Điều này có nghĩa là hứng thú phải gắn với hoạt động học tập của cá nhân từng học sinh, tức là không phải sự thụ động mà có thể có hứng thú được.. NHƯ VẬY: Trên cơ sở khái niệm “hứng thú
Trang 1TRƯỜNG THPT LƯU HOÀNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên tác giả: Nguyễn Văn Huyên
Đơn vị công tác: TRƯỜNG THPT LƯU HOÀNG
Chức vụ:
NĂM HỌC 2019 – 2020
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
a Khảo sát thực trạng .
1 b Đi tìm nguyên nhân .
2 2.THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2
3 PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 3
PHẦN HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3
I.KHÁI NIỆM “HỨNG THÚ”, HỨNG THÚ HỌC TẬP 3
II VAI TRÒ CỦA VIỆC KHƠI GỢI HỨNG CẢM THỤ THƠ CHO HỌC SINH: 4
III MỘT SỐ VƯỚNG MẮC TRONG QUÁ TRÌNH HỌC THƠ CỦA HỌC SINH: 4
IV MỘT SỐ BIỆN PHÁP KHƠI GỢI HỨNG THÚ CHO HỌC SINH CẢM THỤ THƠ 5
1.BƯỚC 1: CHUẨN BỊ, THIẾT KẾ GIÁO ÁN: 5
a Xác định mức độ kiến thức phải đạt chuẩn kiến thức kĩ năng .
5 2 BƯỚC 2: HOẠT ĐỘNG LÊN LỚP: 9
a Lồng ghép những mẩu chuyện ngắn liên quan đến tác giả hoặc tác phẩm để dẫn dắt vào nội dung bài học
9 b Gợi hứng thú từ bản chất môn Ngữ văn .
10 c.Tổ chức trò chơi, hoạt động nhóm trong tiết học .
11 d.Tổ chức những cuộc thi dịch những bài thơ chữ Hán trong sách giáo khoa
12 e.Giảng bài theo cách hài hước .
13 f Dạy học tích hợp (liên môn, tích hợp dọc, tích hợp ngang) .
13 g.Hoạt độn củng cố mỗi phần, củng cố bài học bằng sơ đồ tư duy .
13 PHẦN BA: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 14
Trang 3a.Kết quả khảo sát sau khi thực hiện đề tài.
Trang 41.Em có hứng thú học môn Ngữ văn không? Lí do?
2.Trong bộ môn Ngữ văn em thích học phần nào hơn các phần còn lại?
a) Thơ ca b) Tiểu thuyết, truyện ngắn c) Tiếng Việt d) Ý kiến khác.
Phiếu số 2:
Cho ngữ liệu sau
“Vẳng nghe tiếng ếch bên tai
Giật mình lại tưởng tiếng ai gọi đò”
(Trần Tế Xương- Sông Lấp)
a.Biện pháp nghệ thuật nổi bật nhất là gì?
b Từ, cụm nào quan trọng nhất để xác định được biện pháp đó?
Kết quả: về số liệu phiếu số 1.
KẾT QUẢ CÂU SỐ 1 KẾT QUẢ CÂU SỐ 2
Có hứng không Bình Thơ ca Tiểu ý kiến khác
11A1 15/39 hs 8/39 hs 16/39 hs 15/39 hs 5/39hs 19/39hs 11A5 5/32 hs 24/32 hs 3/32 hs 5/32 hs 10/32hs 17/32hs
Câu số 1: Lí do: Trong 32 em không hứng thú có đến 20 nêu lí do là học Văn
khó chọn trường thi Đại học, sau này khó kiếm việc làm 11 em trả lời: vì em thích học môn Toán hơn 01 em trả lời không hứng thú vì học không hiểu bài.
Câu số 2-Lí do: Trong 36 em ý kiến khác đa số đều nêu rằng mình thích học các
tiết như: Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn, Luyện tập phỏng vấn và Trả lời PV và
các tiết học mang tính hoạt động cao, lượng kiến thức ít.
