BỨC TRANH KINH tế TỔNG THỂ GIỮA HAI QUỐC GIA mỹ và TRUNG QUỐC HVT

Đồng đô la Mỹ USD là đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong cácgiao dịch quốc tế và là đồng tiền dự trữ phổ biến nhất thế giới, được bảo đảm bằngnền khoa học công nghệ tiên tiến, quân s

BỨC TRANH KINH TẾ TỔNG THỂ GIỮA HAI QUỐC GIA MỸ VÀ

TRUNG QUỐC

I. Thương mại Mỹ

Nền kinh tế Hoa Kỳ (Mỹ) là nền kinh tế hỗn hợp có mức độ phát triển cao Đây lànền kinh tế lớn nhất thế giới tính theo giá trị GDP danh nghĩa (nominal) và lớn thứhai thế giới tính theo ngang giá sức mua (PPP) Nó có GDP bình quân đầu ngườiđứng thứ 7 thế giới tính theo giá trị danh nghĩa và thứ 11 thế giới tính theo PPPnăm 2016 Đồng đô la Mỹ (USD) là đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong cácgiao dịch quốc tế và là đồng tiền dự trữ phổ biến nhất thế giới, được bảo đảm bằngnền khoa học công nghệ tiên tiến, quân sự vượt trội, niềm tin vào khả năng trả nợcủa chính phủ Mỹ, vai trò trung tâm của Hoa Kỳ trong hệ thống các tổ chức toàncầu kể từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 (WWII) và hệ thống đô la dầu mỏ(petrodollar system) Một vài quốc gia sử dụng đồng đô la Mỹ là đồng tiền hợppháp chính thức, và nhiều quốc gia khác coi nó như đồng tiền thứ hai phổ biến nhất(de facto currency) Những đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ bao gồmTrung Quốc, Canada, Mexico, Nhật Bản, Đức, Nam Hàn, Anh Quốc, Pháp, Ấn Độ

và Đài Loan

Nền kinh tế Hoa Kỳ phát triển nhờ nguồn tài nguyên thiên nhiên giàu có, hệ thống

cơ sở hạ tầng phát triển đồng bộ và năng suất lao động cao Giá trị nguồn tàinguyên thiên nhiên đứng cao thứ hai thế giới, ước đạt 45 nghìn tỷ đô la năm

2016 Người Mỹ có mức thu nhập hộ gia đình và mức tiền công trung bình caonhất trong khối các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác phát triển kinh tế (OECD), vàđứng thứ 4 về mức thu nhập bình quân năm 2010, giảm 2 bậc so với mức cao nhấtnăm 2007 Hoa Kỳ cũng có nền kinh tế quốc dân lớn nhất thế giới (không bao gồmvùng thuộc địa) kể từ những năm 1890 Hoa Kỳ là nhà sản xuất dầu mỏ khí gas lớnthứ 3 thế giới Trong năm 2016, Mỹ là quốc gia có kim ngạch thương mại lớn nhất,cũng như là nhà sản xuất hàng hoá lớn thứ 2 toàn cầu, đóng góp vào một phần nămtổng sản lượng thế giới Nước Mỹ không chỉ có nền kinh tế lớn nhất, mà còn cósản lượng công nghiệp lớn nhất theo báo cáo Diễn đàn thương mại và phát triển(UNCTAD) Nước Mỹ không chỉ có thị trường nội địa lớn nhất cho các loại hànghoá, mà còn chiếm vị trí tuyệt đối trong thị trường dịch vụ Tổng giao dịch thươngmại đạt 4,92 nghìn tỷ đô la năm 2016 Trong tổng số 500 công ty lớn nhất thế giới,

có 134 công ty đặt trụ sở tại Hoa Kỳ

Hoa Kỳ có một trong những thị trường tài chính lớn nhất và ảnh hưởng nhất toàncầu Thị trường chứng khoán New York (NYSE) hiện là thị trường chứng khoán cómức vốn hoá lớn nhất Các khoản đầu tư nước ngoài tại Mỹ đạt 2,4 nghìn tỷ đô

la, trong khi những khoản đầu tư của Mỹ ra nước ngoài vượt 3,3 nghìn tỷ đô

la Nền kinh tế Mỹ luôn dẫn đầu trong các khoản đầu tư trực tiếpvà tài trợ chonghiên cứu và phát triển Chi tiêu tiêu dùng chiếm 71% GDP năm 2013 Hoa Kỳ

có thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới, với chi tiêu trung bình hộ gia đình lớn gấp

