skkn NGHIÊN cứu một số bài tập NHẰM NÂNG CAO HIỆU qủa kỹ THUẬT đập BÓNG ở vị TRÍ số 3 CHO NAM đội TUYỂN BÓNG CHUYỀN TRƯỜNG THPT

TÊN SÁNG KIẾN: NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QỦA KỸ THUẬT ĐẬP BÓNG Ở VỊ TRÍ SỐ 3 CHO NAM ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN TRƯỜNG THPT TẠ UYÊN – HUYỆN YÊN MÔ – TỈNH NINH BÌNH - Lĩn

III TÊN SÁNG KIẾN:

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QỦA KỸ

THUẬT ĐẬP BÓNG Ở VỊ TRÍ SỐ 3 CHO NAM ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN

TRƯỜNG THPT TẠ UYÊN – HUYỆN YÊN MÔ – TỈNH NINH BÌNH

- Lĩnh vực áp dụng: Nâng cao chất lượng thi đấu của đôi tuyển bóng chuyền nam

và các đội thi đấu mang tính chất phong trào

IV NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Giải pháp cũ thường làm:

1.1 Mục đích nghiên cứu

Trước đây trong quá trình giảng dạy huấn luyện ở trường THPT mà đặc biệt

là giảng dạy các kỹ thuật bóng chuyền, chúng ta thường sử dụng phương pháp dạy

học truyền thống, chỉ chú trọng giảng dạy kiến thức trong phạm vi bài học mà không

gắn kỹ năng với thực tiễn đời sống, chúng ta vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý

thuyết Việc rèn luyện kỹ năng động tác, kỹ năng giải quyết các kỹ thuật động tác

cho học sinh chưa thực sự được quan tâm

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Để giải quyết mục đích nghiên cứu đã đề ra, đề tài xác định 2 mục tiêu sau:

+ Môc tiªu 1: Lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập

bóng ở vị trí số 3 cho nam đội tuyển bóng chuyền trường THPT Tạ Uyên – Yên Mô

– Ninh Bình

+ Môc tiªu 2: Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập đã lựa chọn nhằm

nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 cho nam đội tuyển bóng chuyền

trường THPT Tạ Uyên – Yên Mô – Ninh Bình

1.3 Giả thiết khoa học

Qua quan sát thực tiễn và qua trao đổi trực tiếp với các giáo viên dạy môn thể

dục ở trường THPT Ta Uyên – Yên Mô – Ninh Bình cho thấy kỹ thuật đập bóng nói

chung và kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 của đội tuyển bóng chuyền nam của trường

còn nhiều hạn chế nên kết quả thi đấu chưa cao Vì vậy tôi đã nghiên cứu và ứng

dụng số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng ở vị trí số 3, từ đó nâng cao được

hiệu quả tập luyện và thi đấu bóng chuyền của các em Kết quả nghiên cứu của đề

tài này là tư liệu chuyên môn giúp cho các giáo viên, huấn luyện viên bóng chuyền

trong công tác giảng dạy- huấn luyện học sinh Mặt khác một số bài tập chuyên

môn ứng dụng trong giảng dạy kỹ thuật đập bóng giúp cho các nhà chuyên môn,

giáo viên- huấn luyện viên có cơ sở khoa học khi sử dụng trong quá trình giảng dạy-

huấn luyện kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 để nâng cao hiệu quả tập luyện và thi đấu

cho học sinh THPT ở Việt Nam

1.4 Đối tượng - phương pháp - tổ chức nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

a.1 Đối tượng nghiên cứu :

Đối tượng nghiên cứu lµ một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả của kỹ thuật

đập bóng ở vị trí số 3 trong bóng chuyền đối với đội tuyển nam trường THPT Tạ

Uyên – Yên Mô – Ninh Bình

a.2 Đối tượng thực nghiệm

Gồm 18 học sinh thuộc đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Tạ Uyên –

