên điều kiện kinh tế, xã hội của địa phương để có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự Việc nghiên cứu kỹ công tác cưỡng chế thi hành án dân sự, cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại giúp đem lại quyền

và lợi ích thực tế cho cá nhân, tổ chức, góp phần hoàn hiện và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa công bằng, văn minh

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong những năm vừa qua công tác thi hành án dân sự đã từng bước được xây dựng và trưởng thành cả về cơ sở pháp lý và thực tiễn áp dụng, với các văn bản pháp luật về thi hành án dân sự như Luật thi hành án dân sự năm 2008 và các văn bản hướng dẫn thi hành; Luật thi hành án dân sự (được sửa đổi bổ sung năm 2014); các văn bản hướng dẫn thi hành ngày càng được hoàn thiện và phù hợp với thực tiễn Văn bản quy phạm pháp luật liên quan như Luật Ngân hàng Nhà nước năm

2010, Luật các tổ chức tín dụng năm 2010, Bộ luật dân sự, Luật đất đai năm 2015, Luật doanh nghiệp năm 2014… và các văn bản dưới luật với những điểm mới, hoàn thiện và tiến bộ đã giúp cho việc tổ chức thi hành án được thực hiện một cách có hiệu quả trong thực tiễn

Trước những đòi hỏi khách quan của công tác thi hành án dân sự, đã có một

số công trình khoa học nghiên về vấn đề thi hành án dân sự, cụ thể như: Đề tài

nghiên cứu cấp Bộ: “Mô hình quản lý thống nhất công tác thi hành án”, mã số

96-98-027/ĐT do Cục thi hành án dân sự - Bộ tư pháp (nay là Tổng cục thi hành án dân

sự) chủ trì thực hiện; Đề tài cấp Nhà nước đang thực hiện: “Luận cứ khoa học của

Bộ tư pháp trủ trì; Đề tài: “Thi hành án dân sự, thực trạng và hướng hoàn thiện của

trình nghiên cứu khác như: Luận văn thạc sĩ luật học: “Các biện pháp cưỡng chế thi

Luận văn thạc sĩ luật học: “Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự”, của Nguyễn Thanh Thủy; Luận văn thạc sĩ luật học: “Đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án

trình Luật thi hành án dân sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội do TS Nguyễn Công Bình làm chủ biên năm 2011; Giáo trình kỹ năng thi hành án dân sự của Học viện Tư pháp do TS Lê Thu Hà chủ biên năm 2012; Tài liệu tập huấn triển khai các nội dung mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi hành án dân sự, các văn bản hướng dẫn thi hành và kỹ năng rà soát chỉ đạo, giải quyết các

vụ việc khiếu nại, tố cáo về thi hành án dân sự” của Tổng cục Thi hành án dân sự -

Bộ tư pháp, Hà Nội tháng 12/2015; “Thi hành án kinh doanh, thương mại – Thực trạng và những giải pháp nâng cao kết quả trong thời gian tới” của tác giả Nguyễn Thị Nhàn, Tạp chí Dân chủ và pháp luật số tháng 8 (293) năm 2016; “Một số vướng mắc khi áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự” của tác giả Nguyễn Doãn Phương, Tạp chí Dân chủ và pháp luật số tháng 8 (293) năm 2016…

Các công trình nêu trên đã có nội dung nghiên cứu về thi hành án dân sự ở những góc độ, khía cạnh và mức độ khác nhau Nhiều công trình cũng đã đề cập đến vấn đề pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự, nhưng chủ yếu đi sâu tìm

hiểu những vấn đề có liên quan đến pháp luật, chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại từ thực tiễn của một địa phương nhất định, dựa trên điều kiện kinh tế, xã hội của địa phương để có những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu, phân tích quy định về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại, tác giả mong muốn có thể làm rõ hơn cơ sở lý luận và chỉ ra những bất cập trong thực tiễn khi áp dụng, từ đó

đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác cưỡng chế thi hành án dân sự nói chung và hoạt động cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại nói riêng

Để thực hiện mục đích nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về cưỡng chế thi hành án dân sự nói chung, đặc biệt các quy định về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại;

- Đánh giá một cách toàn diện thực tiễn áp dụng các quy định về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng;

- Phân tích tồn tại, hạn chế, khó khăn và vướng mắc trong thực tiễn áp dụng các quy định về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, từ đó đề xuất hướng hoàn thiện và giải pháp tăng cường hiệu quả thực hiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

4 Phạm vi nghiên cứu

Cưỡng chế thi hành án dân sự là chế định rộng bao gồm nhiều quy định về các biện pháp cưỡng chế cụ thể, đã có không ít tác giả nghiên cứu về vấn đề này, tuy nhiên từng tác giả hoặc chỉ tập trung nghiên cứu chuyên sâu về một biện pháp cưỡng chế nhất định như biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án hoặc biện pháp cưỡng chế buộc thực hiện công việc nhất định, hoặc là nghiên cứu một cách tổng thể về các biện pháp cưỡng chế nói chung trên địa bàn cả nước Trong phạm vi của đề tài này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng từ năm 2012 đến năm 2016 Từ

đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự nói chung, cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại nói riêng

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài đặt ra, tác giả đã sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật

Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu đề tài tác giả đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương pháp chứng minh, phương pháp so sánh

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1 Một số vấn đề chung về pháp luật cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Chương 2 Thực tiễn thi hành pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng

Chương 3 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại và nâng cao hiệu quả thi hành trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁP LUẬT CƯỠNG CHẾ

THI HÀNH ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI

1.1 Khái niệm, ý nghĩa của việc cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

1.1.1 Khái niệm

Bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh

có hiệu lực pháp luật có được thi hành nghiêm chỉnh, dứt điểm hay không; kỷ cương pháp luật có được tôn trọng; lợi ích hợp pháp của Nhà nước, của tập thể, của các tổ chức xã hội và mọi công dân có được bảo đảm hay không phụ thuộc nhiều vào kết quả của việc thi hành án Với tính chất dân sự của mình, thi hành án dân sự

là quá trình thực hiện các quyền, nghĩa vụ (chủ yếu là các quyền, nghĩa vụ về tài sản) của các bên đã được bản án, quyết định của Tòa án và các cơ quan tài phán khác ghi nhận Trong thi hành án dân sự, các bên đương sự có quyền tự định đoạt, thỏa thuận với nhau nhằm thực hiện các quyền, nghĩa vụ dân sự theo bản án, quyết định của Tòa án Tự nguyện, thỏa thuận thi hành án đã trở thành một nguyên tắc, biện pháp quan trọng trong hoạt động thi hành án dân sự Thuyết phục các bên tự nguyện thi hành án là nhiệm vụ của Chấp hành viên, của cơ quan thi hành án trong quá trình tổ chức thi hành án Thuyết phục trong thi hành án dân sự bắt nguồn từ việc các bên đương sự có quyền tự nguyện thực hiện các quyền, nghĩa vụ dân sự đã được bản án, quyết định ghi nhận, thể hiện ý chí của các bên đương sự nhằm thi hành bản án, quyết định của Tòa án Tuy nhiên, khi người phải thi hành án đã được

giải thích, thuyết phục, đôn đốc, vận động, mặc dù có điều kiện thi hành án mà tìm mọi cách trì hoãn, trốn tránh, kéo dài việc thi hành án để không tự nguyện thi hành

án thì buộc cơ quan thi hành án phải tổ chức cưỡng chế thi hành án

Cưỡng chế thi hành án thể hiện quyền năng của cơ quan thi hành án, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nhằm đảm bảo bản án, quyết định có hiệu lực được thi hành kịp thời, nghiêm chỉnh, đúng pháp luật Cưỡng chế thi hành án ở đây

là dùng quyền lực Nhà nước bắt buộc cá nhân, tổ chức thực hiện hoặc không thực hiện một công việc nhất định trái với ý muốn của họ Cưỡng chế gắn liền với hoạt động quản lý Nhà nước và là phương pháp thường xuyên được áp dụng trong quản

lý Nhà nước Cưỡng chế nhà nước có nhiều lĩnh vực đó là cưỡng chế hành chính, hình sự, dân sự, thi hành án dân sự… Luật thi hành án dân sự năm 2008 (được bổ sung sửa đổi năm 2014) không định nghĩa thế nào là cưỡng chế thi hành án dân sự nhưng theo Khoản 2 Điều 9 Luật thi hành án dân sự (được bổ sung sửa đổi năm

