Thi hành quyết định của tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại từ thực tiễn tỉnh thái bình

Theo tác giả, dù tiếp cận ở góc độ nào cũng cần phải thấy và có thể định nghĩa rằng: thi hành án quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại là giai đoạn xuất hiện sau k

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN VỀ TRANH CHẤP

KINH DOANH THƯƠNG MẠI TỪ THỰC TIỄN

TỈNH THÁI BÌNH

NGUYỄN VĂN TAM

HÀ NỘI – 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN VỀ TRANH CHẤP

KINH DOANH THƯƠNG MẠI TỪ THỰC TIỄN

TỈNH THÁI BÌNH

NGUYỄN VĂN TAM

CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH TẾ

MÃ SỐ:8380107

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN TRUNG TÍN

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Để hoàn thành một đề tài Luận văn Thạc sĩ luật học, tác giả phải tìm hiểu, nghiên cứu nhiều tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau, như sách, giáo trình, tạp chí, internet,… đồng thời thu thập các số liệu thực tế, qua đó thống

kê, phân tích và xây dựng thành một đề tài nghiên cứu hoàn chỉnh

Tôi xin cam đoan đề tài luận văn tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu của tôi Tất cả các nội dung và số liệu trong đề tài này do tôi tự tìm hiểu, nghiên cứu và xây dựng, các số liệu thu thập là đúng và trung thực Giải pháp

là do tôi rút ra từ quá trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại bằng tòa án và kết quả nghiên cứu trong luận văn chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi cũng xin cam kết chắc chắn rằng, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình trước Nhà trường và những quy định pháp luật

Hà Nội, ngày 16 tháng 12 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Tam

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này cũng như hoàn thành cả quá trình học tập, rèn luyện là nhờ sự giảng dạy, động viên và hướng dẫn nhiệt tình của các thầy

cô trong Khoa sau Đại học, Viện Đại học Mở Hà Nội cùng cơ quan, gia đình

và bạn bè Nhân dịp này tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành của mình đến Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa, các thầy giáo, cô giáo đã chỉ dẫn để tôi

có những kiến thức vô cùng quý giá giúp tôi có thể trưởng thành một cách vững vàng

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô giáo trong Bộ môn Luật, đặc biệt là thầy giáo PGS, TS Nguyễn Trung Tín, là người trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu đề tài này

Tôi xin chân thành cảm ơn TAND tỉnh Thái Bình, các Sở, Ban, Ngành cùng một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình đã tạo điều kiện cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin cần thiết để làm sáng tỏ mục tiêu của đề tài

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn tới gia đình, người thân và bạn bè

đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Hà nội, ngày 16 Tháng 12 Năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Tam

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TOÀ ÁNVỀ TRANH CHẤP KINH DOANH THƯƠNG MẠI 5 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của việc thi hành quyết định của toà

án về tranh chấp kinh doanh thương mại 5 1.1.1.Khái niệm thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 5 1.1.2 Đặc điểm của thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 13 1.1.3 Vai trò, ý nghĩa của việc thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 15 1.2 Nguyên tắc của pháp luật và các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 24 1.2.1 Nguyên tắc của pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 241.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về thi hành quyết định của toà án

về tranh chấp kinh doanh thương mại 34 Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN VỀ TRANH CHẤP KINH DOANH THƯƠNG MẠI TỪTHỰC TIỄN TẠI TỈNH THÁI BÌNH 41 2.1.Nội dung các quy định pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 41 2.1.1.Những quyết định của tòa án được thi hành 41

2.1.2 Những quy định về tổ chức bộ máy cơ quan thi hành án 42 2.1.3 Những quy định về thủ tục thi hành án 46 2.2 Thực trạng, khó khăn, vướng mắc thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại tại tỉnh Thái Bình 50 2.2.1 Thực trạng việc thực hiện quy định pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 50 2.2.2.Nhữngkhó khăn, vướng mắc trong thực hiện các quy định pháp luật

về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 68 Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN VỀ TRANH CHẤP KINH DOANH THƯƠNG MẠI 73 3.1 Phương hướng hoàn thiện pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 73 3.1.1 Hoàn thiện các quy định pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 73 3.1.2 Yêu cầu đặt ra đối với pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 75 3.2 Giải pháp chủ yếu hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 783.2.1 Quán triệt, cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào việc thực hiện công tác thi hành án 78 3.2.2 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật vềthi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 80 3.2.3 Tôn trọng và bảo đảm thực hiện nghiêm ý thức pháp luật khi thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại 84 KẾT LUẬN 88 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

v

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thi hành bản án, quyết định của tòa án là giai đoạn cuối của quá trình tố tụng, đảm bảo cho bản án, quyết định của tòa án được chấp hành và có hiệu lực trên thực tế nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; góp phần đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, pháp chế xã hội chủ nghĩa, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước Việc đảm bảo hiệu lực bản án, quyết định của Tòa án là một yêu cầu tất yếu khách quan, là nguyên tắc chỉ đạo và chi phối trong toàn bộ tổ chức, hoạt động thi hành án nói chung và hoạt động thi hành quyết định của tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riêng

Thời gian qua, cùng với những thành tựu đạt được trong công cuộc cải cách tư pháp thì việc tổ chức thi hành các bản án, quyết định của tòa án ở nước ta cũng đã có nhiều tiến bộ Hầu hết các bản án, quyết định của tòa án đã được các tổ chức, cá nhân tôn trọng và thực hiện nghiêm túc, bước đầu năng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cá nhân, tổ chức

Tuy nhiên, do tác động của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, các giao lưu về kinh tế giữa các chủ thể kinh doanh ngày càng mở rộng và đa dạng dẫn tới tình trạng số vụ việc về tranh chấp kinh doanh thương mại ngày càng tăng về số lượng và phức tạp về nội dung Kết quả là các bản án, quyết định phải thi hành ngày càng nhiều, nhiều vụ việc khó khăn phức tạp trong việc thi hành; bên cạnh đó do nhiều nguyên nhân khác nhau mà vẫn còn nhiều bản án, quyết định của tòa án mặc dù đã có hiệu lực pháp luật nhưng vẫn chưa được thực hiện một cách nghiêm túc, triệt để gây thiệt hại cho đương sự và bất bình trong nhân dân, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và niềm tin của nhân dân đối với pháp chế xã hội chủ nghĩa.Do đó, tiếp

tục nghiên cứu, phân tích, đánh giá làm rõ những vấn đề pháp lý và thực tiễn

về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại đểđưa

ra các giải pháp khoa học xây dựng, hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại là vấn đề

cấp thiết Vì vậy, tôi chọn đề tài “thi hành quyết định của toà án vềtranh chấp

kinh doanh thương mại từ thực tiễn tại tỉnh Thái Bình”làm đề tài luận văn tốt

nghiệp Thạc sĩ Luật tại khoa luật kinh tế, Viện Đại học Mở Hà Nội

2 Tình hình nghiên cứu

Thi hành các bản án, quyết định của tòa án nói chung và thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại là một lĩnh vực bức xúc, nhạy cảm thu hút nhiều chuyên gia, học giả, các nhà khoa học nghiên cứuvà tổng kết Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên sách, báo, tạp chí và trong các báo cáo tại các cuộc hội thảo khoa học, trong các luận vănthạc sĩ,luận án tiến sĩ Trong đó, có thể nêu lên một số công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài như sau:

- Bùi Thị Vân Anh: “thủ tục thi hành án dân sự trong pháp luật thi

hành án dân sự Việt Nam hiện nay”,Luận văn thạc sĩ Luật học, bảo vệ tại Đại

học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2016

- Đặng Đại Tình: “nguyên tắc bảo đảm hiệu lực bản án, quyết định của

tòa án theo quy định pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam”,Luận văn thạc sĩ,

bảo vệ tại Đại học Quốc gia Hà Nội, 2013

- Lê Quỳnh Nga: “thi hành án dân sự qua thực tiễn tỉnh Bắc Ninh”,Luận

văn thạc sĩ Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, Hà Nội, 2014

- Lê Xuân Tùng: “các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự theo

pháp luật Việt Nam hiện nay từ thực tiễn thành phố Hà Nội”,Luận văn thạc sĩ

Luật học, bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội, 2014

- Lê Vĩnh Châu: “thi hành bản án, quyết định của Tòa án về giải quyết

tranh chấp trong kinh doanh, thương mại ở Việt Nam hiện nay”, Luận án tiến

sĩ Luật học, bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội, 2016

- Phạm Văn Hùng: “pháp luật thi hành án dân sự thực trạng và giải

pháp, liên hệ thực tiễn ở tỉnh Hải Dương”, Luận văn thạc sĩ, bảo vệ tại Đại

học Quốc gia Hà Nội, 2014

Nhìn chung, các công trình, bài viết khoa học nêu trên đã đề cập đến những vấn đề lý luận và thực hiện pháp luật về thi hành bản án, quyết định của tòa án trong những khoảng thời gian khác nhau và từ những góc độ khác nhau, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam về thi hành bản án, quyết định của tòa án trong thời gian qua Tuy nhiên, cho đến nay các quy định pháp luật về thi hành bản án, quyết định của tòa án nói chung và thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mạinói riêng có nhiều đổi mới,cần đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện dưới góc độ một luận văn khoa học pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích những vấn đề lý luận về thi hành quyết định của Tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại;