Yên Mô – Ninh Bình

b Phương pháp

Để giải quyết các vấn đề của đề tài trong quá trình nghiên cứu tôi sử dụng các

phương pháp nghiên cứu sau:

b.1 Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu

Trong quá trình nghiên cứu tôi đã đọc, tham khảo các tài liệu chung và

chuyên môn liên quan đến lĩnh vực giảng dạy - huấn luyện VĐV bóng chuyền nói

riêng và hoạt động TDTT nói chung nhằm xác định những cơ sở chung và chuyên

môn để giải quyết sau khi xác định tên và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài Các tài

liệu được dùng để phục vụ cho công tác nghiên cứu sẽ được trình bày ở phần danh

mục tư liệu tham khảo của đề tài

b.2 Phương pháp phỏng vấn toạ đàm

Đây là phương pháp sử dụng nhằm xác định, tìm hiểu các quan điểm và thực

tế giảng dạy kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 trong thời điểm hiện nay, cũng như định

hướng việc ứng dụng và phát triển kỹ thuật này Đồng thời xác định cơ sở lựa chọn

các bài tập đập bóng ở vị trí số 3 phù hợp với đối tượng và điều kiện ở mỗi khu vực,

mỗi địa phương và ở từng trường THPT, đặc biệt ứng dụng vào việc giảng dạy-

huấn luyện cho học sinh THPT Tạ Uyên – Yên Mô – Ninh Bình

b.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Đây là phương pháp được sử dụng trong quá trình lựa chọn các bài tập đập

bóng ở vị trí số 3, thông qua quan sát thực tế, quá trình học tập cũng như quá trình

thi đấu của đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Ta Uyên – Yên Mô – Ninh

Bình, quan sát việc giảng dạy - huấn luyện về kỹ - chiến thuật đập bóng của HLV

các đội tuyển, câu lạc bộ và các đội tuyển bóng chuyền trường THPT

b.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Các bài tập đập bóng ở vị trí số 3 được ứng dụng trong quá trình giảng dạy và

huấn luyện cho nam đội tuyển bóng chuyền trường THPT Tạ Uyên – Yên Mô –

Ninh Bình.Đối tượng thực nghiệm bao gồm: 18 nam học sinh đội tuyển bóng

chuyền trường THPT Tạ Uyên – Yên Mô – Ninh Bình

b.5 Phương pháp toán học thống kê

Phương pháp này được sử dụng trong việc phân tích và xử lý các số liệu thu

thập được trong quá trình nghiên cứu của đề tài Các tham số đặc trưng mà chúng tôi

quan tâm là: x, t, , r,

c Tổ chức nghiên cứu

c.1 Tæ chøc nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 10/2013 dến tháng 6/2014 và được

chia thành 3 giai đoạn

- Giai đoạn 1: Từ tháng 10/2013 đến tháng 11/2013 - Là giai đoạn xác định

các vấn đề nghiên cứu, xây dựng đề cương và kế hoạch nghiên cứu, bảo vệ đề cương

nghiên cứu

- Giai đoạn 2: Từ tháng 11/20103 đến 04/2014 - Là giai đoạn tiến hành giải

quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Giai đoạn 3: Từ tháng 04/2014 đến 06/2014 - Là giai đoạn xử lý các số liệu

thu được trong quá trình nghiên cứu, phân tích các kết quả nghiên cứu, viết và hoàn

thiện kết quả nghiên cứu Chuẩn bị và bảo vệ kết quả nghiên cứu trước Hội đồng

nghiệm thu

Qua quan sát thực tiễn và qua trao đổi trực tiếp với các giáo viên dạy môn thể

dục ở trường THPT Ta Uyên – Yên Mô – Ninh Bình cho thấy kỹ thuật đập bóng nói

chung và kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 của đội tuyển bóng chuyền nam của trường

còn nhiều hạn chế nên kết quả thi đấu chưa cao Vì vậy tôi đã nghiên cứu và ứng

dụng số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng ở vị trí số 3, từ đó nâng cao được

hiệu quả tập luyện và thi đấu bóng chuyền của các em Kết quả nghiên cứu của đề

tài này là tư liệu chuyên môn giúp cho các giáo viên, huấn luyện viên bóng chuyền

trong công tác giảng dạy- huấn luyện học sinh Mặt khác một số bài tập chuyên

môn ứng dụng trong giảng dạy kỹ thuật đập bóng giúp cho các nhà chuyên môn,

giáo viên- huấn luyện viên có cơ sở khoa học khi sử dụng trong quá trình giảng dạy-

huấn luyện kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 để nâng cao hiệu quả tập luyện và thi đấu

cho học sinh THPT ở Việt Nam

2 Giải pháp cải tiến:

Khi nói về con người trong xã hội, Công ước quốc tế về quyền con người đã

nêu rõ:

Con người là vốn quý nhất của xó hội, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe của con

người là mục tiêu cao quý của tất cả cỏc quốc gia tiờn tiến trờn thế giới

Ở Việt Nam, Đảng ta đã chú trọng và quan tâm đến vấn đề nhân quyền và sức

khoẻ của người dân được thể hiện ở trách nhiệm của nhiều ngành, nghề Trong đó,

thể dục thể thao đóng một vai trò quan trọng Ngay từ những ngày đầu mới thành

lập ngành thể dục thể thao, nó đã có những vị thế nhất định trong sự nghiệp phát

triển kinh tế, văn hoá của đất nước

Ngày nay, trong thời kỡ cụng nghiệp húa,hiện đại hóa đât nước, quan hệ quốc

tế phát triển TDTT cũng đóng vai trũ quan trọng trong sự nghiệp xõy dụng và bảo

vệ tổ quốc xó hội chủ nghĩa

Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế

- xã hội của Đảng và Nhà nước, nhằm bồi dưỡng và phát huy tích cực nâng cao

nhân tố con người Công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khoẻ, thể

hiện, giáo dục nhân cách đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn

hoá tinh thần của nhân dân Nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu

của lực lượng vũ trang nhân dân, cũng như sẵn sàng ứng cứu với mọi thiên tai lũ

lụt xẩy ra

Để xứng đáng với vị trí vai trò và tầm quan trọng của TDTT đối với nhu cầu

của phát triển xã hội Nhiệm vụ của công tác TDTT đòi hỏi phải bám sát các yêu cầu

thực tiễn cuộc sống, hoạt động có hiệu quả thực tiễn, gắn liền với mục tiêu xây dựng

con người mới, phục vụ các nhiệm vụ kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng đối ngoại

của Đảng và Nhà nước Đáp ứng nhu cầu của các tầng lớp nhân dân về rèn luyện sức

khoẻ, chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ, nâng cao đời sống văn hoá tinh thần Phát huy

bản sắc truyền thống dân tộc Góp phần làm lành mạnh hoá xã hội

Đây là những nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển TDTT Việt

Nam trong những năm gần đây và những năm tiếp theo Để thực hiện tốt các nhiệm

vụ trên đòi hỏi sự nỗ lực của toàn ngành TDTT cũng như các môn thể thao trọng

điểm nói riêng Đặc biệt là môn Bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao được nhiều giới, nhiều lứa tuổi ưa chuộng và

tham gia tập luyện nhiều nhất Tuy nhiên môn thể thao này ra đời muộn hơn các

môn thể thao khác: xuất hiện từ năm 1895 do một giáo viên thể dục tên là Uyliam

Moocgan (người Mỹ) sáng lập Sau hai năm, các điều luật cũng được biên soạn, lúc

đầu cũng rất đơn giản Qua thời gian dài phát triển môn bóng chuyền cũng được đưa

vào thi đấu

Phong trào luyện tập TDTT nói chung và phong trào tập luyện môn bóng

chuyền nói riêng ở nước ta đang phát triển mạnh mẽ Nhu cầu tập luyện, thi đấu

bóng chuyền ngày càng cao, đòi hỏi phải có những bài tập khoa học giúp cho công

việc nâng cao trình độ bóng chuyền là vấn đề cần được coi trọng Mỗi kỹ thuật động

tác thể thao khi thực hiện đều là một tổ hợp những thành phần hoạt động khác nhau