2014) quy định: “người phải thi hành án có điều kiện thi hành án mà không tự

nếu người phải thi hành án không tự nguyện thi hành án khi có điều kiện thì người

có thẩm quyền thi hành án tiến hành cưỡng chế thi hành án Theo pháp luật hiện hành thì người có thẩm quyền trực tiếp thi hành án và áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án bao gồm Chấp hành viên và Thừa phát lại

Hiện tại trong Luật thi hành án dân sự yếu tố “kinh doanh thương mại” chưa được thể hiện rõ (ngoài đối tượng là quyết định trọng tài thương mại) Nhưng bản

án, quyết định dân sự được đề cập trong Luật thi hành án dân sự là bao hàm cả bản

án, quyết định về kinh doanh thương mại, do tính chất tương đồng giữa vụ án và việc dân sự với vụ việc kinh doanh thương mại nên pháp luật thi hành án dân sự không tách bạch giữa pháp luật thi hành án dân sự với pháp luật thi hành án kinh doanh thương mại và giữa cưỡng chế thi hành án dân sự với cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Như vậy, cưỡng chế thi hành án dân sự là biện pháp cưỡng bức bắt buộc

không t ự nguyện thi hành án trong thời hạn do Chấp hành viên hoặc Thừa phát lại

ấn định hoặc trong trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án có hành vi

Từ khái niệm này có thể khẳng định cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại là một bộ phận của cưỡng chế thi hành án dân sự

1.1.2 Ý nghĩa của việc cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Cưỡng chế thi hành án dân sự nói chung, cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại nói riêng có vai trò quan trọng trong hoạt động tư pháp nói chung và quá trình giải quyết vụ án nói riêng Bản án, quyết định của Tòa án chỉ thực sự có giá trị khi được thi hành trên thực tế Hoạt động thi hành án là công đoạn cuối cùng, bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị -

xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy Nhà nước, do vậy khi điều kiện thi hành đã có đủ mà người phải thi hành án không tự nguyện thi hành thì phải áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án

Cưỡng chế thi hành án có ý nghĩa hết sức to lớn, đóng vai trò quan trọng đối với kết quả tổ chức thi hành các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật; góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, người có quyền, nghĩa vụ liên quan; góp phần đẩy nhanh quá trình thi hành án, làm giảm thiểu các chi phí không đáng có; góp phần nâng cao ý thức của đương sự, người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án

Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế trong thi hành án là giải pháp có hiệu quả nhằm bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ của người phải thi hành án, đảm bảo được hiệu lực của bản án, quyết định và thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật trước thái độ không chấp hành án của người phải thi hành án Trong thực tiễn cho thấy trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện thi hành án nếu không áp dụng biện pháp cưỡng chế thì sẽ không thể thi hành án được Mặt khác, đây cũng là công

cụ quan trọng để bảo vệ triệt để lợi ích hợp pháp của người phải thi hành án Bên cạnh đó, biện pháp cưỡng chế còn có ý nghĩa trong việc răn đe, giáo dục ý thức pháp luật của công dân, nâng cao công tác tuyên truyền pháp luật trong thi hành án

Thông qua hoạt động thi hành án, những phán quyết của Tòa án nhân danh Nhà nước, thể hiện ý chí của Nhà nước được trở thành hiện thực, công lý và công bằng xã hội được thực hiện trên thực tế; quá trình giải quyết một vụ án chỉ kết thúc khi bản án, quyết định của Tòa án được thi hành kịp thời và đầy đủ; phán quyết của Tòa án có trở thành hiện thực hay không tùy thuộc vào quá trình thực thi nó trong cuộc sống Thông qua giai đoạn thi hành án, các bản án quyết định của Tòa án mới có hiệu lực trên thực tế, công lý mới được thực hiện Như vậy thi hành án dân sự là một hoạt động không thể thiếu được của quá trình bảo vệ quyền

và lợi ích của đương sự Từ đó công tác xét xử được củng cố, hiệu lực các bản án, quyết định của Tòa án được bảo đảm thực thi, góp phần củng cố, tăng cường uy tín của cơ quan xét xử trước xã hội

Cưỡng chế thi hành án có ý nghĩa quan trọng, vừa góp phần bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của các đương sự vừa góp phần giáo dục nâng cao ý thức pháp luật của họ và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật trong công tác thi hành án dân sự Cưỡng chế thi hành án góp phần giữ gìn trật tự, kỷ cương an toàn xã hội, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa; góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân

1.2 Pháp luật hiện hành về cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

1.2.1 Điều kiện áp dụng cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Theo quy định tại Điều 45, Điều 46 Luật Thi hành án dân sự thì điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án được quy định cụ thể như sau:

“Hết thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 45 của Luật này, người phải thi

“Trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án có hành vi tẩu tán, hủy

1 Lê Dương Hưng (2015), Pháp luật thi hành án kinh doanh, thương mại từ thực tiễn thực hiện tại địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sĩ luật học, Viện Đại học Mở Hà Nội Tr 13-14

Như vậy, để áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại, Chấp hành viên cần xem xét các điều kiện Điều kiện để áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại, đó là:

Th ứ nhất, người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo bản

án, quyết định được đưa ra thi hành của Tòa án, quyết định của trọng tài, quyết định

xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh hoặc phải nộp phí thi hành án

được hiểu là người phải thi hành án có tài sản, có thu nhập khi phải thực hiện nghĩa

vụ thanh toán tiền hoặc tài sản trong bản án, quyết định tuyên kê biên xử lý để đảm bảo nghĩa vụ thi hành án không tự nguyện thi hành án Để khẳng định khi nào người phải thi hành án không tự nguyện thi hành án, cần căn cứ vào thời hạn tự nguyện thi hành án được quy định tại Điều 45 Luật Thi hành án dân sự là 10 ngày, kể từ ngày người phải thi hành án nhận được quyết định thi hành án hoặc được thông báo hợp

lệ quyết định thi hành án

tự nguyện thi hành hoặc chưa hết thời gian tự nguyện nhưng để ngăn chặn việc tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ thi hành án (quy định tại Khoản 2 Điều 45 Luật thi hành án dân sự)

Với những điều kiện trên, thì cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại chỉ được áp dụng khi người phải thi hành án có nghĩa vụ phải thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền và có thái độ, hành vi không tự nguyện thi hành án mặc dù có điều kiện thi hành án (có điều kiện thi hành án được hiểu là trường hợp người phải thi hành án có tài sản, thu nhập để thi hành nghĩa vụ về tài sản, tự mình hoặc thông qua người khác thực hiện nghĩa vụ thi hành án) Nhưng quá trình tác nghiệp, người có thẩm quyền thi hành án cần chú ý về việc áp dụng thời hạn tự nguyện thi hành án là 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định thi hành án, thông báo hợp lệ

1.2.2 Nguyên tắc áp dụng cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại là biện pháp cưỡng bức bắt buộc của cơ quan thi hành án do Chấp hành viên quyết định theo thẩm quyền quy định nhằm buộc người phải thi hành án phải thực hiện những nghĩa vụ về tài chính theo bản án, quyết định của Tòa án, được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án có điều kiện thi hành án mà không tự nguyện thi hành trong thời gian do

Chấp hành viên ấn định, hoặc trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án tẩu tán, hủy hoại tài sản Như vậy, cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại là việc Chấp hành viên trong thực thi công vụ đã sử dụng quyền lực Nhà nước để buộc người phải thi hành án thi hành nghĩa vụ mà bản án, quyết định đã tuyên Do đó, Chấp hành viên chỉ được áp dụng biện pháp cưỡng chế khi người phải thi hành án

có điều kiện thi hành án và đã hết thời gian tự nguyện thi hành án hoặc trong trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án tẩu tán, hủy hoại tài sản Vì vậy, về nguyên tắc Chấp hành viên chỉ được áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với tài sản của người phải thi hành án để đảm bảo nghĩa vụ thi hành án của họ mà không được

kê biên tài sản của người không có nghĩa vụ thi hành án (trừ trường hợp theo luật định) Cưỡng chế thi hành án là một biện pháp nghiêm khắc nhất trong các biện pháp thi hành án, do đó Chấp hành viên trong quá trình tổ chức thi hành án không được áp dụng một cách tùy tiện mà phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định