- Phân tích thực trạng pháp luật về thi hành quyết của Tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại;

- Đề xuất những giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật về thi hành quyết định của Tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là thi hành quyết định của Tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là các quan hệ về thi hành quyết định của Tòa án của Tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại được điều chỉnh bằng pháp luật hiện hành từ thực tiễn tại tỉnh Thái Bình

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực tư pháp

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn được sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Lịch sử - lôgíc, phân tích - tổng hợp, điều tra, khảo sát, thống kê, so sánh và tổng kết thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng làm tài liệu giúp các

cơ quan thi hành án thực hiện tốt hơn công tác thi hành án nói chung và nâng cao vai trò, trách nhiệm, thẩm quyền của cơ quan thi hành án trong việc thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riêng

- Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho nghiên cứu, giảng dạy và học tập bộ môn Luật Tố tụng dân sự tại cơ sở đào tạo

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kiến nghị, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 6 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TOÀ

ÁNVỀ TRANH CHẤP KINH DOANH THƯƠNG MẠI

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của việc thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

1.1.1.Khái niệm thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

Căn cứ vào nội dung, chúng ta có thể phân chia thi hành án thành năm loại hình cơ bản gồm thi hành án hình sự, thi hành án dân sự, thi hành án kinh tế, thi hành án lao động, thi hành án hành chính Tuy nhiên, trong các văn bản luật có liên quan như Pháp lệnh thi hành án dân sự năm 2004, Luật Thi hành án dân sự năm 2008, Luật Tố tụng hành chính năm 2010, các khái niệm thi hành án dân sự, thi hành án kinh tế, thi hành án lao động, thi hành

án hành chính cũng không được định nghĩa cụ thể Luật Thi hành án hình sự năm 2010 chỉ định nghĩa thi hành án hình sự theo từng hình phạt cụ thể ví dụ như: thi hành án tử hình, thi hành án treo mà cũng không có định nghĩa tổng quát chung về thi hành án hình sự

Theo từ điển tiếng Việt, "thi hành" có nghĩa là làm cho thành hiện thực điều đã được chính thức quyết định Như vậy, có thể định nghĩa thi hành án

là việc đưa các quyết định có hiệu lực của Tòa án ra thi hành Thi hành án là quá trình diễn ra sau quá trình xét xử của Tòa án Quyết định của Tòa án đã

có hiệu lực pháp luật là cơ sở để tiến hành các hoạt động thi hành án Vì vậy,

có thể nói không có kết quả của hoạt động xét xử thì cũng không có hoạt động thi hành án Tuy nhiên, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật không phải là cơ sở duy nhất để tiến hành các hoạt động thi hành án mà thi hành án đòi hỏi những nguyên tắc, thủ tục và cách thức hoạt động riêng Ví

dụ, cơ quan thi hành án dân sự chỉ có thể tiến hành các hoạt động thi hành án khi có quyết định thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự chỉ thi hành án đối với người bị kết án phạt tù khi có quyết định thi hành án phạt tù của Tòa án; việc thi hành án phải dựa trên những quy định cụ thể về thi hành án

Hiện nay, có nhiều ý kiến cho rằng thi hành án là một giai đoạn tố tụng độc lập, là giai đoạn tố tụng tiếp theo sau giai đoạn xét xử: "Có xét xử thì phải có thi hành án, thi hành án dựa trên cơ sở của của công tác xét xử Xét

xử và thi hành án là hai mặt thống nhất của quá trình bảo vệ lợi ích của đương sự" hay “Thi hành án thực chất là hoạt động tố tụng của Tòa án, của các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nhằm bảo đảm cho quyết định của Tòa

án được thi hành một cách chính xác, kịp thời” Tuy nhiên theo tác giả, về bản chất, thi hành án không phải là một giai đoạn tố tụng, mang tính tư pháp,

mà là một giai đoạn mang tính hành chính tư pháp Bởi thi hành án có mục đích khác với mục đích của tố tụng Tố tụng là quá trình đi tìm sự thật của các vụ việc đã diễn ra để trên cơ sở đó đưa ra cách giải quyết vụ việc theo đúng các quy định của pháp luật Với mục đích đó, toàn bộ quá trình tố tụng diễn ra theo quy trình hết sức chặt chẽ và phải bảo đảm các nguyên tắc như bình đẳng, công khai, dân chủ, tôn trọng quyền và lợi ích của người tham gia

tố tụng và khi có phán quyết của Tòa án thì quá trình tố tụng kết thúc Trong khi đó, thi hành án là quá trình tiến hành các hoạt động nhằm thực hiện các quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật Khác với trong thủ tục tố tụng, mối quan hệ giữa các chủ thể trong hoạt động thi hành án là tổ chức thi hành, có tính hành chính, mệnh lệnh liên quan Theo đó, quan điểm cho rằng thi hành án mang tính hành chính - tư pháp là thích hợp hơn cả, bởi vì:

Thứ nhất,tính hành chính thể hiện ở chỗ: thi hành án là dạng hoạt động

chấp hành, quản lý Là dạng hoạt động chấp hành vì thi hành án chỉ được tiến

hành trên cơ sở các quyết định đã có hiệu lực pháp luật và trong khuôn khổ luật định; toàn bộ quá trình thi hành án với những hoạt động, biện pháp, cách thức khác nhau đều nhằm thực hiện những nội dung đã được thể hiện trong các quyết định của Tòa án và theo các quy định cụ thể của pháp luật Là dạng hoạt động quản lý vì thi hành án là sự tác động của pháp luật, của các cơ quan thi hành án tới đối tượng phải thi hành án để họ tự giác thi hành hoặc áp dụng các biện pháp buộc họ phải thi hành nghĩa vụ đã được xác định trong các quyết định của Tòa án; phải tuân theo các quy định của pháp luật; giáo dục họ có ý thức tôn trọng pháp luật, tôn trọng lợi ích của cá nhân, tôn trọng

kỉ luật nhà nước và trở thành người lương thiện (đối với những người bị kết

án phạt tù)

Thứ hai, tính tư pháp thể hiện ở chỗ: căn cứ để thi hành án là các quyết

định của Tòa án và có sự tham gia của các cơ quan tư pháp vào quá trình thi hành án Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tính tư pháp trong thi hành án là tư pháp hiểu theo nghĩa rộng Trong thực tiễn ở nước ta, cơ quan tư pháp thường được hiểu bao gồm Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án Theo tác giả điều này là không đúng Về mặt lý luận, nhiều quốc gia trên thế giới đều xem quyền tư pháp là quyền xem xét và phán quyết về các vi phạm pháp luật, các tranh chấp; Tòa án là cơ quan tư pháp độc lập duy nhất Viện Kiểm sát nhân dân chỉ là cơ quan tham gia các hoạt động tư pháp Ngay cả Bộ Tư pháp về tên gọi là như thế nhưng vẫn không có quyền tư pháp (quyền phán quyết) mà chỉ là cơ quan quản lý nhà nước về một số lĩnh vực liên quan trong hoạt động tư pháp (luật sư, thi hành án dân sự ) Tương tự như vậy, cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án cũng thuộc nhóm cơ quan hành pháp Hệ quả là không thể dựa vào tính tư pháp trong thi hành án để cho rằng thi hành án là một giai đoạn của tố tụng

hành chính Vì vậy, có thể dùng "cái gạch ngang" giữa hành chính và tư pháp

để phản ánh bản chất của thi hành án

Tính chất hành chính - tư pháp là một đặc điểm rất quan trọng cần lưu ý trong khi quy định về tổ chức và hoạt động của thi hành án Là hoạt động thuộc trách nhiệm của hệ thống cơ quan hành pháp nên trong các quy định của pháp luật thi hành án phải xác định rõ trách nhiệm chính trong tổ chức, quản lý, chỉ đạo công tác thi hành án phải thuộc về Chính phủ và Ủy ban nhân dân các địa phương Với đặc điểm là hoạt động mang tính chất tư pháp thì những tổ chức và cá nhân có thẩm quyền trực tiếp thi hành án (thủ trưởng

cơ quan thi hành án, chấp hành viên) phải có tính độc lập tương đối, hoạt động theo luật và chịu trách nhiệm trước Nhà nước Thật khó có thể xác định

rõ được mức độ (liều lượng) của tính hành chính và tính tư pháp trong thi hành án Tuy nhiên, trong thực tiễn, đặc điểm của mỗi loại hình thi hành án cũng như của mỗi nhóm vụ việc trong từng loại hình thi hành án sẽ quy định mức độ của tính hành chính và tính tư pháp và thông thường trong thi hành

