skkn một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng tiếng anh cho học sinh trường tiểu học

Trong thực tế, việc dạy học từ vựng cho học sinh tiểu học gặp nhiều khó khăn, do khả năng ghi nhớ của các em còn hạn chế; mặt khác đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học chủ yếu là trự

TÊN SÁNG KIẾN:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY-HỌC TỪ VỰNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC KHÁNH NHẠC A, HUYỆN YÊN KHÁNH ”

Môn: Tiếng Anh

Tên tác giả: Trần Văn Lý

Giáo viên môn Tiếng Anh

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Khánh Nhạc A

TRƯỜNG TIỂU HỌC KHÁNH NHẠC A

TÊN SÁNG KIẾN:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY-HỌC TỪ VỰNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC KHÁNH NHẠC A, HUYỆN YÊN KHÁNH ”

Môn: Tiếng Anh

Tên tác giả: Trần Văn Lý

Giáo viên môn Tiếng Anh

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Khánh Nhạc A

I TÊN CƠ SỞ ĐƯỢC YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN 1

1.2 Nhưng kĩ thuật, hoạt động luyện tập, ghi nhớ và kiểm tra từ vựng 4

2.1 Nâng cao hiệu quả dạy-học từ vựng trên lớp 6

2.3 Nâng cao hiệu quả việc học sinh tự học và ghi nhớ từ vựng ở nhà 19

VI ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

VII KẾT LUẬN

I.TÊN CƠ SỞ ĐƯỢC YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN:

Phòng giáo dục và đào tạo huyện Yên Khánh

II TÁC GIẢ SÁNG KIẾN:

Họ và tên: Trần Văn Lý Ngày sinh: 09/12/1984

2 Lĩnh vực áp dụng: Giảng dạy môn tiếng Anh ở trường Tiểu học

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ năm học 2016 – 2017

2008 – 2020” Ở trường Tiểu học Khánh Nhạc A việc dạy và học ngoại ngữ (Tiếng Anh) được nhà trường nghiêm túc thực hiện, chất lượng ngày một nâng cao Tuy

nhiên so với yêu cầu thực tế, chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở trường Tiểu học Khánh Nhạc A nói riêng và các trường tiểu học nói chung còn nhiều hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là việc dạy – học từ vựng

Từ vựng là một công cụ, phương tiện quan trọng nhất trong việc học Tiếng Anh Ở bất kỳ một kỹ năng nào của việc học ngoại ngữ đều phải sử dụng đến từ vựng Vì vậy, từ vựng Tiếng Anh là nguồn vốn, là công cụ chính cho người học Trong thực tế, việc dạy học từ vựng cho học sinh tiểu học gặp nhiều khó khăn, do khả năng ghi nhớ của các em còn hạn chế; mặt khác đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học chủ yếu là trực quan, sự tập trung chú ý kém, dễ bị phân tán,… Do đó, giáo viên rất vất vả trong việc tạo cho học sinh hứng thú say

mê môn học nói chung, học từ vựng nói riêng Làm thế nào để thu hút học sinh đến với môn học, giúp các em ghi nhớ và sử dụng tốt từ vựng là băn khoăn, trăn trở của mỗi giáo viên dạy Tiếng Anh Vì vậy, tôi mạnh dạn lựa chọn tìm tòi, áp

dụng “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy – học từ vựng cho học sinh Trường Tiểu học Khánh Nhạc A, huyện Yên Khánh.” nhằm tìm ra những phương pháp dạy học giúp học sinh tích cực tham gia học tập, dễ dàng tiếp thu

và ghi nhớ từ vựng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh và các môn học khác

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận về phương pháp dạy học ngoại ngữ, sáng kiến đề xuất một

số phương pháp chủ yếu trong dạy học từ vựng nhằm nâng cao chất lượng dạy học Tiếng Anh ở Trường Tiểu học Khánh Nhạc A hiện nay nói riêng và trong giáo dục Tiểu học nói chung

3 Phạm vi nghiên cứu

Những phương pháp dạy học từ vựng Tiếng Anh ở Trường Tiểu học Khánh Nhạc A hiện nay và một số năm trước đây

