Pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyến sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất từ thực tiễn huyện vĩnh bảo, thành phố hải phòng

Tình hình nghiên cứu Về nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại Việt Nam

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Những kết quả nghiên cứu đạt được 4

7 Kết cấu luận văn 4

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT 6

1.1 Lý luận về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 6

1.1.1 Khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 6

1.1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 6 1.1.1.2 Phân loại khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 11

1.1.2 Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 15

1.2 Lý luận pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 19

1.2.2 Cơ cấu pháp luật điều chỉnh về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất 21

Kết luận Chương 1 23 CHƯƠNG 2 NỘI DUNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT 26 2.1 Nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 26 2.1.1 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 26 2.1.2 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 27 2.1.3 Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở

và tài sản khác gắn liền với đất 33 2.1.4 Thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 39 2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại huyện Vĩnh Bảo - Thành phố Hải Phòng 40 2.2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng 40 2.2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng 41 2.2.3 Đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng 47

2.2.3.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân 47 2.2.3.2 Những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân 49

Kết luận Chương 2 58 CHƯƠNG 3 HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT 60 3.1 Những yêu cầu đặt ra đối với việc hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 60 3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 64

3.2.1 Giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở

và tài sản khác gắn liền với đất 64

3.2.1.1.Đổi mới phương thức giải quyết khiếu nại cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. 64

3.2.1.2 Sửa đổi, bổ sung về quy định về quyền khiếu nại và thực thi quyền khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở

và tài sản gắn liền với đất 65

3.2.1.4 Pháp luật khiếu nại cần phải quy định bổ sung, làm rõ một số nội dung

về quyền của người khiếu nại, của luật sư, trợ giúp viên pháp lý trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. 70

3.2.1.5 Quy định cụ thể về thủ tục tiếp nhận, thụ lý và giải quyết khiếu nại về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất theo hướng khoa học, minh bạch hóa 70

3.2.1.6 Bổ sung, hoàn thiện quy định về thi hành quyết định giải quyết khiếu nại

về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn

liền với đất đã có hiệu lực pháp luật 72

3.2.1.7 Cần ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 75/2012/NĐ-CP của Chính phủ 72

3.2.1.8 Hoàn thiện văn bản pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 73

3.2.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất 78

3.3.1 Hoàn thiện tổ chức bộ máy; nâng cao ý thức, trách nhiệm của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, nhất là cấp cơ sở 78

3.3.2 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất 84

3.3.3 Tăng cường sự lãnh của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với công tác giải quyết khiếu nại về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất 86

4.3.4 Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên trong giải quyết khiếu nại về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất 89

3.3.5.Các giải pháp khác 91

Kết luận Chương 3 93

KẾT LUẬN 95

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG HOẠT ĐỘNG CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ

VÀ TÀI SẢN GẮN LIỀN VỚI ĐẤT TỪ THỰC TIỄN HUYỆN VĨNH BẢO

- THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Khiếu nại, tố cáo là quyền cơ bản của công dân được đạo luật gốc quy định; trong đó có quyền khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng` đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất - là lĩnh vực mà nếu không được thực hiện nghiêm túc sẽ ảnh hưởng tới chất lượng của hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, tới sự minh bạch của thị trường bất động sản và ảnh hưởng trực tiếp hơn là ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất Vì vậy, Nhà nước với tư cách là chủ thể của quyền lực Nhà nước song lại với tư cách là đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai phải có trách nhiệm và nghĩa vụ của Nhà nước đối với mọi công dân, tổ chức nhằm để giải quyết những mâu thuẫn, bất hòa, những băn khoăn, trăn trở của người dân về vấn

đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các chủ thể, đảm bảo

ổn định trật tự, an ninh và an toàn trong xã hội, pháp chế trong lĩnh vực đất đai được đảm bảo thực hiện nghiêm minh và được tôn trọng Điều không thể phủ nhận là nếu khiếu nại trong lĩnh vực này không được giải quyết hoặc giải quyết không kịp thời, không triệt để thì hệ quả khôn lường như: mâu thuẫn nội bộ sâu sắc, bất ổn định xã hội, mất lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp, là cơ hội cho những kẻ xấu lôi kéo, kích động để gây mất trật tự xã hội, chống phá Nhà nước

Nhận thấy được vai trò và trọng trách của mình, cũng như những tác động

và ảnh hưởng của vấn đề khiếu nại nói chung và khiếu nại của người dân nói riêng trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Đảng và Nhà nước

ta đặc biệt quan tâm đến công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và đã ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị quyết, văn bản pháp luật quy định về vấn đề này, trong đó có Pháp lệnh Khiếu nại - tố cáo của công dân năm 1991, Luật Khiếu nại

- tố cáo năm 1998, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại - tố cáo năm 2004 và năm 2005; Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm

1996 (được sửa đổi, bổ sung vào năm 2006) và đến Luật Khiếu nại năm 2011 việc khiếu nại được tách ra quy định thành một luật riêng độc lập Như vậy, với việc ban hành các văn bản pháp luật nêu trên đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc và tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện việc khiếu nại; làm cơ sở cho các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại

Tuy nhiên, hiệu quả của vấn đề này trên thực tế vẫn còn khiêm tốn Biểu hiện cụ thể là lượng khiếu nại vẫn ngày càng tăng lên qua các năm, các vụ việc chậm tiến độ giải quyết, tồn đọng đơn khiếu nại chưa xử lý là điều thường thấy Huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng cũng là một trong những huyện có lượng khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai rất lớn trong tỉnh, đặc biệt trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Các khiếu nại trong lĩnh vực này vô cùng đa dạng như: khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan, cán bộ có thẩm quyền về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sai sai mục đích, sai diện tích, không đúng đối tượng, không đúng quy trình thủ tục, không đúng thời hạn, cách tính diện hạn mức đất ở trong trường hợp đất

ở có vườn ao hay việc truy thu các nghĩa vụ tài chính không đúng với quy định hiện hành, chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất khi cấp giấy không được áp dụng làm thiệt hại và gây bức xúc đối với người sử dụng đất Quá trình giải quyết chưa thực sự tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật, kéo dài việc giải quyết nên tồn đọng các vụ việc rất nhiều qua các năm

Chính bởi lý do đó mà học viên lựa chọn đề tài: “Pháp luật về giải quyết

khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất từ thực tiễn huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng” làm đề tài luận văn Thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Về nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại Việt Nam có một số đề tài đã nghiên cứu như: Luận án Tiến sĩ về đề tài

"Tăng cường hiệu quả pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân ở Việt Nam hiện nay" của Nguyễn Thế Thuấn, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (năm 2001); Luận văn thạc sĩ đề tài "Giải quyết tranh chấp, khiếu nại trong lĩnh vực đất đai theo thủ tục hành chính tại Thành phố Hồ Chí Minh", của Nguyễn Thiện Thành; sách chuyên khảo "Hệ thống chính trị cấp cơ sở với việc giải quyết khiếu nại của công dân hiện nay", của Đỗ Thị Minh và Đỗ Thành Nam (Nhà xuất bản Lý luận Chính trị); "Một số vấn đề đổi mới cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam", của Nguyễn Văn Thanh và Đinh Văn Minh (Nhà xuất bản Tư pháp năm 2005); "Cơ chế giải quyết khiếu nại - thực trạng và giải pháp" của Viện nghiên cứu chính sách pháp luật và phát triển do Tiến sĩ Hoàng Ngọc Giao chủ biên và một số bài viết có nội dung liên quan trên các tạp chí khoa học, báo mạng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là đánh giá quá trình áp dụng pháp luật

về khiếu nại và pháp luật về khiếu nại nói chung, khiếu nại trong lĩnh vực đất đai nói riêng trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải phòng nhằm tìm ra nguyên nhân của những rào cản, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác này thời gian qua nhằm có biện pháp khắc phục trong thời gian tới