án, tính tư pháp luôn thể hiện ở mức độ hạn chế hơn so với tính hành chính Như vậy, có thể hiểu thi hành án là thủ tục tố tụng tư pháp do cơ quan,

tổ chức, người có thẩm quyền tiến hành để thi hành quyết định của Toà án hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước, tổ chức khác do pháp luật quy định, hoặc nhằm đảm bảo lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các

cơ quan, tổ chức và cá nhân

Thi hành án bao gồm thi hành án hình sự, thi hành án hành chính và thi hành án dân sự, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn về thi hành quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại là một loại của thi hành án dân sự, các quan điểm về thi hành án nói chung đều có điểm hợp lý

và cũng có những điểm đặc thù riêng của thi hành án dân sự

Xuất phát từ bản chất của các quan hệ dân sự trong đời sống xã hội và quá trình Toà án giải quyết các tranh chấp dân sự phát sinh thì quyết định dân

sự - kết quả giải quyết của Toà án nhân danh Nhà nước - là sự xác nhận quyền và nghĩa vụ dân sự của các đương sự có liên quan Vì vậy, theo quy

định của Điều 106 Hiến pháp năm 2013: “bản án, quyết định của Toà án

nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”thì quyết định dân sự có hiệu lực của Toà án phải được đảm bảo thi

hành theo những trình tự, thủ tục thi hành án dân sự [16]

Theo nguyên tắc hiến định nêu trên và yêu cầu khách quan trong hoạt động của Nhà nước, hoạt động thi hành án dân sự nhằm đảm bảo thực thi nghiêm chỉnh các quyết định dân sự Xuất phát từ các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn công tác thi hành án dân sự ở nước ta, nhiều ý kiến đồng tình với quan điểm cho rằng thi hành án dân sự là hoạt động đặc thù, vừa có tính chất của hoạt động hành chính, vừa có tính chất của hoạt động tư

pháp Điều này thể hiện ở một số điểm sau đây:

(1) Cơ sở của hoạt động thi hành án là các quyết định dân sự của Toà án; các cơ quan tham gia vào quá trình thi hành án chủ yếu là cơ quan tư pháp (theo nghĩa rộng)

(2) Thi hành án dân sự là giai đoạn kế tiếp sau giai đoạn xét xử, có mối quan hệ mật thiết, đan xen với các giai đoạn tố tụng trước đó (ví dụ: việc thi hành các quyết định khẩn cấp tạm thời của Toà án; trong quá trình thi hành

án, Chánh án Toà án, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền yêu cầu cơ quan thi hành án hoãn việc thi hành án, quyết định tạm đình chỉ thi hành án

để xem xét lại bản án theo trình tự giám đốc thẩm hoặc tái thẩm ) Tuy nhiên, thi hành án lại có tính độc lập tương đối thể hiện ở chỗ hoạt động này được bắt đầu bằng quyết định của Thủ trưởng cơ quan thi hành dân sự đối

với thi hành án dân sự Những quyết định này mang tính bắt buộc chấp hành đối với tất cả các chủ thể có trách nhiệm và nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án Các cơ quan, tổ chức, công dân, trong phạm vi trách nhiệm của mình có nghĩa vụ chấp hành và phối hợp thực hiện để thi hành án đạt hiệu quả Tính chấp hành trong thi hành án phản ánh một đặc trưng chứng tỏ nó không đơn thuần là hoạt động tố tụng thuần tuý Bên cạnh các chủ thể là Tòa

án, Viện kiểm sát, chúng ta có thể thấy các chủ thể tham gia vào giai đoạn thi hành án đông đảo và đa dạng hơn so với các giai đoạn tố tụng trước đó, ví dụ UBND địa phương nơi người phải thi hành án cư trú; cơ quan, tổ chức nơi

người phải thi hành án làm việc

(3) Thi hành án và các giai đoạn tố tụng trước đó có mối quan hệ nhân quả với nhau Trong lĩnh vực thi hành án hình sự, nếu ở giai đoạn điều tra, các cơ quan tiến hành tố tụng không kiên quyết áp dụng đầy đủ, kịp thời các biện pháp ngăn chặn như thu giữ, kê biên, phong tỏa tài sản thì đến giai đoạn thi hành án, cơ quan thi hành án sẽ gặp rất nhiều khó khăn do đương sự cất giấu, tẩu tán tài sản dẫn đến tình trạng án tồn đọng không thể thi hành được Hoặc nếu một quyết định được Tòa án tuyên một cách công bằng, thấu tình, đạt lý, rõ ràng, cụ thể, được dư luận ủng hộ, đồng tình thì việc thi hành

án sẽ dễ dàng, nhanh chóng hơn nhiều Ngược lại, nếu quyết định của Tòa án được tuyên không khách quan, toàn diện và công bằng, thiếu tính khả thi sẽ gây cản trở cho việc thi hành án, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với các

cơ quan nhà nước Đồng thời, việc thi hành án nhanh chóng, kịp thời sẽ có tác động tích cực trở lại đối với hoạt động xét xử, củng cố, tăng cường uy tín của cơ quan xét xử

(4) Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân thì Viện Kiểm sát nhân dân không thực hiện chức năng kiểm sát chung như trước đây, có nghĩa là không thực hiện chức năng kiểm sát đối với

hoạt động hành chính mà chỉ kiểm sát đối với hoạt động tư pháp Tuy nhiên, trong Luật tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân hiện hành vẫn có một chương với nhiều điều quy định về kiểm sát thi hành án Trong thực tiễn, Viện Kiểm sát nhân dân các cấp đã ban hành nhiều kháng nghị đối với các quyết định về thi hành án Tuy nhiên, tính chất của kháng nghị trong giai đoạn thi hành án có nhiều điểm không giống với kháng nghị trong giai đoạn xét xử Điều này cho thấy rõ mối quan hệ mật thiết, đan xen giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với cơ quan thi hành án, giữa pháp luật tố tụng tư pháp với pháp luật về thi hành án, giữa quan hệ pháp luật tố tụng với quan hệ pháp luật về thi hành án (5) Quá trình thi hành án nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, do đó, các trình tự, thủ tục thi hành án cũng được quy định chặt chẽ bởi pháp luật giống như những thủ tục tố tụng trước đó vì đều liên quan đến quyền con người, quyền công dân Hơn nữa, yêu cầu đặt ra đối với những người tiến hành các trình tự, thủ tục thi hành án,

kể cả Chấp hành viên trong thi hành án dân sự cũng không thấp hơn những người tiến hành tố tụng trước đó là phải độc lập và tuân theo pháp luật để bảo đảm duy trì sự thật trong quyết định của Tòa án và tiến tới đạt được sự thật trên thực tế; nếu không độc lập và chỉ tuân theo pháp luật thì giá trị sự thật

mà quyết định của Tòa án đã xác định sẽ không còn nguyên nghĩa của nó, trừ trường hợp các đương sự có sự thỏa thuận tự nguyện khác trong quá trình thi hành án

(6) Bản chất của thi hành án là dạng hoạt động chấp hành nhưng là chấp hành phán quyết của cơ quan xét xử với các cách thức và biện pháp khác nhau nhằm buộc người có nghĩa vụ được xác định trong quyết định của Tòa

án phải thực hiện đúng các nghĩa vụ của mình Mục đích cuối cùng của thi hành án là bảo đảm cho các quyết định của Tòa án được ghi trong quyết định được thực thi trên thực tế chứ không phải là ra văn bản áp dụng pháp luật

hoặc quyết định có tính điều hành - nét đặc trưng của hoạt động hành chính Mặt khác, tính chất chấp hành không chỉ là yêu cầu trong hoạt động thi hành