Xuất phát từ đặc trưng của thi hành án dân sự là việc tổ chức thi hành bản án, phần quyết định của Tòa án về tài chính hoặc quyết định của trọng tài, quyết định

xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh hoặc phải nộp phí thi hành án nên đối tượng của cưỡng chế thi hành án là tài sản Điều này hoàn toàn khác biệt so với đặc trưng của thi hành án hình sự là nhằm hạn chế hoặc tước đoạt quyền và lợi ích của người bị kết án Chính vì vậy, cưỡng chế thi hành án hình sự mang tính cứng rắn và tuyệt đối còn thi hành án dân sự mang tính nềm dẻo hơn Điều này thể hiện ở các nguyên tắc áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự Khi áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự thì cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

Thứ nhất, chỉ người có thẩm quyền thi hành án mới có quyền áp dụng biện

pháp cưỡng chế thi hành án dân sự và chỉ được áp dụng một trong các biện pháp cưỡng chế trong Luật thi hành án dân sự quy định

Theo pháp luật hiện hành thì chỉ có cơ quan thi hành án và văn phòng thừa phát lại mới được Nhà nước trao cho quyền tổ chức thi hành các bản án, quyết định

có hiệu lực pháp luật của cơ quan có thẩm quyền và trong các cơ quan này, chỉ Chấp hành viên, Thừa phát lại mới có quyền quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự Nếu các chủ thể khác, bằng sức mạnh của mình, bắt buộc người khác phải thi hành án đều trái pháp luật Để tránh sự lạm quyền của các chủ

thể trong việc cưỡng chế thi hành án dân sự, pháp luật đã quy định cụ thể các biện pháp cưỡng chế, trình tự, thủ tục cưỡng chế mà người có thẩm quyền phải tuân thủ Điều 71 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) quy định:

“1 Khấu trừ tiền trong tài khoản; thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của

Như vậy, người có thẩm quyền thi hành án chỉ có thể áp dụng sáu biện pháp cưỡng chế quy định tại Điều 71 Luật thi hành án dân sự

Thứ hai, chỉ áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự khi hết

thời gian tự nguyện thi hành, trừ trường hợp được áp dụng cưỡng chế ngay

Hết thời hạn quy định tại Khoản 1 Điều 45 của Luật thi hành án dân sự năm

2008 (được sửa đổi bổ sung năm 2014), người phải thi hành án có điều kiện mà không tự nguyện thi hành án thì bị cưỡng chế Tuy nhiên, để đảm bảo công tác thi hành án thật sự hiệu quả, với mục đích ngăn chặn những hành vi tẩu tán tài sản, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ thi hành án của đương sự trong thời gian tự nguyện thi hành án thì chủ thể có thẩm quyền vẫn được áp dụng quy định tại Chương IV Luật thi hành án dân sự

Thứ ba, không được cưỡng chế thi hành án trong thời gian mà pháp luật quy

định không được cưỡng chế thi hành án

Pháp luật quy định không tổ chức cưỡng chế thi hành án trong thời gian từ

22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau, các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật

và các trường hợp đặc biệt như 15 ngày trước và sau tết nguyên đán, các ngày truyền thống của các đối tượng chính sách Quy định này xuất phát từ mục đích nhân đạo đối với người phải thi hành án

Thứ tư, chủ thể có thẩm quyền có thể áp dụng một hoặc nhiều biện pháp

cưỡng chế thi hành án dân sự Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế phải tương ứng với nghĩa vụ của người phải thi hành án và chi phí hợp lý về thi hành án

Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự phải tương ứng với nghĩa vụ của người phải thi hành án và các chi phí cần thiết Trường hợp người phải thi hành án chỉ có một tài sản duy nhất lớn hơn nhiều so với nghĩa vụ phải thi hành

án mà tài sản đó không thể phân chia được hoặc việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản thì người có thẩm quyền thi hành án vẫn có quyền áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế để thi hành án

Không được kê biên những tài sản mà pháp luật quy định không được kê biên Tài sản không được kê biên gồm:

- Tài sản bị cấm lưu thông theo quy định của pháp luật; tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng; tài sản do ngân sách nhà nước cấp cho cơ quan,

tổ chức

- Trường hợp tài sản của người phải thi hành án là cá nhân: Số lương thực đáp ứng nhu cầu cần thiết của người phải thi hành án và gia đình trong thời gian chưa có thu nhập, thu hoạch mới; Số thuốc cần dùng để phòng, chữa bệnh của người phải thi hành án và gia đình; Vật dụng cần thiết của người tàn tật, vật dụng dùng để chăm sóc người ốm; Đồ dùng thờ cúng thông thường theo tập quán ở địa phương; Công cụ lao động cần thiết, có giá trị không lớn được dùng làm phương tiện sinh sống chủ yếu hoặc duy nhất của người phải thi hành án và gia đình; Đồ dùng sinh hoạt cần thiết cho người phải thi hành án và gia đình

- Trường hợp tài sản của người phải thi hành án là doanh nghiệp, hợp tác xã,

cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; số thuốc phục vụ việc phòng, chữa bệnh cho người lao động; lương thực, thực phẩm, dụng cụ và tài sản khác phục vụ bữa ăn cho người lao động; Nhà trẻ, trường học, cơ sở y tế và thiết bị, phương tiện, tài sản khác thuộc các cơ sở này, nếu không phải là tài sản để kinh doanh; Trang thiết bị, phương tiện, công cụ bảo đảm an toàn lao động, phòng, chống cháy nổ, phòng, chống ô nhiễm môi trường

- Nhà ở duy nhất của cá nhân và gia đình người bị cưỡng chế có diện tích tối thiểu theo quy định của pháp luật về cư trú, tài sản đang được cầm cố, thế chấp hợp pháp

Biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự chỉ do người có thẩm quyền thi hành

án thực hiện Nhưng không phải thực hiện một cách tùy tiện, theo ý kiến chủ quan của họ mà phải dựa trên những căn cứ, trình tự, thủ tục pháp luật quy định Trong những trường hợp khác nhau việc áp dụng biện pháp cưỡng chế là khác nhau Do

đó, hiệu quả của việc thi hành án phụ thuộc rất nhiều vào các biện pháp cưỡng chế được áp dụng

2 Lê Thanh Tình (2016), Kê biên, xử lý tài sản trong thi hành án kinh doanh thương mại qua thực tiễn tỉnh Thái Bình, Luận văn thạc sĩ luật học, Học viện khoa học xã hội

Nhưng đối với án kinh doanh thương mại là loại án có nghĩa vụ thanh toán chính là tiền, nên việc cưỡng chế thi hành án được áp dụng theo các biện pháp đó là: i) Khấu trừ tiền trong tài khoản; thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của người phải thi hành án; ii) Trừ vào thu nhập của người phải thi hành án; iii) Kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án, kể cả tài sản đang do người thứ ba giữ; iv) Khai thác tài sản của người phải thi hành án

1.2.3 Căn cứ cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Theo Điều 70 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi bổ sung năm 2014), căn cứ tổ chức cưỡng chế thi hành gồm có: Bản án, quyết định; quyết định thi hành án; quyết định cưỡng chế thi hành án, trừ trường hợp bản án, quyết định đã tuyên kê biên, phong tỏa tài sản, tài khoản và trường hợp thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án

Trên cơ sở pháp lý đã có, Chấp hành viên cần phải tuân thủ đúng và đầy đủ những quy định của pháp luật để áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án Nhưng

để có thể tổ chức được việc cưỡng chế thi hành án, Chấp hành viên phải thực hiện những trình tự, thủ tục theo quy định

1.2.4 Các biện pháp cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Thứ nhất, khấu trừ tiền trong tài khoản, thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của

người phải thi hành án

Biện pháp khấu trừ tiền trong tài khoản, thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của người phải thi hành án là một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền theo bản án, quyết định mà người phải thi hành đang có tiền trong tài khoản hoặc đang sở hữu giấy tờ có giá Nếu người phải thi hành án phải thi hành nghĩa vụ trả tiền, mà họ đang giữ tiền, giấy tờ có giá hoặc gửi tại kho bạc, tổ chức tín dụng thì biện pháp cưỡng chế này sẽ là biện pháp cưỡng chế hoàn toàn độc lập với các biện pháp cưỡng chế thi hành án khác Việc lựa chọn biện pháp cưỡng chế nào do Chấp hành viên quyết định nhưng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền trong tài khoản, thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của người phải thi hành án là những biện pháp đầu tiên mà Chấp hành viên phải cân nhắc để lựa chọn Chỉ khi nào không đủ điều kiện để áp dụng biện pháp cưỡng chế này thì Chấp hành viên mới lựa chọn các biện pháp cưỡng chế khác