Thực hiện mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

- Làm rõ những vấn đề lý luận về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận và pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận và khái quát về pháp luật điều chỉnh vấn đề này;

- Phân tích các quy phạm pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

- Đánh giá, bình luận về thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng;

- Trên cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, đề ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; không nghiên cứu về hoạt động giải quyết tố cáo trên lĩnh vực này Đồng thời, đề tài cũng chỉ nghiên cứu trong phạm

vi khiếu nại của người được cấp giấy chứng nhận đối với quyết định hành chính

và hành vi hành chính của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền liên quan đến quá trình thực thi công vụ trong hoạt động cấp giấy mà người được cấp giấy cho rằng, quyết định, hành vi đó là vi phạm pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình; không nghiên cứu khiếu nại của cán bộ, công chức đối với quyết định kỷ luật cán bộ công chức của Thủ trưởng cơ quan nhà nước trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, so sánh luật học, diễn dịch, quy nạp

- Phương pháp thu thập, thống kế

6 Những kết quả nghiên cứu đạt được

Về mật khoa học: Làm giàu thêm hệ thống cơ sở lý luận nhằm về vấn đề nghiên cứu

Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất được những giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về vấn đề này trong thời gian tới

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Chương 2: Nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất từ thực tiễn huyện Vĩnh Bảo - thành phố Hải Phòng

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật

về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT 1.1 Lý luận về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

1.1.1 Khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

1.1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Pháp luật đất đai hiện hành quy định, khiếu nại trong lĩnh vực đất đai được quy định nhưng ở phạm vi hẹp là “khiếu nại quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai”1

Theo đó, khiếu nại hành chính là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán

bộ, công chức đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.2

Từ khái niệm trên cho thấy, nội dung khiếu nại hành chính là khiếu nại về tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính và quyết định kỉ luật đối với cán bộ, công chức là những sự việc phát sinh trong trong hoạt động quản lý hành chính Người khiếu nại thực hiện quyền khiếu nại và chọn cơ quan hành chính nhà nước giải quyết khiếu nại của mình Phạm vi khiếu nại hành

chính rộng, bao gồm tất cả các lĩnh vực của quản lý hành chính nhà nước Chủ thể giải quyết khiếu nại hành chính là cơ quan hành chính nhà nước

Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 quy định, khiếu nại hành chính chỉ được giải quyết hai cấp tại cơ quan hành chính nhà nước, gồm: quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu và quyết định giải quyết khiếu nại lần cuối gọi là quyết định

giải quyết khiếu nại cuối cùng, theo quy định của Luật “Quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng là quyết định có hiệu lực thi hành và người khiếu nại không được quyền khiếu nại tiếp”; các tổ chức, cá nhân chỉ được khởi kiện ra Tòa hành

chính quyết định hành chính hoặc có hành vi hành chính sau khi có quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu Kế thừa nội dung này, Luật Khiếu nại năm 2011 cũng quy định, người khiếu nại có quyền khởi kiện ngay vụ án hành chính đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật

Tố tụng hành chính, không phải sau khi có quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mới có quyền khởi kiện quyết định đó đến Tòa án như quy định tại Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998

Như vậy, khiếu nại thông thường xuất phát từ một mối quan hệ không bình đẳng giữa người khiếu nại và người bị khiếu nại mà người bị khiếu nại có

quyền quyết định một vấn đề nào đó theo thẩm quyền được pháp luật quy định

Trong quan hệ giữa cơ quan hành chính Nhà nước và công dân thì công dân là người bị quản lý còn cơ quan hành chính Nhà nước là cơ quan quản lý Cơ quan Nhà nước có quyền ban hành các quyết định hành chính có hiệu lực bắt buộc mọi

cá nhân, tổ chức phải thi hành Cá nhân, tổ chức có nhiệm vụ chấp hành quyết định hành chính đó nhưng đồng thời cũng có quyền khiếu nại với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

Vậy khiếu nại hành chính trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là gì?

Theo quy định của pháp luật đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một trong những nội dung của hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời cũng là một quyền đầu tiên mà bất kỳ người sử dụng đất hợp pháp nào cũng

được hưởng và được pháp luật quan tâm bảo vệ Khoản 9 Điều 3 Luật đất đai

2013 qui định: “Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người đang sử dụng đất ổn định mà không có nguồn gốc được Nhà nước giao đất, cho thuê đất thông qua việc cấp Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu đối với thửa đất xác định” Như vậy, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chính

là hoạt động của Nhà nước thông qua hệ thống pháp luật và các thủ tục hành chính để xác lập và công nhận quyền cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước, cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân cư, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và bảo vệ quyền lợi cho các chủ thể đó

Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là nghĩa vụ của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền khi thay mặt cho Nhà nước thực hiện vai trò chủ sở hữu đại diện đối với đất đai Thông qua giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Nhà nước xác lập mối quan hệ pháp lý giữa Nhà nước với tư cách là chủ sở hữu đại diện đối với đất đai và các tổ chức, cá nhân được Nhà nước cho phép sử dụng đất, đây cũng là giấy tờ quan trọng giúp Nhà nước theo dõi những biến động trong quản lý, sử dụng đất đai Đồng thời, hoạt động này nhằm mục đích: công nhận, đảm bảo và bảo vệ quyền sử dụng đất của người sử dụng đất; đưa các quan hệ đất đai đi vào trật tự ổn định, hỗ trợ và thúc đẩy sự hình thành và phát triển của thị trường bất động sản ở Việt Nam

Tổ chức triển khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là nội dung quan trọng của quản lý nhà nước về đất đai Đây là giai đoạn cuối cùng của quá trình giao đất, cho thuê đất và đăng ký quyền sử dụng đất hợp pháp Hoạt động này được tiến hành qua nhiều công đoạn: thủ tục kiểm tra, thẩm tra hồ sơ xin cấp của cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực đất đai; thủ tục xem xét, quyết định và phê duyệt cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cơ quan hành chính Nhà nước (hệ thống Ủy ban nhân dân các cấp); kết thúc quy trình này chính là việc triển khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến người có đủ điều kiện cấp theo luật định Trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì

chưa thể quản lý chặt chẽ đất đai theo pháp luật và chưa thể phát huy hết quyền

và nghĩa vụ của mình trong sử dụng đất đai, tài nguyên đất đai chưa được khai thác với hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất

Có thể khẳng định rằng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một lĩnh vực tổng hợp, đòi hỏi phải giải quyết thông qua nhiều khâu, nhiều quy trình

và với sự tham gia của cả cơ quan có thẩm quyền chung (hệ thống ủy ban nhân dân), cả cơ quan có thẩm quyền chuyên môn (cơ quan tài nguyên và môi trường);

từ cơ quan cấp tỉnh, đến cấp huyện và cấp xã Hoạt động cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng đòi hỏi hiệu quả đạt được từ nhiều yếu tố khác nhau mà trong quá trình thực hiện phải đảm bảo các yêu cầu, các mục tiêu cụ thể qua các mặt cơ bản như: yêu cầu mang tính pháp lý; tính kỹ thuật; tính kinh tế và tính xã hội

- Tính pháp lý được thể hiện thông qua các điều kiện pháp lý của sự công nhận và giấy chứng nhận được cấp cho các hộ gia đình, cá nhân có xác lập mối quan hệ pháp lý về quyền và nghĩa vụ của chủ thể có chủ quyền đất với nhà nước

và với các chủ thể sử dụng đất khác không

- Tính kỹ thuật: thể hiện thông qua các yếu tố toán học, trắc địa, bản đồ, họa đồ nhằm phản ánh đối tượng (yếu tố đối vật trong giấy chứng nhận), về vị trí, hiện trạng tại thời điểm cấp giấy chứng nhận Mức độ thể hiện những yếu tố kỹ thuật nhiều hay ít, độ chính xác cao hay thấp tùy thuộc chủ yếu vào khả năng trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ những người thực hiện nhiệm vụ này, hoặc phụ thuộc điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị Yếu tố kỹ thuật, khoa học sẽ tạo dựng cơ sở dữ liệu hệ thống đáp ứng yêu cầu quản lý vững chắc, lâu dài

