luận văn, khóa luận, chuyên đề, đề tài
Trang 1MỞ ĐẦU
1 tính cấp thiết của đề tài
Kinh tế trang trại ơ nước ta tồn tại từ lâu, những đã chỉ mạnh mẽ trong những nămgần đây Từ khi có chỉ thị 100 của Ban Bí Thư Trung Ương Đảng (khóa 4), và nghị 10-NQ/TW của bộ chính trị (khóa 6) về phá huy vai trò tự chủ của kinh tế hộ gia đình nôngdân, nhờ chủ trương đổi mới sản xuất nông nghiệp nhiều hộ gia đình nông dân đã thoátkhỏi đói nghèo, không chỉ sản xuất đủ ăn trong gia đình mà còn tích lũy, đầu tư mở rộngsản xuất theo hướng sản xuất hàng hóa đắt nền móng cho sự ra đời của nhiều mô hìnhkinh tế trong đó có trang trại với những ưu điểm vượt trội của mình kinh tế trang trại ở thịxã Hương Thủy có sự phát triển mạnh, thúc đẩy chuyển đổi sản xuất mạnh mẽ từ sản xuấttự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa phần khai thác tốt nguồn vốn trong dân mở mangthem diễn tích đất trồng, đồi núi trọc, đất hoang hóa Tạo thêm việc làm cho lao độngnông thôn góp phần xóa đói giảm nghèo, hiệu quả sản xuất cao cung cấp nhiều sản phẩmhàng hóa nông sản ra thị trường góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nôngthôn Nhất là đóng góp tích cực và sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiêp nông thôn
Tuy nhiên, việc phát triển kinh tế trang trại ở địa phương hiện nay còn mang tính tự phátvà bộc lộ nhiều vấn đề cần được giải quyết, chất lượng phát triển còn thấp; quy mô nhỏ,thiếu vốn sản xuất; hệ thống giao thông thủy lợi chưa đồng bộ,việc áp dụng tiến bộ khoahọc kỹ thuật vào sản xuất còn chậm; phần lớ chủ trang trại thiếu hiểu biết về thị trườngKHKT, nhất là công tác quản lý; khó khăn trong việc tiếp cận thông tin thị trương chođầu ra của sản phẩm dẫn lung túng và thua thiệt khi có biến động về giá cả hàng hóa,nông sản thủ tục hành chính trong công tác giao đất cấp giấy chứng nhân quyền sử dụngđất còn rườm rà mất nhiều thời gian
Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng kinh tế trang trại để tìm ra những biện phápthúc đẩy mô hình kinh tế ngày càng phát triển có ý nghĩa hết sức quan trọng và cấp thiết.Yêu cầu đắt ra trong những năm tới là tập trung phát triển kinh tế trang trại theo hướngsản xuất hàng hóa phát triển có quy mô tập trung sản xuất Đồng thời xây dựng một nềnnông nghiệp phát triển bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái Phát triển kinh tế trang trạigắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, gắn với quá trình CNH-HĐH, xóa đóigiảm nghèo,từng bước xây dựng nông thôn việt nam văn minh, tiến bộ….Để làm đượcđiều đó trước hết cần phải có những giải phát thiết thực và hữu hiệu nhằm mở rộng vànâng cao hiệu quả kinh tế trang tại mỗi miền đất nước cũng như ở mỗi địa phương
Thị xã Hương Thủy có nhiều lợi thế về điều kiện tư nhiên, đất đai, mắt nước để phát triểnsản xuất nông nghiệp đa dạng và phong phú Tuy nhiên, trong những năm qua, sản xuấtnông-lâm-ngư nghiệp chưa chuyển dịch theo hướng tích cực, kinh tế trang trại chậm pháttriển cả quy mô và chất lượng Chính vì vậy, trong đợt thực tập tốt nghiệp này tôi đã chọnđề tài: “ phát triển kinh tế trang trại ở Thị xã Hương Thủy tỉnh Thừa Thiên Huế”
2 Mục tiêu nghiên cứu.
2.1 Mục tiêu tổng quát
Trên cơ sở phân tích thực trang quá trình phát triển và kết quả hoạt động sản xuất kinhdoanh của các trang tại nhằm đánh giá tình hình phát triển kinh tế trang tại, tìm kiếm xuhướng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại
2.2 Mục tiêu cụ thể
Trang 2+ Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kinh tế trang trại và trang trại, vai trò củanó trong sự phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn.
+ Phân tích, đánh giá thực trạng tình hình phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn thị xãHương Thủy
3 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu.
+ Đối tượng nghiên cứu: khảo sát đánh giá tình hình phát triển kinh tế trang trại ở thi xãHương Thủy
+ Phạm vị nghiên cứu
- về không gian: đề tài nghiên cứu một số trang trại điển hình trên địa bàn thị xãHương Thủy
- Về thời gian: 2005 – 2010
4 Phương pháp nghiên cứu:
Đề tài đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:
- Phương pháp duy vật biện chứng
- Phương pháp duy vật lịch sử
- Phương pháp thu thâp số liệu
- Phương pháp tổng hợp
- Phương pháp phân tích
5 Ý nghĩa của đề tài.
Đề tài là nguồn tài liệu tham khảo cho các sinh viên và người nghiên cứu Quan tâm đếnviệc nghiên cứu mô hình kinh tế trang trại
Qua khảo sát thực tệ và phân tích thực trạng đánh giá những thành tựu, hạn chế của cáctrang trại Đề tài góp phân đề xuất một số giải pháp phát triển kinh tế trang traị cho thị xãHương Thủy
6 kết cấu đề tài.
Ngoài phần mơ đầu, kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo đề tài gồm 3 chương:
Chương 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn về kinh tế trang trại
Chương 2 : Thực trạng phát triển kinh tế trang trại ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa ThiênHuế
Chương 3 : Phương hướng và pháp phát triển kinh tế trang trại ở Huyện Hương Thủy
Trang 3Chương 1.
Cơ sở lý luận và thực tiễn về kinh tế trang trại 1.1 Những vấn đề lý luận về kinh tế trang trại.