án mà còn là yêu cầu bắt buộc trong các giai đoạn tố tụng trước đó với ý nghĩa cao nhất là chấp hành các quy định của pháp luật, bản thân pháp luật được Nhà nước ban hành có tính bắt buộc chung mà mọi người phải tôn trọng thực hiện

Hiện nay, không có quy định cụ thể về khái niệm Quyết định của Tòa

án Tuy nhiên, dựa vào tính chất và mục đích ban hành các loại văn bản này

ta có thể hiểu rằng Quyết định là các văn bản pháp lý mang tính quyền lực do Tòa án có thẩm quyền ban hành nhằm xác định các quyền và nghĩa vụ pháp

lý cụ thể của các cá nhân, tổ chức hoặc xác định những biện pháp trách nhiệm pháp lý đối với người vi phạm pháp luật Quyết định của Tòa án chỉ được áp dụng một lần duy nhất

Về sự khác nhau, Bản án là văn bản ghi nhận phán quyết của Tòa án sau khi xét xử một vụ án; đối với vụ án hình sự, Tòa án ra Bản án để tuyên bố một người là phạm tội hay không phạm tội Trong khi đó đối với vụ án hành chính và dân sự, Bản án thể hiện việc chấp nhận hay không chấp nhận, cho hưởng hoặc không cho hưởng một quyền nào đó của đương sự, buộc đương

sự thực hiện các nghĩa vụ nếu các đương sự không thỏa thuận được toàn bộ vấn đề của vụ án

Đối với Quyết định, Tòa án sẽ ban hành Quyết định trong trường hợp công bố một sự kiện hoặc giải quyết một vấn đề, một yêu cầu cụ thể nào đó,

ví dụ: Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Quyết định đình chỉ vụ án, Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, Quyết định tuyên bố 1 người mất tích, Quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

Quyết định của Tòa án thường có 2 trường hợp:

Một là, Quyết định cá biệt của Tòa án nhằm đưa ra giải quyết, công bố 1

sự kiện, 1 quyết định nào đó của mình .ví dụ: Quyết định đưa vụ án ra xét

xử, Quyết định giải quyết khiếu nại của Chánh án, Quyết định tuyên bố 1 người mất tích, mất năng lực hành vi dân sự .theo thẩm quyền

Hai là, Quyết định công nhận sự thỏa thuận của đương sự: khi có tranh

chấp, Tòa án tiến hành hòa giải và các đương sự thỏa thuận được tất cả các vấn đề của vụ án Lúc này Tòa án ra Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự

Như vậy, thi hành quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại là một loại của thi hành án dân sự, là một giai đoạn tố tụng độc lập, nó kết thúc và đánh giá kết quả Tòa án giải quyết tranh chấp mà chủ yếu trong quan hệ tranh chấp thương mại là các thương nhân; ngoài thương nhân

là chủ thể chủ yếu của tranh chấp thương mại, một bên chủ thể của tranh chấp thương mại có thể là thành viên của thương nhân với nhau hoặc với thương nhân; giữa thương nhân với các bên có liên quan không phải là thương nhân tuy thuộc vào từng quan hệ thương mại cụ thể

Theo tác giả, dù tiếp cận ở góc độ nào cũng cần phải thấy và có thể định nghĩa rằng: thi hành án quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại là giai đoạn xuất hiện sau khi quyết định giải quyết vụ án dân sự của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, là tổng thể các hoạt động nhằm mục đích là làm cho quyết định của Tòa án được thực hiện nghiêm chỉnh trong thực tế Tuy nhiên, tác giả không cho rằng thi hành án quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại cũng như thi hành án nói chung, là một giai đoạn tố tụng độc lập như các định nghĩa nêu trên mà là một hoạt động mang tính chất hành chính - tư pháp với lý do như đã trình bày ở trên

1.1.2 Đặc điểm của thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

Thi hành án kinh doanh, thương mại là một hình thức cụ thể của thi hành

án dân sự, mang đầy đủ những đặc điểm của thi hành án dân sự Tuy nhiên, thi hành án kinh doanh, thương mại cũng có một số đặc điểm riêng để nhận định như chủ thể của thi hành án chủ yếu là các doanh nghiệp, tranh chấp trong các

vụ án kinh doanh, thương mại thường được xác định là giữa các chủ thể kinh doanh với nhau vì mục đích lợi nhuận (hiện nay thì chủ yếu là tranh chấp giữa một bên là ngân hàng, tổ chức tín dụng với một bên là doanh nghiệp), trong đó, mục đích lợi nhuận là yếu tố quan trọng nhất để phân biệt vụ án dân sự với vụ

án kinh doanh, thương mại, ngoài ra, trong thi hành án kinh doanh, thương mại, tài sản đưa ra thi hành thường có giá trị rất lớn

Thi hành án quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại cũng có những đặc điểm chung của thi hành án dân sự và được thể hiện trên một số điểm cụ thể sau:

Thứ nhất, là một dạng hoạt động mang tính chất hành chính – tư pháp

của Nhà nước nhằm thực hiện quyền lực Nhà nước trong lĩnh vực tư pháp, bảo đảm thực hiệu lực thực tế của quyết định cảu Toà án Hoạt động này do

cơ quan nhà nước có thẩm quyền (bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước về thi hành án và cơ quan trực tiếp thi hành án) thực hiện

Thứ hai, hoạt động thi hành quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh

doanh thương mại được tiến hành theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc, trên một cơ sở pháp lý đầy

đủ, rõ ràng, đảm bảo sự công bằng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên

Thứ ba, thi hành quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh

thương mại có tính chất bắt buộc đối với cá nhân, tổ chức, cơ quan có liện quan đến quyết định của Toà án Việc không chấp hành, chấp hành không nghiêm

chỉnh quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nhất định và có thể bị xử lý bằng chế tài

Thứ tư, trong quá trình thi hành quyết định của Toà án trong tranh chấp

kinh doanh thương mại, những người phải thi hành quyết định và những người được thi hành quyết định vẫn có thể tự thoả thuận với nhau để tự thi hành quyết định phù hợp với pháp luật và đạo đức xã hội Cơ quant hi hành

án dân sự có trách nhiệm theo dõi, giám sát và ghi nhận việc tự thoả thuận thi hành của các bên đương sự Đây là một hành lang pháp lý “mở” nhằm tiếp tục bảo đảm nguyên tắc tự định đoạt của các đương sự trong tố tụng dân sự ở giai đoạn thi hành án Chính tính “mở” này tạo ra những điều kiện quan trọng cho chủ trương xã hội hoá một số mặt hoạt động thi hành án dân sự, giảm thiểu can thiệp, hỗ trợ từ phía Nhà nước, tang tính chủ động của các đương

sự, phù hợp với những yêu cầu của Nhà nước về nâng cao tính tích cực của công dân

Thứ năm, tuỳ từng trường hợp cụ thể, cơ quan thi hành án dân sự được

lựa chọn biện pháp thích hợp, chủ động giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình thi hành án (cưỡng chế, kê biên tài sản, uỷ thác thi hành…) sao cho việc thi hành án đạt được mục đích và hiệu quả

1.1.3 Vai trò, ý nghĩa của việc thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

Hoạt động thi hành án dân sự là hoạt động thực thi phán quyết của Tòa

án liên quan đến các vấn đề về tài sản và nhân thân về hình sự, dân sự, kinh

tế, lao động, hành chính, hôn nhân và gia đình có thể nói hoạt động thi hành

án dân sự là giai đoạn cuối cùng của hoạt động tố tụng Để quyết định của Tòa án nói chung và quyết định của Toà án trong tranh chấp kinh doanh thương mại được thực thi trên thực tế, công tác thi hành án dân sự đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt trong điều kiện kinh tế, xã hội phát triển, các hoạt

động sản xuất, kinh doanh, thương mại diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực, chính

vì thế các tranh chấp dân sự, kinh tế, lao động, thương mại ngày càng gia tăng, tính chất vụ việc phức tạp, gây nhiều khó khăn cho hoạt động thi hành

án dân sự Hoạt động thi hành án dân sự đối tượng liên quan đến thi hành án lại là tài sản, nhân thân, trong đó tài sản có tài sản vô hình, tài sản hữu hình, tài sản cố định và tài sản có thể dịch chuyển được; tài sản có thể ở nhiều địa bàn, nhiều địa phương khác nhau; tài sản có tài sản thuộc sở hữu chung, tài sản thuộc sở hữu riêng; có loại tài sản phân chia được, có loại tài sản không thể phân chia, tồn tại ở nhiều hình thức khác nhau