Biện pháp khấu trừ tiền trong tài khoản, thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá của người phải thi hành án được quy định tại các Điều 71, Điều 76 và từ Điều 79 đến Điều 83 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi bổ sung năm 2014)

Đối tượng của biện pháp này là tiền và giấy tờ có giá Tiền bị cưỡng chế có thể là tiền trong tài khoản Ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc tiền mà chính họ đang giữ, thu nhập từ hoạt động kinh doanh hàng ngày và tiền do người thứ ba đang giữ

Nhìn chung những quy định này hầu như đã khắc phục được những hạn chế của pháp lệnh thi hành án dân sự 2004 về vấn đề khấu trừ, thu hồi xử lý tiền giấy tờ

có giá của người phải thi hành án Tuy nhiên còn một số điểm mà pháp luật quy định chưa được phù hợp Ví dụ: Nếu người phải thi hành án có tài khoản tại Ngân hàng nhưng nguồn lợi thu được từ việc gửi tài sản đó là nguồn sống duy nhất của họ

và gia đình, ngoài ra họ không có tài sản nào khác mà người có thẩm quyền thi hành

án khấu trừ hết nghĩa vụ thi hành án và chi phí cưỡng chế thì người phải thi hành án không đảm bảo được cuộc sống

Như vậy, để phù hợp với truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta thì pháp luật thi hành án dân sự phải quy định theo hướng người có thẩm quyền thi hành án không được khấu trừ hết số tiền trong tài khoản của người phải thi hành án để thực hiện nghĩa vụ mà nguồn lợi thu được từ việc gửi tài sản đó là nguồn sống duy nhất của người phải thi hành án và gia đình họ

Thứ hai, trừ vào thu nhập của người phải thi hành án

Biện pháp trừ vào thu nhập của người phải thi hành án là một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền theo bản án, quyết định Người phải thi hành án có thu nhập thực tế và không tự nguyện thi hành

Biện pháp trừ vào thu nhập được quy định tại Điều 78 Luật thi hành dân sự Giống với đối tượng của biện pháp khấu trừ tiền trong tài khoản, đối tượng của biện pháp này cũng là tiền, nhưng thu nhập theo quy định của biện pháp cưỡng chế biện pháp trừ vào thu nhập khác với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của biện pháp khấu trừ tiền trong tài khoản, thu hồi, xử lý tiền, giấy tờ có giá Theo quy định của pháp luật, tiền bị cưỡng chế là thu nhập của người phải thi hành án gồm: tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp mất sức lao động và thu nhập hợp pháp khác

Việc trừ vào thu nhập của người phải thi hành án được thực hiện theo thỏa thuận của đương sự; bản án, quyết định ấn định trừ vào thu nhập của người phải thi hành; thi hành án cấp dưỡng, thi hành án theo định kỳ, khoản tiền phải thi hành không lớn hoặc tài sản khác của người phải thi hành án không đủ để thi hành án

Mức trừ cao nhất được trừ vào tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp mất sức lao động là 30% tổng số tiền được nhận hàng tháng, trừ trường hợp đương sự có thỏa thuận khác Đối với thu nhập khác thì mức khấu trừ căn cứ vào thu nhập thực tế của người phải thi hành án, nhưng phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người đó và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật Đối với lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính thì mức đối với tiền lương, bảo hiểm xã

hội tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 30% tổng số tiền lương, bảo hiểm xã hội được hưởng Đối với những khoản thu nhập khác, tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 50% tổng số thu nhập

Cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động, Bảo hiểm xã hội nơi người phải thi hành án nhận tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp và các thu nhập hợp pháp khác có trách nhiệm thực hiện quyết định trừ vào thu nhập Nhưng một số

cơ quan, đơn vị không phối hợp để thực hiện việc khấu trừ vì họ cho rằng ngành cấp trên trực tiếp của họ không quy định buộc phải thực hiện và chưa có quy định phối hợp bằng văn bản giữa hai cơ quan với nhau

Thứ ba, kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án, kể cả tài sản đang

do người thứ ba giữ

Biện pháp kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án là một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền theo bản án, quyết định Người phải thi hành án chỉ có tài sản và không tự nguyện thi hành án

Biện pháp kê biên, xử lý tài sản của người thi hành án được quy định tại các Điều 74, Điều 75, Điều 84, Điều 89 đến Điều 98 và Điều 111 Luật thi hành án dân

sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014) Theo đó, đối tượng của biện pháp này là tài sản bao gồm: tài sản là vật, vốn góp, nhà ở, tài sản gắn liền với đất, phương tiện giao thông, hoa lợi, quyền sở hữu trí tuệ và quyền sử dụng đất

Theo Điều 163 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản Từ đó có thể thấy, hai đối tượng là tiền và giấy

tờ có giá không được pháp luật thi hành án quy định được kê biên, xử lý Như vậy

có thể hiểu tài sản bị kê biên không bao gồm tiền, giấy tờ có giá

Những tài sản của người thi hành án không được kê biên: i) Tài sản bị cấm lưu thông theo quy định của pháp luật; tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, tài sản do ngân sách nhà nước cấp cho cơ quan, tổ chức; ii) Số lương thực đáp ứng nhu cầu cần thiết yếu của người phải thi hành án và gia đình trong thời gian chưa có thu nhập, thu hoạch mới; iii) Số thuốc cần dùng để phòng, chữa bệnh

của người phải thi hành án và gia đình; iv) Công cụ lao động cần thiết, có giá trị không lớn được dùng làm phương tiện sinh sống chủ yếu hoặc duy nhất của người phải thi hành án và gia đình; v) Đồ dùng sinh hoạt cần thiết cho người phải thi hành

án và gia đình

Khi tiến hành kê biên tài sản của người phải thi hành án, người có thẩm quyền thi hành án phải phân biệt tài sản thuộc sở hữu chung hoặc đang có tranh chấp hay không

Theo quy định tại Điều 91 Luật thi hành án dân sự và Điều 23 Nghị định 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ, khi Chấp hành viên xác minh tài sản của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ, trong trường hợp: Tài sản của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ đã được xác định bằng bản án, quyết định của Tòa án, khi Chấp hành viên xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án mà phát hiện tổ chức, cá nhân đang phải trả tiền, tài sản cho người phải thi hành án mà khoản tiền, tài sản đó đã được xác định bằng bản án, quyết định của Tòa án đang có hiệu lực pháp luật thì Chấp hành viên áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án cần thiết đối với tổ chức, cá nhân đó để thu tiền, tài sản thi hành án Chi phí cưỡng chế thi hành án trong trường hợp này do tổ chức, cá nhân bị cưỡng chế thi hành án chịu Tuy nhiên, xử lý tài sản đã được xác định bằng bản án, quyết định của Tòa án Nhà nước luôn khuyến khích các đương sự thỏa thuận tự thi hành án cho nhau hoặc yêu cầu Thừa phát lại tổ chức thi hành án Do đó Chấp hành viên cần xác định, làm rõ đối với các trường hợp đã thi hành án không thông qua cơ quan thi hành án để tránh tình trạng buộc một người phải thi hành án hai lần cho một nghĩa vụ Trường hợp tài sản của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ xác định không bằng bản án, quyết định của Tòa án, thì để có cơ

sở kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ, Chấp hành viên phải làm rõ tài sản đó là tài sản gì và tài sản đó là của người phải thi hành

án (ví dụ, tài sản đó được cơ quan nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc công nhận là của người phải thi hành án); Người thứ ba đang giữ thông qua thỏa thuận, hợp đồng, ủy quyền hợp pháp của người phải thi hành án đối với người thứ ba

Đối với trường hợp tài sản là tiền thì Chấp hành viên phải xác định chính xác

số tiền là bao nhiêu để làm cơ sở yêu cầu người thứ ba thực hiện, Chấp hành viên chỉ được yêu cầu họ giao nộp tài sản có giá trị bằng nghĩa vụ thi hành án cộng với chi phí cưỡng chế (nếu có) Trường hợp Chấp hành viên đã ra quyết định cưỡng chế thu tiền của người thứ ba trong đó đã xác định số tiền cụ thể thì chỉ được yêu cầu người thứ ba chuyển đúng số tiền đã nêu trong quyết định

- Trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung: tại Điều 74 Luật thi hành án dân sự quy định trước khi cưỡng chế đối với tài sản thuộc sở hữu chung của người phải thi hành án với người khác, kể cả quyền sử dụng đất, người có thẩm quyền thi hành án phải thông báo cho chủ sở hữu chung biết việc cưỡng chế để họ thực hiện quyền khởi kiện tại Tòa án để xác định phần sở hữu của mình Trong thời hạn 30 ngày, kể

từ ngày nhận được thông báo, nếu chủ sở hữu chung không khởi kiện thì người được thi hành án hoặc người có thẩm quyền thi hành án có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần sở hữu của người phải thi hành án trong khối tài sản chung để bảo đảm thi hành án Đối với tài sản thuộc sở hữu chung của vợ, chồng thì người có thẩm quyền thi hành án xác định phần sở hữu của vợ, chồng theo quy định của pháp luật về hôn nhân gia đình và thông báo cho vợ, chồng biết Trường hợp vợ hoặc chồng không đồng ý thì có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày phần sở hữu được người có thầm quyền thi hành

án xác định Hết thời hạn trên, đương sự không khởi kiện thì người có thẩm quyền thi hành án tiến hành xử lý tài sản và thanh toán lại cho vợ hoặc chồng của người phải thi hành án giá trị phần tài sản thuộc quyền sở hữu của họ

- Trường hợp xử lý tài sản đang có tranh chấp: Người có thẩm quyền thi hành án tiến hành cưỡng chế và yêu cầu đương sự, người có tranh chấp khởi kiện tại Tòa án hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết Người có thẩm quyền thi hành án xử lý tài sản đã kê biên theo quyết định của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày người có thẩm quyền thi hành án yêu cầu mà đương sự, người có tranh chấp không khởi kiện tại Tòa án hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì tài sản được xử lý để thi hành án theo quy định của luật này

Sau khi đã xác định được, phần sở hữu của các chủ sở hữu chung được xử lý như sau: Đối với tài sản chung có thể chia được thì người có thẩm quyền thi hành

án áp dụng biện pháp cưỡng chế phần tài sản tương ứng với phần sở hữu của người phải thi hành án Đối với tài sản chung không thể chia được hoặc nếu việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản thì người có thẩm quyền thi hành án có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với toàn bộ tài sản và thanh toán lại cho chủ sở hữu chung còn lại giá trị phần tài sản thuộc quyền sở hữu của họ

- Trường hợp người phải thi hành án là doanh nghiệp thì Chấp hành viên thực hiện xử lý tài sản theo quy định tại khoản 5 Điều 24 Nghị định số 62/2015/NĐ-

CP Tuy nhiên, trường hợp bản án, quyết định của Tòa án tuyên xử lý tài sản thế chấp để đảm bảo việc thi hành án thì Chấp hành viên phải thực hiện việc xử lý tài sản thế chấp trước, nếu không đủ mới xử lý tài sản khác (như thực thiện khấu trừ tài khoản, xử lý vàng, bạc, đá quý, kim khí quý khác, giấy tờ có giá của doanh nghiệp đang do doanh nghiệp quản lý hoặc đang do người thứ ba giữ, trừ trường hợp các đương sự có thỏa thuận khác) Đối với trường hợp người phải thi hành án góp vốn vào doanh nghiệp thì Chấp hành viên chỉ thực hiện kê biên, xử lý phần vốn góp của người phải thi hành án vào doanh nghiệp, nếu người phải thi hành án đã hoàn thành việc góp vốn bằng tài sản (bao gồm: tiền Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, giá trị quyền sử dụng đất, giá trị quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, các tài sản khác có thể định giá được bằng Đồng Việt Nam) vào doanh nghiệp theo quy định của pháp luật thì tài sản đó thuộc quyền sở hữu của danh nghiệp Chấp hành viên không thực hiện việc kê biên tài sản cụ thể nào (ôtô,

xe máy, quyền sử dụng đất của doanh nghiệp) mà thực hiện việc kê biên, xử lý phần vốn góp của người phải thi hành án (ví dụ, anh A có 30 % vốn góp trong doanh nghiệp) Người mua trúng đấu giá sẽ được sở hữu và hưởng các quyền lợi tại doanh nghiệp tương ứng với phần vốn góp mà họ đã mua tại doanh nghiệp chứ không được sở hữu một tài sản cụ thể nào

Thứ tư, khai thác tài sản của người phải thi hành án

Biện pháp khai thác tài sản của người phải thi hành án là một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền theo bản án, quyết định mà tài sản của

người phải thi hành án có giá trị quá lớn so với nghĩa vụ phải thi hành và tài sản của người phải thi hành án có thể khai thác để thi hành án và không tự nguyện thi hành

Biện pháp khai thác tài sản của người phải thi hành án được quy định tại Điều 107 Luật thi hành án dân sự Theo đó đối tượng của biện pháp cưỡng chế này

là tài sản có thể khai thác được

Người có thẩm quyền thi hành án cưỡng chế khai thác tài sản của người phải thi hành án trong các trường hợp; Tài sản của người phải thi hành án có giá trị quá lớn so với nghĩa vụ phải thi hành và tài sản đó có thể khai thác để thi hành án; người được thi hành án đồng ý cưỡng chế khai thác tài sản để thi hành án nếu việc khai thác tài sản không hiệu quả hoặc làm cản trở đến việc thi hành án; người phải thi hành án, người khai thác tài sản thực hiện không đúng yêu cầu của người có thẩm quyền thi hành án về việc khai thác tài sản; người phải thi hành án đã thực hiện xong nghĩa vụ thi hành án và các chi phí về thi hành án; có quyết định đình chỉ thi hành án

Trường hợp việc cưỡng chế khai thác tài sản chấm dứt do việc khai thác tài sản không hiệu quả hoăc làm cản trở đến việc thi hành án hoặc người phải thi hành

án, người khai thác tài sản thực hiện không đúng yêu cầu của Chấp hành viên về việc khai thác tài sản, thì Chấp hành viên tiếp tục kê biên và xử lý tài sản đó để thi hành án Trường hợp việc cưỡng chế khai thác tài sản chấm dứt do người phải thi hành án đã thực hiện xong nghĩa vụ thi hành án và các chi phí về thi hành án hoặc

có quyết định đình chỉ thi hành án thì trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định, Chấp hành viên ra quyết định giải tỏa việc cưỡng chế khai thác tài sản

và trả lại tài sản cho người phải thi hành án

1.2.5 Trình tự, thủ tục áp dụng cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại

Biện pháp cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án chây ỳ chống đối, trốn tránh nghĩa vụ thi hành án bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền Tuy nhiên, do ảnh hưởng lớn đến quan hệ xã hội của người phải thi hành án nên việc áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại phải thực hiện theo một trình tự thủ tục chặt chẽ

Trước khi được áp dụng biện pháp cưỡng chế thì phải trải qua các thủ tục chung của công tác thi hành án Trong phạm vi đề tài tác giả chỉ nêu những bước của một vụ cưỡng chế

này thuộc về Chấp hành viên được phân công tổ chức vụ việc (theo quy định tại khoản 5 Điều 20 Luật thi hành án dân sự)

