CôngtyA(Việt Nam)vàcôngtyB(HoaKì)giaokếtthựchiện hợp đồng mua 1000 đôi giày thể thao. Quy định giao hàng theo FOB, cảng Sài Gòn, Incoterm 2010. Hai bên thỏa thuận áp dụng công ước Viên 1980 điều chỉnh hợp đồng. Thời gian giao hàng chậm nhất là ngày 15122015.Tuy nhiên, hết thời hạn nêu trên mà công ty A vẫn chưa nhậnđượchàngnhưđãthỏathuận.Vậy tranh chấp xảy ra, các bên có những phương thức nào để giải quyết tranh chấp và lựa chọn phương thức nào?
Trang 1VẤN ĐỀ 7:
GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ GIỮA CÁC THƯƠNG NHÂN
ThS Trần Thu Yến
Trang 2TÌNH HUỐNG
Công ty A (Việt Nam) và công ty B (Hoa Kì) giao kết thực hiệnhợp đồng mua 1000 đôi giày thể thao Quy định giao hàng theo FOB,cảng Sài Gòn, Incoterm 2010 Hai bên thỏa thuận áp dụng công ướcViên 1980 điều chỉnh hợp đồng Thời gian giao hàng chậm nhất là ngày15/12/2015.Tuy nhiên, hết thời hạn nêu trên mà công ty A vẫn chưanhận được hàng như đã thỏa thuận
Vậy tranh chấp xảy ra, các bên có những phương thức nào để giải quyết tranh chấp và lựa chọn phương thức
Trang 3v Tính “quốc tế”:
§ Các doanh nghiệp có trụ sở ở các nước khác nhau;
§ Quốc tịch của các bên có thể khác khau
§ Các yếu tố khác
v Giá trị tranh chấp lớn
v Vấn đề chọn luật áp dụng luôn được đặt
v Cơ quan giải quyết tranh chấp có thể ở nước ngoài
v Các luật sư của doanh nghiệp và người giải quyết tranh chấp phải am hiểu luật nước ngoài và pháp luật thương mại quốc tế; phải thông thạo ngoại
TÌNH HUỐNG
Tranh chấp thương mại “quốc tế” với tranh chấp thương mại trong nước:
Trang 4TÌNH HUỐNG
Ø Trường hợp 1: Các bên muốn tranh chấp được giải quyết bí mật, không có sự
tham gia của bên thứ ba Trường hợp này, các bên lựa chọn phương thức nào?
Ø Trường hợp 2: Muốn tranh chấp được giải quyết bí mật, thông qua bên thứ ba,
nhưng có thể lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp khác nếu không thành Trường hợp này, các bên lựa chọn phương thức nào?
Ø Trường hợp 3: Các bên muốn giải quyết thông qua cơ quan tài phán, muốn phán
quyết chung thẩm, không bị xem xét lại theo thủ tục kháng cáo Trường hợp này, các bên lựa chọn phương thức nào?
Ø Trường hợp 4: Các bên muốn giải quyết thông qua cơ quan tài phán, muốn
Trang 5NỘI DUNG
I Thương lượng
II Phương pháp trung gian hòa giải
III Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại tòa án
IV Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế bằng trọng tài
Trang 6I THƯƠNG LƯỢNG
* Thương lượng là việc giải quyết tranh chấp bằng sự thương lượng
trực tiếp giữa các bên có liên quan nhằm mang lại hậu quả pháp lí làthỏa mãn hay không thỏa mãn yêu cầu của các bên tham gia thươnglượng
* Đặc điểm:
Ø Là một quá trình giao tiếp và học hỏi
Ø Có thể sử dụng trong bất kỳ giai đoạn nào thích hợp;
Ø Không có sự tham gia của người thứ ba
1 Khái niệm
Trang 7I THƯƠNG LƯỢNG
2 Các giai đoạn thương lượng
(i) Xác định đối tượng thương lượng:
(ii) Xác định căn cứ thương lượng;
§ Hợp đồng và/hoặc các thỏa thuận có liên quan:
§ Nguồn luật liên quan điều chỉnh hợp đồng
(iii) Chuẩn bị đơn đề nghị thương lượng và hồ sơ thương lượng
Trước khi tiến hành thương lượng
1 - Thỏa thuận về địa điểm tiếnhành thương lượng
- Thỏa thuận về lịch trình thương
- Thu hẹp dần các bất đồng bằng cách tìm ra ZOPA
Tiến hành thương lượng
+ Thời hạn thương lượng thỏa thuận: là thời hạn do các bên kí kết thỏa thuận trong hợp đồng
Thời hạn thương lượng
3
Các mô hình thương lượng:
(1) Mặc cả quan điểm (2) Xin đặc ân trước và ghi nợ (3) Cách tiếp cận theo kiểu ‘con gà’
(4) Vòng tuần hoàn của giá trị dựa trên cơ chế giải quyết vấn đề
Kỹ năng thương lượng thành công
4
Trang 8I THƯƠNG LƯỢNG
3 Đánh giá phương thức thương lượng
* Ưu điểm: Đơn giản, tiết
kiệm; Không bị ràng buộc
* Nhược điểm: Hiệu
quả thương lượng phụthuộc vào thiện chí củacác bên; Trong trườnghợp thỏa thuận được thìnội dung có thể bị xemxét lại…
Trang 9II PHƯƠNG PHÁP TRUNG GIAN HÒA GIẢI
Theo quan điểm nhiều học giả, trung gian và hòa giải khác nhau:
Cách làm
Bên hòa giải thương không đưa
ra bất kì quyết định nào mà chỉ
hỗ trợ các bên tìm ra giải phápchung được cả hai bên đồng ý
Bên trung gian sẽ là người đưa
ra giải pháp cho tranh chấp vớimong muốn được cả hai bênchấp nhận
Mục đích Chủ yếu tìm cách thu hẹp sự bất
đồng quan điểm giữa hai bên
Đưa ra giải pháp thuyết phụccác bên đồng ý
Trang 10Trung gian hòa giải là phương thức giải quyết tranh chấp
thông qua người thứ ba gọi là hòa giải viên.