1.1.1 khái niệm về trang trai và kinh tế trang trại
Trên thế giới người ta thường dùng các thuật ngữ: Ferme
(tiếng Pháp), Farm (tiếng Anh), Oepme (tiếng Nga),…, thường được dịch sang tiếng việtnam là Trang trại, có thể hiệu là những khu đất tương đối lới Ở đó sản xuất nông nghiệpđược tiến hành có tổ chức dưới sự chỉ huy của một người chủ, phần đông là chủ gia đìnhnông dân, bao gồm cả nông dân lỉnh canh trong giai đoạn nông nghiệp đi vào sản xuấthàng hóa và từng bước gắn với kinh tế thị trường, trang trại là thuật ngữ gắn liện với hìnhthức sản xuất nông nghiệp mang tính tập trung trên một diện tích đủ lớn, nhằm sản xuấtnông sản phẩm hàng hóa vói quy mô gia đình là chủ yếu
Kinh tế trang trại là một hình thức tổ chức kinh tế trong nông, lâm, ngữ nghiệp; đượchình thành trên cơ sở kinh tế hộ gia đình; có tích tụ nhất định về quy mô đất đai, laođộng, tiền vốn, khoa học kỹ thuật và công nghệ nhằm tạo ra một khối lượng sản phẩmhàng hóa ngày càng lới và thu được lợi nhuận cao
Trang trại là đơn vị tổ chức sản xuất nông nghiệp trên cơ sở thực hiện một hệ thống nôngnghiệp sinh thái nào đó Trong nền kinh tế tiểu nông, trang trại là một sản xuất nôngnghiệp tự cấp tự túc Trong nền kinh tế thị trường, trang trại là một đơn vị kinh doanhnông nghiệp, một tổ chức sản xuất nông phẩm hàng hóa, bán ra trên thị trường trong vàngoài nược, nhằm thu được lợi nhuận tốt đa cho người chủ đầu tư kinh doanh như bất kỳmột doanh nghiệp, hay là một tổ chức kinh doanh nông nghiệp Theo nghĩa rộng, baogồm trồng trọt, trồng rừng, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản Đó ra một ngành kinh doanhcó đặc thù là phải thực hiện các quá trình sản xuất mang tính sinh học mới tạo được sảnphẩm hàng hóa cung cấp cho thị trường
1.1.2 Các đặc trưng của kinh tế trang trại và tiêu chí nhân dạng kinh tế trang trại.
1.1.2.1 Những đặc trưng cơ bản của kinh tế trang trại
Từ các cách hiểu bản chất và khái niệm kinh tế trang trại như trên, chúng ta đã đi vào tìmhiểu các đặc trưng của kinh tế trang trại Viêc xem xét những đặc điểm cơ bản của kinh tếtrang trại cho thấy rõ hơn sự khác biệt giữa kinh tế trang trại với các hình thưc tổ chứcsản xuất khác trong nông nghiệp Đặc trưng của kinh tế trang trại được quyết định bởibản chất của kinh tế trang trại và những đặc trương của sản xuất nông nghiệp Kinh tếtrang trại có những đặc trưng cơ bản sau:
- kinh tế trang trại là một hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa cơ sở trong nôngnghiệp, kết quả của bược phát triển mới từ sản xuất tự cung tự cấp lên sản xuất hàng hóa
Trang 4Kinh tế trang trại là một bộ phận cầu thành nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa cùng tồn tại với casc hình thức tổ chức sản xuất cơ bản kháctrong nghiệp như: kinh tế hộ, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp nhỏ Songchủ thể kinh doanh trong kinh tế trang trại phong phú hơn.
Trong kinh tế trang trại có các chủ thể kinh doanh với các hình thức sở hữu sau:
+ Trang trại thuộc sở hữu của hộ gia đình, là nhưng hộ gia đình sống ở nông thôn chuyênlàm kinh tế trang trại Chủ trang trại có thể là nông dân, cán bộ, công thức về hưu, côngnhân, những người ở thành phố không trực tiếp sản xuất nông nghiệp, song có đủ điềukiện đầu tư phát triển kinh tế trang trại Đây là một bộ phận kinh tế phát triển cao củakinh tế hộ, chiếm đã số trong các thành phần làm kinh tế trang trại ở nược ta hiện nay.Trong nền kinh tế trang trại ngày càng phát triển một bộ phậ kinh tế hô gia đình có nănglực, trí tuệ, tích lũy được nhiều kinh nghiệm và vốn liếng, nắm được kỹ thuật, khả năngquản lý các hộ này tìm được thị trường, thuê thêm nhân công, mua sắm máy móc trang bịđể sản xuất mở rộng,vượt ra khỏi quy mô sản xuất nhỏ lẻ của kinh tế hộ, lập nền nhũngtrang trại với quy mô sản xuất hàng hóa đủ lới, có tỷ xuất hàng hóa cao, mang lại hiệuquả kinh tế cao hơn hẳn kinh tế hộ và trở thành những người chủ trang trại Tính chất sảnxuất hàng hóa trong kinh tế trang trại thể hiện rõ rẹt hơn, chuyên canh hơn, quy mô sảnxuất lớn hơn, thể hiện ở quy mô về đất đai, vốn, lao đông, trình độ quản lý, kỹ thuật sảnxuất, trình độ chuyên môn hóa sản xuất Ngoài ra, kỹ năng quản lý và tổ chức sản xuấtcủa trang trại cung cao hơn ở nông dân Cơ cấu sản xuất được chủ trang trại xác định rõràng hơn với một ngành kinh doanh chủ lực ( có thể là trồng trọt, chăn nuôi, trồng rừng,nuôi trồng tủy sản…) và được xác định ngay từ giai doạn xây dựng trang trại Mục tiêusản xuất của trang trại là sản xuất hàng hóa và lợi nhuận Trong kinh tế trang trại thì chủhộ là chủ thể quản lý và chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất và phân phối sản phẩm Cácthành viên trong hộ là lao động chính có vai trò quyền lợi ngang nhau, cùng góp công,góp sực vào xây dựng và phát triển sản xuất, bình đẳng trong sở hữu của các thành viêntrong hộ là quan hệ hôn nhân và huyết thống
+ Trang trại thuộc sở hữu của nhà tư bản: tư bản tư nhân nông nghiệp ở nước ta chưa pháttriển nhiều, số lượng còn ít Có khi thuê cả lao động quản lý, quy mô xản xuất ( đất đai,vốn, lao động) lớn hơn hẵn trang trại gia đình
+ Trang trại thuộc sở hữu của nhóm hộ, cá nhân: trang trại do một, hai cá nhân trở lêncùng góp vốn, góp công xây dựng, cùng hướng lợi theo thỏa thuận
+ Trang trại thuộc sở hữu của tập thể:
Đây là hình thức tổ chức thông qua liên doanh, liên kết thành niên các tổng hợp tác trongsản xuất và tiêu thụ sản phẩm Các cá nhân, cùng góp vốn, tư liệu sản xuất lao động, đấtđai của bản than và gia đình tạo lập nên các trang trại sản xuất hàng hóa và chịu tráchnhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh cũng như tài sản đóng góp theo quy định của luậtHTX ngoài ra, cùng có thể là HTX sản xuất nông nghiệp đứng ra tổ chức sản xuất dướihình thành trang trại
- Trong kinh tế trang trại có quy mô diện tích nhất định (lới hơn mức hạn điền cho một hộnông dân), có trình độ thâm canh cao, quy mô sản xuất hàng hóa tương đối lớn và gắn vớinhu cầu thị trường