Điều 46 Luật thi hành án dân sự thì hết thời gian tự nguyện thi hành án (hoặc chưa hết thời hạn nhưng thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 45 luật thi hành án dân sự) và xác định được người phải thi hành án có tài sản được kê biên theo quy định của pháp luật để thì hành nghĩa vụ về tiền

hành án được xác định là có điều kiện thi hành án khi người đó có tài sản để thi hành án Để xác định thế nào là có tài sản để thi hành Chấp hành viên cần căn cứ vào các quy định của Bộ luật dân sự 2015 và các văn bản pháp luật khác có liên quan (như Điều 105, 107 và Điều 115 Bộ luật dân sự 2015; khoản 8 Điều 6 Luật ngân hàng nhà nước Việt Nam năm 2010; khoản 1 Điều 3 Thông tư 04/2016/TT-NHNN; khoản 1 Điều 2 Thông tư 01/2012/TT-NHNN và khoản 1 Điều 1 Nghị định

số 11/2012/NĐ-CP ngày 22/12/2012 sửa đổi Nghị định số 163 về đăng ký giao dịch bảo đảm)

hành quyết định pháp luật tương tự, Chấp hành viên phải lựa chọn tài sản để kê biên (trừ trường hợp bản án, quyết định của Tòa án đã tuyên kê biên tài sản cụ thể hoặc ghi nhận việc xử lý tài sản thế chấp để đảm bảo việc thi hành án) Việc lựa chọn tài sản kê biên là căn cứ để Chấp hành viên áp dụng các quy định pháp luật tương ứng đối với tài sản đó (ví dụ, trường hợp lựa chọn kê biên quyền sử dụng đất thì việc áp dụng các quy định pháp luật chung về cưỡng chế, Chấp hành viên phải áp dụng quy định tại Điều 89 và các Điều tại Mục 8 Chương IV của Luật thi hành án dân sự;

trường hợp kê biên nhà ở thì phải áp dụng quy định Điệu 95 Luật thi hành án dân sự) Trong trường hợp cưỡng chế kê biên tài sản của doanh nghiệp, theo quy định

tại khoản 5 Điều 24 Nghị định 62/2015/NĐ-CP " Cơ quan thi hành án dân sự chỉ kê

đang do người thứ ba giữ mà vẫn không đủ để thi hành án, trừ trường hợp bản án,

nghĩa vụ thi hành án của doanh nghiệp thì Chấp hành viên phải lựa chọn việc xử lý tiền và các loại tài sản có giá trị như tiền trước khi xử lý các tài sản khác (nhà xưởng, máy móc, thiết bị ) của doanh nghiệp

cho Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự Theo quy định của Luật thi hành án dân

sự thì Chấp hành viên là người quyết định việc tổ chức thi hành án nói chung và việc áp dụng cưỡng chế kê biên tài sản nói riêng Tuy nhiên, theo quy trình tổ chức thi hành án trong nội bộ cơ quan thi hành án, trước khi áp dụng các biện pháp cưỡng chế (đặc biệt là biện pháp kê biên tài sản), Chấp hành viên phải báo cáo để Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự biết và chỉ đạo việc cưỡng chế Pháp luật về thi hành án không quy định cụ thể là sau bao nhiêu ngày kể từ ngày có kết quả xác minh điều kiện thi hành án thì Chấp hành viên phải ra quyết định cưỡng chế kê biên biên tài sản Tuy nhiên, quyết định cưỡng chế kê biên tài sản là căn cứ để xác định thứ tự ưu tiên thanh toán trong trường hợp người phải thi hành án có nhiều nghĩa vụ phải thi hành Mặt khác, việc chậm ra quyết định cưỡng chế có thể dẫn đến trường hợp người phải thi hành án tẩu tán, hủy hoại tài sản gây khó khăn cho việc tổ chức thi hành án sau này Do đó, ngay sau khi có kết quả xác minh cho thấy người phải thi hành án có điều kiện thi hành nhưng không tự nguyện thi hành án thì Chấp hành viên phải báo cáo, đề xuất hướng xử lý tài sản cho Thủ trưởng cơ quan thi hành án

45 Luật thi hành án dân sự thì “hết thời hạn quy định tại Khoản 1 Điều 45 của luật

quyền thi hành án ra quyết định cưỡng chế trừ trường hợp bản án, quyết định đã tuyên kê biên, phong tỏa tài sản, tài khoản

Xây d ựng kế hoạch cưỡng chế kê biên: Theo Điều 72 Luật thi hành án dân sự

thì trước khi tiến hành cưỡng chế thi hành án dân sự, người có thẩm quyền thi hành

án phải lập kế hoạch cưỡng chế, trừ trường hợp phải cưỡng chế ngay Kế hoạch cưỡng chế bao gồm: Biện pháp cưỡng chế cần áp dụng; Thời gian, địa điểm cưỡng chế; Phương án tiến hành cưỡng chế; Yêu cầu về lực lượng tham gia và bảo vệ cưỡng chế; Dự trù chi phí cưỡng chế

Kế hoạch cưỡng chế gửi cho Viện kiểm sát, cơ quan Công an cùng cấp, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tổ chức cưỡng chế hoặc cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc cưỡng chế thi hành án Trong trường hợp cần thiết, thủ trưởng cơ quan thi hành

án dân sự cấp tỉnh và cấp huyện báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp ít nhất

là 5 ngày làm việc trước khi tổ chức cưỡng chế thi hành án các vụ án lớn, phức tạp,

có ảnh hưởng về an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa bàn

Trước khi ban hành kế hoạch cưỡng chế ít nhất 10 ngày, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải cung cấp thông tin, trao đổi ý kiến với cơ quan Công an cùng cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan về các nội dung yêu cầu cụ thể của

vụ việc cưỡng chế có huy động lực lượng tham gia bảo vệ Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông tin trao đổi ý kiến, Thủ trưởng cơ quan Công

an phải trả lời về các nội dung đề nghị phối hợp bảo vệ cưỡng chế của cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp Trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày thống nhất ý kiến với cơ quan Công an cùng cấp, Chấp hành viên phải dự thảo xong kế hoạch cưỡng chế trình thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự để tổ chức cuộc họp thống nhất ý kiến, cuộc họp đóng góp ý kiến phải được tổ chức ít nhất 10 ngày, kể từ thời điểm cưỡng chế đã được ấn định

thông báo về việc cưỡng chế kê biên tài sản để thi hành án cho đương sự Theo quy định tại Điều 39 của Luật thi hành án dân sự về thông báo thi hành án việc kê biên tài sản phải được gửi đến cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc kê biên theo quy định trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra văn bản, trừ trường hợp cần ngăn chặn đương sự tẩu tán tài sản, hủy hoại tài sản, trốn tranh việc thi hành án Ngoài ra, Chấp hành viên phải thực hiện việc thông báo trước ít nhất 03

ngày làm việc về thời gian, địa điểm, tài sản kê biên cho đại diện chính quyền cấp

xã, tổ dân phố nơi tổ chức cưỡng chế

sản đạt kết tốt thì công tác chuẩn bị cho việc kê biên cũng rất quan trọng, công tác chuẩn bị càng kỹ lưỡng, chi tiết thì hiệu quả càng cao

nhiều cơ quan hỗ trợ, tuy nhiên Chấp hành viên là người chịu trách nhiệm chính

sản hoặc đối tượng cần cưỡng chế Trước khi thực hiện việc cưỡng chế theo kế hoạch và quyết định cưỡng chế đã ấn đinh, người có thẩm quyền thi hành án chủ trì phổ biến toàn bộ kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị từng người, nêu các tình huống có thể sảy ra và biện pháp xử lý các tình huống đó

Chuẩn bị đầy đủ các biên bản, văn bản cần sử dụng trước khi tiến hành cưỡng chế, chuẩn bị đầy đủ các phương tiện, điều kiện liên quan đã dự kiến phục vụ tốt cho việc cưỡng chế

Người có thẩm quyền thi hành án chủ trì điều hành toàn bộ quá trình cưỡng chế, kịp thời xử lý mọi tình huống đã dự kiến trong kế hoạch và tình huống phát sinh diễn ra trong quá trình cưỡng chế cho đến khi kết thúc việc cưỡng chế

Chấp hành viên lựa chon các hình thức bảo quản tài sản đã kê biên theo quy định tại Điều 58 Luật thi hành án dân sự Khi lựa chọn hình thức giao bảo quản tài sản Chấp hành viên cần cân nhắc đến việc thẩm định giá, xử lý tài sản đã kê biên Khi giao tài sản cho người phải thi hành án hoặc người thân thích của họ bảo quản Chấp hành viên cũng cần thông báo cho người nhận bảo quản biết trách nhiệm của họ trong việc bảo quản tài sản và việc họ phải có trách nhiệm để tổ chức thẩm định giá, người đăng ký mua tài sản được xem tài sản Trường hợp nếu họ có hành vi vi phạm trong bảo quản thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà có thể bị xử lý hành chính, xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi

thường (theo quy định tại khoản 7 Điều 162, Điều 310 Bộ luật hình sự về tội vi phạm việc niêm phong, kê biên tài sản )

* Công tác phối hợp trong cưỡng chế thi hành án dân sự quy định tại thông

tư liên tịch số 03/2012/TTLT-BTP-BCA ngày 30/03/2012 của Bộ tư pháp, Bộ công

an về việc quy định cụ thể phối hợp bảo vệ cưỡng chế trong cơ quan thi hành án dân

sự

định của pháp luật Thực hiện đúng các chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan đã được pháp luật quy định, không làm ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn của mỗi ngành Bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của nhân dân và những người tham gia cưỡng chế