Để hoàn thành nhiệm vụ nội dung động tác, chất lượng và hiệu quả động tác biểu

hiện sự phối hợp nhịp nhàng, ổn định, hợp lý đã vận dụng trong thi đấu có hiệu quả

cao Hoạt động thi đấu bóng chuyền là tổ hợp mọi tư thế kỹ thuật cơ bản như: Phát

bóng, đệm bóng, đập bóng, chuyền bóng, chắn bóng tạo nên hệ thống chiến thuật

Thực tế quá trình phát triển môn thể thao bóng chuyền cho thấy: kỹ thuật

luôn là khâu cơ bản để thực hiện quy luật được hoặc mất điểm trên cơ sở tố chất thể

lực và hình thái cơ thể Nói một cách khác: kỹ thuật là khâu xuyên suốt để hợp đồng

trực tiếp giữa các thành viên trong đội để chiến thuật biến hoá trên cơ sở kỹ thuật

điêu luyện, trong đó kỹ thuật tấn công làm động lực chủ yếu Kỹ thuật đập bóng nói

chung và kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 nói riêng là mũi độ kích, kéo theo sự phát

triển các kỹ thuật khác Tuy nhiên kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 là kỹ thuật tương

đối khó, để đạt được trình độ cao không phải là điều đơn giản, muốn đập bóng

chuẩn xác đòi hỏi người tập không chỉ có thể lực tốt mà còn phải có cảm giác, định

hướng, dùng sức đúng, phải xác định chính xác điểm rơi, cách chạy đà, nắm được

yếu lĩnh kỹ thuật, thể hiện nhịp nhàng, chuẩn xác động tác

Trong chương trình đào tạo của trường THPT, bóng chuyền là một trong

những nội dung tự chọn được nhiều trường sử dụng giảng dạy và huấn luyện cho

học sinh nhằm nâng cao sức khoẻ, phát triển thể chất cho học sinh Tại các giải hội

khoẻ Phù Đổng từ cấp tỉnh cho đến cấp quốc gia, bóng chuyền đã và đang được sử

dụng là một nội dung thi đấu chính thức

Nhằm xác định và lựa chọn biện pháp nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng

nói chung và kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 nói riêng thì người học phải trải quá

trình luyện tập bền bỉ, khắc phục những sai lầm mắc phải trong tập luyện Chính vì

vậy khi giảng dạy người giáo viên (huấn luyện viên) phải luôn tìm ra biện pháp,

sáng tạo và rút ra những kinh nghiệm, phát hiện và tìm ra những nguyên nhân dẫn

tới sai lầm của học sinh Từ đó lựa chọn và ứng dụng một số bài tập phù hợp nhằm

nâng cao hiệu quả của kỹ thuật đập bóng nói chung và của kỹ thuật đập bóng ở vị trí

số 3 nói riêng

Xuất phát từ những lý do trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng ở vị trí số

3 cho nam đội tuyển bóng chuyền trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô - tỉnh

Ninh Bình”

a Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài này được xác định là: Nghiên cứu, lựa chọn

một số bài tập của kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 trong bóng chuyền, để từ đó có thể

đưa vào ứng dụng trong giảng dạy - huấn luyện cho học sinh ở trường THPT Tạ

Uyên – huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình và các đội thi đấu mang tính chất phong

trào

b Mục tiêu nghiên cứu

Để giải quyết mục đích nghiên cứu đã đề ra, đề tài xác định 2 mục tiêu sau:

+ Môc tiªu 1: Lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập

bóng ở vị trí số 3 cho nam đội tuyển bóng chuyền trường THPT Tạ Uyên – Yên Mô

– Ninh Bình

+ Môc tiªu 2: Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập đã lựa chọn nhằm

nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 cho nam đội tuyển bóng chuyền

trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình

c Giả thiết khoa học

Qua quan sát thực tiễn và qua trao đổi trực tiếp với các giáo viên dạy môn thể

dục ở trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình cho thấy kỹ thuật