5 lần tại Nhật Bản Thị trường lao động Mỹ đã thu hút người nhập cư từ khắp nơitrên thế giới và tỷ lệ nhập cư ròng tại đây luôn nằm trong mức cao nhất thế giới.Hoa Kỳ nằm trong bảng xếp hạng một trong các quốc gia có nền kinh tế cạnh tranh

và hoạt động hiệu quả nhất theo các báo cáo của Ease of Doing Business, Báo cáocạnh tranh toàn cầu và các báo cáo khác

Nền kinh tế Hoa Kỳ đã trải qua đợt suy thoái theo sau khủng hoảng tài chính năm2007-08, với sản lượng năm 2013 vẫn dưới mức tiềm năng theo báo cáo cơ quanngân sách quốc hội Tuy nhiên nền kinh tế đã bắt đầu hồi phục từ nửa sau năm

2009, và tới tháng 10 năm 2017, tỷ lệ thất nghiệp đã giảm từ mức cao 10% xuốngcòn 4,1% Vào tháng 12 năm 2014, tỷ lệ nợ công đã chiếm hơn 100% GDP Tổngtài sản có tài chính nội địa đạt tổng 131 nghìn tỷ đô la và tổng nợ tài chính nội địa

là 106 nghìn tỷ đô la

Hoa Kỳ là quốc gia trao đổi thương mại lớn thứ 2 thê giới Luôn có một lượng tiềnUSD khổng lồ lưu chuyển liên tục khắp hành tinh; khoảng 60% các quỹ dự trữ sửdụng trong thương mại quốc tế là đồng USD Đồng đô la cũng được sử dụng làđơn vị tiền tệ tiêu chuẩn ở các thị trường hàng hoá quốc tế như vàng và dầu mỏ Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) đã tạo ra một trong những khu khuvực trao đổi thương mại lớn nhất thế giới năm 1994

Kể từ năm 1976, Hoa Kỳ duy trì thâm hụt cán cân thương mại, và từ 1982 là thâmhụt cán cân thanh toán với các quốc gia khác Thặng dư về trao đổi dịch vụ đãđược duy trì và đạt mức cao kỷ lục 231 tỷ đô la năm 2013 Trong những năm gầnđây, vấn đề kinh tế lo ngại chủ yếu tập trung vào: mức nợ cao hộ gia đình (11nghìn tỷ đô la, bao gồm 2,5 nghìn tỷ đo la nợ quay vòng), mức nợ ròng quốc giacao (9 nghìn tỷ đô la), nợ doanh nghiệp cao (9 nghìn tỷ đô la), nợ vay thế chấp nhàđất cao (hown 15 nghìn tỷ đô la đến cuối năm 2005), nợ nước ngoài cao, thâm hụtthương mại cao, một sự sụt giảm nghiêm trọng trạng thái đầu tư ròng quốc tế

(NIIP) của Hoa Kỳ (-24% GDP), và tỷ lệ thất nghiệp cao Trong năm 2006, nềnkinh tế Hoa Kỳ có tỷ lệ tiết kiệm thấp nhất kể từ năm 1933 Những vấn đề này đãdấy lên lo ngại trong những nhà kinh tế và chính trị gia

Trong năm 2013, giá trị hàng hoá và dịch vụ xuất khẩu của Mỹ đạt 2,27 nghìn tỷ

đô la và nhập khẩu đạt 2,74 nghìn tỷ đô la, thâm hụt thương mại là 450 tỷ đô

la Riêng thâm hụt với sản phẩm xăng dầu là 232 tỷ đô la Thâm hụt thương mạivới Trung Quốc là 318 tỷ đô la năm 2013, mức cao kỷ lục và tăng từ mức 304 triệu

đô la năm 1983

Hoa Kỳ đã đạt 231 tỷ đô la thặng dư về trao đổi dịch vụ, và 703 tỷ đô la thâm hụttrao đổi hàng hoá năm 2013 Trung Quốc đã mở rộng kho dự trữ ngoại hối, baogồm 1,6 nghìn tỷ đô la trái phiếu Mỹ tính đến năm 2013 Mười đối tác thương mạilớn nhất của Hoa Kỳ bao gồm Trung Quốc, Canada, Mexico, Nhật Bản, Đức, NamHàn, Anh Quốc, Pháp, Ấn Độ và Đài Loan