* Nội dung về thủ tục hòa giải: Bản nguyên tắc hòa giải
1980 của Phòng thương mại quốc tế (ICC) hay Luật mẫu
về hòa giải thương mại quốc tế 2002 của Ủy ban pháp
luật thương mại quốc tế của Liên hợp quốc (UNCITRAL).
II PHƯƠNG PHÁP TRUNG GIAN HÒA GIẢI
Trang 11• Lựa chọn hòa giải viên
• Tiến hành hòa giải
• Kết thúc hòa giải
- Thuyết phục các bên tham gia diễn đàn hòa giải
- Xây dựng bộ quy tắc hòa giải
- Tiếp xúc và chuẩn bị hồ sơ
- Thỏa thuận địa điểm hòa giải và họp với các bên
- Tìm hiểu những vấn đề cần hòa giải và lịch trình hòa giải
- Thu thập thông tin
- Quản lí và tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc thực hiện
- Sử dụng những chiến thuật vượt qua những bế tắc trong quá trình hòa giải
Trang 12Ø Một bên rút khỏi quá trình hòa giải
Ø Hòa giải viên thông báo hòa giải không thành
Ø Bên hòa giải đưa ra kết luận hòa giải: lập biên bản hòa giải thành
• Kết thúc hòa giải khi:
Trang 13Ưu điểm Nhược điểm
Ø Linh hoạt, tiết kiệm thời gian
Ø Người thứ ba là trung gian hòa giải
có trình độ chuyên môn, kinh
Ø Thường chỉ có hiệu quả khi ápdụng trong các trường hợp màtranh chấp chủ yếu xoay quanh hợpđồng
II PHƯƠNG PHÁP TRUNG GIAN HÒA GIẢI
Trang 14III GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT TẠI TÒA ÁN
v Phán quyết tòa án được đảm bảo
thi hành bằng sức mạnh cưỡng
chế của Nhà nước
v Nguyên tắc nhiều cấp đảm bảo
quyết định được chính xác, công
Trang 151 Thẩm quyền xét xử của tòa án
III GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT TẠI TÒA ÁN
Là quyền và nghĩa vụ của tòa án khi giải quyết các vụ việc
thương mại có yếu tố quốc tế
Xác định thẩm quyền của Tòa án dựa trên các cơ sở theo thứ tự ưu tiên như sau:
(1) Thỏa thuận của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tếhoặc bằng thỏa thuận riêng sau khi tranh chấp đã phát sinh
(2) Theo quy định của điều ước quốc tế có liên quan:
(3) Xác định thẩm quyền theo tập quán
Trang 161 Thẩm quyền xét xử của tòa án
III GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT TẠI TÒA ÁN
Là quyền và nghĩa vụ của tòa án khi giải quyết các vụ việc
thương mại có yếu tố quốc tế
Thẩm quyền xét xử của Tòa án: thẩm quyền của Tóa án theo lãnh thổ và
thẩm quyền của Tòa án theo vụ việc
Vậy, Luật Việt Nam quy định thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với tranh chấp thương mại quốc tế như
Trang 172 Thủ tục tố tụng
III GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT TẠI TÒA ÁN
*Nguyên tắc: thủ tục tố tụng tại tòa tuân theo quy tắc xét xử của luật tố
tụng quốc gia nơi có tòa án
3 Luật nội dung áp dụng trong xét xử
Với tranh chấp từ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế:
- Căn cứ vào thỏa thuận chọn luật áp dụng của các bên
- Nếu các bên không thỏa thuận lựa chọn, Tòa án căn cứ vào:
• Điều ước quốc tế quốc gia đó là thành viên:
• Các quy phạm xung đột dẫn chiếu
Trang 184 Thi hành phán quyết của tòa án
III GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT TẠI TÒA ÁN
Là việc công nhận và thi hành bản án, quyết định của Tòa
án nước ngoài.