đập bóng nói chung và kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 của đội tuyển bóng chuyền

nam của trường còn nhiều hạn chế nên kết quả thi đấu chưa cao Vì vậy tôi đã

nghiên cứu và ứng dụng số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng ở vị trí số 3, từ

đó nâng cao được hiệu quả tập luyện và thi đấu bóng chuyền của các em Kết quả

nghiên cứu của đề tài này là tư liệu chuyên môn giúp cho các giáo viên, huấn luyện

viên bóng chuyền trong công tác giảng dạy- huấn luyện học sinh Mặt khác một số

bài tập chuyên môn ứng dụng trong giảng dạy kỹ thuật đập bóng giúp cho các nhà

chuyên môn, giáo viên - huấn luyện viên có cơ sở khoa học khi sử dụng trong quá

trình giảng dạy - huấn luyện kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 để nâng cao hiệu quả tập

luyện và thi đấu cho học sinh THPT ở Việt Nam

A Đối tượng - phương pháp - tổ chức nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu :

Đối tượng nghiên cứu lµ một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả của kỹ thuật

đập bóng ở vị trí số 3 trong bóng chuyền đối với đội tuyển nam trường THPT Tạ

Uyên – Yên Mô – Ninh Bình

b Đối tượng thực nghiệm

Gồm 18 học sinh thuộc đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Tạ Uyên –

huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình

2 Phương pháp

Để giải quyết các vấn đề của đề tài trong quá trình nghiên cứu tôi sử dụng các

phương pháp nghiên cứu sau:

a Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu

Trong quá trình nghiên cứu tôi đã đọc, tham khảo các tài liệu chung và chuyên

môn liên quan đến lĩnh vực giảng dạy - huấn luyện VĐV bóng chuyền nói riêng và

hoạt động TDTT nói chung nhằm xác định những cơ sở chung và chuyên môn để

giải quyết sau khi xác định tên và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài Các tài liệu được

dùng để phục vụ cho công tác nghiên cứu sẽ được trình bày ở phần danh mục tư liệu

tham khảo của đề tài

b Phương pháp phỏng vấn toạ đàm

Đây là phương pháp sử dụng nhằm xác định, tìm hiểu các quan điểm và thực tế

giảng dạy kỹ thuật đập bóng ở vị trí số 3 trong thời điểm hiện nay, cũng như định

hướng việc ứng dụng và phát triển kỹ thuật này Đồng thời xác định cơ sở lựa chọn

các bài tập đập bóng ở vị trí số 3 phù hợp với đối tượng và điều kiện ở mỗi khu vực,

mỗi địa phương và ở từng trường THPT, đặc biệt ứng dụng vào việc giảng dạy-

huấn luyện cho học sinh THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình

c Phương pháp quan sát sư phạm

Đây là phương pháp được sử dụng trong quá trình lựa chọn các bài tập đập

bóng ở vị trí số 3, thông qua quan sát thực tế, quá trình học tập cũng như quá trình

thi đấu của đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô –

tỉnh Ninh Bình, quan sát việc giảng dạy - huấn luyện về kỹ - chiến thuật đập bóng

của HLV các đội tuyển, câu lạc bộ và các đội tuyển bóng chuyền trường THPT

d Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Các bài tập đập bóng ở vị trí số 3 được ứng dụng trong quá trình giảng dạy và

huấn luyện cho nam đội tuyển bóng chuyền trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô

– tỉnh Ninh Bình Đối tượng thực nghiệm bao gồm: 18 nam học sinh đội tuyển bóng

chuyền trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình

e Phương pháp toán học thống kê

Phương pháp này được sử dụng trong việc phân tích và xử lý các số liệu thu

thập được trong quá trình nghiên cứu của đề tài Các tham số đặc trưng mà chúng tôi

quan tâm là: x, t, , r,

1 Giá trị trung bình cộng:

n

x x

n

i i

c

B A

n n

x x

d

d

6 Tính hệ số tương quan:

2 2

) (

) (

) (

(

y y x x

y y x x r

i i

i i

Kết quả tính toán của các tham số đặc trưng trên được trình bày trong phần kết

quả nghiên cứu của đề tài

3 Tổ chức nghiên cứu

a Tæ chøc nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 10/2013 dến tháng 6/2014 và được