Trang 5- Trong mô hình kinh tế trang trại là mô hình sản xuất tiên tiến trong nông nghiệp, quátrình CNH-HĐH, áp dụng rộng rãi các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất Đặc biệt làứng dụng các thành tựu về công nghệ sinh học vào sản xuất theo hướng CNH-HĐH Đâychính là yếu tố quan trọng hàng đầu để nâng cao hiêu quả sản xuất, chất lượng sản phẩmvà hiệu quả kinh doanh Đầu tư sản xuất trong kinh tế trang trại là đầu tư cả về chiều rộngvà chiều sâu
- lực lượng lao động trong trang trại ngoài những thành viên trong gia đình là chủ yếucòn phải thuê thêm lao đọng từ bên ngoài Việc thuê thêm lao động thường xuyên quanhnăm phụ thuộc và quy mô của trang trại và điểm của ngành kinh doanh Lao động thuêngoài ở đây có thể là lao động kỹ thuật, lao ddooongj phổ thông, thậm chí cả lao độngquản lý
- Các chủ trang trại hầu hết là xuất than từ nông dân, thường là chủ đại diên cho hộ, lànhũng người có kinh nghiệm, kỹ thuật và biết nghệ thuật làm ăn Những phẩm chất ấy lànhững yếu tố vô cùng quan trọng để chủ trang trại tổ chức sản xuất có hiệu quả Do vậy,người chủ trang trại hiện nay không chỉ đơn thuần là một nhà kỹ thuật giỏi mà còn là mộtnhà kinh tế tài ba, họ phải lựa chọn chiến lược sản xuất thích hợp không khác một giámđốc doanh nghiệp
1.1.2.2 Các tiêu chí đề nhân dạng kinh tế trang trại.
Tiêu chí để nhận dạng được thế nào là một trang trại, thế nào không phải là mộttrang trại, dùng để phân biệt trang trại với các loại hình kinh tế khác như kinh tế hộ,doanh nghiệp nhỏ trong sản xuất nông nghiệp …cũng như để xác quy mô một trang trạilàm cơ sở so sánh giữa các trang trại với nhau trong sản xuất
Về định tính: tiêu chí trang trại biểu hiện đặc trưng cơ bản của trang trại với nhautrong sản xuất nông sản hàng hóa Tiêu chí này được thống nhất cao ở tất cả các nước cónền kinh tế trang trại phát triển
Về định lượng, tiêu chí trang trại thể hiện qua các chỉ số cụ thể, nhằm để nhậnđạng , phân biệt loại cơ sở sản xuất nào được coi là trang trại, loại cơ sở nào không phảilà trang trại và để phân loại giữ các trang trại với nhau về quy mô
Các loại chỉ số cụ thể chủ yêu thường dùng để xác định tiêu chí định lượng củatrang trại là tỷ suất hàng hóa, khối lượng và giá trị sản lượng nông sản hàng hóa, các chỉsố phụ bổ sung thường dùng là diện tích đất sản xuất, số đầu gia súc, gia cầm chăn nuôi,quy mô vốn đầu tư, quy mô lao động sử dụng, thu nhập trên đơn vị đất đai, lao động, vốnđầu tư.v.v…Tuy nhiên trong thực tế chỉ chọn 1,2 chỉ tiêu biểu nhất chỉ rõ được đặc trung
cơ bản nhất của trang trại và dễ nhận biệt nhất
Sau 4 năm thực hiện nghị quyết 03/2000/NQ-VP ngày 02/02/2000 của chính phủvề kinh tế trang trại và thông tư liên tịch “ hướng dẫn tiêu chí để xác điịnh kinh tế trangtrại” số 69/2000/TTLT – TCTK, số 62/2003/TT – BNN của Bộ Nông Nghiệp và PhátTriển Nông Thôn và tổng cục thống kê, việc thống kê kinh tế trang trại và chỉ đạo hướngdẫn phát triển kinh tế trang trại của các ngành, các cấp đã được thống nhất trong cả nước,tạo điều kiện cho trang trại phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng ngày càng conhiều mô hình trang trại làm ăn giỏi có hiệu quả Kinh tế trang trại đã tạo việc làm và gópphần đáng kể vào tăng trưởng, phát triển kinh tế, xã hội, trong nông nghiệp nông thôn
Trang 6Tổng cục thống kê và Liên Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn quy định hướng dẫntiieeu chí về kinh tế trang trại như sau:
Một số sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản được xác định làtrang trại phải đạt được cả hai tiêu chí định lượng sau:
Gía trị sản lượng hàng hóa và dịch vụ bình quân mỗi năm:
- Đối với các tỉnh phía Bắc và Duyên hải miền trung từ 40
triệu đồng/trang trại trở lên
- Đối với các tỉnh phía Nam và Tây nguyên từ 50 tiệu đồng/ trang trại trở lên
Quy mô sản xuất phải tương đối lớn và vượt trội so với kinh tế nông hộ, tươngứng với từng ngành sản xuất và vùng kinh tế
+ Đối với trang trại trồng trọt:
- Trang trại trồng cây hàng năm: Từ 2 ha trở lên đối với tỉnh phái Bắc và Duyênhải miền trung;Từ 3 ha trở lên đối với tỉnh phái nam và Tây nguyên
- Trang trại trồng cây lâu năm: Từ 3 ha trở lên đối với tỉnh phái Bắc và Duyên hảimiền trung;Từ 5 ha trở lên đối với tỉnh phái nam và Tây nguyên
- Trang trại lâm nghiệp: Từ 10 ha trở lên đối với các vùng trong cả nước
+ Đối với trang trại chăn nuôi:
- Chăn nuôi đại gia súc: trâu, bò,… chăn nuôi sinh sản, lấy sữa có thường xuyên
10 con trở lên Đối với dê, cừu từ 100 trở lên ( không kể lợn sữa ), dê thịt từ 20 con trworlên
- Chăn nuôi gia cầm: gà,vịt, ngan, ngỗng,…có thường xuyên từ 2000 con trở lên( không tính số con dưới 7 ngày tuổi )
+ Trang trại nuôi trồng thủy sản:
Diện tích mặt nước để nuôi trồng thủy sản có từ 2ha trở lên ( riêng đối với nuôitôm thịt theo kiểu công nghiệp từ 1 ha trở lên )
+ Đối với các loại sản phẩm nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản có tính chấtđặc thù như: trồng hoa, cây cảnh, trống nấm, nuôi ong,giống thủy sản và thủy đặc sản thìtiêu chí xác định là sản lường
hàng hóa
1.1.3 Vai trò của kinh tế trang trại
- Kinh tế trang trại có tác dụng mở rộng trao đổi cả đầu vào và đầu ra của sản xuất nôngnghiệp, có vai trò quan trong trong việc phát huy mọi nghuồn lực trong nông nghiệp,nông thôn, làm cơ sở vững chắc cho sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội, tạo điều kiệntiến hành coong nghiệp hóa, hiện đại hóa kinh tế quốc dân
- Kinh tế trang trại góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong phát triển nông nghiệp(bao gồm cả lâm nghiệp,ngư nghiệp, diêm nghiệp) và xây dựng nông thôn, đưa nôngnghiệp và kinh tế nông thôn lên sản xuất lớn, là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng trước mắt vàlâu dài, là cơ sở để ổn định kinh tế – xã hội của đất nước
- Góp phần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cầu kinh tế, gắn phát triển nông nghiệp với côngnghiệp chế biến, ngành nghề, gắn sản xuất với thị trường để hình hành sự liên kết nôngnghiệp-công nghiệp-dịch vụ và thị trường ngay trên địa bàn nông thôn mới; tạo ra sựphân công lao động mới, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống xóa đói giảm nghèo, thuhẹp dần khoảng cách về mức sống giữa thành thị và nông thôn
Trang 7- Phát triển kinh tế trang trại làm cho việc khai thác, sử dụng tài nguyên rừng, biển có kếtquả, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.