*Nguyên tắc: tuân theo một thủ tục pháp lí chính thức tại Toà án nước
sở tại để công nhận bản án, quyết định của Toà án nước ngoài có hiệulực pháp luật trên lãnh thổ nước sở tại
* Điều ước đa phương: 2 công ước của EU (Quy định Brúc-xen và
Công ước Lu-ga-nô); Công ước liên Mỹ về quyền tài phán ở phạm vi
Trang 194 Thi hành phán quyết của tòa án
III GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT TẠI TÒA ÁN
v Các trường hợp pháp luật Việt Nam không côngnhận và thi hành bản án/ quyết định của tòa án nướcngoài ở Việt Nam
v Các bên có quyền kháng cáo kháng nghị đối vớiquyết định của Tòa về việc công nhận hay khôngcông nhận
*Theo pháp luật Việt Nam
Trang 201 Khái niệm
* Phán quyết trọng tài:
(i) Có giá trị chung thẩm, không bị kháng cáo, kháng nghịnhư bản án của Tòa án;
IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
Là phương thức giải quyết tranh chấp bằng cách giao vụ tranh chấp cho người thứ ba là các Trọng tài viên để họ xét xử và ra quyết định cuối cùng
Trọng tài được tiến hành theo thủ tục nhất định và được kết thúc
bằng một phán quyết Trọng tài.
Trang 21IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
2 Các hình thức trọng tài
Khái niệm: được thành lập có tổ chức, có trụ sở cố
định, có danh sách Trọng tài viên, hoạt động theo điều lệ tổ chức và các quy tắc tố tụng riêng
Khái niệm: được thành lập để giải quyết những tranh
chấp cụ thể, gồm các trọng tài viên do các bên lựa chọn Sau khi giải quyết xong một vụ việc thì ủy ban trọng tài tự giải thể.
Trọng tài quy chế Trọng tài
vụ việc
Trang 22IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
3 Các quy tắc trọng tài
v Quy tắc Trọng tàiUNCITRAL
v Quy tắc và điều khoảnTrọng tài ICC và LCIA
Trang 23IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
4 Thẩm quyền xét xử của trọng tài
Trọng tài không có thẩm quyền xét xử đương nhiên:
các bên tranh chấp phải có thỏa thuận trọng tài
Thỏa thuận trọng tài có thể thực hiện bằng các cách sau:
(1) Một điều khoản trọng tài trong hợp đồng thương mại quốc tế;
(2) Một văn bản thỏa thuận riêng về trọng tài;
(3) Một thỏa thuận trọng tài mặc nhiên
® Ý nghĩa:
- Là cơ sở pháp lý để Trọng tài thụ lý và giải quyết tranh chấp
- Là cơ sở pháp lý cho việc công nhận và cho thi hành phán quyết
Trang 24IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
5 Xác định luật nội dung
v Nguyên tắc các bên tự do thỏa thuận luật nội dung áp dụng
v Luật có mối quan hệ gần gũi nhất với hợp đồng case by case
Trang 25IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
6 Xác định luật tố tụng
- Nguyên tắc tự do thỏa thuận trọng
tài và quy tắc tố tụng
- Nguyên tắc luật nơi trọng tài xét xử
trong trường hợp các bên không thỏa
thuận chọn luật tố tụng
Trang 26IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
7 Thi hành phán quyết trọng tài nước goài
- Công ước New York 1958 về Công nhận và cho thi hành phán quyết
của Trọng tài nước ngoài
- Pháp luật của các quốc gia
Thủ tục công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài tại Việt Nam được quy định từ Điều 364 đến Điều 374 Bộ
Trang 27IV GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TMQT BẰNG TRỌNG TÀI
8 Đánh giá phương thức giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài
- Khả năng thi hành quyết Trọng tài
rộng rãi tại nhiều quốc gia
- Thủ tục linh hoạt, nhanh chóng
- Phán quyết khách quan và có độ tin
cậy cao
- Khả năng giữ bí mật về quy trình và
kết quả giải quyết tranh chấp
- Phán quyết của trọng tài là chungthẩm, không có cơ chế kháng cáokháng nghị bởi vậy, không có cơ chêgiải quyết nếu phán quyết của trọngtài là sai;
- Trọng tài không có bộ máy cưỡngchế thi hành phán quyết bằng quyềnlực nhà nước như Tòa án;
- Chi phí trọng tài thường tốn kém
Trang 28Thương lượng Hòa giải Tòa án Trọng tài Giá trị ràng
- Có thể kháng cáo
- Giá trị pháp lí bắt buộc
- Chung thẩm không thể kháng cáo
Khả năng thực
thi phán quyết Khả năng thực Khả năng thực thi
So sánh các phương thức giải quyết tranh chấp giữa các thương nhân
Trang 29So sánh các phương thức giải quyết tranh chấp giữa các thương nhân
Thương Lượng Hòa Giải Tòa Án Trọng Tài Cách thức giải
quyết tranh
chấp
Chỉ có sự tham gia của hai bên
Có sự tham gia giải quyết tranh chấp của bên thứ ba Hòa giải viên Thẩm phán Trọng tài viên
Ít tính bí mật
Bí mật hơn so với phương thức Tòa án
Khả năng lựa
chọn người giải
Có khả năng lựa chọn người giải Không Có