Theo chỉ số toàn cầu hoá của KOF và của tạp chí A.T Kearney, Hoa Kỳ đã đạtmức độ cao về toàn cầu hoá (globalization) Người Mỹ chiếm tới một phần ba tổng

số các lệnh chuyển tiền trên toàn cầu

Một trong những vấn đề nổi cộm nhất của năm 2018 là những cuộc chiến tranhthương mại của Tổng thống Donald Trump với các đối tác lớn: Mỹ, Đức, Canada,Mexico Lý do chính là Trump tố cáo các đối tác giao thương "không công bằng",phá giá đồng tiền (ví dụ: giữ đồng nhân dân tệ yếu để hàng hóa Trung Quốc rẻhơn), đánh cắp công nghệ, khiến cho xuất khẩu của Mỹ bị trì trệ, không bì kịp vớilượng hàng Mỹ nhập khẩu Hậu quả, như Trump thường xuyên cáo buộc, là lượngthâm hụt thương mại khổng lồ của Mỹ qua nhiều thập niên gần đây.

II. Thương mại Trung Quốc

Tính đến năm 2016, kinh tế Trung Quốc lớn thứ hai thế giới xét theo GDP danhnghĩa, tổng giá trị khoảng 11.391.619 tỉ USD theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế Nếu xét vềGDP theo sức mua tương đương, Trung Quốc đạt 20.850 tỷ USD vào năm 2016, đãvượt qua Hoa Kỳ để đứng thứ nhất thế giới Năm 2016, GDP PPP/người của TrungQuốc là 16,660 USD, trong khi GDP danh nghĩa/người là 8,141 USD Theo cả haiphương pháp, Trung Quốc đều đứng sau khoảng 90 quốc gia (trong số 183 quốcgia trong danh sách của IMF) trong xếp hạng GDP/người toàn cầu

Từ khi thành lập vào năm 1949 cho đến cuối năm 1978, nước Cộng hòa Nhân dânTrung Hoa có một kinh tế kế hoạch tập trung theo kiểu Liên Xô Sau khi MaoTrạch Đông từ trần vào năm 1976 và Cách mạng văn hóa kết thúc, Đặng Tiểu Bình

và tập thể lãnh đạo mới của Trung Quốc bắt đầu cải cách kinh tế và chuyển đổitheo hướng kinh tế hỗn hợp định hướng thị trường hơn dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Trung Quốc Các hợp tác xã, nông trang tập thể bị giải tán bớt hoặcchuyển đổi hình thức hoạt động và ruộng đất được giao cho các hộ gia đình sửdụng, trong khi đó ngoại thương trở thành một trọng tâm mới quan trọng, dẫn đếnviệc thiết lập các đặc khu kinh tế Những doanh nghiệp quốc doạnh không hiệu quả

bị tái cơ cấu và những doanh nghiệp thua lỗ phải đóng cửa hoàn toàn, dẫn đến tìnhtrạng thất nghiệp lớn Trung Quốc hiện nay có đặc điểm chủ yếu là một nền kinh tếthị trường dựa trên quyền sở hữu tài sản tư nhân và là một trong các ví dụ hàng đầu

về chủ nghĩa tư bản nhà nước Nhà nước vẫn chi phối trong những lĩnh vực "trụcột" chiến lược như sản xuất năng lượng và công nghiệp nặng, song doanh nghiệp

tư nhân mở rộng mạnh mẽ, với khoảng 30 triệu doanh nghiệp tư nhân vào năm

Tới năm 2000, Trung Quốc đã hoàn thành công nghiệp hóa, và bắt đầu chuyển từphát triển chiều rộng sang chiều sâu, chú trọng việc nghiên cứu tạo ra các thành tựukhoa học kỹ thuật mới, tạo ra một cơ sở vững chắc để giải quyết việc biến TrungQuốc từ một “công xưởng của thế giới” thành một “nhà máy của tri thức”

Theo IMF, tăng trưởng GDP bình quân hàng năm của Trung Quốc trong giai đoạn2001-2010 là 10,5% Trong giai đoạn 2007-2011, tăng trưởng kinh tế của TrungQuốc tương đương với tổng tăng trưởng của các quốc gia G7 Năng suất cao, chiphí lao động thấp và cơ sở hạ tầng tương đối thấp khiến Trung Quốc dẫn đầu thếgiới về chế tạo Tuy nhiên, kinh tế Trung Quốc cần rất nhiều năng lượng và không

hiệu quả; Trung Quốc trở thành nước tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới vàonăm 2010, dựa vào than đá để cung cấp trên 70% nhu cầu năng lượng trongnước, và vượt qua Hoa Kỳ để trở thành nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới vàotháng 9 năm 2013