Để sản xuất nhiều nông sản phẩm hàng hóa, các trang trại phải tích cực khai hoang, cảitạo, đưa hàng vạn ha đất trồng, đồi núi trọc, mặt nược vào canh tác Được giao đất, giaorừng, các trang trại đã thực hiện tốt việc bảo về rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, trồngmới, quản lý doanh nuôi thủy đặc sản… nhiều diện tích đất hoang hóa, khô cằn đã đượccác trang trại đầu tư thành vườn cây, ao cá, mỗi năm đem lại thu nhập hàng chục triệuđồng cho mỗi trang trại
Như vậy, việc phát triển các trang trại theo đúng định hướng sẽ khai thác có hiệu quả cácnguồn tài nguyên đất đai, tạo ra của cải cho xã hội và góp phần bảo vệ mội trường sinhthái
- phát huy lợi thế của từng vùng và cả nước Áp dụng nhanh các tiến bộ khoa học, côngnghệ để phát triển nông nghiệp hàng hóa đa dạng
1.1.4 Những nhân tố ánh hướng đến sự hình thành và phát triển kinh tế trang trại 1.1.4.1 Nhân tố về chủ trương chính sách của đảng và nhà nước về phát triển kinh tế trang trại
Bất kỳ một loại hình kinh tế nào ra đời, tồn tại và phát trển thì những điều kiệnkhách quan và những yêu cấu của sự phát triển đều gắn chặt với những chính sách vĩ môcủa nhà nước Các chính sách vĩ mô của nhà nước sẽ tác động tích cực đến quá trình pháttriển nếu phù hợp với những điều kiện khách quan và giải quyết được những đòi hỏi nãysinh trong quá trình phát triển, nếu ngược lại sẽ là nhân tố kìm hãm sự phát triển
Sự nhận thức và chủ trương phát triển kinh tế trang trại thể hiện rõ nét ở nghịquyết Hội nghị lấn thứ 4 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (12/ 1997) và nghị quyếtsố 06 ngày 10/11/1998 của Bộ chính trị và phát triển nông nghiệp, nông thôn, Nghị quyếthội nghị lấn thứ 5 Ban chấp hành Trung ương (khóa IX) về phát triển kinh tế tư nhân.Đặc biệt là nghị quyết số 03 của chính phủ ban hành ngày 02/02/2000 đã cụ thể hóa vàthể hiện sự nhất quán của Đảng và nhà nước về phát triển kinh tế trang trại Trong đókhẳng định:
- Đảng và nhà nước khẳng định vai trò tích cực của kinh tế tư nhân, cọi kinh tế tưnhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân Phát triển kinh tế tư nhânlà vấn đề chiến lược lâu dài trong phát trieenr kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hộichủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinhtế, CNH-HĐH
- Nhà nước công nhân sự tồn tại và tác dụng tích cực của kinh tế trang trại trongnông, lâm, ngư nghiệp trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta
- Nhà nước khuyến khích phát triển và bảo hộ kinh tế trang trại, tạo điều kiệnthuận lợi cho tất cả các thành phần phát triển sản xuất kinh doanh trong các lĩnh vựctrồng trọt, chăn nuôi, trồng rừng,khai thác lâm sản, nuôi trồng khai thác thủy sản, kinhdoanh dịnh vụ nông nghiệp và mở mang ngành nghề không hạn chế quy mô kinh doanh
- Nhà nước công nhân và bảo hộ quyền sở hữu, quyền thừa kế bán, chuyểnnhượng tài sản và thụ nhập hợp phát của các hộ gia đình, cá thể tư nhân, thừa nhận tưcách pháp nhân và địa vị pháp lý của hộ bình đẳng trước pháp luật
Trang 8- Các hộ gia đình cá nhân đầu tư phát triển kinh tế trang trại được nhà nước giaođất, cho thuê đất, cấp giới chứng nhận quyền sử dụng đất ổn định, lâu dài để đầu tư sảnxuất kinh doanh, được phép thuê lao động theo nhu cầu phát triển sản xuất.