Do tính chất của hoạt động thi hành án dân sự, trực tiếp liên quan đến quyền và lợi ích của người được thi hành án, người phải thi hành án, người

có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến quyết định thi hành án, ở nhiều lĩnh vực khác nhau, mỗi lĩnh vực đều có những quy định riêng, đặc thù Để xác minh, truy tìm tài sản của người phải thi hành án là việc làm không đơn giản đối với các Chấp hành viên, cơ quan Thi hành án dân sự, chưa kể đến những khó khăn từ phía các đương sự, do những đối tượng này không cộng tác đối với các Chấp hành viên, cơ quan Thi hành án dân sự, như tẩu tán, che giấu tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án, thậm chí là chống đối Chấp hành viên trong quá trình tác nghiệp Mặt khác kết quả của hoạt động thi hành án dân

sự, không chỉ đơn thuần phụ thuộc vào ý chí chủ quan của Chấp hành viên,

cơ quan Thi hành án dân sự mà còn lệ thuộc rất nhiều vào hoạt động của các

cơ quan tiến hành tố tụng, vai trò của cơ quan điều tra Công an, chức năng kiểm tra, giám sát của Viện kiểm sát các cấp, chất lượng xét xử của Thẩm phán Một quyết định không nghiêm minh, không đúng pháp luật, chưa thấu tình đạt lý thì hậu quả giải quyết ở giai đoạn thi hành án dân sự vô cùng khó khăn, phức tạp; ngoài ra hiệu quả hoạt động còn phụ thuộc cả vào sự phối hợp của các cấp, các ngành hữu quan, sự đồng tâm, hợp lực của cả hệ thống

chính trị, cần thiết phải thực hiện đồng bộ các giải pháp, thì công tác Thi hành án dân sự mới thực sự đem lại hiệu quả thiết thực, xứng đáng với sự mong đợi của toàn xã hội

Đất nước thực hiện công cuộc đổi mới, các giá trị kinh tế của thi hành

án dân sự từng bước được nhìn nhận Thi hành án dân sự có vai trò trực tiếp góp phần giải phóng các nguồn lực “đóng băng” trong các tranh chấp để đưa trở lại thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển Năm 2016, thi hành án dân sự đã giải phóng trên 29 nghìn tỷ đồng; 09 tháng đầu năm 2017 THADS đã giải phóng trên 30 nghìn tỷ đồng cho nền kinh tế Đặc biệt, trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, thi hành án dân sự đã góp phần tích cực xử lý nợ xấu, qua

đó góp phần lành mạnh hóa nền kinh tế, giảm lãi suất cho vay, khơi thông nguồn lực tài chính Năm 2016, toàn quốc đã thi hành xong gần 20 nghìn tỷ đồng; 06 tháng năm 2017 thi hành xong trên 10 nghìn tỷ đồng đối với các vụ việc loại này

Khi đất nước ta đẩy mạnh công cuộc xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, ở một khía cạnh khác, thi hành án dân

sự được xác định là công cụ hữu hiệu bảo vệ quyền sở hữu tài sản, vốn đầu

tư, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong phá sản, góp phần cải thiện môi trường sản xuất, kinh doanh, thu hút các nhà đầu tư và khuyến khích phong trào khởi nghiệp Vì vậy, Nghị quyết Trung ương 5 vừa qua khẳng định pháp luật về hợp đồng và giải quyết tranh chấp dân sự phải được hoàn thiện theo hướng thống nhất, đồng bộ; các thiết chế giải quyết tranh chấp dân sự, trong

đó có thi hành án, phải được đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả với các quy trình, thủ tục đơn giản, công khai, minh bạch để kịp thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp

Để cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Chính phủ đã ban hành 04 Nghị quyết số 19 (ngày 18/3/2014, ngày

12/3/2015, ngày 28/4/2016 và ngày 06/02/2017) Mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đề ra của Nghị quyết dựa trên cách tiếp cận đánh giá môi trường kinh doanh của Ngân hàng thế giới, trong đó có 2 tiêu chí quan trọng là “Giải quyết tranh chấp hợp đồng” và “Phá sản doanh nghiệp”

Theo Ngân hàng thế giới, một cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng hiệu quả là hết sức thiết yếu đối với phát triển kinh tế và tăng trưởng bền vững Các nền kinh tế có hệ thống tư pháp hiệu lực với các toà án đủ năng lực bảo đảm việc thực thi các nghĩa vụ hợp đồng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn các thị trường tín dụng, bảo vệ các quyền tài sản, cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy đổi mới và đặc biệt là thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài Theo đánh giá, “Giải quyết tranh chấp hợp đồng” của Việt Nam xếp hạng 69/190 nền kinh tế Thời gian giải quyết tranh chấp của các tòa án tại Việt Nam năm 2016 là 400 ngày, trong đó thụ lý của tòa án là 50 ngày, xét xử và phán quyết là 200 ngày và thực thi phán quyết của tòa án là 150 ngày; với chi phí 29% giá trị tài sản tranh chấp, trong đó chi phí luật sư chiếm 21%, án phí chiếm 5% và phí thi hành án là 3% Tuy nhiên, thứ hạng thời gian thực thi phán quyết của tòa án tại Việt Nam trong khối các quốc gia ASEAN còn khá khiêm tốn, đứng thứ 6/10

Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN đòi hỏi Nhà nước phải nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hiện đại hoá các dịch vụ hành chính công để tiết kiệm thời gian, giảm chi phí tiếp cận công lý

và tuân thủ thủ tục hành chính, không tạo gánh nặng tâm lý đối với người dân

và doanh nghiệp Với định hướng nêu trên, cùng với việc bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thi hành án dân sựnói chung và thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riêng cần góp phần tích cực cho môi trường thuận lợi cho phát triển sản xuất kinh doanh Nghị quyết

số 19-2017/NQ-CP của Chính phủ vừa qua đã kiến nghị các cơ quan tư pháp

nói chung, cơ quan thi hành án dân sự nói riêng cần tập trung rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp hợp đồng từ 400 ngày xuống 300 ngày trong năm

2017 và dưới 200 ngày đến năm 2020; rút ngắn thời gian giải quyết phá sản doanh nghiệp từ 60 tháng xuống dưới 30 tháng trong năm 2017 và dưới 24 tháng đến năm 2020

Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đang đặt ra nhiều thách thức cũng như cơ hội, đòi hỏi các cơ quan thi hành án dân sự phải có những nỗ lực, chuyển mình, từ tư duy, nhận thức cho đến những hành động cụ thể Trước mắt, các cơ quan thi hành án dân sự cần khẩn trương phối hợp với các

tổ chức quốc tế tìm hiểu rõ phương pháp, cách tính và ý nghĩa của các chỉ tiêu xếp hạng nêu trên, đặc biệt là cách tính thời gian trong quá trình khởi động thủ tục thi hành án, xác minh và kê biên tài sản, bán đấu giá và việc chi trả cho người được thi hành án, đồng thời kịp thời cung cấp thông tin để các

tổ chức quốc tế có căn cứ xác thực để xếp hạng Nêu cao tinh thần phục vụ người dân và doanh nghiệp, các cơ quan thi hành án dân sự cần triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả cơ chế một cửa, hỗ trợ trực tuyến thi hành án

và tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua dịch vụ bưu chính công ích Tiếp tục công khai, minh bạch hóa các hoạt động thi hành án dân sự nói chung và thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riên theo quy định, qua đó, nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan thi hành án dân sự; đồng thời giúp người dân, doanh nghiệp giám sát tốt hơn hoạt động này

Tuy vậy, nhiệm vụ công tác thi hành án dân sự vẫn còn hết sức nặng nề,

do điều kiện kinh tế, xã hội phát triển, tình hình vi phạm, tranh chấp trong kinh doanh thương mại có chiều hướng gia tăng, nhiều vụ việc thi hành án có

số tiền, tài sản phải thi hành đặc biệt lớn, khả năng thu hồi rất khó khăn; chỉ tiêu quốc hội và ngành dọc cấp trên giao đang ở mức cao, áp lực của xã hội

với công tác thi hành án dân sự không hề nhỏ, số tiền, tài sản phải thi hành tồn đọng vẫn ở mức cao, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị đối với hoạt động thi hành án dân sự chưa thực sự quyết liệt, một bộ phận trong xã hội chưa hiểu hết những khó khăn để sẵn sàng chia sẻ đối với công tác thi hành

án Mặt khác số ít Chấp hành viên, công chức Thi hành án dân sự chưa tận tụy với công việc được giao, năng lực công tác còn hạn chế; vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền tại một số cơ quan, đơn vị cơ sở đối với công tác thi hành án chưa sâu sát, thường xuyên, việc tuyên truyền chủ trương, chính sách và các văn bản liên quan đến công tác thi hành án đối với người dân còn hạn chế