4 Đối tượng nghiên cứu

Những phương pháp dạy học từ vựng Tiếng Anh ở Trường Tiểu học Khánh Nhạc A

5 Phương pháp nghiên cứu

Sáng kiến sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Sưu tầm, đọc các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu (các Văn kiện của Đảng, Nhà nước và của ngành, tài liệu bồi dưỡng thường xuyên giáo viên tiểu học )

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, phân tích, so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê,

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Giải pháp cũ thường làm

Dạy từ vựng chỉ là một phần của tiết học tuy nhiên nó đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sự thành công của cả tiết học bởi vì việc thực hành mẫu câu, rèn kỹ năng giao tiếp có lưu loát, trôi chảy, thuận lợi hay không tùy thuộc vào việc học sinh có đọc được từ mới, nắm được nghĩa và cách sử dụng vốn từ vựng hay không Vậy nên giáo viên phải có những phương pháp giảng dạy phù hợp cho từng tiết dạy Làm sao để mỗi khi giới thiệu và kiểm tra từ vựng các em cảm

thấy hào hứng nhưng vẫn đem lại hiệu quả

Thông thường học từ vựng thường diễn ra theo kiểu : Giáo viên đọc bài rồi liệt kê ra những từ (theo giáo viên) chưa từng xuất hiện trong quá trình dạy học gọi là từ mới ( new words ) sau đó giáo viên ghi tất cả những từ mới đó lên bảng, giải thích nghĩa bằng Tiếng Việt rồi cho học sinh đọc một số lần Yêu cầu các em học thuộc lòng từ mới để kiểm tra trong tiết học sau Đôi khi cũng có sử dụng thêm một vài phương pháp dạy từ vựng khác theo cách truyền thống như chỉ đưa ra một vài vật thật rồi giới thiệu từ, nghĩa của từ, cách phát âm,

Dưới đây là một vài phương pháp thường làm:

Example: - Pink: màu hồng - Red: màu đỏ

- Blue: màu xanh lam -

b Đưa ra từ đồng nghĩa

Phương pháp này chỉ áp dụng được với một số ít đơn vị bài học Giáo viên gợi

ý cho học sinh đoán từ nhờ những từ đồng nghĩa mà học sinh đã được học

Example:

truck = van

football = soccer

autumn = fall difficult=hard

c Đưa ra từ trái nghĩa

Example:

in front of

behind

good bad

hot cold

strong weak

young old

em Đồ vật thật có thể ở xung quanh lớp hoặc giáo viên có thể chuẩn bị ở nhà

e Dịch nghĩa

Dịch là thủ thuật dạy nhanh nhất, dễ nhất song rất đơn điệu Dịch giúp giáo viên khi dạy nhiều từ một lúc hoặc từ trừu tượng để tiết kiệm thời gian

1.2 Nhưng kĩ thuật, hoạt động luyện tập, ghi nhớ và kiểm tra từ vựng

Những hoạt động thường làm để luyện tập và kiểm tra từ vựng thường được áp dụng như cho học sinh đọc lại nhiều lần (đọc đồng thanh, đọc cá nhân) và gọi học sinh đọc lại để kiểm tra hoặc có thể sử dụng một vài kĩ thuật đơn giản như rub out

and remember, matching, Giáo viên sử dụng đều đặn những phương pháp này trong các tiết học sẽ làm cho hoạt đọng trở nên đơn điệu nhàm chán, học sinh ghi nhớ từ vựng một cách bị động và hời hợt

* Những phương pháp trên có những ưu điểm sau:

- Giáo viên không mất nhiều thời gian chuẩn bị và giới thiệu hoạt động vì học sinh quen với những cách làm này

- Mọi giáo viên đều có thể áp dụng được

- Giáo viên không mất thời gian quản lý, bao quát và ổn định lớp

- Có thể tận dụng tranh ảnh, những đồ dùng dạy học có sẵn

*Những phương pháp trên bộc lộ một số hạn chế như: Áp dụng phương pháp cung cấp từ vựng theo cách cũ một cách đều đặn, máy móc sẽ khiến:

- Hoạt động học tập diễn ra đơn điệu, học sinh tiếp thu từ mới một cách thụ

động động, áp lực, căng thẳng và trở nên chán nản, thiếu tập trung

- Học sinh khó nhớ từ và nhanh quên dẫn đến các em có vốn từ không phong phú, lúng túng, thiếu tự tin trong giao tiếp

- Học sinh ít có cơ hội vận động, luyện tập thực hành phát âm Chủ yếu tập mới trung ghi nhớ nghĩa và cách sử dụng từ

Những hạn chế trên đã ảnh hưởng đến chất lượng dạy học Tiếng Anh Qua điều tra

khảo sát chất lượng học sinh ở lớp 4A Trường Tiểu học Khánh Nhạc A, sau một tiết học (sử dụng những phương pháp trên cung cấp và dạy các em 10 từ, cụm từ về các hoạt động hàng ngày: go to school, brush my teeth, ) thu được kết quả như sau:

* Bảng thống kê số liệu điều tra ban đầu:

- Về chất lượng ghi nhớ và thuộc từ vựng

Lớp

Số lượng từ ghi nhớ

4A(34 hs) 6 em (17,6%) 15 em (44,1%) 13 em (38,3%)

- Về mức độ hứng thú đối với hoạt động và tiết học (Điều tra bằng phiếu

kín lấy ý kiến nhận xét của học sinh sau tiết học)

Không thích Bình thường Thích

Kết quả trên cho thấy, những phương pháp cũ thường làm có những ưu điểm nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế, chưa gây được hứng thú học tập cho học sinh và nhất thiết cần có phương pháp mới cải tiến

2 Giải pháp mới cải tiến

Từ vựng là một trong ba thành tố tạo thành hệ thống kiến thức ngôn ngữ và đóng vai trò là phương tiện, điều kiện hình thành và phát triển kỹ năng giao tiếp Như vậy, học từ vựng là một trong những phần quan trọng nhất khi học ngoại ngữ, nếu muốn giỏi Tiếng Anh thì dù ở bất kỳ kỹ năng nào : nghe, nói, đọc, viết đều cần có vốn từ Muốn vậy, giáo viên cần phải tổ chức hoạt động học tập nói chung, việc học

từ mới nói riêng sao cho nhẹ nhàng hấp dẫn, tạo không khí vui tươi, thoải mái khiến các em “Học mà vui, vui mà học” Để tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp các em say mê học tập, trau dồi được vốn từ phong phú, nắm vững cấu trúc câu, cách sử dụng từ và mạnh dạn tự tin khi giao tiếp bằng Tiếng Anh Để đảm bảo và nâng cao hiệu quả việc dạy-học từ vựng giáo viên cần nắm vững và tuân theo một số nguyên tắc dạy tiếng Anh cho học sinh tiểu học như:

- Chơi hơn dạy

- Hoạt động, hình ảnh hơn lý thuyết

- Học cụ hơn giáo trình

- Nghe - nói nhiều hơn đọc - viết:

- Bắt chước hơn ngữ pháp

- Vui hơn cho điểm

Trên cơ sở đó, giáo viên cần có những phương pháp để nâng cao hiệu quả của việc dạy-học từ vựng

2.1 Nâng cao hiệu quả dạy-học từ vựng trên lớp

Từ việc nắm bắt được tâm lý học sinh tiểu học, giáo viên cần luôn thay đổi và

sử dụng đa dạng các phương pháp giới thiệu, cung cấp từ vựng một cách đa dạng, tự nhiên và cuốn hút Bên cạnh những phương pháp truyền thống nêu trên, chúng ta còn nhiều phương pháp, kỹ thuật và hoạt động khác nhằm tạo hứng thú trong việc cung cấp, luyện tập thực hành nhằm giúp học sinh ghi nhớ từ vựng một cách hiệu quả hơn trong lớp học