- Yếu tố kinh tế: sự biểu hiện yếu tố kinh tế trước hết bởi mục tiêu của sự công nhận, do đối tượng để cấp giấy là tài sản, do vậy người có tài sản có nhu cầu bảo đảm sự an toàn đối với tài sản nên yêu cầu cấp giấy chứng nhận Về phía Nhà nước, thông qua việc cấp giấy sẽ xác lập một cách đầy đủ nghĩa vụ tài chính

mà các chủ thể phải nộp Khi xem xét dưới góc độ tổ chức thực hiện quá trình

cấp giấy, yếu tố kinh tế phản ánh khá rõ nét thông qua các chi phí vật chất cho quá trình này, kể cả về phía chủ thể sử dụng và về phía Nhà nước, đây là khoản chi phí xã hội không nhỏ Theo đó, nếu hoạt động đăng ký khoa học, được tổ chức tốt, thống nhất sẽ giảm chi phí xã hội và cũng cần nghiên cứu chi phí hợp lý các bên tham gia vào mối quan hệ này

- Yếu tố chính trị - xã hội: Sự thể hiện rõ nét tính chất này chủ yếu trong giai đoạn cấp giấy chứng nhận ban đầu Do giai đoạn này thiết lập chế độ quản lý mới trong lĩnh vực đất đai, ý chí của Nhà nước thể hiện trong pháp luật sự “cởi mở” hay nghiêm khắc thông qua các điều kiện để công nhận kết quả cấp giấy chủ quyền sẽ góp phần quan trọng ổn định trật tự, an toàn xã hội, các chủ thể có chủ quyền sẽ phát huy khả năng đầu tư khai thác sử dụng đất có hiệu quả mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, phát triển

Trong thực tiễn quá trình giải quyết khi nào có sự đảm bảo cân bằng, hợp

lý các yêu cầu trên sẽ tạo ra kết quả tốt đáp ứng mục tiêu của công tác này, ngay

cả phía chủ thể có chủ

Tóm lại, từ những phân tích nêu trên có thể khái quát khiếu nại hành chính trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là chủ thể có quyền theo quy định của pháp luật khiếu nại và pháp luật đất đai, đề nghị chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính xem xét lại quyết định hành chính về cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, quyền

sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất khi họ có căn cứ cho rằng quyết định trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Khiếu nại lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, quyền sở hữu nhà

và tài sản gắn liền với đất có một số đặc điểm cơ bản như sau:

Thứ nhất, khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử đất,

quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất liên quan đến quyền và lợi ích thiết thực của chủ thể khiếu nại như nhà ở, đất ở, đất sản xuất, việc làm, chất lượng cuộc sống v.v và nó xảy ra với tính chất gay gắt khi người có đất cho rằng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

là chưa hợp lý, có dấu hiệu vi phạm pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Thứ hai, tính chất của khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền

sử đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là phức tạp; việc thẩm tra, xác minh, lập hồ sơ giải quyết khiếu nại khó khăn và mất nhiều thời gian do quá nhiều quy định pháp luật cùng điều chỉnh lĩnh vực này

Thứ ba, tình trạng khiếu nại đông người, vượt cấp diễn ra ngày càng nhiều

trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất Tính phức tạp của tranh chấp đất đai, khiếu kiện kéo dài không chỉ bắt nguồn từ những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế, từ hệ quả của sự quản

lý thiếu hiệu quả của cơ quan công quyền, sự bất hợp lý và thiếu đồng bộ của hệ thống chính sách, pháp luật đất đai…mà còn do những nguyên nhân có tính lịch

sử trong quản lý và sử dụng đất đai qua các thời kỳ Chính bởi tính chất phức tạp này mà tình trạng khiếu nại đông người, vượt cấp diễn ra ngày càng nhiều trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

1.1.1.2 Phân loại khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Giấy chứng nhận là một chứng thư pháp lý quan trọng để nhà nước xác nhận quyền của người sử dụng đất trên thửa đất mà họ đang hoặc mong muốn quản lý, sử dụng Tuy quy định của pháp luật về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày càng tiến bộ, thật chẽ nhưng trên thực tế quy định về điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận còn khá khắt khe, các thủ tục hành chính về đất đai vẫn còn quá phức tạp, rườm rà, dẫn đến sự nhũng nhiễu Kết quả thống kê cho thấy loại khiếu nại này có xu hướng gia tăng Cụ thể, 2013 số đơn khiếu nại về cấp Giấy chứng nhận chiếm 15,69%; năm 2014 có 16,06%; 2015 chiếm 15,73%;

năm 2016 chiếm 24,22% và năm 2017 chiếm 24,0%3 Khiếu nại về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có thể nhận diện qua các dạng sau:

(1) Khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền về cấp Giấy chứng nhận từ hoạt động giao đất, cho thuê đất

Kết quả của hoạt động giao đất, cho thuê đất là các chủ thể sử dụng đất được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật (trừ việc cho thuê quỹ đất công ích của xã) Thẩm quyền giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ hoạt động giao đất, cho thuê đất chủ yếu được trao cho ủy ban nhân dân các cấp Khiếu nại về giao đất, cho thuê đất chiếm khoảng 10% trong các khiếu nại về đất đai, chủ yếu phát sinh ở các địa phương và do Chủ tịch ủy ban nhân dân các cấp hoặc người đứng đầu các cơ quan chức năng giải quyết

(2) Khiếu nại việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho cá nhân, hộ gia đình

và cộng đồng dân cư là dạng khiếu nại xảy ra phổ biến trong lĩnh vực đất đai

Trong nhiều năm liền, mặc dù có sự quyết tâm chính trị rất lớn của Nhà nước, công tác này vần còn nhiều bất cập, chậm chạp, gây bức xúc, khiếu nại trong nhân dân4 Nguyên nhân được xác định là do lịch sử quản lý đất đai có nhiều chuyển đổi phức tạp, thiếu sự rõ ràng trong nguồn gốc sử dụng đất, hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu chưa được đầy đủ khoa học Ngoài ra, sự chậm chạp này

là do Nhà nước còn quá e dè trong việc trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng, mà biểu hiện của nó chính là sự ràng buộc khắt khe của quy đinh pháp luật đối với điều kiện công nhận quyền sử dụng đất

Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ cho rằng: "Chủ trương của Nhà nước

về công lý" quyền sử dụng đất của người sử dụng đất đã rất rõ ràng, bao gồm cà những trường hợp sử dụng đất không có tờ về quyền sử dụng đất Chính phù đã quyết tâm hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào 2008- rồi lùi đến năm 2009; Quốc Hội đã ban hành Nghị quyết cho lùi đến năm

2010 và Nghị quyết tiếp theo của Quốc hội cho hẳn đến năm 2013 Đến nay,có thế nói rằng việc cấp giấy

đã đạt tiến độ tốt nhưng vẫn chưa hoàn thành cơ bản theo Nghị quyết của Quóc hội (Phan Trung Hiền

(3) Khiếu nại cấp Giấy chứng nhận trường hợp khi người đã được cấp Giấy chứng lần đầu thực hiện các quyền của mình hoặc thửa đất đã thay đổi hiện trạng dẫn đến khác biệt so với Giấy chứng nhận lần đầu, Giấy chứng nhận bị hư hỏng, bị mất phải cấp lại

Luật Đất đai năm 2013 quy định khá mới đối với việc cấp Giấy chứng nhận khi thực hiện các quyền của người đã được cấp Giấy chứng nhận: "đối với các trường hợp đã được Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng mà thực hiện các quyền của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng thì do cơ quan tài nguyên và môi trường thực hiện theo quy định của Chính phủ Cơ quan tài nguyên và môi trường có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật hiện hành bao gồm Sở Tài nguyên và môi trường, Văn phòng Đăng ký đất đai