Nhà nước đặc biệt khuyến khích việc đầu tư khai thác và sử dung có hiệu quả đấttrồng, đồi núi trọc ở trung du, miền núi biên giới, hải đảo tận dụng để khai thác loại đấthoang hóa, ao hồ, đầm bãi bồi ven biển, ven song… để sản xuất nông, lâm, ngư nghiệptheo hướng sản xuất chuyên canh với tỷ xuất hàng hóa cao Ưu tiên giao đất, cho thuê đấtđối với những hộ nông dân có vốn, kinh nghiệm sản xuất, quản lý, có yêu cầu mở rộngquy mô sản xuất nông nghiệp hàng hóa và những hộ không có đất sản xuất nông nghiệpmà có nguyện vọng tạo dựng cơ nghiệp lâu dài trong nông nghiệp
- Nhà nước hồ trọ về vốn, khoa học công nghề, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, xâydựng kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện cho cấc trang trại phát triển bền vững
Những chủ trương, chính sách trên đây tạo ra động lực và mở ra các điều kiệnkhuyến khích các thành phần kinh tế, đặc biệt là hộ nông nhân tư chủ vươn lên trở thànhcác chủ thể kinh tế trực tiếp sản xuất nông nghiệp hàng hóa và là điều kiện quan trọngcho sự ra đời và phát triển mô hình kinh tế trang trại
1.1.4.2 Nhân tố tự nhiện.
- Về đất đai: Trong nông nghiệp đất đai có vai trò rất quan trọng và đối tượng laođộng vừa là tư liệu sản xuất đặc biệt, trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất với tư cáchvừa là đối tương lao động vừa là tư liệu lao động Đất đai là sản phẩm tự nhiện có trướclao động, đất đai có giới hạn về mặt diện tích nhưng sức sản xuất thì không có giới hạn.Để trở thành trang trại đòi hỏi phải có quy mô diện tích rộng lớn Vì vậy, trang trại dễdàng ra đời và phát triển ở những vùng có đất đai rộng lớn người thưa, diện tích đất bìnhquân đầu người cao hoặc có tốc độ tích tụ, tập trung đất đai mạnh Tính chất thổ nhưởng,độ phì của đất, định hình, điều kiện canh tác là nhân tố quan trọng ảnh hướng đến sự pháttriển kinh tế trang trại Quy mô đất đai, vị tri, địa hinh , và thổ những có liên quan mậtthiết đến từng loại nông sản phẩm, tới số lượng và chất lượng sản phẩm làm ra, tới giá trịsản phẩm và lợi nhuận thu được Nếu đất đai có độ phì nhiều màu mỡ cao giúp sản xuất
ra sản phẩm với chi phí thấp, có chất lượng và có khả năng canh tranh trên thị trường
- Về địa lý: Vị tri địa lý xây dựng trang trại cùng ảnh hướng không nhỏ đến sựphát triển kinh trang trại Vị tri thuận lợi, gần công trình thủy lợi, đường giao thông, gầnthị trường tiêu thụ, gần các cơ sở chế biến hay gần nơi cung cấp vất tư thì trang trại dễ cóđiều kiện thuận lợi hơn để chủ động sản xuất và dễ dàng tiêu thu sản phẩm làm ra
- Về khí hậu - thủy văn: Khí hậu như lượng mưa,độ ẩm, ánh sáng… trên các vùngcó mỗi quan hệ chặt chẽ với điều kiện hình thành và sử dựng các loại đất Ở những quốcgia, vùng khác nhau có thời tiết khác nhau sẽ có cơ cấu cây trồng vật nuôi khác nhau.Viêc bố trí chủng loại cây trồng, vật nuôi sản xuất ở trang trại phải căn cứ trên điều kiệnthời tiết khí hậu, thổ nhưởngcủa vùng Sản xuất nông nghiệp có sự tiếp xúc trực tiếp, vàliên quan chặt chẽ với thời tiết khí hậu Sự thay đổi thời tiết, khí hậu tart sẽ có ảnh hướngđến sự sinh trưởng, phát triển của cây trồng, vật nuôi Do vậy, thời tiết khí hậu cũng lànhân tố ảnh hướng đến kết quả sản xuất của các trang trại, và do đó nó ảnh hướng đến sựphát triển của kinh tế trang trại
Trang 9- Về môi trường sinh thái: Đối tượng sản xuất của kinh tế trang trại là cây trồngvật nuôi, sinh trưởng và phát triển theo quy luật tự nhiện, quy luật sinh học, nếu môitrường sinh thái thuận lợi thì cây trồng vật nuôi phát triển tốt, cho năng suất cao, chấtlượng tốt đem lại hiệu quả kinh tế cao, tăng khả năng cạch tranh trên thị trường.
1.1.4.3 Nhân tố về thị trường và công nghệ.
Thị trường là nơi tiêu thụ, mua bán sản phẩm nhưng nó cũng là nơi tạo động lựcvà kích thích sản xuất phát triển, sản phẩm sản xuất ra có thể bán được ở mọi vùng, khuvực, quốc gia làm cho giá cả phải tăng, thu hồi được vốn và lợi nhuận người nông dân sẽyên tâm tiệp tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất Khoa học công nghệ đóng vai trò tích cựctrong phát triển kinh tế trang trại, khoa học công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trựctiếp và tác động vào mọi ngành, mọi lĩnh vực sản xuất và đời sống Việc áp dùng khoahọc- kỹ thuật – công nghệ, mà đặc biệt là công nghệ sinh học vào sản xuất sẽ tác độngmạnh mẽ đến sự phát triển của kinh tế trang trại, mở ra triển vọng lớn cho việc nâng caonăng suất, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh không chỉ ở thị trường trong nước màcòn tạo điều kiện để hòa nhập thị trường khu vực và thị trường thế giới
1.1.4.4 Nhân tố về kinh tế - xã hội.
- Về con người
TRình độ phát triển nguồn nhân lực là yếu tố quyết định cho kinh tế trang trại pháttriển Nằm trong chiến lược CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn, phát triển kinh tế trangtrại là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Theo tổng cục thống kê thì kinh tế trangtrại phải có sử dụng lao động làm thuê thường xuyên từ 2 lao động/năm, nếu lao độngthời vụ thì quy đổi thành lao động thường xuyên
Chủ trang trại là người có kiến thức, kinh nghiệm về nông, lâm, ngư nghiệp vàtrực tiếp điều hành sản xuất tại trang trại Tuy nhiên qua nhiều năm xây dựng và pháttriển kinh tế trang trại ta thấy chất lượng nguồn nhân lực ở khu vực này chưa được chútrọng, chủ trang trại hầu như chưa qua các lớp đạo tạo về quan lý cũng như chuyên môn
Do đó họ chỉ làm theo kinh nghiệm, chưa biệt hoạch toán kinh doanh nên rất dễ đỗ vỡ,lực lượng lao động trực tiếp thì hầu như chưa qua trường lớp Vì vậy, quản lý đạo tạonguồn nhân lực trong phát triển kinh tế trang trại là vấn đề cấp bách
- Về lao động
Muốn sản xuất tất yếu phải có sức lao động của con người Bằng sức lao động củamình con người sử dụng các tư liệu tác động lên đối tượng lao động để tạo ra sản phẩmhàng hóa Việc sử dụng lao động hợp lý không những là điều kiện để tăng năng suất laođộng, nâng cao hiệu quả của sản xuất mà còn tạo điều kiện để phân công hóa lao động xãhội Kinh tế trang trại với quy mô sản xuất hàng hóa lớn trong nông nghiệp không chỉ sửdụng trong gia đình của chủ trang trang trại mà còn phải thuê ngoài một lượng lao độngnhất định Quy mô và hình thức thuê lao động bên ngoài tùy thuộc vào quy mô, loại hìnhsản xuất, kinh doanh của trang trại Tính chất mùa vụ trong sản xuất nông nghiệp cũng làmột trong những điều kiện ảnh hướng lớn đến nhu cầu lao động của trang trại Lao độngcung ứng cho trang trại có thể là lao động tại địa phương hai lao động từ những nơi khácđến Chủ trang trại là người chịu trách nhiệm quản lý và sử dụng lao động Tiền côngtrong trang trại có thể được trả bằng tiền mặt hoăc sản phẩm theo sự thỏa thuận giữa chủ
Trang 10trang trại và người lao động Vì vậy, lao động đóng vai trò quan trọng trong qua trìnhhình thành và phát triển của trang trại.
