Quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội

Kết cấu của luận văn...8 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN ĐỊA PHƯƠNG...9 1.1.. Bài học tha

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, bản Luận án “Quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội” là công

trình nghiêncứu của riêng tôi Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong luận án

là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và được ghi trong danh mục cáctài liệu tham khảo Kết quả của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứcông trình nghiên cứu nào trước đó

Một lần nữa, tôi xin khẳng định về tính trung thực của lời cam đoan trên

Tác giả luận văn

Lưu Đức Hà

Tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo, các bạn bè tại trường Đại họcThương mại vì đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.

Tôi chân thành cảm ơn các cán bộ của Bộ Công thương, và các bộ ngànhliên quan đã hỗ trợ tôi trong việc thu thập các số liệu phục vụ cho luận văn.Tôi cũng muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè tôi Họ lànguồn động viên lớn lao trong suốt quá trình tôi làm luận văn này

Tôi hi vọng luận văn của tôi sẽ phản ánh được thực trạng quản lý Nhànước về điều kiện kinh doanh xăng dầu bán lẻ và những kiến nghị, đề xuấtcủa tôi sẽ góp phần quản lý tốt hơn hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng dầu trênđịa bàn Hà Nội

Tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC L

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH vii

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 3

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Đóng góp kỳ vọng của nghiên cứu 7

7 Kết cấu của luận văn 8

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN ĐỊA PHƯƠNG 9

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ LÝ LUẬN CƠ SỞ 9

1.1.1 Lý luận chung về quản lý Nhà nước địa phương 9

1.1.2 Khái quát kinh doanh bán lẻ xăng dầu 15

1.2 PHÂN ĐỊNH NỘI DUNG VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VÊ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN MỘT ĐỊA PHƯƠNG 22

1.2.1 Các yếu tố cấu thành nội dung quản lý Nhà nước địa phương về kinh doanh xăng dầu 22

1.2.2 Nội dung quá trình quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu 30

1.2.3 Tiêu chí đánh giá quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu 33

1.2.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu 34

1.3 KHÁI QUÁT THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU Ở MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG

VÀ BÀI HỌC RÚT RA ĐỐI VỚI HÀ NỘI 41

1.3.1 Thành phố Hồ Chí Minh 41

1.3.2 Thành phố Đà Nẵng 43

1.3.3 Thành phố Hải Phòng 44

1.3.4 Bài học tham khảo đối với Thành phố Hà Nội 46

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 48

2.1 KHÁI QUÁT THỊ TRƯỜNG VÀ KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 48

2.1.1 Khái quát chung về thành phố Hà Nội và thực trạng mạng lưới cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu ở thành phố Hà Nội 48

2.1.2 Đánh giá chung về thực trạng mạng lưới cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu ở Thành phố Hà Nội 63

2.1.3 Khái quát tình hình điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn thành phố HN và những vấn đề đặt ra 65

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI THỜI GIAN QUA 66

2.2.1 Thực trạng xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng, dầu ở thành phố Hà Nội 66

2.2.2 Thực trạng xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách, cơ chế quản lý đối với kinh doanh bán lẻ xăng dầu ở thành phố Hà Nội 70

2.2.3 Thực trạng thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng, dầu ở thành phố Hà Nội 73

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG, DẦU Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 74

2.3.1 Những thành công 74

2.3.2 Những mặt hạn chế và nguyên nhân 77

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐIỀU KIỆNKINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI 80

3.1 MỘT SỐ DỰ BÁO THAY ĐỔI VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ THỊ TRƯỜNG KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU VÀ QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN TỚI 80

3.1.1 Một số dự báo thị trường và định hướng hiện đại hóa điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội đến 2021 tầm nhìn đến 2025 80

3.2 CÁC NHÓM GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÀNH PHỐ HÀ NỘI VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN LẺ XĂNG DẦU 91