Quy định mới này xuất phát hên cơ sở tư duy chuyển giao các hoạt động mang tính dịch vụ cho cơ quan thực hiện dịch vụ công Tuy nhiên, nhà làm luật dường như đã không lường hết những vấn đề phát sinh trên thực tế Qua hơn hai năm triển khai Luật Đất đai năm 2013, thì đây là một trong những vấn đề vướng mắc nhiều nhất, bởi sự phân định thẩm quyền không rõ ràng giữa Sở Tài nguyên

và môi trường với ủy ban nhân dân cấp huyện, giữa Sở tài nguyên và Môi trường với Văn phòng Đăng ký đất đai Nhận định của Bộ Tài nguyên và Môi trường về

việc thực hiện mô hình Văn phòng đăng ký đất đai cho rằng: “việc cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với một sổ tỉnh có địa bàn rộng, giao thông không thuận lợi diễn ra chậm do việc chuyển hồ sơ từ cấp huyện lên cấp tỉnh gặp khó khăn; chưa có cơ chế phối hợp giữa Văn phòng đăng ký đất đai với

cơ quan quản lý Nhà nước cấp huyện trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên ở một số địa phương tình trạng hồ sơ chưa được xem xét, giải quyết còn nhiều ”

(4) Khiếu nại việc cấp Giấy chứng nhận cho người mua nhà tại các dự

án phát triển nhà ở là một trong những nội dung khiếu nại mới phát sinh thời gian gần đây nhưng rộ lên với số lượng ngày càng nhiều và tính chất gay gắt, phức tạp, khó giải quyết dứt điểm

Trong xu thế phát triển chung của đất nước, Nhà nước tạo điều kiện phát triển các dự án nhà ở để phục vụ cho nhu cầu thiết yếu “an cư, lạc nghiệp” cùa người dân Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, các dự án phát triển nhà ở cũng tồn tại những hạn chế, trong đó tình trạng người mua nhà đã thực hiện đầy

đủ các nghĩa vụ tài chính nhưng không được cấp Giấy chứng nhận, đã gây ảnh hường nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, gây bức xúc dẫn đến tình trạng khiếu nại xảy ra ngày càng nhiều, thậm chí có nhiều trường hợp khiếu nại đông người Qua khảo sát thực tế và báo cáo của các ngành chức năng, hiện nay có rẩt nhiều dự án có nhiều vướng mắc, không thể cấp Giấy chứng nhận cho người mua đất trong các dự án

Các nội dung vướng mắc cơ bản như: i Giấy chứng nhận chung cho cả dự

án đã được cơ quan chức năng cấp cho chủ đầu tư dự án, nhưng chủ đầu tư đã đem thế chấp ngân hàng, trong khi đó trong thủ tục cấp Giấy chứng nhận cho người mua nhà trong dự án thì đây là một loại giấy tờ bắt buộc trong thành phần

hồ sơ; ii quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của chủ đầu tư dự án bị cơ

quan thi hành án ngăn chặn để đảm bảo thi hành án thì các cơ quan cố thẩm

quyền không thể cấp Giấy chứng nhận cho người mua nhà trong dự án; iii nhà,

đất trong dự án đã bán, bàn giao cho người mua nhưng chưa đảm bảo các điều kiện để được cấp giấy như kết nối hạ tầng, đảm bảo các điều kiện thiết yếu (điện

nước, thu gom rác, xử lý nước thải ); iv dự án có vi phạm về xây dựng nhưng

chưa được xử lý Những vướng mắc trên xuất phát từ hai nguyên nhân chủ yếu là quy định cùa pháp luật chưa chặt chè, tạo kẽ hở đề các nhà đầu tư trục lợi, không thực hiện đầy đù các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật; và sự yếu kém trong công tác quản lý nhà nước

(5)Khiếu nại về việc cấp Giấy chứng nhận đoi với trường hợp tách, hợp thừa đất

Luật Đất đai năm 2013 giao ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định diện tích tối thiểu cho phép tách thửa đối với đất ở cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương, tránh tình trạng đầu cơ và nguy cơ manh mún đất Đối với vấn đề này, hiện nay việc triển khai thực hiện có một số vướng mắc về mặt lý luận cũng

như thực tiễn, dẫn đến bức xúc, khiếu nại trong nhân dân: i Luật Đất đai năm

2013 không quy định ủy quyền cho ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định diện tích tối thiểu tách thửa đất nông nghiệp và các loại đất khác Sự thiếu vắng quy phạm điều chỉnh này làm cho mỗi địa phương hiểu và giải quyết loại hồ sơ theo cách khác nhau, dẫn đến hiện tượng khiếu nại, tố cáo trong nhân dân Tuy Nghị định

số 01/2017/NĐ-CP đã bổ sung thẩm quyền quyết định diện tích tách thửa đối với các loại đất khác ngoài đất ở cho cấp tỉnh nhưng hiện nay một số tỉnh, thành vẫn

chưa xây dựng và ban hành quy định để thực hiện (ví dụ Bình Định); ii đối với

quy định tách thửa đất ở của ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhiều địa phương chưa phù hợp, thiếu rõ ràng dẫn đến tình trạng hiểu sai và làm không đúng, dẫn đến

tình trạng khiếu nại:iii thẩm quyền cho phép tách thửa không rõ ràng, lẫn lộn

giữa ủy ban nhân dân cấp huyện với Sở Tài nguyên Môi trường cấp tỉnh

1.1.2 Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền

về quyết định của mình Cơ quan, tổ chức hữu quan có trách nhiệm phối hợp với

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại; cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến việc khiếu nại theo yêu cầu của cơ quan,

tổ chức, cá nhân đó Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật của mình; nếu trái pháp luật phải kịp thời sửa chữa, khắc phục, tránh phát sinh khiếu nại Nhà nước khuyến khích việc hòa giải tranh chấp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân trước khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đó

Như vậy, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận, giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các khiếu nại liên quan đến quyết định hành chính khi Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền, xử lý nghiêm minh người vi phạm; áp dụng biện pháp cần thiết nhằm ngăn chặn thiệt hại có thể xảy ra; bảo đảm cho quyết định giải quyết khiếu nại được thi hành nghiêm chỉnh và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình

Việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền mang một số đặc điểm pháp lý như sau:

Thứ nhất, theo quy định của pháp luật về khiếu nại và pháp luật đất đai, cơ

quan hành chính nhà nước bắt buộc phải thực hiện thủ tục pháp lý nhất định về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền Giải quyết khiếu nại hành chính được thực hiện theo thủ tục hành chính; đối với khiếu nại hành chính lần đầu, cơ quan hành chính nhà nước có quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính vừa có tư cách

là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, vừa là người bị khiếu nại; đối với khiếu nại hành chính lần hai, thì cơ quan hành chính nhà nước có quyết định hành chính, hành vi hành chính là người bị khiếu nại, cơ quan hành chính cấp trên trực tiếp của cơ quan hành chính này là cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Thứ hai, các cá nhân, tổ chức khiếu nại tham gia thủ tục pháp lý về khiếu

nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với tư cách là người khiếu nại Để giải quyết khiếu nại hành

chính, cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền giải quyết phải tiến hành kiểm tra, xác minh, làm việc, đối thoại với người khiếu nại và các cơ quan có liên quan (nếu thấy cần thiết) để làm rõ nội dung khiếu nại Căn cứ các quy định của pháp luật để kết luận nội dung khiếu nại, về tính hợp pháp, hợp lý của quyết định hành chính cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền đất hoặc hành vi hành chính của các cán bộ, công chức thực thi công tác; ban hành quyết định giải quyết khiếu nại và tổ chức thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật, khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại bị xâm hại bởi quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính trái pháp luật (nếu có)