2.1.1 Cung cấp từ vựng

Có nhiều kỹ thuật dạy từ vựng, tùy vào từng chủ điểm, từng bài học và từng từ cần cung cấp giáo viên nên chọn kỹ thuật giới thiệu từ hợp lý Một từ có thể áp dụng nhiều kỹ thuật khác nhau và giáo viên cũng nên áp dụng linh hoạt nhiều kỹ thuật để giới thiệu các từ vựng trong bài học Dưới đây là một số kỹ thuật tôi thường áp dụng

a Sử dụng giáo cụ trực quan để dạy từ vựng (real objects)

Đây là cách giáo viên có thể sử dụng những đồ vật thật có sẵn trong lớp hoặc

đã chuẩn bị ở nhà để giới thiệu từ Các đồ dùng trực quan khá dễ dàng chuẩn bị nhưng lại mang lại hiệu quả rất cao khi giới thiệu từ Có rất nhiều chủ đề có thể sử dụng kỹ thuật này

Ví dụ: School things: a pen/ a book/ , ; Toys: a robot/ a car/ a ship/

b Sử dụng hình ảnh/vẽ tranh (visial aids)

Đây là cách giúp học sinh dễ dàng đoán nghĩa của từ mới, nhớ từ thông qua tranh ảnh Giáo viên có thể sử dụng những hình ảnh có sẵn liên quan đến chủ đề bài học hoặc vẽ tranh cho học sinh quan sát nhằm giới thiệu nghĩa của từ nhằm giúp học sinh luyện tập ghi nhớ từ Đây cũng là những phương tiện dạy học rất tích cực và thu hút học sinh

Farmer teacher

c Dùng hành động, cử chỉ điệu bộ (Miming/ Guesture/TPR)

Sử dụng hành động hay cử chỉ điệu bộ cũng là kỹ thuật rất phổ biến và hiệu quả khi giới thiệu từ vựng Kỹ thuật này dễ áp dụng và không mất thời gian chuẩn bị nhưng lại rất cuốn hút học sinh

Ví dụ: Sử dụng nét mặt: happy/ sad/ angry…

Sử dụng điệu bộ: cold/ hot/ swim/ sing/…

d Đưa tình huống / Giải thích (situation / explaination)

Dùng tình huống thực trong lớp hoặc giải thích để học sinh hiểu được từ

Ví dụ: Today is my birthday I am happy

e Đưa ra ví dụ (example)

Giáo viên đưa ra ví dụ có chứa từ cần dạy để học sinh đoán nghĩa của từ

Ví dụ: Apple, ornage, banana…are fruits/ Football, badminton,…are sports

Trên đây là một số kỹ thuật giới thiệu từ mới tại lớp Giáo viên nên lựa chọn

sử dụng một cách phù hợp và linh hoạt nhằm thu hút học sinh, mang lại hiệu quả cao nhất

2.1.2 Nâng cao hiệu quả việc luyện tập và ghi nhớ từ vựng

a Luyện từ vựng qua bài hát, chant, kịch, truyện,

Qua những bài hát, bài chant có sẵn trong sách giáo khoa hoặc giáo viên có thể

sử dụng những giai điệu quen thuộc để sáng tác những bài hát, bài chant đơn giản nhằm giúp học sinh ghi nhớ từ vựng, cách phát âm, ngữ điệu, Có thể sử dụng vào chủ yếu hoạt động khởi động hoặc củng cố nhằm gây sự thu hút, hứng thú cho học sinh một cách rất hiệu quả

Với phương pháp này giáo viên cần đầu tư thời gian để tìm trên các trang mạng những bài hát, chant, những video clip phù hợp với nội dung bài học, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các em

Ưu điểm: Sử dụng video clip, các bài hát, bài chant phù hợp với tâm sinh lý

lứa tuổi và đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học Lôi cuốn hấp dẫn các em tham gia học tập Phương pháp này giúp các em ghi nhớ từ và cách sử dụng từ một cách tự nhiên, thoải mái Lớp học rất sôi nổi và phát huy sự sáng tạo của học sinh cũng như giúp các em ghi nhớ từ vựng sâu hơn

Example 1: This is the way we go to school

This is the way we go to school,

Go to school, go to school

This is the way we go to school

So early in the morning

This is the way we brush my teeth, Brush my teeth, brush my teeth This is the way we brush my teeth

So early in the morning

(Học sinh có thể thay thế các cụm hoạt động khác vào để sáng tác các bài hát mới)

Giáo viên cũng có thể gợi ý giúp học sinh sử dụng mẫu câu và từ vựng mới học

để sáng tác các bài hát mới dựa vào những giai điệu bài hát quen thuộc

Example 2: When will Sports Day be? - (Unit 10-grade5)

When will Sports Day be?