Trình độ, kỹ thuật lao động như trình độ văn hóa, chuyên môn cũng như kinhnghiệm sản xuất kinh doanh của người lao động, chủ trang trại có vị trí quan trọng ảnhhướng trực tiếp đến sự thành công hay thất bại trong sản xuất kinh doanh của trang trại.Sản xuất trang trại là sản xuất hàng hóa với quy mô lớn, cơ cấu cây trồng, vật nuôi phảiđược xác định ngày từ đầu, trước khi bắt tay vào sản xuất kinh doanh Vì vậy, muốn sảnxuất có hiệu quả, đầu tư đúng hướng người chủ trang trại phải có những hiểu biết nhấtđịnh về khi thuật quản lý, sản xuất, về cơ chế sinh trưởng và phát triển cây trồng, vật nuôimà mình sẽ kinh doanh, tìm hiểu và nắm chắc các điều kiện tự nhiên, khí hậu của vùng điđôi với việc nghiên cứu thị trường, để sản phẩm làm ra phải đáp ứng được nhu cầu củathị trường và được thị trường chấp nhận Tất cả những điều kiện đó đòi hỏi người sảnxuất trước khi xây dựng trang trại phải nghiên cứu kỹ lưỡng qua nhiều năm, có năng lựcchuyên môn, kỹ năng quản lý, kinh nghiệm sản xuất
- Về vốn
Vốn là điều kiện không thể thiếu trong quá trình sản xuất kinh doanh, dù có đủ cácđiều kiện về đất đai, lao động hay là ý muốn sản xuất lớn, song thiếu vốn thì chủ trangtrại sẽ gặp rất nhiều khó khăn đến trong một xây dựng và phát triển trang trại Vì vậy đểhình thành trang trại và tiến hành sản xuất kinh doanh đòi hỏi người chủ trang trại phải cótrong tay một lượn vốn nhất định ban đầu tương đối lớn để khai hoang hoặc mua lạiruộng đất, đầu tư cơ sở hạ tầng, cây con giống, các loại máy móc, công cụ sản xuất, tiềnthuê lao động và lượng vốn để chi phí thường xuyên mua các loại vật tư, phân bón chocây trồng, thức ăn chăn nuôi… Quy mô vốn đầu tư phụ thuộc vào quy mô, loại hình sảnxuất, chu kỳ sinh học của cây trồng, con vật nuôi mà trang trại kinh nhuận Vốn là nhântố có tính quyết định đến việc hình thành và phát triển trang trại, đặc biệt với những trangtrại đòi hỏi nhiều vốn như: nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi, trồng các loại cây có gia trịkinh tế cao Vốn đầu tư để xây dựng và phát triển trang trại được hình thành từ nhữngnguồn cơ bản sau đây:
Vốn tư có của chủ trang trại: Đây là nguồn vố chủ yếu, đóng vai trò quyết định,song nguồn vốn này không nhiều do thu thập của người nông dân thấp nên khả năng tíchlũy không cao
Vốn vay các tổ chức tín dụng
Vốn liên doanh, liên kết sản xuất giữa chủ trang trại với các tổ chức, cá nhânkhác
Vốn hỗ trợ từ nguồn nâng sách nhà nước thông qua các chương trình, dự án xuấtphát từ đặc điểm của sản xuất nông nghiệp mà việc sử dụng vốn trong sản xuất cũng cónhững đặc thù riêng ảnh hướng đến sự phát triển của kinh tế trang trại Những ảnh hướngđó là:
+ sự tác động của vốn vào quá trình kinh doanh và hiệu quả kinh tế của nó không phảibằng cách trực tiếp mà thông qua đất đai, cây trồng, vật nuôi Cơ cấu vốn cũng phải phụhợi với yêu cầu sản xuất kinh doanh của từng loại hình trang trại
+ Tính thời vụ trong sản xuất nông nghiệp còn một mặt làm cho tuần hoàn và chuchuyển của vốn chậm, kèo dài thời gian thu hồi vốn dã bỏ ra, mới tính toán được hiệu quả
Trang 11của sản xuất Đặc biệt với những trang trại trồng cây lâu năm, trồng rừng thì sau 5-7 hoặclâu hơn mới đến kỳ khai thác, thu hoạch, lúc ấy vốn đầu tư mới được thu hồi.