Thứ ba, việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền là vấn đề tương đối phức tạp xét dưới góc độ xã hội và quy trình thủ tục Bởi đất đai là vấn đề đã và đang phát sinh nhiều khiếu kiện, nhưng tổ chức và cơ chế giải quyết khiếu kiện thiếu ổn định và nhìn chung bất cập so với yêu cầu thực tế Trong khi đó, việc đầu tư cho công tác quản lý đất đai chưa được chú trọng nên hồ sơ địa chính không đồng bộ, sổ sách, bản đồ, tư liệu thiếu Công tác lưu trữ tư liệu địa chính chưa tốt dẫn đến việc xác định nguồn gốc, quá trình sử dụng đất gặp nhiều khó khăn Mặt khác, giải quyết một vụ khiếu nại đòi hỏi phải có các bước điều tra, nghiên cứu, kết luận và thi hành kết luận (tương tự như một vụ án hành chính hoặc vụ án dân sự) Chính bởi vậy, việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền là vấn

đề tương đối phức tạp

Thứ tư, như đã phân tích ở trên luật Khiếu nại quy định về trách nhiệm

giải quyết khiếu nại và cả trách nhiệm phối hợp giải quyết khiếu nại việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất có nhiều chủ thể tham gia vào quá trình Bởi vậy, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất đai liên quan đến thẩm quyền của nhiều cơ quan khác nhau Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện

chức năng quản lý đất đai, Bộ Tài chính quản lý chính sách tài chính về đất đai,

Bộ Xây dựng quản lý về nhà ở Tại các tỉnh, việc phân công thực hiện nhiệm vụ tham mưu cho Ủy ban nhân dân trong việc giải quyết các tranh chấp, khiếu nại,

tố cáo về đất đai không thống nhất, có nơi giao cho Thanh tra tỉnh chủ trì, có nơi giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì; ở cấp huyện có nơi giao cho Thanh tra huyện, có nơi giao cho Phòng Tài nguyên và Môi trường, thậm chí có nơi vừa giao cho Thanh tra vừa giao cho cơ quan Tài nguyên và Môi trường

Mục đích, ý nghĩa của giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất thể hiện ở

một vài khía cạnh pháp lý như sau: Một là, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực

cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liềnvới

đất là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm thực hiện một trong

những nội dung quản lý nhà nước đảm bảo quyền khiếu nại tố cáo của công dân

được quy định trong Hiến pháp 2013; Hai là, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực

cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất góp phần vào việc duy trì sự ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và đảm

bảo sự đoàn kết trong nội bộ nhân dân; Ba là, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực

cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liềnvới đất góp phần vào việc nâng cao ý thức pháp luật đất đai cho người dân nói chung

và của người sử dụng đất nói riêng Đồng thời, cũng là cơ chế đảm bảo trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của các cán bộ thực thi công tác cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liềnvới đất; Bốn là, giải

quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liềnvới đất góp phần vào việc củng cố chế độ sở hữu toàn dân về đất đai; đồng thời, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người

sử dụng đất Mặt khác, thông qua hoạt động này góp phần vào việc tăng cường

pháp chế; đấu tranh ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật đất đai v.v

1.2 Lý luận pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Bất cứ một lĩnh vực nào, một quan hệ xã hội nào phát sinh trong đời sống

xã hội cũng rất cần đến sự điều chỉnh của pháp luật, nhằm định hướng các quan

hệ này đi theo một trật tự chung thống nhất, phù hợp với lợi ích của Nhà nước, của các bên tham gia quan hệ và vì lợi ích chung của toàn xã hội Pháp luật được xem là một trong những phương thức hiệu quả để thực hiện chức năng quản lý nhà nước Hệ thống pháp luật được chia thành những bộ phận cấu thành khác nhau để điều chỉnh các nhóm quan hệ xã hội riêng biệt, nhưng có sự tác động qua lại với nhau, đảm bảo cho các quan hệ này tồn tại, phát triển hợp quy luật Trên

phương diện lí luận: "Chế định pháp luật là một nhóm quy phạm pháp luật điều

chỉnh một quan hệ xã hội có đặc điểm chung, có mối liên hệ mật thiết với nhau

thuộc cùng một loại" 5 Như vậy, có thể hiểu: Pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là tổng hợp các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành

để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình khiếu kiện đối với quyết định hành chính của Nhà nước khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất hoặc hành vi hành chính của cán bộ, công chức thực hiện công tác này, nhằm đảm bảo quyền của người khiếu nại, đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa”

Pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất có một số đặc điểm pháp lý như sau:

Thứ nhất, pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất cụ thể hoá quyền khiếu nại là một trong những quyền lợi cơ bản của công dân đã được được ghi nhận trong Hiến pháp Việt Nam năm 2013: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật

5

Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Lí luận Nhà nước và pháp luật, Hà Nội, 2012 tr 358

của cơ quan, tổ chức, cá nhân” (Điều 30) Khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất nói riêng nếu được giải quyết đúng theo quy định của pháp luật sẽ bảo vệ quyền lợi chính đáng và hợp pháp của công dân, phát huy được quyền dân chủ của công dân trong việc tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, chống các hành vi vi phạm pháp luật, tham nhũng, buôn lậu và các biểu hiện tiêu cực khác, góp phần bảo vệ kỷ cương pháp luật, mở rộng thiết chế xã hội chủ nghĩa, giữ vững ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước

Thứ hai, pháp luật về giải quyết khiếu nại khi Nhà nước cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất cần đảm bảo chế độ sở hữu toàn dân về đất đai nhằm đảm bảo hài hoà lợi ích của Nhà nước

và người dân

Nhà nước với tư cách là đại diện chủ sở hữu đối với đất đai nên Nhà nước

có quyền phân bổ và điều chỉnh đất đai cho các mục tiêu kinh tế, xã hội Trên cơ

sở đó, Nhà nước có quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất cho người dân, song cũng chính với vai trò là chủ

sở hữu đại diện duy nhất đối với đất đai, nên để tránh sự lạm quyền, độc quyền, tùy tiện trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất; đồng thời, thể hiện vai trò của Nhà nước là “đại diện” cho toàn thể nhân dân Pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền

sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất phải quy định rõ và chặt chẽ về căn cứ cấp, các nguyên tắc, điều kiện của người được cấp và trình tự thủ tục thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất Chính bởi lẽ đó mà pháp luật giải quyết khiếu nại khi Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất cũng cần đảm bảo xem xét trong quy trình giải quyết toàn diện những nội dung nêu trên

Thứ ba, ở mỗi địa phương khác nhau, khi thực hiện việc khiếu nại khi Nhà

nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất thì bên cạnh việc tuân thủ pháp luật chung thì cần thiết phải chú trọng tới đặc điểm của yếu tố vùng miền, địa phương để có những định hướng và giải pháp cho phù hợp, linh hoạt và hiệu quả, bởi giữa các địa phương có sự khác nhau về điều kiện tự nhiên văn hoá xã hội, dân trí cũng như là năng lực của cán

bộ thực thi chính sách

1.2.2 Cơ cấu pháp luật điều chỉnh về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

Nội dung pháp luật hiện hành điều chỉnh về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền

với đất được quy định tại các văn bản pháp luật như: Hiến pháp năm 2013; Luật

đất đai 2013; Luật Thanh tra năm 2010; Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2012; Luật khiếu nại năm 2011; Luật tố cáo năm 2011; Nghị định 120/2006/NĐ-CP ngày 20/10/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dân thi hành một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 8/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật khiếu nại 2011; Nghị định số 76/2012/NĐ-CP ngày 8/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật tố cáo 2011; Thông báo số 130/TB-TW ngày 10/1/2008 của Bộ Chính trị (Khóa X) “về tình hình, kết quả giải quyết khiếu nại,

tố cáo từ 2006 đến nay và giải quyết trong thời gian tốt”; Quyết định số 212/20004/QĐ-TTg ngày 16/2/2004 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án:

“Chương trình hành động Quốc gia phổ biến giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn; Nghị quyết 30/2004/QH11 ngày 15/6/2004 của Quốc hội “chấn chỉnh và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Theo đó pháp luật điều chỉnh về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất bao gồm các nhóm quy phạm điều chỉnh là:

Thứ nhất, nguyên tắc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất.Nguyên tắc giải quyết khiếu nại là những quan điểm định hướng cho cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại cần phải nắm rõ khi giải quyết khiếu nại Theo quy định của Luật khiếu nại thì nguyên tắc này được thể hiện trong Điều 4 của Luật, theo đó thì việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời Nguyên tắc này được thể hiện rất rõ trong những quy định của Luật khiếu nại liên quan đến quy trình giải quyết khiếu nại hành chính

Thứ hai, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy

chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất Việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực này cũng tuân thủ theo quy trình giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính và hành vi hành chính nói chung, được pháp luật quy định bao gồm quy trình giải quyết khiếu nại lần đầu và lần hai với các bước trình tự thủ tục rõ ràng, có thể khái quát thành ba bước là: tiếp nhận đơn khiếu nại, thụ lý đơn khiếu nại và xác minh nội dung đơn khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

Thứ ba, quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người giải quyết khiếu nại

trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

Nhằm giúp người khiếu nại thực hiện tốt quyền khiếu nại và giúp họ bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước sự tác động của các quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất hoặc các hành vi của các cán bộ công chức thực thi công tác này Luật khiếu nại

đã quy định khá cụ thể và chi tiết về các quyền và nghĩa vụ của người khiếu

nại Đồng thời, đảm bảo công tác giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất thực hiện hiệu quả đảm bảo nguyên tắc giải quyết khiếu nại, Luật khiếu nại cũng quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của người giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực này

Thứ tư, thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

Pháp luật đất đai, pháp luật giải quyết khiếu nại và các ngành luật khác có liên quan quy định rõ thầm quyền giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền dựa theo chủ thể ban hành quyết định

Khiếu nại hành chính là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức theo thủ tục khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính đề nghị chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính xem xét lại các quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi họ có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình Khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là một dạng của khiếu nại hành chính Theo đó, người có đất bị thu hồi theo quy định của pháp luật khiếu nại và pháp luật đất đai,

đề nghị chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính xem xét lại quyết định hành chính về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền hoặc hành vi hành chính của cán bộ công chức trong quá trình giải quyết công việc trên lĩnh vực khi họ có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình Khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là một dạng của khiếu nại hành chính do đó, bên cạnh những đặc điểm chung, nó có những đặc điểm riêng

Theo đó pháp luật về khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất là tổng hợp các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình khiếu kiện đối với quyết định hành chính cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất hoặc hành vi hành chính của cán bộ, công chức thực hiện công tác này, nhằm đảm bảo quyền của người khiếu nại, đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa Nội dung này pháp luật hiện hành được ghi nhận trong các văn bản Hiến pháp năm 2013; Luật đất đai 2013; Luật Thanh tra năm 2010; Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2012; Luật khiếu nại năm 2011; Luật tố cáo năm 2011; Nghị định 120/2006/NĐ-CP ngày 20/10/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dân thi hành một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Nghị định số 75/2012/NĐ-CP ngày 8/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật khiếu nại 2011; Nghị định số 76/2012/NĐ-CP ngày 8/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật tố cáo 2011; Thông báo số 130/TB-TW ngày 10/1/2008 của Bộ Chính trị (Khóa X) “về tình hình, kết quả giải quyết khiếu nại,

tố cáo từ 2006 đến nay và giải quyết trong thời gian tốt”; Quyết định số 212/20004/QĐ-TTg ngày 16/2/2004 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án:

“Chương trình hành động Quốc gia phổ biến giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức

chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn; Nghị quyết 30/2004/QH11 ngày 15/6/2004 của Quốc hội “chấn chỉnh và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước trong công tác tiếp dân, giải quyết

khiếu nại, tố cáo Cụ thể với bốn nội dung như sau: Thứ nhất, nguyên tắc giải

quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở

hữu nhà và tài sản gắn liền với đất; Thứ hai, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại

trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài

sản gắn liền với đất; Thứ ba, quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người giải

quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở

hữu nhà và tài sản gắn liền với đất; Thứ tư, thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong

lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN

SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT

2.1 Nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

2.1.1 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Để đảm bảo cho những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý và

sử dụng đất diễn ra phù hợp với ý chí của Nhà nước và nguyện vọng của người

sử dụng đất Việc giải quyết khiếu nại về đất đai nói chung cũng như khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm đáp ứng kịp thời đầy đủ các yêu cầu của đương sự theo đúng pháp luật Vì thế, việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất cần phải tuân theo những nguyên tắc Điều 4 của Luật khiếu nại 2011 quy định việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời Cụ thể:

Thứ nhất, việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được thực hiện theo

quy định của pháp luật: nguyên tắc này đòi hỏi người khiếu nại phải thực hiện khiếu nại theo quy định của pháp luật, không được lợi dụng quyền khiếu nại để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Việc giải quyết khiếu nại của người có thẩm quyền cũng phải tuân theo quy định của pháp luật, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và việc giải quyết khiếu nại phải có căn cứ pháp lý

Thứ hai, việc giải quyết khiếu nại phải đảm bảo khách quan: đây là một

nguyên tắc rất quan trọng trong giải quyết khiếu nại Các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước quán triệt nguyên tắc này thì việc

giải quyết khiếu nại sẽ đảm bảo tính chính xác, tạo thuận lợi cho việc giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, từ đó cũng hạn chế những sai sót và tình trạng tiếp khiếu

Thứ ba, việc giải quyết khiếu nại phải đảm bảo công khai: nguyên tắc này

cũng nhằm đảm bảo việc giải quyết khiếu nại được chính xác, khách quan và minh bạch Yêu cầu của nguyên tắc này đòi hỏi việc giải quyết khiếu nại của cơ quan có thẩm quyền, người có thẩm quyền phải giải quyết khiếu nại công khai, tăng cường đối thoại giữa người khiếu nại với người giải quyết khiếu nại Người khiếu nại biết được các khâu, các bước trong việc giải quyết khiếu nại Nguyên tắc công khai cũng giúp cho hạn chế tiêu cực trong giải quyết khiếu nại cũng như hạn chế tình trạng quan liêu, chủ quan trong giải quyết khiếu nại

Thứ tư, việc giải quyết khiếu nại phải đảm bảo dân chủ: nguyên tắc này

đòi hỏi việc giải quyết khiếu nại người khiếu nại phải tăng cường đối thoại với người khiếu nại để lắng nghe thấu hiểu những yêu cầu của người khiếu nại, nội dung khiếu nại… Qua đó, có giải pháp phù hợp để giải quyết đối với từng vụ việc khiếu nại

Thứ năm, việc giải quyết khiếu nại phải đảm bảo kịp thời: mặc dù Luật

khiếu nại quy định rõ thời hạn giải quyết khiếu nại Tuy nhiên, trước yêu cầu của công tác giải quyết khiếu nại cũng như yêu cầu của từng vụ việc khiếu nại, người giải quyết khiếu nại phải xem xét giải quyết kịp thời, nhất là những quyết định hành chính có thể gây thiệt hại, khó có khả năng khắc phục thì người giải quyết khiếu nại phải giải quyết ngay

2.1.2 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất cũng sẽ tuân thủ quy trình chung các bước giải quyết khiếu nại như sau6:

6

Thanh tra Chính phủ, Tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết khiếu nại tố cáo, Hà Nội, 2014