Thi hành án dân sự nói chung và thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riêng là công việc có nhiều khó khăn, phức tạp nhưng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ pháp chế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, duy trì kỷ cương phép nước Việc thi hành án tác động trực tiếp đến các lợi ích vật chất và tinh thần của người phải thi hành án và người được thi hành án, đến danh dự, uy tín của người này và gia đình họ

Bên cạnh đó, việc thi hành các quyết định của quốc gia là yếu tố quan trọng nhất trong thực tiễn áp dụng pháp luật Tất cả các hệ thống pháp luật đều dựa vào các Tòa án để giải thích pháp luật bằng cách áp dụng pháp luật

để giải quyết tranh chấp liên quan đến cá nhân, tổ chức và nhà nước Việc thực hiện các quyết định Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riêngđã xem xét của Tòa án đạt được bằng nỗ lực pháp luật và sự tham gia của các bên tranh chấp chỉ được công nhận trong việc thi hành các quyết định của Tòa án được đưa ra để giải quyết các tranh chấp Việc thi hành đó, tiếp theo quá trình, là một phần không kém quan trọng Nếu quyết định không được thi hành, có nghĩa pháp luật mà quyết định căn cứ vào không có ý nghĩa

trên thực tế Vì lý do đó, quyết định phải có giá trị ràng buộc, và có thể thi hành ngay sau khi ban hành, và việc thi hành án là quyền ưu tiên cao nhất của một hệ thống pháp luật

Từ những nghiên cứu trên, có thể khái quát ý nghĩa của hoạt động thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại qua mấy điểm sau:

Một là, đảm bảo hiệu lực thi hành của quyết định về mặt thực tế, đảm

bảo tốt nhất quyền lợi cho các đương sự cũng như đảm bảo hiệu lực thi hành của quyết định, cơ quan thi hành án phải áp dụng các biện pháp thi hành án

để tổ chức thi hành các phán quyết này Việc áp dụng các biện pháp thi hành

án dân sự của cơ quan thi hành án là để đảm bảo: “bản án, quyết định của

Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành” theo đúng quy định tại Điều 106 Hiến pháp năm 2013[16]

Với tính chất đặc thù của thi hành án dân sự nói chung và thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại nói riêng là hoạt động liên quan đến nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau trong xã hội và thường liên quan đến quyền sở hữu tài sản của công dân, vì vậy, thi hành án dân sự dễ dẫn đến xâm phạm quyền con người, quyền công dân, do đó cần phải có cơ chế giám sát, kiểm tra đối với hoạt động thi hành án dân sự Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hiện nay có rất nhiều cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện việc kiểm tra, giám sát, như: Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, Ban chỉ đạo thi hành án , bên cạnh đó là quyền kiểm sát của Viện kiểm sát, điều này đảm bảo cho thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại được thực hiện có hiệu quả, đúng pháp luật, song cần

có quy định phù hợp hơn, hạn chế sự can thiệp không có căn cứ pháp luật vào hoạt động thi hành án của chấp hành viên

Hai là, thi hành quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương

mại là công cụ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người được thi hành án được xác định trong quyết định Pháp luật thi hành án dân sự quy định và bảo

vệ quyền được tự nguyện, quyền được thỏa thuận trong thi hành án cho các đương sự, bởi thực chất của việc thi hành án dân sự là việc tổ chức và thực thi các phán quyết có nguồn gốc về pháp luật nội dung là luật tư Trong mọi giai đoạn của quá trình thi hành án, đương sự đều có quyền thỏa thuận, định đoạt các vấn đề liên quan đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ trong quyết định Đây là một quyền quan trọng của đương sự trong thi hành án dân sự

“Vấn đề dân sự, thương sự cốt ở hai bên, đó là nguyên tắc xuyên suốt, chỉ yêu cầu Nhà nước can thiệp khi họ không thể tự giải quyết.Việc tự giải quyết không chỉ làm giảm gánh nặng của cơ quan thi hành án, mà còn làm tăng tình đoàn kết giữa hai bên.Nhất là truyền thống của Việt Nam khuyến khích hòa giải ở bất kỳ giai đoạn nào Do đó, theo chúng tôi nghĩ cần giữ nguyên tắc để các bên thi hành án tự nguyện thi hành, khi bên phải thi hành cố tình không thực hiện, bên được thi hành án có yêu cầu thì cơ quan thi hành án mới vào cuộc” [27]

Không giống như nhiều nước trên thế giới quy định Tòa án là cơ quan

có thẩm quyền ra quyết định thi hành án, ở Việt Nam, thẩm quyền này được giao cho cơ quan thi hành án dân sự Mặc dù thẩm quyền ra quyết định và tổ chức thi hành án khác nhau, tuy nhiên, điểm chung trong pháp luật các nước,

đó là đảm bảo kiểm soát việc sử dụng biện pháp chế tài trong thi hành án dân

sự - chỉ Nhà nước mới có quyền thực hiện cưỡng chế thi hành án Nhà nước giao cho cơ quan thi hành án dân sự, chấp hành viên thực hiện Mọi cá nhân,

tổ chức khác không được phép sử dụng quyền lực để buộc người khác thực hiện nghĩa vụ của họ nếu pháp luật không cho phép

Ba là, góp phần nâng cao chất lượng các quyết định của Toà án về tranh

chấp kinh doanh thương mại Thông qua kết quả thi hành án, công tác xét xử được củng cố, quyết định được đảm bảo thi hành trong thực tế, đồng thời thông qua việc áp dụng các biện pháp thi hành án, nếu có sai sót trong quyết định được thi hành, cơ quan thi hành án sẽ có những kiến nghị thích hợp, giúp cho cơ quan ra quyết định có thể rút ra được những bài học kinh nghiệm trong việc áp dụng pháp luật, nhằm nâng cao chất lượng của quyết định

Bốn là, nâng cao ý thức pháp luật trong nhân dân.Việc tự nguyện thi

hành án, đặc biệt là những trường hợp đương sự thỏa thuận được với nhau trong việc thực hiện nghĩa vụ trong quyết định, sẽ tác động tích cực đến quyền lợi của các bên đương sự: Bên được thi hành án sớm khôi phục lại quyền lợi của mình; bên phải thi hành án có thể giảm được một phần nghĩa

vụ theo quyết định, giảm được các thiệt hại so với trường hợp cơ quan thi hành án tổ chức thi hành, như giảm các chi phí cưỡng chế thi hành án, lãi suất chậm thi hành án Với những ý nghĩa như vậy, sẽ thúc đẩy các đương sự

ý thức tự nguyện trong việc thi hành án, cũng như thái độ, ý thức khi thỏa thuận với nhau trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân

1.2 Nguyên tắc của pháp luật và các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

1.2.1 Nguyên tắc của pháp luật về thi hành quyết định của toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại

1.2.1.1 Nguyên tắc đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa trong thi hành án dân sự

Với mục tiêu xây dựng nền tảng để sớm đưa nước ta từ nay đến năm

2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, Đảng và Nhà nước ta đã ngày càng nhận thức một cách sâu sắc và đầy đủ về yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền vững mạnh dưới sự lãnh đạo của Đảng dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Từ luận thuyết cốt lõi của C.Mác về “biến nhà nước từ cơ quan đứng trên xã hội thành cơ quan hoàn toàn phục tùng xã hội” và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về một nền dân chủ XHCN chân chính, thực sự, “Bao nhiêu lợi ích đều

vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân”, “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”, kế thừa đường lối, chính sách của Đảng đã được đề ra trước đây, dự thảo văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII Đảng ta đã tiếp tục khẳng định quyết tâm đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, một mô hình Nhà nước hoạt động trên cơ sở pháp luật với một nền pháp chế dân chủ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, bảo đảm sự phát triển tối đa và toàn diện của con người [12]

Tiếp nối những thành tựu nổi bật về phát huy dân chủ XHCN, bảo vệ quyền con người, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN đã đạt được sau 30 năm Đổi mới, Mục XIV dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội XII của Đảng

đã tiếp tục xác định “xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị” [12] Trong Nhà

nước pháp quyền XHCN đó, yêu cầu quản lý xã hội theo pháp luật; tôn trọng, thượng tôn pháp luật, công lý, lẽ phải, lẽ công bằng; tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân; chăm lo hạnh phúc, sự phát triển của mỗi người là một yêu cầu quan trọng, thiết yếu Đặc biệt, Nhà nước pháp quyền XHCN phải giữ vai trò góp phần kiến tạo, tạo dựng một không gian chính trị

