Kỹ năng 2: Văn hóa khi tham gia giao thông Giải quyết tình huống: "Đánh nhau khi va chạm giao thông có giành được phần đúng?" Trò chơi 1: Gameshow chung sức Trò chơi 2: Thiết kế t
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: ………
1 Tên sáng kiến:
“Thiết kế các trò chơi và sử dụng các tình huống nhằm giáo dục ý thức cư
xử có văn hóa trong học sinh ”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác chủ nhiệm lớp.
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:
Việc ứng xử có văn hóa không chỉ tạo nên nét đẹp cho từng cá nhân, mà còn phản ánh bản sắc văn hóa của một cộng đồng, một quốc gia, một dân tộc Giao tiếp
ứng xử có văn hóa chính là cơ sở để tạo nên những mối quan hệ tốt đẹp Thế nhưng,
trong cuộc sống hiện nay không khó để bắt gặp cảnh tượng một bạn trẻ có những hành vi ứng xử thiếu văn hóa với thầy cô, bạn bè, cha mẹ và mọi người xung quanh Một số trường hợp nổi bật có thể kể đến như chuyện học sinh vô lễ với thầy cô; con cái lên facebook chửi cha mẹ, ông bà; chỉ vì một va quẹt nhỏ khi tham gia giao thông mà các bạn trẻ sẵn sàng lao vào đánh đấm nhau đến nhập viện hay chuyện một số bạn trẻ sẵn sàng văn tục chửi bới một người không quen biết khi tham gia bình luận trên facebook, mà chúng ta vẫn thường thường nghe thấy trong các bản tin thời sự hoặc các trang báo mạng
Tuy nhiên việc giáo dục hành vi cư xử có văn hóa cho học sinh hiện nay chủ yếu chỉ dừng lại ở những lời nói suông nên hiệu quả giáo dục chưa cao Từ đó, tôi nhận thấy rằng cần tổ chức lại cách giáo dục nhằm giảm bớt sự nhàm chán, khắc
sâu vấn đề một cách nhẹ nhàng Vì vậy, tôi bắt đầu tiến hành thiết kế các trò chơi từ
đầu năm học và tiến hành thực hiện khi ổn định lớp chủ nhiệm
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
Trang 2MỤC ĐÍCH CỦA GIẢI PHÁP
Với mong muốn nâng cao hiệu quả và làm mới phương pháp giáo dục hành vi
cư xử có văn hóa góp phần đa dạng hóa hình thức giáo dục trong công tác chủ nhiệm
Nhằm khắc sâu vấn đề cần giáo dục một cách nhẹ nhàng, để các em tự trải nghiệm, giải quyết các vấn đề qua đó giáo viên sẽ đạt được mục tiêu giáo dục
Khắc phục hiện tượng " ngán nghe giảng đạo" của học sinh
NỘI DUNG GIẢI PHÁP
Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:
Các trò chơi, các tình huống được giáo viên chuẩn bị sẵn đơn giản, có thể áp dụng linh động tùy thời gian còn lại của giờ sinh hoat lớp nhưng vẫn đảm bảo nội dung phong phú, đa dạng, kích thích sự tò mò, mong đợi của học sinh, không mất thời gian chuẩn bị, không gây áp lực cho các em
Qua mỗi trò chơi, mỗi tình huống các em sẽ tự trải nghiệm và rút ra những thông điệp mà giáo viên gửi vào trong đó
Cách thức thực hiện
Điều tra, thu thập các thông tin liên quan đến vấn đề nghiên cứu như: tìm hiểu
đặc điểm, sở trường của các em thông qua quan sát, qua giáo viên chủ nhiệm cũ, ; tìm hiểu về tâm tư nguyện vọng chung của các em thông qua tiếp xúc hằng ngày,
Nghiên cứu vấn đề: Thiết kế các trò chơi, các tình huống và tổ chức thực hiện
trong giờ sinh hoạt lớp phù hợp với đặc điểm lớp học
Quy trình thực hiện gồm các bước:
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
Bước 2: Xác định phương pháp tổ chức trò chơi hoặc giải quyết tình huống Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục.
Bước 4: Giáo viên tổng kết và nêu thông điệp truyền tải.