Bước 1: Tiếp nhận đơn khiếu nại

Khi người khiếu nại thực hiện quyền khiếu nại, công chức tiếp nhận đơn khiếu nại và các tài liệu có liên quan của người khiếu nại Trường hợp công dân trực tiếp đến trình bày khiếu nại mà khiếu nại đó thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ trưởng cơ quan, cán bộ tiếp công dân hướng dẫn công dân viết thành đơn hoặc lập thành văn bản ghi lại nội dung khiếu nại công dân trình bày và yêu cầu người khiếu nại ký tên hoặc điểm chỉ vào văn bản đó; vào sổ theo dõi khiếu nại; báo cáo Thủ trưởng cơ quan để giải quyết theo quy định của pháp luật; nếu

vụ việc khiếu nại không thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ trưởng cơ quan, hướng dẫn công dân khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết Hình thức khiếu nại căn cứ vào Điều 8 Luật khiếu nại

Bước 2: Thụ lý giải quyết khiếu nại

Theo quy định, trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức thuộc thẩm quyền giải quyết mà không thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 11 của Luật khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nạilần đầu hoặc lần hai phải thụ lý giải quyết7 Đối với trường hợp

7

Điều 11 Luật khiếu nại quy định Các khiếu nại không được thụ lý giải quyết

Khiếu nại thuộc một trong các trường hợp sau đây không được thụ lý giải quyết:

1 Quyết định hành chính, hành vi hành chính trong nội bộ cơ quan nhà nước để chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, công vụ; quyết định hành chính, hành vi hành chính trong chỉ đạo điều hành của cơ quan hành chính cấp trên với cơ quan hành chính cấp dưới; quyết định hành chính có chứa đựng các quy phạm pháp luật do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; quyết định hành chính, hành vi hành chính thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo danh mục do Chính phủ quy định;

2 Quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại không liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại;

3 Người khiếu nại không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ mà không có người đại diện hợp pháp;

4 Người đại diện không hợp pháp thực hiện khiếu nại;

5 Đơn khiếu nại không có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại;

6 Thời hiệu, thời hạn khiếu nại đã hết mà không có lý do chính đáng;

7 Khiếu nại đã có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai;

nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung và cử người đại diện để thực hiện việc khiếu nại thì thụ lý khi trong đơn khiếu nại có đầy đủ chữ ký của những người khiếu nại và có văn bản cử người đại diện Trường hợp không thụ lý giải quyết thì phải nêu rõ lý do trong văn bản thông báo cho người khiếu nại

Đối với khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thông báo việc thụ lý bằng văn bản đến người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền chuyển khiếu nại đến (nếu có) và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp biết Đối với khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức thì văn bản thông báo việc thụ lý được gửi cho người khiếu nại Đối với trường hợp nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung

và cử người đại diện để thực hiện việc khiếu nại thì văn bản thông báo việc thụ lý được gửi đến người đại diện

Thông báo việc thụ lý giải quyết khiếu nại thực hiện theo Mẫu số 01-KN Thông báo việc không thụ lý giải quyết khiếu nại thực hiện theo Mẫu số 02-KN ban hành kèm theo Thông tư 07/2013/TT-TTCP quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính ngày 31 tháng 10 năm 2013

Sau khi thụ lý khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu phải kiểm tra lại quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại Đối với khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải trực tiếp kiểm tra lại hoặc phân công người có trách nhiệm kiểm tra lại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức bị khiếu nại Nội dung kiểm tra lại bao gồm:

- Căn cứ pháp lý ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính, ban hành quyết định kỷ luật cán bộ, công chức;

- Thẩm quyền ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành

chính, ban hành quyết định kỷ luật cán bộ, công chức;

- Nội dung của quyết định hành chính, việc thực hiện hành vi hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức;

- Trình tự, thủ tục ban hành, thể thức và kỹ thuật trình bày quyết định hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức;

- Các nội dung khác (nếu có)

Sau khi kiểm tra lại, nếu thấy khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính là đúng thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu ra quyết định giải quyết khiếu nại ngay

Đối với khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức, nếu xét thấy nội dung khiếu nại đã rõ thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại yêu cầu Hội đồng kỷ luật cán bộ, công chức xem xét để đề nghị người có thẩm quyền giải quyết

Bước 3: Xác minh nội dung khiếu nại

1 Các phương thức tiến hành xác minh khiếu nại

Để có căn cứ ra quyết định giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại phải tiến hành xác minh, làm rõ những nội dung liên quan đến khiếu nại Pháp

luật đã có những quy định cụ thể về việc xác minh khiếu nại Theo đó thì người

giải quyết khiếu nại tự mình xác minh hoặc giao cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp hoặc cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc quyền quản lý của mình tiến hành xác minh nội dung khiếu nại Quyết định giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại thực hiện theo Mẫu số 03-KN ban hành kèm theo Thông tư 07/2013/TT-TTCP quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính ngày 31 tháng 10 năm 2013

Khi cần thiết, người giải quyết khiếu nại, cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân được giao nhiệm vụ xác minh thành lập Đoàn xác minh hoặc Tổ xác minh nội dung khiếu nại (sau đây gọi chung là Tổ xác minh) Quyết định về việc xác minh nội dung khiếu nại thực hiện theo Mẫu số 04-KN ban hành kèm theo Thông

tư 07/2013/TT-TTCP quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính ngày 31 tháng 10 năm 2013

Trường hợp thành lập Tổ xác minh thì Tổ trưởng Tổ xác minh có trách nhiệm lập kế hoạch xác minh nội dung khiếu nại, trình người ra quyết định thành lập Tổ xác minh phê duyệt và tổ chức thực hiện Kế hoạch xác minh nội dung khiếu nại gồm những nội dung:

- Căn cứ pháp lý để tiến hành xác minh;

- Mục đích, yêu cầu của việc xác minh;

- Nội dung xác minh;

- Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân phải làm việc để thu thập, xác minh các thông tin, tài liệu, bằng chứng;

- Các điều kiện, phương tiện phục vụ cho việc xác minh;

- Dự kiến thời gian thực hiện từng công việc, nhiệm vụ cụ thể của từng thành viên; thời gian dự phòng để xử lý các công việc phát sinh;

- Việc báo cáo tiến độ thực hiện;

- Các nội dung khác (nếu có)

Khi các cơ quan thanh tra nhà nước được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại để tham mưu cho cơ quan quản lý nhà nước giải quyết, các cơ quan thanh tra có thể thành lập Đoàn xác minh, Tổ xác minh hoặc sử dụng một phương pháp khác đó là có thể ban hành Quyết định thanh tra làm rõ những nội dung khiếu nại hoặc kiến nghị với thủ trưởng cơ quan quản lý ban hành quyết định thanh tra Trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra được thực hiện theo quy định của Luật thanh tra Khi đó, các cơ quan thanh tra có thể sử dụng một số nhiệm

vụ, quyền hạn được pháp luật trao cho đã được cụ thể hóa trong các quy định pháp luật về thanh tra, đây là một lợi thế nhất định của các cơ quan thanh tra trong việc tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính cho các cơ quan hành chính nhà nước Chính vì thế mà Luật khiếu nại luôn xác định vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong công tác tham mưu với thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong công tác giải quyết khiếu nại hành chính Tuy nhiên, một lưu ý quan

trọng khi các cơ quan thanh tra sử dụng biện pháp ra quyết định thanh tra để làm

rõ những nội dung khiếu nại phục vụ việc giải quyết khiếu nại là các cơ quan thanh tra phải phải đảm bảo thời hạn thanh tra ngắn (có khi không được sử dụng hết thời hạn thanh tra theo quy định của Luật thanh tra) bởi vì thời hạn giải quyết khiếu nại được quy định trong Luật khiếu nại ngắn

Song cũng cần lưu ý về thời hiệu khiếu nại và các khoảng thời gian thực hiện việc giải quyết khiếu nại như sau:

Luật Khiếu nại năm 2011 quy định thời hiệu khiếu nại8 là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được có hành vi hành chính Trong trường hợp ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập xa hoặc vì trở ngại khách quan khác mà người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu, thì thời gian trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại Pháp luật quy định thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu9 đối với vụ việc bình thường là không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý để giải quyết; đối với vụ việc phức tạp có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý để giải quyết; ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 45, kể từ ngày thụ lý giải quyết; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn, nhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý giải quyết

Thủ tục khiếu nại lần hai
pháp luật đất đai quy định cụ thể: Trong thời hạn không quá 45 ngày kể từ ngày có quyết định giải quyết của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện mà người khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại đó thì có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân hoặc khiếu nại đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh Theo quy định của Luật Khiếu nại năm 2011, trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại, mà khiếu nại lần đầu không được giải quyết hoặc kể từ ngày

nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý thì có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai; đối với vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì thời hạn có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày Trường hợp khiếu nại lần hai thì người khiếu nại phải gửi đơn kèm theo quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu, các tài liệu có liên quan cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai

Thủ tục khiếu nại lần hai cũng cơ bản giống như thủ tục khiếu nại lần đầu Theo đó, trong thời gian 45 ngày hoặc không quá 60 ngày, kể từ ngày có thông báo thụ lý, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai phải ra quyết định giải quyết khiếu nại.10 Bước thẩm tra, xác minh, thu thập chứng cứ và lạp hồ sơ giải quyết khiếu nại cũng giống như lần đầu, nhưng lần giải quyết này, pháp luật khiếu nại không quy định bắt buộc đối thoại như lần đầu mà chỉ bắt buộc đối với những trường hợp là vụ việc phức tạp Việc ra quyết định giải quyết khiếu nại lần hai cũng giống như lần đầu

2.1.3 Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

Nhằm giúp người khiếu nại thực hiện tốt quyền khiếu nại và giúp họ bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước sự tác động của các quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật nói chung và cụ thể là đối với các quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất, cũng như là các hành vi thực hiện công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất của các cá nhân

có thẩm quyền thực thi nhiệm vụ, Luật khiếu nại11 đã quy định khá cụ thể và chi tiết về các quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại cũng như quyền và nghĩa vụ của người giải quyết khiếu nại như sau:

* Về quyền của người khiếu nại:

Thứ nhất, tự mình khiếu nại, trường hợp người khiếu nại là người chưa

thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại, trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại Đây là một trong những quyền rất quan trọng của người khiếu nại Người khiếu nại có thể tự mình thực hiện quyền khiếu nại hoặc vì lý do nào đó

ủy quyền cho người khác thực hiện quyền này

Thứ hai, nhờ luật sư tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho luật sư khiếu

nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình Trường hợp người khiếu nại là người được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật thì được nhờ trợ giúp viên pháp lý tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình Đây là một trong những quy định mới của Luật khiếu nại so với trước đây Nếu như theo Luật khiếu nại, tố cáo trước đây, người khiếu nại chỉ có quyền "nhờ luật sư giúp đỡ về pháp luật trong quá trình khiếu nại" thì nay ngoài quyền này họ còn được "ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình" Ngoài ra, để phù hợp với các quy định của Luật trợ giúp pháp lý, Luật khiếu nại quy định: Trường hợp người khiếu nại là người được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật thì được nhờ trợ giúp viên pháp lý tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình Những quy định mới này giúp cho người khiếu nại (vốn là bên yếu thế và ít hiểu biết về pháp luật hơn so với một bên là cơ quan nhà nước) bảo vệ tốt hơn quyền và lợi

ích hợp pháp của mình

Thứ ba, người khiếu nại được tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người

đại diện hợp pháp tham gia đối thoại Đây cũng là quy định mới so với Luật khiếu nại, tố cáo trước đây Trong trường hợp người khiếu nại vì lý do nào đó

không thể tham gia đối thoại thì có thể ủy quyền cho người đại diện hợp pháp của mình tham gia Người đại diện hợp pháp này có thể là người được ủy quyền thực hiện việc khiếu nại ngay từ đầu hoặc chỉ được ủy quyền ở giai đoạn tham

gia đối thoại

Thứ tư, được biết, đọc, sao chụp, sao chép tài liệu, chứng cứ do người giải

quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước Quy định mới này rất quan trọng giúp người khiếu nại tiếp cận với các thông tin liên quan đến việc giải quyết khiếu nại Nếu như trước đây, Luật khiếu nại, tố cáo chỉ quy định người khiếu nại được biết các bằng chứng để làm căn cứ giải quyết khiếu nại Tuy nhiên, trong thực tiễn, người khiếu nại thường gặp khó khăn khi thực hiện quyền này và thường khó tiếp cận với các thông tin

về việc giải quyết khiếu nại Nay, Luật khiếu nại quy định rõ: người khiếu nại được biết, đọc, sao chụp, sao chép tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập Việc quy định rõ ràng như vậy sẽ giúp người khiếu nại dễ dàng hơn

trong việc thực hiện quyền, tránh được các cản trở từ phía các cơ quan nhà nước

Thứ năm, yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ,

quản lý thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày có yêu cầu để giao nộp cho người giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước Tương tự như trên, quy định này cũng tạo điều kiện rất nhiều cho người khiếu nại trong

việc tiếp cận các thông tin, tạo thuận lợi cho việc giải quyết khiếu nại

Thứ sáu, yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn

cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại Trong thực tiễn, có những quyết định hành chính đang trong quá trình

bị khiếu nại, nếu thi hành ngay có thể sẽ gây hậu quả khó khắc phục Do vậy, Luật quy định người khiếu nại có quyền yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp, đồng thời Điều 35 của Luật cũng quy định trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại trong trường hợp này phải ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó Thời hạn tạm đình chỉ không vượt quá

thời gian còn lại của thời hạn giải quyết Quyết định tạm đình chỉ phải được gửi cho người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền, nghĩa vụ liên quan và những người có trách nhiệm thi hành khác Khi xét thấy lý do của việc tạm đình

chỉ không còn thì phải hủy bỏ ngay quyết định tạm đình chỉ đó

Thứ bảy, đưa ra chứng cứ về việc khiếu nại và giải trình ý kiến của mình

về chứng cứ đó Theo đó, người khiếu nại có quyền đưa ra các chứng cứ để chứng minh cho việc khiếu nại của mình là đúng và giải trình để bảo vệ ý kiến

của mình

Thứ tám, nhận văn bản trả lời về việc thụ lý giải quyết khiếu nại, nhận

quyết định giải quyết khiếu nại Quyền này của người khiếu nại liên quan đến trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại trong việc gửi văn bản thông báo về việc thụ lý giải quyết khiếu nại và gửi quyết định giải quyết khiếu nại cho người

khiếu nại

Thứ chín, được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm; được

bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật Đây là quyền rất quan trọng của người khiếu nại và đó cũng chính là mục đích của việc khiếu nại Căn cứ làm phát sinh khiếu nại xuất phát từ việc người khiếu nại cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm Vì vậy, khi quyết định giải quyết khiếu nại kết luận việc khiếu nại là đúng thì quyền, lợi ích hợp pháp của họ phải được khôi phục, được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật về bồi thường nhà

nước

Thứ mười, khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại toà án

theo quy định của Luật tố tụng hành chính;

Và người khiếu nại được quyền rút khiếu nại

* Về nghĩa vụ của người khiếu nại:

Thứ nhất, khiếu nại đến đúng người có thẩm quyền giải quyết Việc khiếu

nại đến đúng người có thẩm quyền giải quyết rất quan trọng bởi cơ quan hành chính, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính chỉ thụ lý giải quyết những

vụ việc khiếu nại theo đúng thẩm quyền Do vậy, để tránh mất thời gian, công