Trung Quốc là một thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới và là cường quốcgiao thương lớn nhất thế giới, với tổng giá trị mậu dịch quốc tế là 3.870 tỷ USDtrong năm 2012 Dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đạt 2.850 tỷ USD vào cuối năm

2010, là nguồn dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới cho đến đương thời Năm 2012,Trung Quốc là quốc gia tiếp nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nhiều nhất thếgiới, thu hút 253 tỷ USD Trung Quốc cũng đầu tư ra hải ngoại, tổng FDI ra ngoạiquốc trong năm 2012 là 62,4 tỷ USD, các công ty Trung Quốc cũng tiến hànhnhững vụ thu mua lớn các hãng ngoại quốc Tỷ giá hối đoái bị định giá thấp gâyxích mích giữa Trung Quốc với các nền kinh tế lớn khác

Dân số tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc (có thu nhập hàng năm từ 10.000-60.000USD) đạt trên 300 triệu vào năm 2012 Theo Hurun Report, số lượng tỷ phú USDtại Trung Quốc tăng lên 251 vào năm 2012 Thị trường bán lẻ nội địa của TrungQuốc có giá trị 20.000 tỷ tệ (3.200 tỷ USD) vào năm 2012 và tăng trưởng trên12%/năm vào năm 2013, trong khi thị trường xa xỉ phẩm phát triển mạnh, với27,5% thị phần toàn cầu vào năm 2010 Tuy nhiên, trong những năm gần đây, tăngtrưởng kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc góp phần vào lạm phát tiêu thụnghiêm trọng, làm gia tăng các quy định của chính phủ

Trung Quốc có bất bình đẳng kinh tế ở mức độ cao, và tăng lên trong các thập niênvừa qua Đến cuối năm 2012, số người nghèo tại khu vực nông thôn của TrungQuốc là khoảng 98,99 triệu theo chuẩn nghèo Trung Quốc, chiếm 10,2% dân sốkhu vực nông thôn Một báo cáo của Đại học Bắc Kinh cho biết theo số liệu thunhập năm 2012, 1% các gia đình giàu có nhất tại Trung Quốc sở hữu hơn 1/3 giá trịtài sản toàn quốc, 25% các gia đình nghèo nhất chiếm 1% giá trị tài sản toàn quốc Trung Quốc bị chỉ trích rộng rãi về việc chế tạo hàng nhái với số lượng lớn[201][202] với hơn 90% lượng hàng giả và hàng nhái trên thế giới có nguồn gốc xuấtphát từ quốc gia này Những nhãn hàng thời trang từ bình dân tới cao cấp đượcnhái lại và bày bán công khai với giá rẻ Một số thương hiệu nổi tiếng trên thế giớicũng bị nhái tại đây Đặc biệt một số sản phẩm nổi tiếng chưa ra mắt chính thứcđặc biêt là đồ công nghệ đã bị nhái tại đây

Ngoài công nghệ sản xuất quy mô, nền kinh tế Trung Hoa lục địa còn có nhữngđiểm nghiêm trọng trực tiếp liên quan đến tội phạm và những đường dâybuôn hàng giả Hoa lục là nguồn xuất phát của 70% lượng hàng giả bị tịch thu trêntoàn thế giới trong khoảng những năm 2008-2010 Tổng giá trị hàng giả trên thếgiới là khoảng 25 tỷ USD, tương đương với 2% tổng mậu dịch thế giới Gộp chungcác tổ chức phạm pháp buôn người, buôn hàng tiêu thụ, dược phẩm, lâm sản và dãthú bị nghiêm cấm, Các tổ chức buôn hàng giả tại vùng Đông Á có lợi nhuận mỗinăm lên khoảng 90 tỷ USD Riêng tại Mỹ thì 87% hàng giả bị nhà chức trách bắtđược là làm ở Hoa lục

Hàng giả được bày bán công khai Bắc Kinh tuy có ra tay dẹp bỏ hàng giả nhưngphần thi hành lỏng lẻo, lại vì chính quyền tham nhũng nên nhà sản xuất vẫn cóthể hối lộ luồn lách để hoạt động như thường Có địa phương như Yimu sống vềsản xuất hàng giả Công nghệ hàng giả quy mô đến mức chính quyền ngần ngạikhông dám dẹp bỏ vì đây là mối sinh nhai, cung cấp công ăn việc làm cho hàngtriệu người