chia thành 3 giai đoạn

- Giai đoạn 1: Từ tháng 10/2013 đến tháng 11/2013 - Là giai đoạn xác định

các vấn đề nghiên cứu, xây dựng đề cương và kế hoạch nghiên cứu, bảo vệ đề cương

nghiên cứu

- Giai đoạn 2: Từ tháng 11/20103 đến 04/2014 - Là giai đoạn tiến hành giải

quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Giai đoạn 3: Từ tháng 04/2014 đến 06/2014 - Là giai đoạn xử lý các số liệu

thu được trong quá trình nghiên cứu, phân tích các kết quả nghiên cứu, viết và hoàn

thiện kết quả nghiên cứu Chuẩn bị và bảo vệ kết quả nghiên cứu trước Hội đồng

nghiệm thu

b Địa điểm nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành nghiên cứu tại:

- Trường THPT Tạ Uyên – huyện Yên Mô – tỉnh Ninh Bình

B: Phần nội dung

I Cơ sở lý luận

1 Kỹ thuật đập bóng trong Bóng chuyền hiện đại

Trong các kỹ thuật tấn công có phát bóng, chắn bóng , nhưng chủ yếu và

quyết định nhất là đập bóng và biến hoá của nó Xét từ vị trí tác dụng của đập bóng

tấn công cho thấy:

- Đập bóng là biện pháp tấn công tích cực hiệu quả nhất trong thi đấu

- Đập bóng là cách chủ yếu giành được điểm và giành lại quyền phát bóng

- Đập bóng là hành động quyết định cuối cùng đến hiệu quả của toàn bộ phối

hợp chiến thuật đồng đội

- Đập bóng là yếu tố then chốt quyết định thắng, thua, được, hỏng của trận

đấu

Xét đặc điểm của kỹ thuật đập bóng cho thấy:

- Đập bóng là động tác hoàn thành cuối cùng trên không của thân thể, là chuỗi

động tác vận động gồm phán đoán, tư thế chuẩn bị xuất phát, chạy đà, dậm nhảy

(một chân, hai chân, tại chỗ và sau di chuyển ), động tác đánh bóng trên không và

rơi tiếp đất Đập bóng là kỹ thuật có cấu trúc phức tạp, độ khó cao, có vật cản là độ

cao của lưới và tay chắn của đối phương Đập bóng cần khả năng khống chế tầm

không gian cao nên cần chiều cao đứng, chiều cao với tay lớn và sức bật nâng trọng

tâm thân thể cao, năng lực khống chế bóng của bàn tay, cổ tay và động tác vung tay

như “roi quất vào bóng” Do đập bóng phải hoàn thành với bóng chuyển động với

tốc độ, quỹ đạo khác nhau nên không chỉ mang tính thời gian và không gian đơn

thuần Để đập bóng theo đúng ý đồ, dù có cản trở của đối phương chắn bóng và tầm

cao của lưới, người đập phải có năng lực xác định đúng thời gian chạy đà, bật nhảy,

xác định đúng quan hệ người - bóng chuyển động, tức đặc tính không gian, thời gian

chính xác, có cảm giác không gian, thời gian tốt, từ đó điều chỉnh thân thể trên

không hợp lý, có năng lực dừng trên không tốt

- Hiệu quả đập bóng phụ thuộc phần lớn vào sự phối hợp chặt chẽ với bóng

chuyền 2

- Đập bóng có mặt đối lập trực tiếp là chắn bóng trên lưới và xa hơn là phòng

thủ hàng sau Dó đó, chất lượng, hiệu quả đập bóng không chỉ dựa vào trình độ điêu

luyện vận dụng kỹ thuật, mà phải dựa vào năng lực kỹ xảo đập bóng cá nhân biến

hoá (biến điểm, biến đường, biến lực, biến tầm, biến tốc, biến hình động tác) phối