án dân sự phải cung cấp thông tin, trao đổi ý kiến với cơ quan Công an cùng cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan về các nội dung, yêu cầu cụ thể của vụ việc cưỡng chế có huy động lực lượng tham gia bảo vệ, bao gồm: Tên và địa chỉ của người bị cưỡng chế; Dự kiến thời gian, địa điểm tiến hành cưỡng chế, biện pháp cưỡng chế cần áp dụng; Tóm tắt nội dung vụ việc cần cưỡng chế; Tính chất phức tạp của vụ việc (đặc điểm địa bàn, tình hình an ninh, trật tự tại địa phương, diễn biến tâm lý, thái độ, khả năng chống đối của đương sự); Yêu cầu cụ thể của cơ quan thi hành án dân sự về các nội dung cần phối hợp; Dự kiến số lượng người cần tham gia bảo vệ cưỡng chế; Các trang thiết bị, công cụ, phương tiện cần thiết để phục vụ cho việc bảo vệ cưỡng chế và dự trù kinh phí chi cho việc bảo vệ cưỡng chế Trong thời hạn

03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông tin, trao đổi ý kiến, thủ trưởng cơ quan Công an phải trả lời về các nội dung đề nghị phối hợp bảo vệ cưỡng chế của

cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp

Trường hợp cơ quan Công an cùng cấp có ý kiến khác về yêu cầu phối hợp bảo vệ cưỡng chế thì ngay sau khi nhận được ý kiến, thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự tổ chức cuộc họp với đại diện cơ quan Công an cùng cấp để trao đổi, thống nhất biện pháp giải quyết

3 Tổng cục thi hành án dân sự (2017), Tài liệu tập huấn nghiệp vụ thi hành án dân sự

Kể từ ngày thống nhất ý kiến với cơ quan Công an cùng cấp, Chấp hành viên phải dự thảo xong kế hoạch cưỡng chế trình thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự Trên cơ sở dự thảo kế hoạch cưỡng chế đó, thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự tổ chức cuộc họp với sự tham gia của cơ quan Công an cùng cấp, các cơ quan, tổ chức

có liên quan để tham khảo ý kiến

Sau ngày tổ chức cuộc họp đóng góp ý kiến vào dự thảo kế hoạch cưỡng chế, Chấp hành viên phải hoàn chỉnh, trình thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự xem xét, phê duyệt Kế hoạch cưỡng chế bao gồm các nội dung được quy định tại khoản

2 Điều 72 Luật Thi hành án dân sự

Kế hoạch cưỡng chế được gửi ngay cho cơ quan Công an cùng cấp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định tại khoản 3 Điều 72 Luật Thi hành án dân sự

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được kế hoạch cưỡng chế của cơ quan Thi hành án dân sự cùng cấp, cơ quan Công an phải xây dựng kế hoạch

và lập phương án bảo vệ cưỡng chế Kế hoạch và phương án bảo vệ cưỡng chế bao gồm các nội dung sau: Nội dung kế hoạch; Mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ của công tác cưỡng chế, bảo đảm an ninh, trật tự an toàn cho việc cưỡng chế; tình hình có liên quan đến hoạt động bảo vệ cưỡng chế

Giao nhiệm vụ cụ thể cho người chỉ huy chung, người chỉ huy từng lực lượng; phân công trách nhiệm cho từng đơn vị chức năng trong việc chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vũ khí, công cụ hỗ trợ và các phương tiện nghiệp vụ cần thiết khác để phục vụ cho việc bảo vệ cưỡng chế Đối với những vụ việc cưỡng chế được đánh giá có khả năng xảy ra nhiều diễn biến phức tạp thì phải có lực lượng dự phòng và tăng cường thêm các phương tiện như: phương tiện phòng cháy, chữa cháy, thiết bị dò mìn, xe chở đối tượng vi phạm pháp luật, khóa tay

Nội dung phương án: Nêu khái quát nhiệm vụ và đặc điểm tình hình có liên quan, thời gian, địa điểm thực hiện nhiệm vụ; Dự kiến các tình huống có thể xảy ra, trong đó đặc biệt lưu ý đến tình huống chống đối, gây hậu quả cháy, nổ, gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của tổ chức, công dân, cán bộ, chiến sỹ tham

gia cưỡng chế và phương án giải quyết các tình huống đó (nêu rõ nhiệm vụ của người chỉ huy, trách nhiệm của cán bộ, chiến sỹ trong từng tình huống cụ thể); Quy ước phối hợp giữa các lực lượng và quy ước thông tin liên lạc; Phương án bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự phải được thể hiện bằng văn bản, có sơ đồ kèm theo

Việc xây dựng nội dung kế hoạch và phương án bảo vệ cưỡng chế phải được trao đổi, thống nhất giữa cơ quan Công an với cơ quan Thi hành án dân sự trước khi trình người có thẩm quyền của cơ quan Công an phê duyệt

Kế hoạch và phương án bảo vệ cưỡng chế đã được phê duyệt phải được gửi ngay cho cơ quan Thi hành án dân sự cùng cấp để kịp thời triển khai thực hiện Phối hợp triển khai kế hoạch cưỡng chế, kế hoạch và phương án bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự:

Trong trường hợp cần có sự phối hợp của nhiều lực lượng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn, thì thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự

đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp chỉ đạo các cơ quan, tổ chức, cá nhân

đó có trách nhiệm phối hợp với lực lượng Công an để tham gia bảo vệ cưỡng chế thi hành án Trước thời điểm cưỡng chế 01 ngày làm việc, cơ quan Thi hành án dân sự phải tổ chức cuộc họp với cơ quan Công an cùng cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan để bàn biện pháp triển khai kế hoạch cưỡng chế, kế hoạch và phương án bảo vệ cưỡng chế Cơ quan Công an, các cơ quan, tổ chức có liên quan có trách nhiệm tham dự cuộc họp đầy đủ, đúng thành phần theo giấy mời của cơ quan Thi hành án dân sự

Cơ quan Thi hành án dân sự có trách nhiệm cung cấp các thông tin về nội dung vụ việc, quá trình tổ chức thi hành, bảo đảm kinh phí cho việc cưỡng chế và bảo vệ cưỡng chế theo đúng quy định

Tại buổi cưỡng chế, việc phối hợp được thực hiện như sau: Lực lượng cảnh sát được phân công bảo vệ cưỡng chế thi hành án phải có mặt từ khi bắt đầu đến khi kết thúc vụ việc cưỡng chế để duy trì trật tự và bảo đảm an toàn trong suốt quá trình diễn ra cưỡng chế Các lực lượng chức năng thuộc cơ quan Công an và các lực lượng khác được giao nhiệm vụ phối hợp bảo vệ cưỡng chế phải tuân thủ mệnh lệnh

và điều hành trực tiếp của người chỉ huy thuộc lực lượng Cảnh sát thi hành án hình

sự và hỗ trợ tư pháp Lực lượng tham gia bảo vệ cưỡng chế trong phạm vi chức

năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu hợp pháp của người chủ trì, điều hành việc cưỡng chế

Phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc cưỡng chế thi hành án dân sự:

Cơ quan Thi hành án dân sự đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tiến hành cưỡng chế cử đại diện tham gia cưỡng chế thi hành án, huy động lực lượng tại chỗ phối hợp với cơ quan Công an để tham gia bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự

Phối hợp giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình bảo vệ cưỡng chế:

Trong quá trình diễn ra cưỡng chế, chỉ huy lực lượng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp phải thông báo kịp thời cho người chủ trì, điều hành buổi cưỡng chế biết những diễn biến phức tạp về an ninh, trật tự có liên quan đến công tác cưỡng chế thi hành án dân sự để có biện pháp xử lý Khi có vụ việc xảy ra thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nào thì cơ quan đó chủ trì xử lý, các cơ quan khác trong phạm vi chức nãng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm phối hợp Trường hợp vụ việc xảy ra thuộc thẩm quyền giải quyết của nhiều ngành thì đơn vị nào phát hiện đầu tiên có trách nhiệm giải quyết vụ việc theo thẩm quyền, sau đó chuyển giao cho cơ quan có thẩm quyền chính giải quyết Nếu vụ việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của các lực lượng đang làm nhiệm vụ cưỡng chế thì phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định Trường hợp có căn cứ cho rằng vụ việc

có khả năng diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà lực lượng tiến hành cưỡng chế chưa có biện pháp khắc phục, giải quyết thì

cơ quan Công an có thể đề nghị người chủ trì thực hiện việc cưỡng chế xem xét, quyết định tạm dừng việc cưỡng chế thi hành án