When will the music festival be?

It will be in June, in June

Trong chương trình Tiếng Anh dành cho học sinh tiểu học, có rất nhiều từ và cụm từ chúng ta có thể luyện tập thông qua hình thức TPR giúp các tiết học Tiếng Anh trở lên sôi nổi hấp dẫn

Example:

- Sử dụng hành động

Ưu điểm: Đây là cách sử dụng phổ biến, có thể áp dụng trong tất cả các tiết

dạy Dễ dàng thực hiện, sôi nổi và đặc biệt gây hứng thú cho học sinh Sử dụng phương pháp này học sinh được vận động và ghi nhớ từ vựng sâu hơn Giáo viên không mất nhiều thời gian chuẩn bị

c Vẽ tranh, tô màu

Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh vẽ những hình đơn giản để học sinh có thể nhớ từ lâu hơn Với cách học này học sinh rất dễ học, dễ nhớ và rất hứng thú

a cat a fish a plane

d Trò chơi

Trò chơi không phải lúc nào cũng là một loại hình giải trí Thực ra nó có thể sử dụng để củng cố từ vựng đã giới thiệu trong bài học theo một phương pháp hấp dẫn học sinh một cách có tổ chức và vui vẻ Vì vậy giáo viên cần phải biết vận dụng các trò chơi trong các bài dạy để cho học sinh vừa học vừa chơi để bài học được diễn ra nhẹ nhàng, bớt căng thẳng Tuy nhiên tuỳ vào bài cụ thể mà giáo viên có thể chọn ra trò chơi phù hợp với mục đích của bài học Trò chơi có thể sử dụng trong hoat động khởi động để học sinh nhớ lại từ vựng hay sử dụng trong các hoạt động luyện tập giúp các em ghi nhớ từ Dưới đây là một số trò chơi minh họa thường sử dụng trong các hoạt động dạy học từ vựng trong lớp học

Slap the board

FOOD

Chicken Fish

Noodles

bread

Beef

- Mục đích giúp cho học sinh ôn lại từ và nhớ từ Trò chơi này cũng có thể giúp giáo viên kiểm tra và ôn vừa cách phát âm vừa ngữ nghĩa của từ cho học sinh và phù hợp với các tiết có nhiều từ và từ mang nhiều nghĩa trừu tượng Ngoài ra còn dễ thực hiện trong hầu hết các tiết dạy tạo không khí lớp sôi động và hứng thú

2.1.3 Kiểm tra từ vựng

Kiểm tra từ vựng là bước không thể thiếu trong qua trình dạy từ vựng cho trẻ

em Giáo viên không nên hỏi các em câu hỏi ‘‘Các em đã nhớ chưa ?’’ vì các em sẽ trả lời là nắm được, nhưng đó có thể là những học sinh tốt, còn học sinh chưa nắm được có thể các em sẽ không trả lời Vì vậy giáo viên phải kiểm tra việc nắm từ vựng của học sinh băng các hoạt động cụ thể, nhưng những hoat động giáo viên đưa ra phải

đa dạng và thu hút học sinh và cũng đảm bảo tính nhẹ nhàng, học sinh chủ động tham gia Đây cũng là một kĩ thuật rất quan trọng giúp học sinh tự nhận biết khả năng ghi nhớ của mình Có rất nhiều hình thức giáo viên có thể sử dụng để kiểm tra từ vựng, dưới đây là một số hoạt động minh họa cho việc kiểm tra từ vựng của học sinh

a Kiểm tra từ vựng qua các hoạt động củng cố nhận biết đọc, viết

Match words with pictures

Look and write words

Look and read.Write Yes or No

1 Teacher’s Day 2 Christmas 3 Halloween

x

v