+ Trong 15 hs thích tiểu thuyết, truyện ngắn thì 7 em nêu lí do đại ý cho
rằng thơ ca “sến”, “ủy mị” Một số còn lại cho rằng thơ khó hiểu,
khó học Nhất là thơ chữ Hán.
Trang 5Kết quả khảo sát phiếu số 2 được tổng hợp như sau:
Nêu đúng biện pháp nghệ thuật 15 7
Nêu đúng từ, cụm từ 5 7
Đúng biện pháp NT nhưng sai từ 4 6
Nêu từ, cụm từ đúng nhưng sai BPNT 14 11
Không nêu được gì 1 1
KẾT LUẬN: Qua khảo sát cho thấy rất nhiều học sinh không mặn mà, hứng thú
với việc học tập bộ môn Ngữ văn nói chung và thơ ca nói riêng Khả năng cảmthụ từ ngữ chưa tốt, chưa nắm vững các biện pháp nghệ thuật
b Đi tìm nguyên nhân.
Nguyên nhân nào đã dẫn đến tình trạng trên Theo tôi thì có một sốnguyên nhân, nhưng ở đây chỉ xin đề cập đến mấy nguyên nhân mà theo tôi làchủ yếu:
+ Thứ nhất: Đa phần các em chưa hiểu đúng bản chất của môn Ngữ văn Các em mới chỉ nhìn môn Văn dưới góc độ xã hội, kinh tế như học môn gì để
có cơ hội tìm việc làm Điều này đúng, nhưng thế là chưa nhận thức đầy đủ Vìmuốn làm gì thì làm, trước hết các em phải LÀM NGƯỜI đã Đó là mong muốnlớn nhất của bố mẹ và của xã hội Mà đặc điểm lớn nhất để phân biệt con ngườivới muôn loài là TÂM HỒN, TÌNH CẢM và những RUNG ĐỘNG THẨM MỸ.Đây chính là mục đích bồi dưỡng của môn Ngữ văn
+Thứ hai: có cả nguyên nhân từ phía giáo viên truyền thụ kiến thức, một
số giáo viên vẫn còn thói quen dạy học truyền thụ kiến thức một chiều, chưa chútrọng đến việc tiếp thu, vận dụng kiến thức của học sinh
Với những giờ học như thế, yếu tố hứng thú của học sinh chưa được kích thích
để trỗi dậy Giờ học tác phẩm văn chương vì thế vẫn chưa thu hút được sự chú ýcủa người học…
+Thứ ba: Thói quen học tập thụ động của học sinh Hoặc bắt nguồn từ
nhiều vấn đề xã hội khác như nhịp sống thời hiện đại thời 4.0 với nhiều cám dỗtuổi trẻ như game, facebook….thu hút sự chú ý của các em
Đó là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên
2.THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
a Thời gian.
- Thời gian nghiên cứu lý thuyết, sưu tầm tài liệu từ tháng 9/2018-2/2020
- Thời gian thực nghiệm đối chứng: 8/2019-2/2020
Trang 6b Đối tượng nghiên cứu.
- Học sinh các lớp 11A1, 11A5 trường tôi công tác
c Phạm vi nghiên cứu.
- Đề tài này chỉ giới hạn trong phạm vi giảng dạy, hướng dẫn học sinh cảmthụ các tác phẩm thơ ca lớp 11 Chứ không bàn sang các lĩnh văn xuôi,tiểu thuyết, truyện ngắn…
3 PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH.
Chúng tôi thực hiện các phương pháp sau:
+ Phương pháp thức nghiệm, đối chứng
+ Phân tích văn bản, so sánh văn bản, nghiên cứu lý thuyết
PHẦN HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.KHÁI NIỆM “HỨNG THÚ”, HỨNG THÚ HỌC TẬP.