Công bố mới nhất của Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho thấy tổng trị giá hànghóa xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 1 năm 2014 sơ bộ đạt 207,13 tỷ USD,giảm nhẹ so với mức đạt được 207,74 tỷ USD trong tháng cuối cùng năm 2013;trong khi đó tổng trị giá hàng hóa nhập khẩu của các doanh nghiệp Trung Quốctrong tháng đầu tiên năm 2014 sơ bộ đạt trị giá 175,26 tỷ USD, giảm gần 4% sovới con số 182,1 tỷ USD thực hiện trong tháng 12 năm 2013

Như vậy, trong tháng đầu tiên của năm 2014 cán cân thương mại hàng hóa của nềnkinh tế lớn thứ hai thế giới này có thặng dư 31,87 tỷ USD Xem chi tiết diễn biếncán cân thương mại hàng của của Trung Quốc từ đầu năm 2012 đến nay trong hìnhdưới Theo thống kê tháng gần đây nhất mà nền kinh tế Trung Quốc có thâm hụtcán cân thương mại là tháng 2 năm 2012 Trong năm 2013, tháng 11 là tháng TrungQuốc xuất siêu lớn nhất với trị giá lên đến 33,8 tỷ USD.

Trung Quốc vừa công bố số liệu thương mại Tháng 12 của nước này, kết quả chothấy nền kinh tế lớn thứ 02 thế giới đang có nhiều vấn đề nghiêm trọng về tăngtrưởng

Hai chỉ số thương mại vừa được công bố là Hàng hóa xuất khẩu và Nhập khẩu đềugiảm so với cùng kỳ tháng 12 năm 2017, độ giảm mạnh nhất từ 2016

Số liệu hàng hóa xuất khẩu tháng 12 của Trung Quốc đã bất ngờ giảm -4.4% so với

dự báo tăng 3% vào tháng 12, trước đó tại tháng 11 chỉ số này vẫn duy trì mức tăng5.4% Mức giảm trên là mạnh và nằm ngoài dự báo của nhiều chuyên gia, điều nàycho thấy ảnh hưởng của việc Mỹ áp thuế đang bắt đầu có tác động tới thương mạiTrung Quốc và nước này cần sớm có giải pháp để cải thiện

Số liệu hàng hóa nhập khẩu tháng 12 cũng gây bất ngờ khi giảm tới -7.6%, trongkhi ước tính trước đó sẽ tăng 5% so với cùng kỳ năm 2018 Số liệu nhập khẩu củaTrung Quốc giảm trong tháng 12 có thể bắt nguồn từ việc nhiều doanh nghiệpTrung Quốc đã đẩy mạnh mua hàng hóa trước đó, đặc biệt là nông sản Mỹ, nhằmtránh mức thuế liên tục leo thang khi Chiến tranh Thương mại diễn ra

III. Thương mại Mỹ - Trung từ 1979 tới nay

Mối quan hệ Mỹ - Trung hoàn toàn trái ngược với mối quan hệ giữa Mỹ và Liên

Xô, quốc gia cuối cùng cạnh tranh với sức mạ nh Mỹ Trong thời Chiến tranhLạnh, bao trùm trên tấ t cả địa chính trị là xung đột ý th ức hệ, việc gia tăng mốiliên hệ và hội tụ giữa hai xã hội không liên kết đã giảm bớt căng thẳng vốn có.Nhưng thời kỳ đương đại có tính phụ thuộc lẫ n nhau trên trường quốc tế đã đảo ngược lại động lực đ ó Ngày nay, cạnh tranh liên quan nhiều đến vị thế h ơ n là đến ýthức hệ Hệ quả là, những khác biệt giữa hai cường quốc thường xuyên dẫn đến bổsung lẫn nhau và hợ p tác, trong khi tương đồ ng th ường là gốc rễ của xung đột.Khi tái cân bằng nền kinh tế và điều chỉnh lại các chính sách đối ngoại, Bắc Kinh

và Washington đang ngày càng đối đầu trên những lợi ích chung Như Sigmund

Freud đã có thể dự đoán, càng trở nên giống nhau, Trung Quố c và Hoa Kỳ sẽ càngkhông ưa gì nhau Freud gọi đó là “sự tự kiêu thái quá trong những khác biệ t nhỏ”:

xu h ướng của những kẻ về cơ bản là giống nhau muốn xoáy vào những khác biệtnhỏ để biện minh cho những cảm giác thù địch Tất nhiên, khó có thể nói hai quốcgia giố ng hệt nhau Nhưng vự c thẳm từng chia cắt họ một thế hệ trước đã thu hẹplại, còn khi tương đồng, họ càng dễ để xảy ra xung đột