+ Sản xuất nông nghiệp có quan hệ trực tiếp với các điều kiện tự nhiên nên việc sửdụng vốn cũng có gặp nhiều rủi ro, có thể dẫn đến tổn nhất và hiệu quả của việc sử dụngvốn
Từ những đặc thù vốn trong nông nghiệp mà quy mô đầu tư vốn vào sản xuấttrang trai không cao Một mặt, do khả năng tích lũy của người nông dân còn thấp, phảiqua quá trình tích góp lâu dài nên họ không giám mạo hiểm đầu tư lớn Mặt khác, do tâmlý người vay vốn cũng như khả năng đáp ứng các ràng buộc để vay vốn của người nôngdân với nâng hàng là rất hạn chế Từ đó phía nâng hàng củng không mạnh dạn cho vaynhiều do sản xuất nông nghiệp luôn gặp rủi ro bởi các điều kiện ngoại cảnh, có thể xảy ratổn thất lớn Đó củng là trở ngại trong qáu trình xây dựng và phát triển kinh tế trang trại ởnước ta hiện nay
- Về thị trường nông sản
Trong cơ chế thị trương chịu sự điều tiết của quy luật sản xuất hàng hóa, việc sảnxuất cái gì củng dựa vào nhu cầu thị trường, sản xuất những gì thị trường cần chứ khôngphải sản xuất ngững gì mà trang trại có điều kiện Vì vậy, nhu cầu có gia cả của thịtrường nông sản phẩm ảnh hướng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế của trang trại Sảnphẩm của nông nghiệp nói trung và của trang trại nói riêng chủ yếu là hàng tươi sống thờigian cất giữ rất hạn chế và dễ bị hư họng, xuống cấp Mặt khác, kinh tế trang trại làm rakhối lượng sản phẩm lớn vào vụ thu hoạch, do đó các nhà máy chế biến nông sản phẩmsẽ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc tiêu thụ các sản phẩm của kinh tế trang trại.Sự phát triển của ngành nông nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản, kéo theo sự gia tăngnhu cầu nguyên liệu cho sản xuất Vì vậy, ở những vùng có nông nghiệp chế biến pháttriển thì ở những nơi đó và các vùng lân cấn sẽ được đầu tư quy hoạch phát triển sản xuấtnguyên liệu Người nông dân sẽ được hồ trợ các điều kiện về đất đai, vốn, kỹ thuật… đểtăng quy mô sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho các nhà máy chế biến.Đồng thời, nó cũng thúc đẩy người nông dân liên doanh, liên kết chặt chẽ hơn nhằm tănghiệu quả của sản xuất Quy mô sản xuất tăng sẽ là điều kiện để trở thành các trang trại,việc tiêu thụ nhanh, kịp thời với gia cả đảm bảo sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao cho trangtrại, tạo điều kiện để chủ trang trại thu hồi được vốn và tái sản xuất
1.1.5 Quan điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam về phát triển kinh tế trang trại.
1.1.5.1 Thống nhất nhận thức về tính chất và vị trí của kinh tế trang trại
Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, nôngthôn, chủ yếu dựa vào hộ gia đình, nhằm mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả sản xuấttrong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, trồng rừng, gắn sản xuất với chếbiến và tiêu thụ nông, lâm, thuỷ sản
- Phát triển kinh tế trang trại nhằm khai thác, sử dụng có hiệu quả đất đai, vốn, kỹthuật, kinh nghiệm quản lý góp phần phát triển nông nghiệp bền vững; có việc làm tăngthu nhập, khuyến khích làm giàu đi đôi với xoá đói giảm nghèo; phân bổ lao động, dân
cư xây dựng nông thôn mới
- Quá trình chuyển dịch, tích tụ ruộng đất đã hình thành các trang trại gắn liền vớiquá trình phân công lại lao động ở nông thôn, từng bước chuyển dịch lao động nông
Trang 12nghiệp sang làm các ngành phi nông nghiệp, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hoá trongnông nghiệp và nông thôn.
1.1.5.2 Một số chính sách lâu dài của Nhà nước đối với kinh tế trang trại
Nhà nước khuyến khích phát triển và bảo hộ kinh tế trang trại Các hộ gia đình, cánhân đầu tư phát triển kinh tế trang trại được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cấp giấychứng nhận quyền sử dụng đất ổn định, lâu dài theo pháp luật để sản xuất kinh doanh
Nhà nước đặc biệt khuyến khích việc đầu tư khai thác và sử dụng có hiệu quả đấttrống, đồi núi trọc ở trung du, miền núi, biên giới, hải đảo, tận dụng khai thác các loại đấtcòn hoang hoá, ao, hồ, đầm, bãi bồi ven sông, ven biển, mặt nước eo vịnh, đầm phá đểsản xuất nông, lâm, ngư nghiệp theo hướng chuyên canh với tỷ suất hàng hoá cao Đốivới vùng đất hẹp, người đông, khuyến khích phát triển kinh tế trang trại sử dụng ít đất,nhiều lao động, thâm canh cao gắn với chế biến và thương mại, dịch vụ, làm ra nông sảncó giá trị kinh tế lớn Ưu tiên giao đất, cho thuê đất đối với những hộ nông dân có vốn,kinh nghiệm sản xuất, quản lý, có yêu cầu mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp hànghoá và những hộ không có đất sản xuất nông nghiệp mà có nguyện vọng tạo dựng cơnghiệp lâu dài trong nông nghiệp
Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách phát huy kinh tế tự chủ của hộ nông dân,phát triển kinh tế trang trại đi đôi với chuyển đổi hợp tác xã cũ, mở rộng các hình thứckinh tế hợp tác, liên kết sản xuất - kinh doanh giữa các hộ nông dân, các trang trại, cácnông, lâm trường quốc doanh, doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp thuộc các thànhphần kinh tế khác để tạo động lực và sức mạnh tổng hợp cho nông nghiệp, nông thônphát triển
Nhà nước hỗ trợ về vốn, khoa học-công nghệ, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, xâydựng kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho các trang trại phát triển bền vững
Tăng cường công tác quản lý Nhà nước để các trang trại phát triển lành mạnh, cóhiệu quả
+ Về chính sách cụ thể
- Chính sách đất đai:
Hộ gia đình có nhu cầu và khả năng sử dụng đất để phát triển trang trại được Nhànước giao đất hoặc cho thuê đất và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Thẩmquyền giao đất, cho thuê đất được áp dụng theo quy định tại Nghị định số 85/1999/NĐ-
CP, ngày 28 tháng 8 năm 1999 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số quy định vềviệc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài và Nghị địnhsố 163/1999/NĐ-CP, ngày 16 tháng 11 năm 1999 của Chính phủ về giao đất, cho thuê đấtlâm nghiệp cho tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đíchlâm nghiệp
Hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản sốngtại địa phương có nhu cầu và khả năng sử dụng đất để mở rộng sản xuất thì ngoài phầnđất đã được giao trong hạn mức của địa phương còn được ủy ban nhân dân xã xét chothuê đất để phát triển trang trại
Hộ gia đình phi nông nghiệp có nguyện vọng và khả năng tạo dựng cơ nghiệp lâudài từ sản xuất nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản được ủy ban nhân dân xã chothuê đất để làm kinh tế trang trại
Trang 13Hộ gia đình, cá nhân ở địa phương khác nếu có nguyện vọng lập nghiệp lâu dài, cóvốn đầu tư để phát triển trang trại, được ủy ban nhân dân xã sở tại cho thuê đất.