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn thì: “Hứng thú là thái độ đặc biệt của cánhân với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa với cuộc sống, vừa có khả năng đem
lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động” [ Dẫn theo Nguyễn
Quang Uẩn- Giáo trình tâm lý học đại cương, NXB ĐHSP 2007 tr 204) Nói
như vậy có nghĩa là:
❖ Về bản chất tâm lí thì hứng thú là khả năng đem lại khoái cảm cho con
người, thể hiện ở sự chú ý tới đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đốitượng, sự thích thú được thỏa mãn với đối tượng
❖ Về bản chất xã hội thì hứng thú gắn với hoạt động của cá nhân Điều này
có nghĩa là hứng thú phải gắn với hoạt động học tập của cá nhân từng học
sinh, tức là không phải sự thụ động mà có thể có hứng thú được Bản chất
của vấn đề là phải tổ chức hoạt động học tập và lôi cuốn các em vào những hoạt động đó.
NHƯ VẬY: Trên cơ sở khái niệm “hứng thú” của tác giả Nguyễn Quang Uẩn
(Giáo trình Tâm lý học đại cương- đã dẫn ở trên) thì “hứng thú cảm thụ tác
phẩm thơ” được hiểu như sau: Hứng thú cảm thụ tác phẩm thơ là thái độ đặc
biệt của cá nhân đối với tác phẩm thơ ca, nó có khả năng đem lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình khám phá vẻ đẹp thẩm mỹ, giá trị nhân văn… của bài
thơ hoặc đoạn thơ Theo quan niệm này, khi con người có hứng thú với hoạt động cảm thụ tác phẩm thơ thì họ sẽ có cảm giác thoải mái, say mê khi tiến hành khám phá đối tượng nghiên cứu, làm cho đối tượng sớm bộc lộ bản chất, đem lại kết quả cao trong học tập Ngược lại, nếu không có hứng thú sẽ làm mất
đi động cơ học tập, kết quả học tập sẽ không cao, thậm chí xuất hiện cảm xúc tiêu cực.
Trang 7II VAI TRÒ CỦA VIỆC KHƠI GỢI HỨNG CẢM THỤ THƠ CHO HỌC SINH:
Trước hết phải khẳng định rằng hứng thú có vai trò quan trọng trong quátrình hoạt động của con người nói chung và trong học tập nói riêng Cùng với tựgiác, hứng thú làm nên tính tích cực nhận thức, giúp học sinh học tập bộ mônNgữ văn nói chung, cảm thụ thơ ca nói riêng đạt kết quả cao, có khả năng tìmtòi, sáng tạo Vì vậy, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong học tập bộ mônNgữ văn nói chung, cảm thụ thơ ca nói riêng có ý nghĩa trên cả ba mặt kiếnthức, kĩ năng và thái độ:
- Về mặt kiến thức: tạo hứng thú học tập trong bộ môn Ngữ văn nói
chung, cảm thụ thơ ca nói riêng giúp giáo viên có thể dễ dàng thực hiện tốtnhiệm vụ bồi dưỡng tri thức Ngữ văn và thơ ca cho học sinh Khi có hứng thú,học sinh sẽ học tập tự giác, tích cực, chủ động, do đó, những kiến thức được lĩnhhội các em sẽ nhớ lâu; những vẻ đẹp nhân văn, giá trị thẩm mỹ các em sẽ “biết”,
“hiểu” và “vận dụng” linh hoạt trong việc giải quyết các vấn đề của cuộc sống.Góp phần hình thành nhân cách học sinh
- Về mặt kĩ năng: tạo hứng thú học tập học tập bộ môn Ngữ văn nói
chung, cảm thụ thơ ca nói riêng cho học sinh là một trong những cơ sở giúp họcsinh phát triển các năng lực nhận thức, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, tíchcực, , năng lực vận dụng kiến thức để hiểu biết, giải quyết các tình huốngtrong cuộc sống
- Về mặt thái độ: tạo hứng thú học tập học tập bộ môn Ngữ văn nói