3.2.1 Nhóm các giải pháp về xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng, dầu ở thành phố Hà Nội 91

3.2.2 Nhóm các giải pháp về xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách đối với điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu ở thành phố Hà Nội 92

3.3.3 Nhóm các giải pháp về thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng dầu ở thành phố Hà Nội 97

3.3.4 Một số giải pháp khác 99

3.4 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 102

3.5.1 Với cơ quan quản lý Nhà nước cấp Trung ương 102

3.5.2 Với Hiệp hội xăng dầu Việt Nam 104

KẾT LUẬN 105

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

Y

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌN

Hình 1.1 Chuỗi cung ứng trong ngành xăng dầu 21

Bảng 2.1 Phân loại cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu trên địa bàn Thành phố Hà Nội theo tiêu chí pháp lý 52 Bảng 2.2.Hệ thống cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu của Thành phố Hà Nội xét theo hình thức bán hàng 53 Bảng 2.3 Hệ thống cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu của thành phố Hà Nội (xét theo sản lượng bán xăng, dầu) (Tính đến tháng 12/2015) 56 Bảng 2.4 Hệ thống cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu của thành phố Hà Nội theo các tiêu chí về vị trí xây dựng 57 Bảng 2.5 Hệ thống cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng, dầu của thành phố Hà Nội theo các tiêu chí điều kiện tồn tại và phát triển 62

Y

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Quản lý Nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyềnlực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của conngười, để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luậtnhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước

Sau quá trình đổi mới, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ về kinh

tế-xã hội rất quan trọng Cuộc sống của người dân Việt Nam ngày một nângcao, nhu cầu mọi mặt của con người ngày càng tăng thêm Những phươngtiện giao thông hiện đại như máy bay, ô tô, xe gắn máy trở thành quenthuộc và cần thiết trong đời sống của mỗi gia đình Song song với tăngtrưởng kinh tế cao thì nhu cầu sử dụng các nguồn năng lượng, đặc biệt làxăng dầu tăng nhanh

Ngành xăng dầu giữ một vị trí rất quan trọng trong sự phát triển củacông nghiệp Việt Nam Ngành xăng dầu thúc đẩy các ngành sản xuất kháccùng phát triển, có tác động lớn tới đời sống người dân Xăng dầu là mặt hàngthiết yếu có vị trí chiến lược đối với sản xuất, đời sống và an ninh - quốcphòng Vì vậy những biến động dù nhỏ về mặt hàng xăng dầu hay quản lýxăng dầu sẽ gây ra những tác động trực tiếp tới cuộc sống người dân và nềnkinh tế - xã hội - quốc phòng của đất nước

Là nguyên liệu mang tính chiến lược đối với sự phát triển của đấtnướcnên hoạt động kinh doanh xăng dầu bán lẻ trực tiếp chịu sự quản lý,kiểm soát của Nhà nước Để bảo đảm xăng dầu cho sự phát triển kinh tế-xãhội, bảo đảm an ninh quốc phòng, bình ổn giá cả xăng dầu trên thị trường nộiđịa và phục vụ đắc lực, có hiệu quả vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước, Nhà nước can thiệp rất mạnh vào thị trường này Nhờ sự can

thiệp của Nhà nước vào thị trường bán lẻ xăng dầu, nhu cầu về nguồn nănglượng của nhiều ngành kinh tế và của nhiều gia đình được đảm bảo, góp phầnquan trọng vào tăng trưởng kinh tế, ổn định và cải thiện đời sống dân cư.Tuy nhiên, tại một số tỉnh thành trên cả nước hiện nay, công tác quản lýkinh doanh xăng dầu còn rất nhiều bất cập và khó kiểm soát Mặt khác, mặc

dù vẫn tổ chức kiểm định ngẫu nhiên, nhưng những đợt kiểm tra mang tínhđịnh kỳ này chưa đem lại hiệu quả mong đợi; vẫn tồn tại nhiều cơ sở pha trộnxăng, gian lận trong buôn bán, không đảm bảo các điều kiện về vệ sinh vàphòng cháy chữa cháy Trong khi đó, vai trò của cơ quan quản lý thị trườngdường như đang rất mờ nhạt, và ít được nhắc đến