Giải pháp thực hiện nhằm giáo dục các kỹ năng:
1 Kỹ năng 1: Lịch thiệp trong
lời ăn tiếng nói
Trò chơi 1: Trò chơi làm quen
Trò chơi 2: Xếp đồ vật
Trang 3 Trò chơi 3: Đối đáp xác định những ngôn từ xưng hô thiếu lịch sự
Giải quyết tình huống: "Ứng xử với mọi người"
2 Kỹ năng 2: Văn hóa khi
tham gia giao thông
Giải quyết tình huống: "Đánh nhau khi va chạm giao thông có giành được phần đúng?"
Trò chơi 1: Gameshow chung sức
Trò chơi 2: Thiết kế tấm Panô kêu gọi mọi người cử xử có văn hóa khi tham gia giao thông
3 Kỹ năng 3: Văn hóa trong
sử dụng facebook
Tình huống : " Nữ sinh lớp 86 Trường THCS Lý Tự Trọng (TP Tam Kỳ, Quảng Nam) vừa bị buộc thôi học một năm vì lý
do dùng Facebook ra lời kêu gọi “Tuyên ngôn học sinh ” kèm lời lẽ thoá mạ, xúc phạm thầy cô giáo "
Trò chơi: Giải ô chữ
Các bước thực hiện cụ thể của giải pháp mới:
1 Kỹ năng 1: Lịch thiệp trong lời ăn tiếng nói (Thực hiện khoảng 20 phút cuối giờ sinh hoạt lớp)
Trò chơi 1: Trò chơi làm quen
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
- Phát triển năng lực giao tiếp
- Rèn kỹ năng đánh giá, nhìn nhận sự việc
- Giáo dục những nghi thức căn bản trong giao tiếp
Bước 2: Xác định phương pháp tổ chức trò chơi
+ Luật chơi:
- Chọn 5 học sinh (hoặc để học sinh xung phong)
- Phát cho mỗi học sinh 1 tờ giấy, 1 cây viết
Trang 4- Giao nhiệm vụ cho học sinh: "trong vòng 3 phút, mỗi học sinh bắt chuyện làm quen với càng nhiều người càng tốt"
- Mời học sinh phát biểu về thông tin đã thu thập được
+ Lưu ý: Khi làm nhiệm vụ phải thực hiện: bắt tay, hỏi tên đầy đủ - nơi ở - sơ thích
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu 1: Em có nhận xét gì về cách tiến hành làm quen, bắt tay, hỏi thông tin Câu 2: Trong những người làm quen, bạn ấn tượng với ai? Lý do tại sao?
Bước 4: Tổng kết trò chơi và nêu thông điệp truyền tải.
Thông qua câu trả lời của học sinh giáo viên nêu kết luận vấn đề:
- Các nghi thức xã giao là bước đầu tiên và quan trọng để tạo ấn tượng, cảm tình đối với đối phương
- Lời chào hỏi, cách bắt tay, nụ cười, ánh mắt, cái gật đầu, là những nghi thức căn bản, tùy đối tượng, độ tuổi ta có những cách thức thể hiện cho phù hợp
Trò chơi 2: Xếp đồ vật
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
- Phát triển năng lực giao tiếp, làm việc nhóm
- Hình thành tác phong nhanh nhẹn, tự tin, quyết đoán,
- Giáo dục ý thức giao tiếp lịch thiệp qua cách xưng hô
Bước 2: Xác định phương pháp tổ chức trò chơi
+ Luật chơi:
- Chia lớp thành 2 nhóm
- Giao nhiệm vụ: "Mỗi nhóm suy nghĩ tìm ra 10 đồ vật Sau đó, sắp xếp các
đồ vật đó theo giá trị từ nhỏ đến lớn Cuối cùng, cử một đại diện lên bảng viết ra tên các đồ vật theo thứ tự do nhóm sắp xếp."
- Nhóm hoàn thành trước là nhóm chiến thắng
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu hỏi 1: Trong giao tiếp, nếu ta không xưng hô theo đúng thứ bậc thì người đối diện sẽ cảm thấy như thế nào?
Câu hỏi 2: Để xưng hô đúng, chúng ta cần lưu ý điều gì?