chung, cảm thụ thơ ca nói riêng góp phần vào việc giáo dục tư tưởng, đạo đức,tình cảm cho học sinh, hướng các em đến các giá trị chân, thiện, mĩ của cuộcsống Để tạo hứng thú học tập cho học sinh, giáo viên cần sử dụng kết hợp nhiềuphương pháp và phương tiện dạy học tác động đến xúc cảm của học sinh, khiếncác em muốn tiếp tục khám phá thêm những điều chưa biết
NHƯ VẬY:
Việc tạo hứng thú học tập có vai trò, ý nghĩa quan trọng trong dạy học bộ
môn Ngữ văn nói chung, cảm thụ thơ ca nói riêng Nó góp phần phát triển toàndiện nhân cách học sinh, nâng cao hiệu quả bài học bộ môn Ngữ văn ở trong nhàtrường phổ thông hiện nay
III MỘT SỐ VƯỚNG MẮC TRONG QUÁ TRÌNH HỌC THƠ CỦA HỌC SINH:
Sau khi tìm hiểu, chúng ta thường thấy trong quá trình học thơ, học sinhthường gặp phải những khó khăn, vướng mắc sau đây :
1 Đối với thơ luật – thơ trung đại :
-Một là: các em không nắm vững luật thơ, không hiểu rõ các biện pháp nghệ
thuật đặc trưng của thơ cổ điển, không nắm được các điển tích, điển cố Vì vậykhi ghi chép và kiềm tra, các em chỉ tái hiện máy móc lời giảng của các thầy cô,gần như các em không có rung động cảm xúc thực sự của riêng cá nhân mình
Trang 8-Hai là: những trường hợp học thơ có phần dịch nghĩa từ nguyên văn chữ Hán ,
các em thiếu sự đối chiếu giữa phần dịch nghĩa với bản dịch thơ, vì thế cho nên
có khi cách hiểu của học sinh thoát ly khá xa ý trong văn bản gốc Phần lớn mớichỉ cảm thụ vào nội dung, ít khai thác nghệ thuật Từ đó, một số em nhớ chữ nàythành chữ khác, hiểu bài thơ không đúng, thậm chí rất buồn cười Chẳng hạn,
khi được kiểm tra bài Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão, nhiều em đọc và viết câu
“Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu” (Thẹn khi nghe người đời kể chuyện Vũ
hầu) thành “Tu thích nhân gian thuyết Vũ hầu” hay “… thiết Vũ hầu”.
2 Thơ hiện đại :
Xét về mặt đại thể thì đa phần các em cảm thụ phần thơ hiện đại dễ hơnthơ trung đại vì ngôn ngữ thơ gần gũi, dễ hiểu Tuy nhiên không phải là không
có vướng mắc Có một loại bệnh hay gặp trong cảm thụ thơ của học sinh là cảmnhận chủ quan tùy tiện, “tán” một cách vô căn cứ Xuất hiện những bài viết củahọc sinh hiểu sai chi tiết trong văn bản thơ ca rồi trên cơ sở hiểu sai lại bìnhgiảng say sưa không phải là ít Thậm chí hiện tượng chính trị hóa, dung tục hóa,
có cách hiểu khiên cưỡng về một chi tiết, một ý thơ, câu thơ hay bài thơ cũngthường gặp ở một bộ phận học sinh Ở một mặt khác thì việc sử dụng sách thamkhảo, sách làm văn mẫu cũng tạo cho các em thói quen ỷ lại, chép sách, khôngchú trọng tìm hiểu nội dung nghệ thuật của tác phẩm, hiện tượng này cũng khánhiều Một số em có năng lực diễn đạt thì tình trạng hiểu nghĩa bề mặt, khôngđầu tư tìm hiểu những lớp nghĩa ẩn dụ, tượng trưng trong tác phẩm vẫn còn tồntại Chẳng hạn, bài Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử, một số em mới chỉ dừnglại ở mối quan hệ Hoàng Cúc – Hàn Mạc Tử mà không đi sâu khai thác vẻ đẹpkhông gian Vỹ Dạ, tâm sự Hàn Mạc Tử gửi gắm trong từng khổ thơ
IV MỘT SỐ BIỆN PHÁP KHƠI GỢI HỨNG THÚ CHO HỌC SINH CẢM THỤ THƠ.
1.BƯỚC 1: CHUẨN BỊ, THIẾT KẾ GIÁO ÁN:
a Xác định mức độ kiến thức phải đạt chuẩn kiến thức kĩ năng.
Chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình giáo dục được quy định tạiKhoản 1 Điều 7 Nghị định 75/2006/NĐ-CP Hướng dẫn Luật Giáo dục như sau:
Chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình giáo dục là mức tối thiểu về kiến thức, kỹ năng mà người học phải đạt được sau khi kết thúc một chương trình giáo dục Chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình giáo dục là căn cứ chủ yếu để biên soạn sách giáo khoa, giáo trình, đánh giá kết quả học tập của người học Khi chuẩn bị kế hoạch giảng dạy nhất thiết cần căn cứ vào chuẩn kiến thức
kĩ năng
a1) Phải căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng để lựa chọn những kiến
thức cơ bản, vừa sức học sinh.
Trong hoạt động dạy học , việc lựa chọn nội dung dạy học có ý nghĩa rấtquan trọng nhằm đạt được mục tiêu của bài học Một bài học đảm bảo được tất
cả các yếu tố như tính khoa học, tính giáo dục, tính lí luận… nhưng không phùhợp với nhận thức của học sinh thì học sinh không tiếp thu được (nếu khó quá)
Trang 9hoặc sinh tư tưởng nhàm chán (nếu quá dễ) Việc giáo viên xác định mức độkiến thức phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh chính là làm thế nào đểtrong cùng một lớp học, với việc tổ chức các hoạt động học tập của giáo viên, tất
cả học sinh đều thu lượm được kiến thức cần thiết cho bản thân mình Ngườigiáo viên phải biết lựa chọn những kiến thức không được quá khó nhưng cũngkhông được đơn giản hóa kiến thức, bởi lẽ kiến thức vượt quá tầm nhận thức củahọc sinh sẽ khiến các em nản chí nhưng nếu dễ quá sẽ khiến các em nhàm chán,thậm chí nảy sinh tư tưởng coi thường, chủ quan Trong quá trình dạy học cầntránh sự quá tải đối với lĩnh hội kiến thức của các em Tuy là bộ môn Ngữ vănnhưng bài giảng cần trình bày nội dung ngắn gọn, súc tích, cụ thể, dễ hiểu,không rườm rà; không đưa những khái niệm, thuật ngữ, tên gọi khó, phải mấtthời gian giải thích và làm cho việc lĩnh hội kiến thức của học sinh gặp khókhăn Khi soạn bài phải lựa chọn trong sách giáo khoa đâu là kiến thức phù hợpvới học sinh của mình, biết họ đã có cái gì và đang cần cái gì để có sự lựa chọnnội dung dạy học phù hợp; để việc học tập đối với các em là niềm thích thú, sựsay mê chứ không phải là sự bắt buộc, gò ép hay gánh nặng quá sức
Ví dụ Khi dạy bài “Vội vàng”, tôi căn cứ vào chuẩn kiến thức kĩ năng,xác định kết quả cần đạt của tiết học về mặt kiến thức
❖ Kiến thức:
- Cảm nhận được niềm khát khao sống mãnh liệt, sống hết mình với
quan niệm về thời gian, tuổi trẻ, hạnh phúc của Xuân Diệu được thể hiện qua tác phẩm.
- Thấy được sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa mạch cảm xúc, mạch
luận lí chặt chẽ cùng những sáng tạo mới lạ trong hình thức nghệ thuật thể hiện của tác phẩm Sự khẳng định, đề cao cái tôi cá nhân.
Ở đây khái niệm “Cái tôi cá nhân” là gì đã được dạy và kiểm tra ở những bài
học trước đó, tức là cái các em đã có Vì vậy tôi không dạy lại ở bài này mà đi
vào chứng minh biểu hiện “Cái tôi cá nhân” của Xuân Diệu ở bài này.
a2) Nắm chắc trình độ nhận thức và điểm mạnh, điểm yếu trong tư duy của từng học sinh trong lớp giảng dạy.