Khi Tổng thống Mỹ Barack Obama lên nắm quyền vào năm 2009, ông ta hy vọng

có thể thấy Trung Quốc hội nhập vào các tổ chức toàn cầu và khuyến khích h ọ xácđịnh các lợi ích quốc gia bên cạnh việc bảo tồn hệ thống quốc tế do phương Tâydẫn đ ầu thời hậu chiến Nhưng gần năm năm sau đó, theo lời một quan chức Mỹ từng nói chuyện với tôi hồi đầu nă m nay, người am hiểu lối suy nghĩ của Tổngthống, thái độ của ông Obama đối với Trung Quốc được mô tả một cách chính xácnhất bằng “sự thất vọng” Theo vị quan chức này, ông Obama cảm thấy ngườiTrung Quốc khước từ n ỗ lực nhằm tạ o ra m ột thỏa thuận “G- 2” không chính thứ

c trong suốt chuyến thăm đầu tiên củ a ông ta tới Trung Quốc vào tháng 11 n ăm

2009, còn nh ững bất đồng giữa Bắc Kinh và Washington về vấn đề biế n đổi khíhậu, vấ n đề hàng h ải và an ninh mạng, đã thuyết phục ông Obama rằng TrungQuốc mới là một vấn đề thay vì một đối tác thông thường

Về phần mình, Trung Quốc không cảm thấy có nhu cầu duy trì mộ t trậ t t ự quố c

tế do phương Tây dẫn đầu, mà lại không có vai trò trong việc định hình nó Đó là

lý do tại sao, trong thời gian chuẩn bị cuộc gặp với ông Obama vào tháng Sáu tạikhu bất đ ộng sản Sunnylands ở California, Chủ tịch n ước Trung Quố c T ập CậnBình kêu gọi thành lập “một mối quan hệ c ường quốc mới” – một cách gọi ámhiệu của ng ười Trung Quốc để không cân xứng, tạo ra ít xích mích Hơn nữa, haicường qu ốc thường theo đuổ i mục đích hoàn toàn khác nhau và bằng các ph ươ

ng tiện khác nhau Ở châu Á, Mỹ tập trung vào việc duy trì tính ưu việt quân s ự c

ủ a nướ c này và chống lại bất k ỳ sáng kiến kinh tế khu vực nào không phải do họđưa ra - ngay cả khi các sáng kiến đó được thúc đẩy bởi một đồng minh như NhậtBản, khi n ướ c này đề xuất thiết lập mộ t quỹ tiền tệ châu Á trong cuộc khủnghoảng tài chính châu Á giai đoạn 1997 - 98, một ý tưởng đã bị Washington từ chối.Trung Qu ốc thì ngược lạ i, tìm cách trấn an các nước láng giềng về "sự tr ỗi dậyhòa bình" củ a nước này bằng cách hỗ tr ợ hội nhập đ a ph ương khu vực và cungcấp cho họ lợi ích kinh tế từ sự trỗi dậy của Trung Quốc thông qua các giao dịchthương mại Bên ngoài Châu Á, Bắc Kinh và Washington c ố gắ ng để không “dẫmvào chân nhau”: Hoa K ỳ ưu tiên cho những mối quan hệ với các nền dân chủ tiêntiến khác và với các quốc gia giàu năng lượ ng ở Trung Đông, trong khi TrungQuốc tập trung năng lượng ngoại giao của họ vào việc tìm kiếm cơ hội ở châu Phi

và châu Mỹ La tinh, những khu vực mà Hoa Kỳ đã bỏ lại

CÁC KHU VỰC THƯƠNG MẠI

Cuộc khủng hoả ng tài chính năm 2008 đã khi ến cho kỷ nguyên Chimeria đ i đếnhồi k ết Bừng tỉnh trước tình trạng dễ bị tổn thương ở cả hai bên bởi những thất bạ

i mang tính hệ thống gây ra cu ộc khủng hoảng, Bắc Kinh và Washington tuyên bố

sẽ tái cân bằ ng mối quan hệ kinh tế của họ, một mối quan hệ mà cả hai đều cảmthấy đã yếu đi nhiều Nhưng khi tái thiế t các chính sách trong và ngoài nước của

họ để thích ứ ng vớ i nền kinh tế toàn cầu đã bấ t ng ờ trở nên mong manh, cả haibắt đầu bắ t chước lẫn nhau bằng những cách thức thúc đẩy nhiều cạnh tranh hơn