- pháp lý nhằm đảm bảo và phát huy các quyền cơ bản của con người, trong

đó có quyền được sống trong một xã hội trật tự, ổn định, dựa trên nền tảng những giá trị cơ bản của công lý, lẽ phải, lẽ công bằng [12]

Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong thi hành án dân sự là hiện diện của hệ thống pháp luật thi hành án dân sự đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch; các quyết định của Toà án phản ánh đúng bản chất của vụ kiện dân sự

và được tuyên đúng pháp luật cùng với việc thực hiện nghiêm chỉnh, đầy đủ, đúng đắn quyết định dân sự của các bên có liên quan Mọi hành vi vi phạm pháp luật về thi hành án đều bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật

Thi hành án dân sự là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, duy trì ổn định, trật tự kỷ cương xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế đất nước Đây là một trong những giai đoạn, hoạt động đặc trưng nhất mà Nhà nước XHCN khi thực hiện “thiên chức pháp quyền” của mình, đó là yêu cầu thượng tôn pháp luật đối với toàn xã hội, yêu cầu đảm bảo cụ thể hóa, hiện thực hóa những giá trị lớn lao của công lý, lẽ phải, lẽ công bằng, từ đó góp phần quan trọng vào việc bồi đắp ý chí, quyết tâm, giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo “mạnh mẽ và sáng suốt” của Đảng, Chính phủ [27]

Trước yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN vì Nhân dân và yêu cầu thượng tôn pháp luật, Điều 32 Hiến pháp năm 2013 quy định: Pháp

luật bảo hộ mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế Điều 102 Hiến pháp năm 2013 quy định: Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân Tiếp theo, Điều 106 Hiến pháp năm 2013 khẳng định quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực thi hành phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành [16]

Để đảm bảo những yêu cầu nói trên, ngày 14/11/2008, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Thi hành án dân sự; ngày 25/11/2014 Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân sự Đồng thời với việc luật hóa nhiệm vụ thi hành án dân sự, ngày 14/11/2008, tại Nghị quyết số 24/2008/QH12, Quốc hội đã phê duyệt chủ trương triển khai thực hiện xã hội hóa một số công việc có liên quan đến thi hành án dân sự và giao Chính phủ quy định và tổ chức thực hiện thí điểm chế định Thừa phát lại (Thừa hành viên) tại một số địa phương Việc thí điểm được thực hiện từ ngày Luật Thi hành án dân sự

có hiệu lực thi hành đến ngày 01/7/2012 Ngày 23/11/2012, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 36/2012/QH13 về việc tiếp tục thực hiện thí điểm chế định thừa phát lại với phạm vi rộng hơn, qua đó đã tiếp tục khẳng định vị trí, tầm quan trọng của công tác thi hành án dân sự trong xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, đồng thời tạo sự bảo đảm vững chắc cho việc bảo đảm quyền được thực thi công lý đang ngày càng bức xúc trong Nhân dân Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, phải có phương hướng nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, việc thi hành các quyết

định của Toà án trong kinh doanh thương mại cần được thể hiện trên một

số khía cạnh sau: [15]

Thứ nhất, pháp chế XHCN trong hoạt động thi hành án nói chung và thi

hành các quyết định của Toà án trong kinh doanh thương mại nói riêng là sự thể hiện của hệ thống pháp luật thi hành án dân sự đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch

Thứ hai, pháp chế XHCN trong hoạt động thi hành án dân sự là sự thẻ

hiện quyết định của Toà án có hiệu lực pháp luật được xem là cơ sở pháp lý của qúa trình thi hành án

Thứ ba, pháp chế XHCN trong hoạt động thi hành án dân sự yêu cầu cơ

quan thi hành án dân sự, chấp hành viên phải tự giác thực hiện đầy đủ, đúng đắn các quy định của pháp luật

Thứ tư, pháp chế XHCN trong hoạt động thi hành án dân sự được biểu

hiện bằng trách nhiệm tôn trọng và thi hành nghiêm chỉnh quyết định của Toà án của mọi người trong xã hội

Thứ năm, pháp chế XHCN trong hoạt động thi hành án dân sự yêu cầu

phải xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật thi hành án

Từ những nghiên cứ trên, cho thấy để thi hành các quyết định của Toà

án trong kinh doanh thương mại nhằm đảm bảo nguyên tác pháp chế XHCN trong thi hành án dân sự thì bản thân các quyết định dân sự của Toà án phải

rõ rang, có tính khả thi; công tác tổ chức, kiểm tra, giám sát, xử lý phải thực

sự có hiệu quả; đảm bảo sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, vai trò lãnh đạo của Đảng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân [27]

1.2.1.2 Nguyên tắc công khai

Nguyên tắc công khai trong thi hành án dân sự là thể hiện ở việc Tòa án công khai các quyết định có hiệu lực pháp luật, trừ quyết định không được công khai theo quy định; được công khai các quyết định có hiệu lực pháp luật

khi có đủ điều kiện Việc công khai các quyết định của Toà án thể hiện trên một số phương diện sau:

(i) Các quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án sau đây phải được công khai như: quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm; quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự trong vụ án dân sự; quyết định công nhận kết quả đối thoại thành, đình chỉ việc giải quyết vụ án hành chính; quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hình sự, hành chính, dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động; quyết định giải quyết việc dân sự; quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản

(ii) Quyết định liên quan đến bí mật kinh doanh được công khai trong trường hợp chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó đồng ý

(iii) Quyết định liên quan đến bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân được công khai trong trường hợp được người đó đồng ý; quyết định liên quan đến bí mật gia đình được công khai trong trường hợp được các thành viên gia đình đồng ý

Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành cũng quy định Chánh án Tòa án đã ban hành quyết định quyết định việc công khai cung cấp quyết định liên quan đến bí mật kinh doanh, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng theo quy định của luật có liên quan mà không cần có sự đồng ý

Việc không công khai được áp dụng với các quyết định về vụ việc được Tòa án quyết định giải quyết kín và quyết định về vụ việc được Tòa án giải quyết công khai nhưng thuộc một trong các trường hợp sau thì không được công khai:

(1) Có nội dung quan trọng thuộc lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, kinh tế, khoa học, công nghệ và các lĩnh vực khác theo quy định của luật

(2)Có nội dung liên quan đến bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục, bí mật điều tra, bí mật công tác, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh của các

cơ quan, tổ chức và bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bảo vệ người dưới 18 tuổi Khi quyết định có chứa đựng nội dung thuộc bí mật nhà nước được giải mật thì quyết định đó được công khai

(3)Nếu công khai sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, quan hệ quốc tế, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; gây nguy hại đến tính mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người khác

(4)Quyết định liên quan đến các tội xâm phạm an ninh quốc gia; các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh

Trước hết, việc công khai quyết định của Toà án thể hiện tính công khai, minh bạch trong hoạt động của Tòa án Đây cũng là thể hiện tinh thần quyền con người được ghi nhận trong Hiến pháp 2013, đó là quyền tiếp cận thông tin của người, cụ thể là thông tin về hoạt động giải quyết của Tòa án

Theo quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật tiếp cận thông tin thì cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền tiếp nhận các thông tin của Tòa án

và Toà án có trách nhiệm công khai, minh bạch trong hoạt động của mình tham khảo và đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của cơ quan, tổ chức, cá nhân Việc công khai quyết định đã cụ thể hóa những quyền này một cách thiết thực và hiệu quả Thời gian qua, người dân rất quan tâm về vấn đề giải quyết liên quan đến các vụ án tham nhũng, các vụ đại án, quá trình vi phạm của các quan tham, việc giải quyết của các cấp Tòa án Đặc biệt, người dân rất băn khoăn về việc thu hồi tài sản tham nhũng, thực tế việc thu hồi tài sản tham nhũng đã rất khó khăn Với việc công khai các quyết định người dân sẽ trực tiếp tham gia vào quá trình giám sát, phát hiện, nhất là sẽ giám sát việc thi hành án, giúp cho việc thu hồi các tài sản tham nhũng hiệu quả hơn

Quyết định được công khai thì không chỉ đương sự, các cơ quan tố tụng, người tiến hành tố tụng mà nhân dân có thể giám sát hoạt động xem xét,giải quyết của Tòa án, đánh giá quyết định, trong đó có luật gia, luật sư, các nhà nghiên cứu luật pháp, báo chí… Nếu quyết định áp dụng pháp luật khách quan, đúng pháp luật, chất lượng cao thì nhất định được đánh giá tích cực và ngược lại, những quyết định có sai sót, yếu kém về mặt này mặt khác cũng bộc lộ