Trang 5Bước 4: Tổng kết trò chơi và thông điệp truyền tải.
Thông qua trò chơi giáo viên đi đến kết luận:
- Trong tự nhiên, vạn vật đều có thứ bậc, có trật tự, có lớn nhỏ, có trước, có sau Trong giao tiếp cũng vậy, khi ta xưng hô đúng thứ bậc, người giao tiếp sẽ cảm thấy hài lòng vì được tôn trọng
- Để xưng hô đúng, cần biết quan sát: độ tuổi, giới tính,
- Việc xưng hô đúng là thể hiện văn hóa trong xã giao
Trò chơi 3: Đối đáp xác định những ngôn từ xưng hô thiếu lịch sự
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt qua mỗi trò chơi
- Phát triển năng lực giao tiếp, làm việc nhóm
- Hình thành tác phong nhanh nhẹn, tự tin, quyết đoán,
- Giáo dục ý thức giao tiếp lịch thiệp qua cách xưng hô
Bước 2: Xác định phương pháp tổ chức trò chơi
+ Luật chơi:
- Chia lớp thành hai đội
- Cho hai đội bắt thăm giành quyền thi trước
- Đội thi trước sẽ nêu một ngôn từ xưng hô bị xem là thiếu lịch sự trong giao tiếp Sau đó đến lượt đội còn lại cũng nêu một ngôn từ xưng hô bị xem là thiếu lịch
sự trong giao tiếp Trật tự cứ như thế cho đến khi các đội không tìm được ngôn từ xưng hô thiếu lịch sự
- Đội nào nêu ra được nhiều ngôn từ xưng hô thiếu lịch sự là đội chiến thắng
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu hỏi 1: Khi được gọi bằng những ngôn từ xưng hô thiếu lịch sự em sẽ cảm thấy như thế nào?
Câu hỏi 2: Cách xưng hô của đối phương như thế nào làm em cảm thấy được tôn trọng?
Bước 4: Tổng kết trò chơi và thông điệp truyền tải.
Thông qua trò chơi giáo viên kết luận:
- Những ngôn từ như mày, tao, là ngôn từ thiếu lịch sự không nên sử dụng trong giao tiếp
Trang 6- Ta nên thay bằng những từ ngữ lịch sự khác như bạn, tôi, anh, chị, em, những từ này thể hiện sự trân trọng của ta đối với người nghe
Tình huống : "Ứng xử với mọi người"
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
- Phát huy chức năng của các giác quan (thính giác, thị giác)
- Rèn kỹ năng tập trung, ghi nhớ, suy nghĩ và xử lý tình huống
- Giáo dục ý thức ứng xử có văn hóa với mọi người
Bước 2: Xác định phương pháp giải quyết tình huống
Cho học sinh xem video " Học cách làm người 05: Ứng xử với mọi người" (https://www.youtube.com/watch?v=5xD_J9AX5mc ) Sau đó, đặt câu hỏi cho học sinh thảo luận
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu 1: Tại sao mọi người không muốn chơi chung với Hải?
Câu 2: Nếu em là Hải, em sẽ cư xử như thế nào để không mất lòng mọi người?
Bước 4: Tổng kết và nêu thông điệp truyền tải.
Giáo viên kết luận:
- Đối với những người còn khiếm khuyết về mặt nào đó, ta không nên nói những lời chê bai thay vào đó phải nói những lời động viên, chia sẻ
- Không nên tự ý bình luận về chuyện gia đình người khác khi chúng ta không
rõ nguyên nhân Đồng thời cũng không nên đem chuyện gia đình khoe khoang với người khác vì không phải ai cũng thích nghe
- Khi giao tiếp ta cũng cần chú ý đến giọng nói, cao độ, cường độ, ngữ điệu, sao cho phù hợp với ngữ cảnh
Giáo viên có lời khen, động viên những bạn giải quyết tình huống tốt
2 Kỹ năng 2: Văn hóa khi tham gia giao thông (Thực hiện khoảng 30 phút cuối giờ sinh hoạt lớp)
Tình huống: "Đánh nhau khi va chạm giao thông có giành được phần
đúng?"