Ở những vùng miền khác nhau, Học sinh có phông nền về văn hóa, kiếnthức, mức độ nhận thức không giống nhau chẳng hạn như học sinh ở thành thị
sẽ được tiếp cận nhiều nguồn thông tin thì quá trình lĩnh hội tri thức sẽ nhanh vàthuận lợi hơn các em ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn.Mặt khác, mỗi học sinh là một cá thể có sở trường, sở đoản khác nhau, ham mêhứng thú từng môn học, từng bài học khác nhau
Lý luận dạy học hiện đại chú trọng vào dạy học phát triển năng lực học sinh
Mà dạy học phân hóa lại là một khâu vô cùng thiết yếu, quan trọng trong dạy họcphát triển năng lực học sinh Để làm tốt việc này người giáo viên cần hiểu rõ vềdạy học phân hóa; nâng cao năng lực hiểu đối tượng giáo dục (cần hiểu rõ điểmmạnh và điểm yếu của từng học sinh) Giáo viên phải rèn luyện năng lực thiết kếcông cụ dạy học (hệ thống câu hỏi, phiếu bài tập, bài kiểm tra
Trang 10phù hợp với từng đối tượng học sinh và thể hiện được sự phân hóa), đặc biệtgiúp học sinh được rèn luyện năng lực sáng tạo (sáng tạo trong cách học, sángtạo trong lựa chọn phương pháp, công cụ, trong hoạt động chiếm lĩnh tri thức…)
Bởi vậy, trong hoạt động dạy học, Việc giáo viên hiểu rõ đối tượng họcsinh để lựa chọn nội dung, hình thức và phương pháp dạy học phù hợp là bước
vô cùng quan trọng, quyết định thành bại của hoạt động dạy học
a3) Cung cấp những câu hỏi trước để học sinh tìm hiểu ở nhà.
Với bài thơ Vội vàng tôi cung cấp các câu hỏi sau:
*)Với phần tiểu dẫn:
Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và
vận dụng cao
Nêu những nét chính về Xuân Diệu là người như Bài thơ giúp em hiểu
tác giả Xuân Diệu thế nào? thêm gì về tác giả?
Nêu xuất xứ của bài thơ – Trình bày những hiểu Tập thơ đó có vị trí như
biết của em về tập thơ? thế nào trong đời thơ
Xuân Diệu.
Nhan đề của bài thơ là Giải thích ý nghĩa của Lý giải tại sao nhà thơ
vàng”
Đọc và xác định thể thơ? Em hiểu thế nào về thể Hãy kể tên một số bài
thơ tự do thơ cùng loại.
Nhân vật trữ tình trong -Những từ ngữ nào trong Em có nhận xét gì về tâm bài thơ là ai? bài thơ giúp em xác định trạng của nhân vật trữ
được nhân vật trữ tình tình trong bài thơ?
– Cảm hứng chủ đạo của nhân vật trữ tình trong bài thơ là gì?
1 Tình yêu cuộc sống tha thiết:
– Mở đầu bài thơ, tác – Vậy bức tranh mùa Có gì mới trong cách sư giả thể hiện một khát xuân hiện ra như thế dụng nghệ thuật của tác vọng kì là đên ngông nào? Chi tiết nào thể giả?
cuồng Đó là khát vọng hiện điều này? – Hãy cho biết tâm
gì? Từ ngữ nào thể hiện Nghệ thuật đó có tác trạng của tác giả qua
Trang 112 Nỗi băn khoăn về sự ngắn ngủi của kiếp người:
Chi tiết nào thể hiện – Từ quan niệm thời gian – Quan niệm về thời gian được điều đó? là tuyến tính, nhà thơ đã của người xưa và Xuân
cảm nhận được điều gì? Diệu có gì khác?
– Quan niệm sống của Xuân Diệu là gì qua đoạn thơ đó?
3.Lời giục giã cuống quýt vội vàng để tận hưởng tuổi xuân của mình
– Đọc đoạn thơ 3 – Cảm nhận được sự trôi –Giáo dục KNS: Trình
chảy của thời gian, Xuân bày những ấn tượng sâu Diệu đã làm gì để níu đậm của cá nhân về hồn giữ thời gian? thơ Xuân Diệu ?
– Hãy nhận xét về đặc điểm của hình ảnh, ngôn
từ, nhịp điệu trong đoạn thơ mới?
–Giáo dục KNS: Bài thơ
thể hiện quan niệm sống đẹp của một tâm hồn khao khát sống hay chỉ
là lối sống tiêu cực gấp gấp.