Qua sự giám sát rộng rãi của nhân dân, hệ thống Tòa án cũng dễ dàng phát hiện thấy những lỗi các Thẩm phán dễ mắc để khắc phục, dễ thấy các Thẩm phán yếu kém để sàng lọc Như vậy, nó có ý nghĩa về công tác tổ chức cán bộ, nhằm xây dựng đội ngũ Thẩm phán tinh thông nghiệp vụ, tư cách đạo đức tốt theo yêu cầu cải cách tư pháp

Việc công bố quyết định còn là một hình thức tuyên truyền phổ biến pháp luật hữu hiệu trong thời đại hiện nay Qua việc theo dõi các quyết định được công bố, người dân có thêm hiểu biết pháp luật để có thể tự đánh dự báo được kết quả giải quyết của Tòa án đối với vụ việc dân sự, hình sự, kinh

tế, lao động… mà bản thân hay gia đình họ có liên quan Cũng qua các quyết định được công bố mà hình thành án lệ, với sự tham khảo, đối chiếu của người dân thì những vụ việc tương tự nếu kết quả không giống nhau chắc chắn sẽ dễ dàng được nhân dân phát hiện để kiến nghị xử lý.Các quyết định được công bố cũng tạo điều kiện cho các luật sư, luật gia, giới nghiên cứu, các tổ chức, cá nhân nhận thức rõ hơn quan điểm, nguyên tắc áp dụng pháp luật của Tòa án trong hoạt động xét xử

Những ý nghĩa trên đây còn mang đến một hệ quả tích cực, to lớn, đó là ngăn ngừa, hạn chế tham nhũng, tiêu cực trong công tác xét xử hiện nay và đồng thời thực hiện tốt hoạt động thi hành án, hoạt động theo dõi, giám sát việc thi hành các quyết định của Toà án sau khi có hiệu lực.Tuy nhiên,

nguyên tắc công khai các quyết định của Toà án không được giới doanh nghiệp nhìn nhận là một nguyên tắc có thể bảo vệ được bí mật kinh doanh và

uy tín trên thương trường, thậm chí có thể gây nhiều trở ngại, ảnh hưởng cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

1.2.1.3 Nguyên tắc thi hành quyết định của tòa án nhanh tróng, kịp thời

Thực tế cho thấy, trong các loại hình tranh chấp kinh tế trên, tranh chấp trong kinh doanh là loại hình tranh chấp phổ biến nhất và do đó trong một số trường hợp khái niệm tranh chấp trong kinh doanh và khái niệm tranh chấp kinh tế được sử dụng với ý nghĩa tương đương nhau Mặt khác, tranh chấp trong kinh doanh còn được hiểu là sự bất đồng về một hiện tượng pháp lý phát sinh trong đời sống kinh tế giữa các chủ thể tham gia kinh doanh và thông thường gắn liền với các yếu tố, lợi ích về mặt tài sản

Xuất phát từ các tranh chấp trong thương mại phát sinh từ các hoạt động thương mại chủ yếu là những hoạt động nhằm mục đích sinh lời, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư các hoạt động nhằm mục đích sinh lời khác, trong đó cần chú ý tới các hoạt động đầu tư và nội dung của tranh chấp trong thương mại chính là những xung đột về lợi ích của các bên trong quan hệ thương mại; do đó, nội dung của tranh chấp thường liên quan đến lợi ích vật chất, lợi ích tài sản của các bên tranh chấp Xét về mặt giá trị, các tranh chấp trong thương mại thường có giá trị lớn.Các giá trị của tranh chấp trong thương mại tỷ lệ thuận với sự phát triển của nền kinh tế xã hội.Hơn nữa, trong quan hệ thương mại hiện đại, tính rủi ro trong thực hiên hợp đồng càng cao thì giá trị của các tranh chấp càng lớn

Chính sự vì những lý do trên mà việc thi hành các quyết định của Toà

án phải đảm bảo nguyên tắc nhanh chóng, kịp thời; nhằm hướng tới việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh chính là việc lựa chọn các hình thức, biện pháp thích hợp để giải toả các mâu thuẫn, bất đồng, xung đột lợi ích giữa các

bên, tạo lập lại sự cân bằng về mặt lợi ích mà các bên có thể chấp nhận được Điều này cũng đòi hỏi việc thi hành các quyết định của Toà án phải đảm bảo đáp ứng các yêu cầu sau:

(i) Nhanh chóng, thuận lợi, không làm hạn chế, cản trở các hoạt động kinh doanh thương mại

(ii) Khôi phục và duy trì các quan hệ hợp tác, tín nhiệm giữa các bên trong kinh doanh thương mại

(iii) Giữ bí mật kinh doanh, uy tín của các bên trên thương trường (iv) Kinh tế nhất, ít tốn kém nhất

(v) Phải được giải quyết theo nguyên tắc tự do ý chí, thể hiện quyền định đoạt của các bên trong tranh chấp

Bên cạnh đó, hiện nay Chính phủ Việt Nam triển khai hiệu quả các nhiệm vụ quản lý nhà nước; đề xuất các biện pháp cụ thể nâng cao kỷ luật, kỷ cương của các cơ quan hành chính trong việc chấp hành quyết định hành chính có hiệu lực pháp luật; thực hiện nghiêm túc công tác kiểm tra, đôn đốc, kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân không chấp hành án hành chính theo quy định Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế về thi hành án,các

cơ quan thi hành án dân sự chủ động, tích cực đề xuất tham mưu cho cấp ủy

và chính quyền địa phương, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự tập trung chỉ đạo phối hợp tổ chức cưỡng chế thi hành án, đặc biệt là cưỡng chế giao tài sản đã bán đấu giá thành; giải quyết dứt điểm các vụ việc trọng điểm, giá trị lớn, phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương; xử lý nghiêm các trường hợp chây ỳ, trốn tránh, cố ý không chấp hành án; công khai thông tin về người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành án; cụ thể

Một là, đẩy mạnh và thực hiện hiệu quả cơ chế một cửa việc tiếp nhận

hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua các dịch vụ công

ích.Nâng cao hiệu quả hỗ trợ trực tuyến thi hành án, tiến tới cung cấp dịch vụ trực tuyến đối với một số thủ tục hành chính Từ năm 2018, toàn Hệ thống phải vận hành và thực hiện nghiêm túc Phần mềm quản lý và thống kê thi hành án dân sự

Hai là, tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, tự kiểm tra, kịp

thời chấn chỉnh và cảnh báo, phòng ngừa những vi phạm, sai sót trong toàn

Hệ thống thi hành án Tăng cường vai trò giám sát, kiểm tra của các tổ chức hữu quan, Mặt trận, đoàn thể, Ủy ban Kiểm tra các cấp, trong đó, đặc biệt lưu

ý vai trò kiểm sát của Viện kiểm sát đối với công tác thi hành án dân sự

Ba là, quan tâm thực hiện và phối hợp tốt với các cơ quan truyền thông,

báo chí để làm tốt công tác tuyên truyền, truyền thông, báo chí về pháp luật, xây dựng ý thức công dân về chấp hành pháp luật nói chung và pháp luật về thi hành án dân sự nói riêng Khuyến khích việc thỏa thuận trong quá trình tổ chức thi hành án nhằm giảm bớt các tranh chấp trong xã hội, xây dựng xã hội chấp hành pháp luật

Bốn là, các cơ quan Công an các cấp phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan

thi hành án tổ chức bảo vệ an ninh, trật tự, đảm bảo cưỡng chế thi hành án hiệu quả, kịp thời, chấn chỉnh một số cơ quan Công an địa phương thiếu tinh thần phối hợp; kiên quyết xử lý nghiêm đối với những trường hợp cản trở, chống đối, cố ý chây ỳ thi hành án; chuyển giao vật chứng, tài sản, giấy tờ tạm giữ đúng thời hạn; chỉ đạo cơ quan điều tra Công an các cấp thực hiện và phối hợp với các cơ quan Kiểm sát, Tòa án trong công tác điều tra, truy tố, xét xử, thực hiện phong tỏa tài sản đối với các vụ án tham nhũng, kinh tế, tránh tẩu tán tài sản

Năm là,Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng

thực hiện chặt chẽ khâu thẩm định tài sản bảo đảm để cho vay; nghiên cứu cơ chế để tổ chức tín dụng được nhận tài sản đã đấu giá nhiều lần nhưng không