Tình trạng gian lận, xăng dầu chất lượng kém, cơ sở kinh doanh bán lẻxăng dầu không đảm bảo không chỉ ảnh hưởng tới việc tiêu thụ xăng dầu củangười dân, mà còn ảnh hưởng dài hạn đến kinh tế vĩ mô Kể từ khi Nghị định83/2014/NĐ-CP ngày 03/9/2014 của Chính phủ về quản lý và kinh doanhxăng dầu có hiệu lực, công tác quản lý cũng như kinh doanh mặt hàng nàymặc dù có nhiều tiến triển nhưngvẫn chưa được thực hiện đúng hoàn toàntheo nguyên tắc thị trường

Trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có gần 500 cơ sở kinh doanh xăngdầu đang hoạt động, một số lượng cơ sở bán lẻ rất lớn Tuy nhiên, tình trạnggian lận, buôn lậu kinh doanh xăng dầu, độc quyền trong phân phối xăng dầu,gian lận chất lượng xăng dầu…vẫn còn ẩn chứa nhiều phức tạp.Quy hoạch hệthống cửa hàng kinh doanh xăng dầu đã được ban hành nhưng quá trình thựchiện vẫn chưa đồng bộ, việc thực thi các văn bản pháp lý còn bất cập, côngtác thanh tra, kiểm tra còn chưa thường xuyên và đồng bộ

Từ những vấn đề cấp thiết trên, tôi xin chọn đề tài: “ Quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh xăng dầu bán lẻ trên địa bàn Hà Nội”

làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ của mình

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

- Tác giả Hoàng Thị Như Quỳnh (2005) trong đề tài luận văn tốt nghiệp

thạc sĩ trường Đại học Thương Mại “Một số giải pháp góp phần hoàn thiện

cơ chế quản lý Nhà nước về thương mại đối với mặt hàng xăng dầu ở nước ta hiện nay” Luận văn đã tập trung nghiên cứu cơ chế quản lý Nhà nước về

thương mại đối với mặt hàng xăng dầu, trong đó tập trung chủ yếu vào cácchính sách thương mại từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chếquản lý Nhà nước về thương mại đối với mặt hàng xăng dầu ở nước ta giaiđoạn tới Đây là nguồn được tác giả tham khảo nhiều trong phần lý luận vềquản lý Nhà nước

- Tác giả Phạm Văn Công (2009) trong đề tài luận án tiến sĩ “Nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty xăng dầu Việt Nam” Luận án tiến sĩ đã

làm rõ cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh của DN thương mại nóichung, các DN hoạt động trong ngành hoá dầu nói riêng Đánh giá thực trạngnăng lực cạnh tranh từ đó đưa ra giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh củaTổng Công ty Xăng dầu Việt Nam hiện nay

- Tác giả Trần Hiệp Thương (2009) trong đề tài luận án tiến sĩ “Phát triển thị trường xăng dầu Việt Nam đến năm 2020” Tác phẩm đã đưa ra

những lý luận cơ bản về phát triển thị trường cụ thể đối với thị trường xăngdầu Phần hiện trạng thị trường xăng dầu ở Việt Nam thời gian qua là phầnđược tác giả tham khảo nhiều nhất trong luận văn, ở phần tình hình thị trườngxăng dầu Tác giả cũng tham khảo những đề xuất nhằm phát triển thị trườngxăng dầu Việt Nam đến năm 2020, làm cơ sở đề xuất hoàn thiện quản lý Nhànước địa phương vể kinh doanh xăng dầu

- Tác giả Nguyễn Duyên Cường (2011) trong đề tài luận án tiến sĩ “Đổi mới quản lý Nhà nước hoạt động kinh doanh xăng dầu của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” Luận văn đã hệ thống hóa các lý luận về

quản lý Nhà nước, cụ thể hóa với quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng dầu.Tác phẩm đã đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinhdoanh xăng dầu của Việt Nam giai đoạn từ 1975 đến nay, đặc biệt từ 2005-

2010 Tuy nhiên các giải pháp chủ yếu ở tầm vĩ mô, và không cụ thể đối vớiđịa phương nào

- Tác giả Đàm Thu Hòa (2012) trong đề tài luận văn thạc sĩ “Quản lý Nhà nước với hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Ninh Bình”.