Diện tích đất được giao, được thuê phụ thuộc vào quỹ đất của địa phương và khảnăng sản xuất kinh doanh của chủ trang trại
Hộ gia đình, cá nhân được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê hoặc thuêlại quyền sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khác để phát triển trang trạitheo quy định của pháp luật Người nhận chuyển nhượng hoặc thuê quyền sử dụng đấthợp pháp có các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về đất đai và được cấpgiấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Hộ gia đình, cá nhân đã được giao hoặc nhận chuyển nhượng, quyền sử dụng đấtvượt quá hạn mức sử dụng đất trước ngày 01 tháng 01 năm 1999 để phát triển trang trại,thì được tiếp tục sử dụng và chuyển sang thuê phần diện tích đất vượt hạn mức, theo quyđịnh của pháp luật về đất đai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nhưng chưa được giao, chưa được thuê, hoặc đãnhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận trướcngày ban hành Nghị quyết này, nếu không có tranh chấp, sử dụng đất đúng mục đích, thìđược xem xét để giao hoặc cho thuê đất và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm chỉđạo cơ quan địa chính khẩn trương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, để các chủtrang trại yên tâm đầu tư phát triển sản xuất
- Chính sách thuế
Để khuyến khích và tạo điều kiện hộ gia đình, cá nhân đầu tư phát triển kinh tế trang trại,nhất là ở những vùng đất trống đồi núi trọc, bãi bồi, đầm phá ven biển, thực hiện miễnthuế thu nhập cho trang trại với thời gian tối đa theo Nghị định số 51/1999/NĐ-CP, ngày
8 tháng 7 năm 1999 của Chính phủ về việc Quy định chi tiết thi hành Luật khuyến khíchđầu tư trong nước (sửa đổi) số 03/1998/QH10
Theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp thì hộ gia đình và cá nhânnông dân sản xuất hàng hóa lớn có thu nhập cao thuộc đối tượng nộp thuế thu nhập doanhnghiệp Giao Bộ Tài chính nghiên cứu trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số30/1998/NĐ-CP ngày 13 tháng 5 năm 1998 của Chính phủ về Quy định chi tiết thi hànhLuật thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng quy định đối tượng nộp thuế là những hộlàm kinh tế trang trại đã sản xuất kinh doanh ổn định, có giá trị hàng hóa và lãi lớn, giảmthấp nhất mức thuế suất, nhằm khuyến khích phát triển kinh tế trang trại, được nhân dânđồng tình và có khả năng thực hiện
Các trang trại được miễn giảm tiền thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đaikhi thuê đất trống, đồi núi trọc, đất hoang hoá để trồng rừng sản xuất, trồng cây lâu nămvà khi thuê diện tích ở các vùng nước tự nhiên chưa có đầu tư cải tạo vào mục đích sảnxuất nông, lâm, ngư nghiệp
- Chính sách đầu tư, tín dụng
Căn cứ vào quy hoạch phát triển sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp trên các địa bàncó điều kiện kinh tế xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, Nhà nước có chính sách hỗ trợđầu tư phát triển kết cấu hạ tầng về giao thông, thuỷ lợi, điện, nước sinh hoạt, thông tin,
Trang 14cơ sở chế biến để khuyến khích các hộ gia đình, cá nhân phát triển trang trại sản xuấtnông, lâm, ngư nghiệp.
Trang trại phát triển sản xuất, kinh doanh trong những lĩnh vực thuộc đối tượngquy định tại Điều 8 mục I Chương II của Nghị định số 43/1999/NĐ-CP ngày 29 tháng 6năm 1999 của Chính phủ được vay vốn từ Quỹ hỗ trợ đầu tư phát triển của Nhà nước vàviệc vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước thực hiện theo các quy định củaNghị định này
Trang trại phát triển sản xuất, kinh doanh được vay vốn tín dụng thương mại củacác ngân hàng thương mại quốc doanh Việc vay vốn được thực hiện theo quy định tạiQuyết định số 67/1999/QĐ-TTg, ngày 30 tháng 3 năm 1999 của Thủ tướng Chính phủ về
"Một số chính sách tín dụng ngân hàng phát triển nông nghiệp và nông thôn", chủ trangtrại được dùng tài sản hình thành từ vốn vay để bảo đảm tiền vay theo quy định tại Nghịđịnh số 178/1999/NĐ-CP, ngày 29 tháng 12 năm 1999 của Chính phủ về bảo đảm tiềnvay của các tổ chức tín dụng
- Chính sách lao động
Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện hỗ trợ để các chủ trang trại mở rộng quy
mô sản xuất kinh doanh, tạo được nhiều việc làm cho lao động nông thôn, ưu tiên sửdụng lao động của hộ nông dân không đất, thiếu đất sản xuất nông nghiệp, hộ nghèo thiếuviệc làm Chủ trang trại được thuê lao động không hạn chế về số lượng; trả công lao độngtrên cơ sở thoả thuận với người lao động theo quy định của pháp luật về lao động Chủtrang trại phải trang bị đồ dùng bảo hộ lao động theo từng loại nghề cho người lao độngvà có trách nhiệm với người lao động khi gặp rủi ro, tai nạn, ốm đau trong thời gian làmviệc theo hợp đồng lao động
Đối với địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, chủ trang trại được
ưu tiên vay vốn thuộc chương trình giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo để tạo việclàm cho lao động tại chỗ; thu hút lao động ở các vùng đông dân cư đến phát triển sảnxuất
Nhà nước có kế hoạch hỗ trợ đào tạo nghề nghiệp cho lao động làm trong trangtrại bằng nhiều hình thức tập huấn, bồi dưỡng ngắn hạn
- Chính sách khoa học, công nghệ, môi trường
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng với các địa phương có quy hoạch,kế hoạch xây dựng các công trình thuỷ lợi để tạo nguồn nước cho phát triển sản xuất Chủtrang trại tự bỏ vốn hoặc vay từ nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước đểxây dựng hệ thống dẫn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt trong trang trại Các chủ trangtrại xây dựng các công trình thuỷ lợi, sử dụng nước mặt, nước ngầm trong phạm vi trangtrại theo quy hoạch không phải nộp thuế tài nguyên nước
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng với các tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương quy hoạch đầu tư phát triển các vườn ươm giống cây nông nghiệp, cây lâmnghiệp và các cơ sở sản xuất con giống (chăn nuôi, thuỷ sản) hoặc hỗ trợ một số trang trạicó điều kiện sản xuất giống để bảo đảm đủ giống tốt, giống có chất lượng cao cung cấpcho các trang trại và cho hộ nông dân trong vùng