là bổ trợ lẫn nhau

Trong lĩnh vực kinh tế, Trung Quốc đang thoát khỏi sự phụ thuộc lâu dài vào xuấtkhẩu, cố gắng kích thích tiêu dùng nội đ ịa và phát triể n một nền kinh tế dịch vụtrong n ước Trong khi đó, Mỹ lại đẩy m ạnh khu vực sản xuất c ủa nước này, mộtphần làm cho đồng đô la rẻ h ơ n bằng cách nớ i lỏng về khố i l ượng và trợ cấ pcho ngành công nghiệp ô tô, khuyến khích tă ng trưởng dựa vào xuất khẩu thôngqua một loạt các giao dịch thương mại mới với các quốc gia giàu có, bao gồm cảNhật Bản và các nước EU

Những nỗ lự c làm t ăng chuỗi giá trị của Trung Quốc và những cố gắng của Mỹnhằm tái công nghiệp hóa sẽ d ẫn đến c ạnh tranh trự c tiếp hơn giữa hai nước, khimỗi bước đi của nước này lại tiến đến gần hơn mô hình sản xuất và tiêu thụ truyềnthống của nước kia Ví dụ, Trung Quốc không còn muốn cung cấp linh kiệ n giá rẻbên trong chiếc đi ện thoại iPhone chỉ để nhìn thấy lợi nhu ận l ớn nh ất thuộc v ềmột công ty củ a Mỹ Thay vào đó, Trung Quốc đang khuy ến khích các công tynội địa học tập Huawei, công ty có trụ sở tại Quảng Đông đ ã cực kỳ thành côngtrong việc bán những điện thoại thông minh bắt chước iPhone, nhưng lợi nhuận lạithuộc về Trung Quốc

Tuy nhiên, chính những mối quan hệ t ươ ng ứng của họ vớ i phần còn lại của thếgiới khiến cho hai nước lại t ương đồng một cách đáng chú ý nhất – trong một vàitrườ ng hợp gần như là hoán đổi vai trò truyền thống của họ Trung Quốc đang nỗlực để quản lý tầm ảnh hưởng toàn cầu đang mở rộng của nước này Giới tinh hoaphụ trách chính sách đối ngoại đ ang cân nhắc lạ i một cách toàn diện các chiến lược của Trung Quốc, đặ t ra câu hỏi về mọi vật linh thiêng đã bị hi sinh cho cáchtiếp cận giá rẻ trong thời kỳ của Đặng Tiểu Bình, bao gồm sự ác cảm truyề n thố

ng c ủa đất nước về v ấn đề can thiệ p vào công việc nội bộ của các nước khác Tiế

n trình này bị đẩy mạnh bở i cuộc chiến do NATO dẫn đầu năm 2011 để l ật đ ổnhà lãnh đạo Libya, ông Muammar al -Qaddafi, vì Trung Quốc rất ngạc nhiên khithấy rằng nhiều nước đang phát triển ủng hộ sự can thiệp quốc tế Áp lực đòi hỏimột chính sách ngoại giao Trung Quốc ít thụ độ ng hơ n đến từ các công ty TrungQuốc đang cần sự bảo vệ trong những thị trường nguy hiểm ở nước ngoài; hoặc từ

một nhóm nhỏ gồm các cán bộ theo đuổi chủ nghĩa toàn cầu khẳng định rằng trongmột thế giới mà Trung Quốc phải đối mặ t với nhi ều điểm nóng, Bắc Kinh phải từ

bỏ sự lưỡng lự của nước này để hành xử ở tầm quốc tế; hoặc các nhà hoạch địnhchính sách cũng như các quan chức quân sự hiếu chiến của Trung Quốc cho rằngTrung Quốc cần phải quyết đoán hơn nữa trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia ở nướcngoài

Ngay cả khi những lập luận này chiếm ưu thế, Trung Quốc vẫn sẽ không sớm triểnkhai hoạt động can thiệp nhân đạo theo phong cách của Mỹ vào bất cứ lúc nào, nhưng nh ững nhà hoạch định chính sách ngoại giao của họ có khả năng s ẽ bớt câu

nệ hơn về vấn đề can thiệp vào công việc nội bộ của các n ước khác Theo ôngDiêm Học Thông (Yan Xuetong), Giám đ ốc Viện quan hệ Quốc tế Hiện đ ại tại Đ