Đây là nguồn tham khảo khá lớn trong luận văn của tác giả Tác phẩm đã nêu

cơ sở lý luận về quản lý Nhà nước, về tình hình xăng dầu trên một địa bàn cụthể Đánh giáđược những điểm mạnh và điểm yếu trong thực trạng quản lýNhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

từ đó có những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước đối với hoạtđộng kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Ninh Bình thời gian tới

Như vậy,đã có nhiều đề tài đề cập đến vấn đề quản lý Nhà nước đối vớimặt hàng xăng dầu Tuy nhiên, những đề tài nghiên cứu này chủ yếu tập trungvào nghiên cứu một mặt nào đó của công tác quản lý xăng dầuchưa đi sâu vàonghiên cứu lĩnh vực quản lý nhà nước về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng,dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội Vì vậy, trong luận văn này, tác giả sẽ tiếptục kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã có và tập trung vào một

số vấn đề cơ bản của quản lýNhà nước cấp địa phương về điều kiện kinhdoanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận chung về quản lý Nhà nướctrong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, phân tích thực trạng quản lý Nhà nướctrong lĩnh vực kinh doanh bán lẻ xăng dầu ở địa bàn Hà Nội để đưa ra quanđiểm và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao vai trò quản lý Nhà nước

trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu trên địa bàn Hà Nội nói riêng, của ViệtNam nói chung trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

+Đề xuất quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao quản lýNhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam trong quá trình hộinhập kinh tế quốc tế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu quản lý Nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăngdầu dưới góc độ Kinh tế chính trị Do đó, luận văn đặc biệt quan tâm phântích hoạt động kinh doanh xăng dầu dưới sự tác động của môi trường thể chế,các chính sách của Nhà nước…

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Do hạn chế về thời gian và năng lực nghiên cứu nên đề tài giới hạn như sau:

Về nội dung: Luận văn nghiên cứu quản lý Nhà nướcđịa phương tronglĩnh vực kinh doanh bán lẻ xăng dầu

Về không gian: Đề tài nghiên cứu trong giới hạn địa bàn Hà Nội

Về thời gian: Các số liệu sử dụng để phân tích, đánh giá là số liệu từ năm

2010 đến năm 2015 Giải pháp đề xuất trong luận văn có định hướng đến năm2020

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

Thu thập dữ liệu sơ cấp: Để có được dữ liệu sơ cấp phục vụ nghiên cứucần phải nắm chắc các phương pháp thu thập dữ liệu một cách khoa học Tuynhiên việc thu thập dữ liệu số cấp lại thường phức tạp, tốn kém nên tác giả sửdụng phiếu điều tra trắc nghiệm thông qua bộ phận quản lý của thành phố,phỏng vấn trực tiếp cán bộ có liên quan về đánh giá và nhận định của họ vớithực trạng quản lý Nhà nước cấp thành phố đối với điều kiện kinh doanh xăngdầu bán lẻ trên địa bàn thành phố

Phương pháp phỏng vấn được thực hiện bằng cách đưa ra các câu hỏi đốivới các cán bộ thuộc cơ quan quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn thànhphố Hà Nội