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
- Phát huy chức năng của các giác quan (thính giác, thị giác)
Trang 7- Rèn kỹ năng tập trung, ghi nhớ, suy nghĩ.
- Giáo dục ý thức ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông
Bước 2: Xác định phương pháp giải quyết tình huống
Cho học sinh xem đoạn video: "Đánh nhau khi va chạm giao thông có giành được phần đúng được phát trên truyền hình Đồng Tháp 1" Sau đó, đặt câu hỏi cho học sinh thảo luận (https://www.youtube.com/watch?v=wWu7AsCDgfQ)
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu 1: Điều gì dễ gây nên xung đột giữa những người tham gia giao thông? Câu 2: Để tránh những va chạm, xung đột mỗi người tham gia giao thông cần phải làm gì?
Bước 4: Tổng kết và nêu thông điệp truyền tải.
Thông qua câu trả lời của học sinh giáo viên nêu kết luận:
- Lượng người tham gia giao thông cao trong cùng thời điểm, sự thiếu ý thức của người tham giam gia giao thông như chạy xe cắt mặt, chạy sai luật, phóng nhanh, vượt ẩu, gây cọ quẹt, đánh võng, lạng lách, nẹt Pô, là những nguyên nhân gây xung đột giữa những người tham gia giao thông Do đó, mỗi người cần ý thức, khi tham gia giao thông, giúp giao thông được thông suốt, an toàn, tránh những va chạm, xung đột đáng tiếc
Trò chơi 1: Gameshow chung sức
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt qua mỗi trò chơi
- Phát triển năng lực giao tiếp, làm việc nhóm
- Hình thành tác phong nhanh nhẹn, tự tin, quyết đoán,
- Giúp học sinh phân biệt các hành vi cư xử "có văn hóa" và hành vi cư xử
"thiếu văn hóa" từ đó giáo dục ý thức cư xử có văn hóa khi tham gia giao thông
Bước 2: Xác định phương pháp tổ chức trò chơi
+Luật chơi:
- Chia lớp thành 2 đội cùng thực hiện 2 vòng thi
- Mỗi vòng có một câu hỏi gợi ý
- Đáp án của mỗi câu hỏi do hai đội đưa ra phải trùng khớp với một trong số các đáp án trên bảng khảo sát mới được chấp nhận
Trang 8- Đối với mỗi câu hỏi, đội nào giành được quyền đi trước sẽ được ưu tiên trả lời trước Sau đó đến lượt đội còn lại Trật tự cứ như thế cho đến khi các đội không tìm được đáp án hoặc hết đáp án trên bảng khảo sát
- Qua hai vòng, đội nào có nhiều đáp án được nhiều người đồng tình nhất sẽ được phần quà
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu hỏi vòng 1: Theo em những hành vi nào được coi là "thiếu văn hóa" của người tham gia giao thông?
Câu hỏi này đã được khảo sát qua 100 người, những kết quả khảo sát cao nhất nằm trên bảng sau:
1 Đua xe trái phép, phóng nhanh, vượt ẩu, đánh võng
lạng lách trên đường,
24
2 Chạy xe lấn tuyến, ngược chiều, dàn hàng ngang, chở
quá quy định
18
4 Cười cợt, nói chuyện gây mất trật tự trên đường 12
5 Khạc nhổ, phóng uế, xả rác trên đường 9
Câu hỏi vòng 2: Theo em những hành vi nào được coi là "có văn hóa" của người tham gia giao thông?
Câu hỏi này đã được khảo sát qua 100 người, những kết quả khảo sát cao nhất nằm trên bảng sau:
chọn
4 Chấp hành tín hiệu của đèn giao thông 12
5 Đội nón bảo hiểm khi ngồi trên xe ô tô, xe gắn máy 10
Bước 4: Tổng kết trò chơi và nêu thông điệp truyền tải.
Thông qua trò chơi giáo viên kết luận:
Trang 9- Giáo viên nhận xét kết quả mỗi đội, tuyên dương đội cho nhiều đáp án hợp
lý nhất
- Để đảm bảo an toàn cho bản thân và người khác, để tránh những sự cố đáng tiếc mỗi chúng ta cần nói không với những hành vi được coi là "thiếu văn hóa" và
thực hiện tốt những hành vi được coi là "có văn hóa" khi tham gia giao thông.