hợp tạo điều kiện cho khi đập bóng không có người chắn hoặc ít người chắn hơn,

tức do trình độ vận dụng phối hợp chiến thuật cao hay thấp

Từ xu hướng phát triển Bóng chuyền hiện đại và vị trí tác dụng theo tính chất

tấn công và hiệu quả, các chuyên gia Bóng chuyền đã xác định đập bóng phát triển

theo hướng chủ đạo “cao, nhanh, ác hiểm, biến hoá” mới thể hiện hết uy lực, phong

cách, lối đánh chiến thuật của cá nhân và đồng đội, phát huy các nhân tố thể hiện sở

trường của con người về tầm cao, tốc độ, biến hoá và kỹ xảo, động tác giả Cụ thể

là:

- Cao: Tranh giành chiếm lĩnh không gian cao rộng là đặc trưng của Bóng

chuyền hiện đại Cao bao hàm nhân tố: Người cao, tay với cao, điểm đập cao, điểm

bóng qua lưới cao, mở rộng diện khống chế khi đập bóng, tăng khả năng bóng qua

lưới, tăng tốc độ Cao kết hợp nhanh làm phạm vi khống chế khi tấn công lớn, đảm

bảo đạt hiệu quả

- Nhanh: Nhanh là biện pháp tốt nhất phá hàng chắn bóng và phòng thủ hàng

sau của đối phương, là đặc trưng lớn của Bóng chuyền thế giới và nổi bật của Bóng

chuyền phương Đông Nhanh gồm kỹ thuật đập nhanh gần người chuyền 2, đập lao

dãn biên, đập lao tên bắn, đập lao ngắn, đập lao điều chỉnh, đập nhanh hàng sau

Để đập được bóng cần phản ứng nhanh, phán đoán nhanh chuẩn, chạy đà nhanh, bật

nhảy nhanh, vung tay đánh bóng, đập bóng nhanh và biến, động tác nhanh và biến

tốc nhanh Nhanh có biến hoá thời gian, không gian, nhịp điệu tiết tấu nhanh làm đối

phương không kịp thích ứng

- Ác hiểm: Do sức ép mạnh đập bóng có tác động tăng hưng phấn, hăng hái cá

nhân cũng như toàn đội, uy hiếp giảm hưng phấn và làm yếu ý chí của đối phương,

giúp đội giành được điểm, giành quyền chủ động Đập bóng là một kỹ thuật tác

động rõ không chỉ về giá trị điểm của nó mà cả về tâm lý Để tăng tác động uy lực

đập bóng, phải nói đến tác động nguy hiểm khó ngăn chặn được là sự ác hiểm của

đập bóng, thể hiện hữu cơ nhuần nhuyễn, trong đó các nhân tố hình thái, tố chất

vững vàng, kỹ thuật cao siêu độc đáo, tâm lý điều khiển bóng theo ý đồ trước mọi

ngăn chặn mạnh mẽ của chắn bóng đối mặt trực tiếp (về vị trí thời gian, không gian)

ngay trước mặt trên lưới một cách tương đối chủ động, kín, phối hợp chặt chẽ giữa

hàng chắn và hàng sau phòng thủ Vì thế đập bóng không chỉ dựa vào sự thô bạo

đơn giản dùng sức mạnh hay tốc độ đơn giản mà đạt được Có nghĩa là, đập bóng

không chỉ dùng sức mạnh đơn thuần, mà phải biểu hiện tổng hợp cao của tâm lý

kiên quyết, rứt khoát, thông minh, khi hành động đập bóng vào phút cuối cùng lúc

thân thể trên không

- Biến hoá: Biến hoá là tổng hợp cuối cùng của các điểm trên, có cơ sở là

chuẩn xác và kỹ xảo cá nhân cao Trong đối kháng căng thẳng, đập bóng không chỉ

cần dũng cảm, kiên quyết mà cả sự thông minh, nhanh nhạy, linh hoạt Đập mạnh là

cần, nhưng không thể thiếu trí tuệ con người điều khiển hành động Biến hoá đập đa

dạng là sự kết hợp giữa nhanh và mạnh, lợi dụng hết mức tính thời gian, không gian