Phương pháp điều tra trắc nghiệm: Tác giả sử dụng phương pháp nàynhằm tiến hành điều tra trực tiếp các cán bộ quản lý DN kinh doanh xăng dầutrên địa bàn thành phố Hà Nội thông qua mẫu phiếu điều tra trắc nghiệm Tácgiả phát ra 100 phiếu, đến khắp các quận, huyện của thành phố Kết quả thu

về 90 phiếu hợp lệ, 10 phiếu không hợp lệ

Thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu thứ cấp ở luận văn được thu thập từcác nguồn: các báo cáo của các cơ quan quản lý, các báo cáo về tình hình kinhdoanh xăng dầu trên địa bàn Hà Nội thời gian qua, kết quả tổng hợp báo cáo

về tình hình kinh doanh bán lẻ xăng dầu giai đoạn 2010 – 2015 của thành phố

Hà Nội

Dữ liệu thứ cấp còn được khai thác từ các nguồn khác như: Báo chí,internet, báo cáo thống kê của Sở Công Thương Hà Nội Ở nguồn thông tinnày, tác giả sử dụng các thông tin số liệu về nhiều hoạt động khác nhau củacác đơn vị, tổ chức cùng hoạt động trong ngành kinh doanh bán lẻ xăng dầu.Tác giả cũng sử dụng những nhận định và dự báo về xu hướng phát triển của

Tổng cục thống kê, các Bộ ban ngành về tình hình phát triển kinh doanh bán

lẻ xăng dầu trong tương lai

Phương pháp nghiên cứu cụ thể thu nhập xử lý và phân tích dữ liệu.Phân tích đánh giá thông tin thông qua câu hỏi trắc nghiệm của phiếu điều trathu được Với dữ liệu này, tác giả sử dụng thống kê và sử dụng phần mềm đểtổng hợp các kết quả thu thập được Sau đó, tác giả dùng phương pháp phântích tổng hợp, suy luận, diễn giải nhằm thu được những thông tin và kết quảhữu ích cho quá trình nghiên cứu của đề tài

6 Đóng góp kỳ vọng của nghiên cứu

- Đề xuất quan điểm và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao quản lýNhà nước trong lĩnh vực kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn Hà Nộitrong thời gian tới.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văngồm có 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý Nhà nước địaphương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn một địa phương.Chương 2: Thực trạng quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinhdoanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn Thành phố Hà Nội

Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà nước địaphương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàn Thành phố HàNội trong thời gian tới

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN

LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN ĐỊA PHƯƠNG

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ LÝ LUẬN CƠ SỞ

1.1.1 Lý luận chung về quản lý Nhà nước địa phương

1.1.1.1 Khái niệm và vai trò của quản lý Nhà nước

Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máychuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệtnhằm duy trì trật tự xã hội, thực hiện mục đích bảo vệ địa vị của giai cấpthống trị Mọi Nhà nước sinh ra đều nhằm nắm giữ quyền lực chính trị, quyềnlực kinh tế để điều tiết mọi quan hệ kinh tế - xã hội để phục vụ cho lợi ích củagiai cấp cầm quyền Để thực thi quyền lực, Nhà nước phải tiến hành quản lýmọi lĩnh vực của xã hội

Thuật ngữ “quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tuỳ

theo góc độ khoa học khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiêncứu

Theo quan niệm của C.MÁC: “Bất kỳ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào đó mà được tiến hành tuân theo một quy mô tương đối lớn đều cần có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp những hoạt động

cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, sự vận động này khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của cơ thể đó Một nhạc công tự điều khiển mình, nhưng một dàn nhạc phải có nhạc trưởng” ([1], tr.132).

Theo quan niệm của các nhà khoa học nghiên cứu về quản lý hiện nay:Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi

hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tớimục đích đã đề ra và đúng với ý trí của người quản lý.