Trò chơi 2: Thiết kế tấm Panô kêu gọi mọi người cử xử có văn hóa khi
tham gia giao thông.
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
- Phát huy khả năng sáng tạo và rèn kỹ năng vẽ
- Phát triển kỹ năng thuyết trình, kỹ năng tự tin trước đám đông
- Giáo dục ý thức ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông
Bước 2: Xác định phương pháp tổ chức trò chơi
+ Luật chơi:
- Chia lớp thành 6 nhóm
- Phát cho mỗi nhóm 1 tờ giấy A3, các dụng cụ cần thiết và yêu cầu mỗi nhóm thiết kế một tấm Panô gồm hình ảnh và khẩu hiệu kêu gọi mọi người hành động có văn hóa khi tham gia giao thông
- Sau 10 phút, các nhóm cử đại diện lên thuyết trình về tấm Panô của nhóm mình
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu hỏi 1: Giữ gìn trật tự an toàn giao thông là trách nhiệm của ai?
Câu hỏi 2: Giả sử khi xảy ra sự cố hai xe gắn máy va quẹt nhau trên đường, theo em nên ứng xử như thế nào là có văn hóa?
Bước 4: Tổng kết trò chơi và nêu thông điệp truyền tải.
- Ý thức vì sự an toàn của bản thân, vì sự an toàn của mọi người là nghĩa vụ, trách nhiệm của tất cả mọi người
- Mỗi học sinh hãy hưởng ứng bằng việc chấp hành luật giao thông Không tham gia cổ vũ cho những hoạt động trái pháp luật như đua xe, đánh võng, lạng lách, gây nguy hiểm cho bản thân và người đi đường
Trang 10- Mỗi người cần thể hiện văn hóa khi tham gia giao thông như đi đúng đường, dừng đúng vạch, không dàn hàng ngang, không ồn ào gây mất trật tự khi tham gia giao thông, không khạc nhổ bừa bãi,
- Khi xảy ra sự cố mọi người phải biết làm chủ cơn giận, biết nhường nhịn và
có những hành xử phù hợp
- Hỗ trợ những người bị nạn khi lưu thông là nét đẹp mà mỗi người phải thực hiện
3 Kỹ năng 3: Văn hóa trong sử dụng facebook (Thực hiện khoảng 30 phút cuối giờ sinh họat lớp)
Tình huống : " Nữ sinh lớp 86 Trường THCS Lý Tự Trọng (TP Tam Kỳ, Quảng Nam) vừa bị buộc thôi học một năm vì lý do dùng Facebook ra lời kêu gọi
“Tuyên ngôn học sinh ” kèm lời lẽ thoá mạ, xúc phạm thầy cô giáo " được đăng trên báo tuổi trẻ online ngày 7/1/2013
Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
- Rèn kỹ năng làm việc nhóm Hình thành kỹ năng phân tích và xử lý tình huống
- Giáo dục học sinh ý thức cư xử có văn hóa khi sử dụng facebook
Bước 2: Xác định phương pháp giải quyết vấn đề
Giáo viên nêu tình huống: " Nữ sinh lớp 86 Trường THCS Lý Tự Trọng (TP Tam Kỳ, Quảng Nam) vừa bị buộc thôi học một năm vì lý do dùng Facebook ra lời kêu gọi “Tuyên ngôn học sinh ” kèm lời lẽ thoá mạ, xúc phạm thầy cô giáo " được đăng trên báo tuổi trẻ online ngày 7/1/2013 Sau đó, đặt câu hỏi cho học sinh thảo luận
Bước 3: Đặt câu hỏi hướng đến mục tiêu giáo dục
Câu 1: Bạn nghĩ gì về hành động của bạn V trên facebook?
Câu 2: Theo em việc nói xấu xấu người khác trên facebook sẽ gây nên những hậu quả đáng tiếc nào?
Câu 3: Theo em việc nói xấu người khác trên facebook có phải là hành vi vi phạm pháp luật?
Bước 4: Tổng kết và nêu thông điệp truyền tải.