ại học Thanh Hoa (Tsinghua University) và là một kẻ hiếu chiến có tầm ảnh hưở

ng, nói vớ i tôi rằng, “Khi Trung Qu ốc trở nên hùng mạnh nh ư Mỹ, chúng tôicũng sẽ có cách tiếp cận về chủ quyền tương tự như Mỹ”

Khi liên quan đến tình hình chính trị trong khu vực, những kẻ hiếu chiến như ôngDiêm đã bày tỏ nghi ngờ về việ c liệu có nên luôn luôn ưu tiên cho các lợi ích kinh

tế của Trung Quốc so với các mục tiêu chính trị Sự thay đổi này có thể giải thíchviệc chính phủ quyết định tạm thời ngăn chặ n xu ất khẩu đất hiếm sang Nhật Bảnvào năm 2010, và quyết định hạn chế nhập khẩu trái cây từ Philippines hai nămsau đó trong thời gian xảy ra các cuộc tranh cãi giữa hai nước về các đảo ở Biể n Đông Những đ ộng thái này đi kèm với sự dung túng cho các cuộ c biểu tình bạo lự

c đôi khi đã x ảy ra, được tổ chức bởi nhữ ng kẻ theo chủ nghĩa dân tộc Trung Hoanhằm chống lại các công ty Nhật Bản đang hoạt động tại Trung Quốc, ngay cả khicuộc biến loạn đã khiến cho một vài công ty trong số đó đã phải di chuyển sangViệt Nam

Còn có m ột s ự thay đổi ấn t ượng hơn, khi các h ọc giả Trung Quốc cũng tranh lu

ận rằng liệu quốc gia của họ có nên suy nghĩ lại về việc không chấ p thuận các liênminh thường trực Năm ngoái, ông Diêm và những kẻ hiếu chiến khác đã côngkhai đề xuất rằng Trung Quốc nên phát triển các liên minh vớ i hàng chục quốc gia,bao gồ m các nước cộng hòa Trung Á, Miến Điện, Bắ c Triều Tiên, Pakistan, Nga,

và Sri Lanka, cung c ấp cho họ một sự bảo đảm an ninh, còn đối với các nước nhỏhơn trong danh sách đó, có lẽ thậm chí cả sự bảo vệ d ưới chiếc ô hạt nhân củ aTrung Quốc Những động thái như vậy khó có thể là những đi ều mà Thứ trưởngNgoại giao Mỹ, ông Robert Zoellick, đã nghĩ đến vào năm 2005 khi ông ta kêu gọiTrung Quốc trở thành một "thành viên có trách nhiệm" trong trật tự toàn cầu

nói rằng người M ỹ phải tôn trọ ng Trung Quốc như một nước ngang hàng, hành

xử phù hợp với yêu sách lãnh thổ của Trung Quốc, và kỳ vọng rằng Trung Quốc sẽxác đ ịnh những lợi ích riêng của nước này hơn là ủng hộ chương trình nghị sựquốc tế do phương Tây dẫn đầu

Khi hai cườ ng qu ốc lớ n nhấ t thế giới rơi vào trạng thái rối loạn thần kinh, phầncòn lại của thế giới đang ngày càng cảm thấ y lo ngại Đối với một loạt các vấn đề

về kinh tế và địa chính trị quan trọng, Bắc Kinh và Washington đang ngày càng cốgắng vượt mặt nhau hơn là đầu tư cho các tổ chức chung Tác động đến thế giới sẽ

là khá sâu sắc Mặc dù thương mạ i toàn cầu sẽ mở rộ ng hơn và thể ch ế toàn cầuvẫn s ẽ tồn tại, các nền chính trị quốc tế sẽ bị thống trị không phải bởi những nhànước hùng mạnh hay những tổ chức quốc tế, mà b ởi các nhóm quốc gia sẽ liên k

ết lại vớ i nhau vì các nhóm này có l ịch sử và mức độ thịnh vượng tương đươngnhau và tin rằng những lợi ích của h ọ sẽ b ổ sung lẫn nhau Những nhóm mangtính thực dụng, được hình thành có ph ần ngẫ u nhiên này sẽ tìm cách tăng cườngsức mạnh của họ từ bên trong hướng ra ngoài, những tương tác giữa họ vớ i nhau

sẽ lấn át sự hình thành củ a mộ t tr ật tự thống nhấ t, tự do đa phương mà Hoa Kỳ

và những đồng minh của họ đã tìm cách để xây dựng kể từ khi kết thúc Chiếntranh Lạnh