và tính không - thời gian của hành động đập bóng “ra tay” cuối cùng Sự kết hợp

này chỉ rõ sự biến hoá mang tính kỹ xảo, biến đường, biến tốc, biến cự ly, biến

điểm, biến lực, biến tầm, biến hướng thể hiện: Nhanh và chậm, cao và thấp, thẳng

và chéo, mạnh và nhẹ, xa và gần, đập và bỏ vận dụng bàn tay và cổ tay, quay người

và quay tay, đập ép hàng chắn và đập bạt tay chắn vào thời điểm ra tay cuối cùng

Không thể đập bóng mạnh không biến hoá, khéo cũng không thể chỉ khéo không

mạnh Mạnh là cơ sở mở đầu và biến hoá khéo léo là biến dạng của mạnh

2 Phương pháp giảng dạy kỹ thuật Bóng chuyền và kỹ thuật đập bóng

a Phương pháp giảng dạy kỹ thuật Bóng chuyền

Phương pháp chỉ cách thức nghiên cứu và nhận biết sự vật, là một hình thức

căn cứ vào quy luật vận động của đối tượng nghiên cứu để nắm vững đối tượng về

lý luận và thực tiễn Phương pháp giảng dạy là tổng hợp về cách thức, “thủ đoạn”,

phương thức được sử dụng trong một hoạt động chung của thầy và trò nhằm hoàn

thành nhiệm vụ dạy và học nhất định Nó gồm các phương thức: Giảng giải truyền

thụ, hỏi đáp, tập luyện và “thủ đoạn” với mục đích nâng cao hiệu quả dạy học

bằng dụng cụ, trang thiết bị, mô hình, hình vẽ

Nội dung và phương pháp giảng dạy trong Bóng chuyền và đặc điểm của nó

gồm các phương pháp sau:

- Phương pháp lời nói: Giảng giải trực tiếp, phân đoạn, tóm tắt điểm quan

trọng, nhấn mạnh trọng điểm, đối chiếu so sánh, hỏi đáp và liên hệ Ví dụ: Khi

giảng dạy kỹ thuật chạy đà, ta có thể quy nạp các bước chạy đà là: “Bước 1 nhỏ,

bước 2 lớn, bước 3 hai chân cùng dậm nhảy”

- Phương pháp trực quan: Gồm thị phạm làm mẫu, dùng mô hình giáo dục

trực quan, ảnh và phim hấp dẫn thu hút

- Phương pháp hoàn chỉnh và phân đoạn: Tức là thực hiện toàn vẹn và phân

đoạn động tác kỹ thuật

- Phương pháp phòng và sửa chữa sai lầm

- Phương pháp giảng dạy kỹ thuật tương tự gồm:

+ Đưa nội dung kỹ thuật tương tự vào một phần của giảng dạy có chính, có phụ và xen kẽ xuất hiện để tác động tốt cho nhau

+ Dùng cấu trúc động tác tương tự để tập luyện, tập thể lực bổ trợ, tạo mối liên kết lẫn nhau

+ Lấy hai phần chính của động tác tương tự để xếp sắp giảng dạy và tập luyện theo nguyên tắc khuyếch tán lẫn nhau

- Phương pháp tự học, phát hiện nhằm kích thích động cơ học, làm người học

tăng tính chủ động, tích cực học, tự tìm hiểu phát hiện vấn đề sâu sắc hơn

- Phương pháp giảng dạy theo trình tự: Tức là dùng cách phân tích chính xác,

thiết thực và dùng lời nói trình bày nội dung một cách lôgic, đúng trình tự Bản chất

của phương pháp này chính là tối ưu hoá thông tin và toán học hoá giảng dạy, cơ sở

chung của nó là các quy luật chung về điều khiển học Dùng phương pháp này ta

phân chia nội dung theo trình tự thành các học phần, học trình phân đoạn để học tập

với cách dùng máy và không dùng máy

TDTT không là chỉ học lý thuyết, mà phải có thực hành vận động, nên khi

giảng dạy phải kết hợp với luyện tập củng cố nâng cao theo mức phù hợp Các