Theo Giáo trình quản lý hành chính Nhà nước: “Quản lý Nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc XHCN” ([2], tr.5)

Khái niệm quản lý Nhà nước được hiểu theo 2 nghĩa Theo nghĩa rộng :

Là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy Nhà nước, nghĩa là bao hàm

cả sự tác động, tổ chức của quyền lực Nhà nước trên các phương diện lậppháp, hành pháp và tư pháp Theo cách hiểu này, quản lý Nhà nước được đặttrong cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý,nhân dân lao động làm chủ " Theo nghĩa hẹp, Quản lý Nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức,điềuhành của hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước đối với các quá trình xã hội

và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mụctiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý Nhà nước Đồng thời, các cơ quan Nhà nướcnói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành,tínhchất hành chính Nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độcông tác nội bộ của mình.Quản lý Nhà nước theo nghĩa hẹp này còn đồngnghĩa với khái niệm quản lý hành chính Nhà nước

Như vậy, quản lý Nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực Nhànước, được sử dụng quyền lực Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội.Quản lý Nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của Nhà nước trongquản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý Nhànước được hiểu theo hai nghĩa

Ngày nay, không một quốc gia nào sử dụng cơ chế kinh tế thị trường màkhông có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước bất luận đó là Nhà nước tư bảnchủ nghĩa hay Nhà nước XHCN.

Về vai trò của quản lý Nhà nước, bản chất của Nhà nước ta là Nhà nướccủa dân, do dân và vì dân nên với vai trò chủ thể quản lý của nền kinh tế, Nhànước phải thực thi quyền lực của nhân dân, bảo vệ lợi ích của quốc gia, lợi íchcủa nhân dân đồng thời cũng là cơ quan đại diện cho nhân dân làm chủ sở hữumọi tài sản thuộc sở hữu toàn dân

Nhà nước xây dựng mô hình kinh tế thị trường và vận hành nền kinh tếbằng cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, định hướng xã hội chủnghĩa Hiện nay, nền kinh tế thị trường của ta còn chưa đầy đủ nên vai tròquản lý Nhà nước rất quan trọng thể hiện qua các mặt như : Nhà nước phảitạo điều kiện thúc đẩy thị trường ra đời, đồng thời điều tiết thị trường để nềnkinh tế ổn định, phát triển; Nhà nước phải hạn chế khuyết tật của cơ chế thịtrường và khuyết điểm yếu kém của chính bộ máy Nhà nước khi bộ máy mớichuyển sang quản lý nền kinh tế thị trường; Nhà nước phải vận hành nền kinh

tế bằng cơ chế quản lý mới, định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với bảnchất Nhà nước ta

1.1.1.2 Mục đích, nguyên tắc và yêu cầu quản lý Nhà nước

Quản lý Nhà nước suy cho cùng chính là việc các cấp chính quyền sửdụng các công cụ của mình để điều hành những hoạt động xã hội, sao cho đạtđược hiệu quả cao nhất, nhằm đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhândân trên cơ sở kinh tế phát triển với tốc độ nhanh, xã hội công bằng, dân chủ,văn minh, cuối cùng là bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị

Muốn đạt được điều này các cấp chính quyền cần phải đưa ra những chủtrương chính sách và quyết định đúng đắn trong từng thời điểm và thời kỳnhất định, đảm bảo tính hợp lý và sáng suốt

Hệ thống các nguyên tắc quản lý Nhà nước bao gồm:

Nhóm những nguyên tắc chính trị-xã hội

1 Nguyên tắc Ðảng lãnh đạo trong quản lý Nhà nước;

2 Nguyên tắc nhân dân tham gia vào quản lý Nhà nước;

3 Nguyên tắc tập trung dân chủ;

4 Nguyên tắc bình đẳng giữa các dân tộc;

5 Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa;

Nhóm những nguyên tắc tổ chức kỹ thuật

6 Nguyên tắc quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo lãnh thổ;

7 Nguyên tắc quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo chức năng

8 Phân định chức năng quản lý Nhà nước về kinh tế với quản lý sản xuấtkinh doanh

1.1.1.3 Phân cấp quản lý Nhà nước và thẩm quyền quản lý Nhà nước địa phương

Hiện nay, có một số quan niệm khác nhau xung quanh khái niệm “phâncấp” Theo một số tác giả, phân cấp chính là phân quyền giữa trung ương vàđịa phương Phân cấp là phân ra, chia thành các cấp, các hạng Phân cấp có sựchuyển giao quyền lực quản lý xuống các cấp dưới để thực hiện cho sát dân