Chi phí bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự: Chi phí cho việc bảo vệ cưỡng chế thi hành án dân sự được thực hiện theo quy định của Thông tư 200/2016/TT-BTC của Bộ tài chính

Kết luận Chương 1

Cưỡng chế thi hành án dân sự nói chung và cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại nói riêng là một biện pháp nghiệp vụ trong công tác thi hành án dân sự, là công cụ cần thiết trong việc giữ vững tính pháp chế của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, đặc biệt trong điều kiện nền kinh tế phát triển hiện nay, trên những nền tảng lý luận và quy định của pháp luật về cưỡng chế thi hành án trong thi hành án dân sự đã tạo cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý thuận lợi để Chấp hành viên, cơ quan Thi hành án dân sự thực thi nhiệm vụ của mình Tuy nhiên để đảm bảo hiệu quả hơn nữa công tác thi hành án kinh doanh thương mại yêu cầu Chấp hành viên thi hành nhiệm vụ cần phải nghiên cứu và nắm chắc các nghiệp vụ không chỉ về vấn đề chuyên môn nghiệp vụ thi hành án dân sự mà còn cần thiết phải nghiên cứu, nắm

chắc các lý luận và quy định của pháp luật chuyên ngành liên quan đến kinh doanh thương mại

Chương 2 THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ CƯỠNG CHẾ

THI HÀNH ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN VĨNH BẢO, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

2.1 Những kết quả đạt được

Cưỡng chế thi hành án dân sự là biện pháp cưỡng bức bắt buộc của cơ quan thi hành án do Chấp hành viên hoặc Thừa phát lại quyết định theo thẩm quyền quy định nhằm buộc đương sự (người phải thi hành án) phải thực hiện những hành vi hoặc nghĩa vụ về tài sản theo bản án, quyết định của Tòa án, được áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án có điều kiện thi hành án mà không tự nguyện thi hành án trong thời hạn do Chấp hành viên hoặc Thừa phát lại ấn định hoặc trong trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án có hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản

Các quy định pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự nói chung và cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại nói riêng để Chấp hành viên áp dụng đã đạt

kết quả cao Công tác cưỡng chế thi hành án kinh doanh thương mại tiếp tục có chuyển biến theo chiều hướng tăng lên, giúp cho các tổ chức tín dụng thu hồi các khoản tiền nhằm giảm tỷ lệ nợ xấu Ý thức trách nhiệm của Thủ trưởng, Chấp hành viên các cơ quan thi hành án dân sự về đẩy nhanh tiến độ thi hành án cho các tổ chức tín dụng đã được nâng cao hơn Công tác phối hợp giữa Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, giữa Tổng cục Thi hành án dân sự với các Hội sở Ngân hàng, giữa các chi nhánh Ngân hàng và các cơ quan thi hành án dân sự, giữa các cán bộ xử lý nợ xấu của ngân hàng và Chấp hành viên, giữa các chi nhánh ngân hàng với các cơ quan, tổ chức hữu quan ở địa phương đã có nhiều tiến bộ hơn trước, chặt chẽ hơn, đa dạng hơn, kịp thời hơn

Huyện Vĩnh Bảo ở phía Tây nam thành phố Hải Phòng, giáp với các huyện Thái Thụy, Quỳnh Phụ (tỉnh Thái Bình), huyện Tứ Kỳ, Ninh Giang (tỉnh Hải Dương) và huyện Tiên Lãng (Hải Phòng), cách trung tâm thành phố Hải Phòng 40

km, là huyện đất liền xa nhất của Thành phố Bao bọc quanh huyện là 3 con sông: Sông Luộc, Sông Hoá, Sông Thái Bình Diện tích tự nhiên: 18.054 ha, trong đó diện tích canh tác: 12.896 ha Dân số khoảng 185 nghìn người Có đường giao thông quốc lộ 10 đoạn qua huyện dài 15 km, địa hình bằng phẳng, giao thông thuận lợi, các chính sách thu hút đầu tư được quan tâm chú trọng Huyện có 29 xã, 01 thị trấn

An ninh chính trị được giữ vững ổn định, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo, rất thuận lợi cho các nhà đầu tư và các tổ chức phi chính phủ nước ngoài vào đầu tư cho các dự án phát triển kinh tế xã hội của địa phương, đây là điều kiện tốt để các nhà đầu tư tập trung đầu tư sản xuất, kinh doanh Bên cạnh những kết quả mà các doanh nghiệp mang lại cho huyện, những năm gần đây kinh tế suy giảm cũng kéo theo ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, nhiều tranh chấp kinh tế phát sinh, nhiều doanh nghiệp làm ăn thua lỗ đến hạn không thanh toán được khoản nợ Ngân hàng dẫn đến công tác thi hành án dân sự nói chung và thi hành án kinh doanh thương mại nói riêng có chiều hướng tăng cả về số việc và tiền Trong khi đó Cơ quan Thi hành án dân sự huyện Vĩnh Bảo chỉ có 10 công chức, gồm 02 Chấp hành viên, 04 thư ký, 01 chuyên viên và 03 công chức khác Đa phần công chức có trình độ đại học, ngoại ngữ, tin học cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao Trung bình mỗi Chấp hành viên phải giải quyết hàng năm khoảng từ 250 đến 270 việc Đây cũng là khó khăn để cơ quan hoàn thành nhiệm vụ được giao

Để thi hành có hiệu quả các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc chưa có hiệu lực pháp luật mà được thi hành ngay có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, chấp hành và thực hiện nghiêm pháp luật, giúp củng cố niềm tin của nhân dân đối với pháp luật và chủ trương, chính sách của Nhà

nước Điều 106 Hiến pháp quy định: “Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có

thi hành án dân sự luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm, như đã ban hành nhiều chủ trương, sách sách hỗ trợ cho công tác thi hành án dân sự, cơ quan Thi hành án dân

sự huyện cũng nỗ lực phấn đấu nâng cao kết quả công tác thi hành án dân sự, trong

đó có sự quan tâm, chỉ đạo, tạo điều kiện của ngành dọc cấp trên, của huyện Ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân huyện, sự phối hợp của các ban ngành, đoàn thể và sự cố gắng của cán bộ, chấp hành viên cơ quan nên nhiều bản án thi hành dứt điểm đảm bảo quyền và lợi ích cho các cá nhân, cơ quan, tổ chức Để làm rõ hơn,

có thể tham khảo thống kê kết quả công tác thi hành án dân sự của cơ quan từ năm

2012 đến năm 2016 dưới đây

Bảng thống kê tình hình thi hành án về việc qua các năm:

Số việc chưa có

điều

kiện thi hành án

Số việc THA xong

Tỷ lệ thi hành xong/tổng

số phải THA

Tỷ lệ thi hành xong/tổng

số có điều kiện THA

Tỷ lệ việc chưa

Số tiền THA

Tỷ lệ thi

Tỷ lệ thi hành

Tỷ lệ tiền

Năm hành án THA điều kiện

xong/

tổng số

có điều kiện THA

bị xâm phạm

Trong điều kiện phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường, các loại hình kinh doanh thương mại phát triển mạnh và có nhiều đóng góp đặc biệt quan trọng cho nền kinh tế quốc dân, song trước sự cạnh tranh khốc liệt của nền thị trường, không ít những tranh chấp đã xảy ra phải yêu cầu cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là Tòa án các cấp giải quyết Luật thi hành án dân sự ra đời đã góp phần hoàn thiện một bước thể chế trong công tác thi hành án dân sự, tạo cơ sở pháp lý hữu hiệu cho cơ quan Thi hành án dân sự và Chấp hành viên thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, trong đó có chức năng, nhiệm vụ thi hành các bản án, quyết định trong lĩnh vực kinh doanh thương mại Trên thực tế, từ năm 2015 đến nay trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng lượng án kinh doanh thương mại có

xu hướng ngày một tăng cả về việc lẫn về số tiền phải thi hành án Cụ thể, năm

2015 phải tổ chức thi hành 06 việc với số tiền là 3.466.152.000đ (đã giải quyết xong