Tổng kết – Hãy nêu đặc sắc nghệ – Hãy rút ra ý nghĩa của
thuật của bài thơ? văn bản ?
Trang 12Nội 2 BƯỚC 2: HOẠT ĐỘNG LÊN LỚP:
a Lồng ghép những mẩu chuyện ngắn liên quan đến tác giả hoặc tác
phẩm để dẫn dắt vào nội dung bài học
Hoạt động này nhằm mục đích là tạo tâm thế học tập cho học sinh, giúpcác em ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú với học bài mới Đây cũng làmột phương pháp rất hiệu quả để thay đổi “khẩu vị” bài giảng, khơi gợi hứngthú học tập cho học sinh Tại sao học sinh thường rất thích nghe kể chuyện? Đơngiản vì điều đó làm giải tỏa những căng thẳng trong quá trình học tập Khi đóhọc sinh được tưởng tượng theo những gì giáo viên kể thay vì nhìn chằm chằmvào sách, vào vở hay chiếc bảng đen, những thứ đôi khi dễ khiến chúng nhàmchán Tuy nhiên vấn đề là phải kể gì và phải kể như thế nào? Điều này phụ thuộcvào cách linh hoạt của mỗi giáo viên khi lồng ghép chuyện kể vào bài giảng củamình Nội dung mẩu chuyện và ngữ điệu trầm bổng trong lời kể sẽ kích thích trítưởng tượng, sự háo hức chờ mong của học trò Trong thực tế chúng ta thấy họcsinh rất thích nghe kể chuyện mặc dù các em đã đọc sách và có rất nhiều câuchuyện để đọc Điều này thể hiện rõ khi các em chăm chú nghe từng lời kể, quansát cử chỉ hành động của giáo viên Cách giới thiệu bằng chính lời kể của giáoviên về một tác phẩm chuẩn bị học để tăng sự tập trung, ngạc nhiên như mộtkhúc dạo đầu đầy cảm hứng, như một chiếc đà lăn cho một quãng đường dài,đây là cách giới thiệu sáng tạo bằng chính nội dung cơ bản của tác phẩm dướilời kể sáng tạo của giáo viên
Trước khi vào nội dung chính của bài học, tôi thường dùng mẩu chuyệnngắn để giới thiệu về nội dung bài học mới để dẫn dắt, tạo tâm thế tiếp nhận bàihọc và kích thích sự hứng khởi của học sinh Chẳng hạn khi dạy bài “Vội vàng”
tôi dẫn dắt vào bài bằng mẩu chuyện về nhà thơ Xuân Diệu của tác giả Phạm
Khải (có đăng trên báo CAND)
Không tiếc thuốc lá, chỉ tiếc thời gian
Những lần đến thăm Xuân Diệu, nhà thơ Trần Ninh Hồ thường để ý thấy ông hay rút từ một bao thuốc lá nguyên khi thì một điếu, lúc thì hai điếu, đặt lên chiếc đĩa trước mặt khách (mà ít khi là cả bao) Dường như đoán được ý nghĩ của nhà thơ trẻ (không ngờ một nhà thơ lớn mà lại ki đến vậy), khi tiễn Trần Ninh Hồ ra cổng, Xuân Diệu ấn bao thuốc vào túi anh, nói nhỏ:
- Anh cho em bao thuốc về mà
hút Rồi ông phân giải:
- Anh là người rất quý thời giờ Thời giờ nó cũng như tấm vải vậy Để nguyên
mấy mét thì may được sơ mi, áo dài, mà cũng ngần ấy vải, đem cắt nhỏ ra thì chỉ may được mùi soa Sở dĩ anh không đặt cả bao thuốc ra đấy vì đó là chủ ý của anh Một điếu có nghĩa là khách chỉ nên ngồi 5 phút thôi Mà hai điếu thì có nghĩa là 10 phút Anh đặt cả bao ra đấy, nhỡ có người sẵn thuốc ngồi dai thì sao Thuốc thì anh không thiếu, nhưng anh thiếu thời gian Bây giờ anh đã sắp đến cái tuổi "cổ lai hy" rồi còn gì.