và sát tình hình thực tiễn, đồng thời, để giảm bớt khối lượng cho cấp trên khỏiphải trực tiếp giải quyết những việc sự vụ Việc phân cấp phải gắn tráchnhiệm với quyền hạn rõ ràng và bảo đảm tính thống nhất từ trung ương đến

cơ sở

Có quan niệm khác cho rằng, phân cấp có thể theo hai hướng: mộthướng nằm ngang là sự phân chia căn cứ vào sự khác nhau của các công việccủa một cấp; hướng nằm dọc (thẳng đứng) là sự phân chia theo cơ cấu thứ bậccông việc giữa các cấp khác nhau

Hiện nay, căn cứ vào cách phân chia đơn vị hành chính - lãnh thổ mà ởViệt Nam hình thành các cấp chính quyền: trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện vàcấp xã Phân cấp quản lý Nhà nước, trước hết được hiểu là phân cấp giữatrung ương với chính quyền cấp tỉnh; đồng thời, còn bao hàm cả phân cấpgiữa các cấp chính quyền địa phương với nhau.

Theo các văn kiện của Đảng, phân cấp được tiến hành theo hướng “phâncấp rõ hơn cho địa phương, kết hợp chặt chẽ quản lý ngành và quản lý lãnh

thổ và trên cơ sở nguyên tắc “chính quyền trung ương quản lý tập trung một

số lĩnh vực theo ngành dọc được xác định từ yêu cầu thực tế Đối với một số lĩnh vực khác, trung ương trực tiếp quản lý một phần, còn một phần phân cấp cho địa phương quản lý” Cũng với tinh thần đó mà hiện nay, phân cấp được

hiểu là việc chuyển giao nhiệm vụ, thẩm quyền từ cơ quan quản lý Nhà nướccấp trên xuống cơ quan quản lý cấp dưới nhằm đạt mục tiêu chung là nângcao hiệu quả quản lý

Trên cơ sở những lập luận đó, có thể đưa ra khái niệm về phân cấp quản

lý Nhà nước như sau: Phân cấp quản lý Nhà nước là sự phân định thẩmquyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền trên cơ sở bảo đảm sự phù hợpgiữa khối lượng và tính chất thẩm quyền với năng lực và điều kiện thực tế củatừng cấp nhằm tăng cường chất lượng, hiệu lực và hiệu quả của hoạt độngquản lý Nhà nước

Thẩm quyền của chính quyền địa phương

Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương các cấp được xácđịnh trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan Nhà nước ở trungương và địa phương và của mỗi cấp chính quyền địa phương theo hình thứcphân quyền, phân cấp

Việc phân định thẩm quyền được thực hiện trên cơ sở các nguyên tắc:+ Bảo đảm quản lý Nhà nước thống nhất về thể chế, chính sách, chiếnlược và quy hoạch đối với các ngành, lĩnh vực; bảo đảm tính thống nhất,thông suốt của nền hành chính quốc gia;

+ Phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địaphương ở các đơn vị hành chính trong việc thực hiện các nhiệm vụ quản lýNhà nước trên địa bàn theo quy định của pháp luật;

+ Kết hợp chặt chẽ giữa quản lý theo ngành với quản lý theo lãnh thổ,phân định rõ nhiệm vụ quản lý Nhà nước giữa chính quyền địa phương cáccấp đối với các hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn lãnh thổ;

+ Việc phân định thẩm quyền phải phù hợp với điều kiện, đặc điểm nôngthôn, đô thị, hải đảo và đặc thù của các ngành, lĩnh vực;

+ Những vấn đề liên quan đến phạm vi từ hai đơn vị hành chính cấp xãtrở lên thì thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phương cấphuyện; những vấn đề liên quan đến phạm vi từ hai đơn vị hành chính cấphuyện trở lên thì thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phươngcấp tỉnh; những vấn đề liên quan đến phạm vi từ hai đơn vị hành chính cấptỉnh trở lên thì thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan Nhà nước ở trungương, trừ trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của

Ủy ban thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ có quy định khác;+ Chính quyền địa phương được bảo đảm nguồn lực để thực hiện cácnhiệm vụ, quyền hạn đã được phân quyền, phân cấp và chịu trách nhiệm trongphạm vi được phân quyền, phân cấp

1.1.1.4 Khái niệm, nội dung quản lý Nhà nước về kinh doanh

Quản lý Nhà nước về kinh doanh là sự tác động có định hướng có tổchức của hệ thống cơ quan quản lý trên tầm vĩ mô về kinh doanh các cấp đến

hệ thống bị quản lý thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lýnhằm đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường xác định

Các cơ quan quản lý vĩ mô của Nhà nước về thương mại là người raquyết định, người tổ chức, điều hành và tác động tới các hộ kinh doanh, các tổchức, cá nhân tiến hành hoạt động kinh doanh trong phạm vị thị trường cảnước, thị trường địa phương cũng như thị trường ngoài nước theo phạm viphân cấp, phân quyền quản lý

Các nội dung chủ yếu của QLNN về kinh doanh bao gồm:

1.Xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật, chính sách thương mại

2 Tổ chức đăng ký kinh doanh TMDV

3 Tổ chức thu thập, xử lý, cung cấp thông tin, dự báo vàđịnh hướng về

TT trong nước và TT nước ngoài

4 Hướng dẫn tiêu dùng hợp lý, tiết kiệm

5 Điều tiết lưu thông hàng hóa theo định hướng KTXH của Nhà nước

6 Quản lý chất lượng hàng hóa lưu thông trong nước và XNK

7 Tổ chức, hướng dẫn các hoạt động xúc tiến TMDV

8 Tổ chức và quản lý công tác nghiên cứu khoa học TMDV

9 Đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ hoạt động TMDV

10 Ký kết hoặc tham gia các điều ước quốc tế về TMDV

11 Đại diện và quản lý hoạt động TMDV của VN ở nước ngoài

12 Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, quy hoạch,

kế hoạch phát triển TMDV và chấp hành pháp luật

1.1.2 Khái quát kinh doanh bán lẻ xăng dầu

1.1.2.1 Mặt hàng bán lẻ xăng dầu và đặc điểm của chúng

Theo Nghị định 83/2014/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam về việc kinh

doanh xăng dầu: Xăng dầu là tên chung để chỉ các sản phẩm của quá trình lọc dầu mỏ, dùng làm nhiên liệu gồm: xăng động cơ, dầu diezel, dầu hỏa, dầu

mazút, nhiên liệu máy bay; các sản phẩm khác dùng làm nhiên liệu động cơ, không bao gồm các loại khí hóa lỏng Xăng dầu là sản phẩm từ dầu mỏ với thành phần cơ bản là các loại cacbuahydro Tùy theo công dụng, xăng dầu được chia thành: các loại xăng, dầu hỏa thông dụng, nhiên liệu phản lực, nhiên liệu diezel và dầu bôi trơn…

Cũng theo Nghị định trên, kinh doanh xăng dầu bao gồm các hoạt độngsau: Xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, gia công xuấtnhập khẩu xăng dầu nguyên liệu, sản xuất và pha chế xăng dầu; phân phốixăng dầu tại thị trường trong nước; dịch vụ cho thuê kho, cảng, bảo quản, vậnchuyển xăng dầu Trong nghiên cứu này các hoạt động kinh doanh xăng dầuđược tập trung nghiên cứu là hoạt động bán lẻ xăng dầu tại thị trường trongnước

Với những đặc điểm riêng có của xăng, dầu nên xăng, dầu là một mặthàng kinh doanh có điều kiện Kinh doanh bán lẻ xăng, dầu có một số đặcđiểm cơ bản sau:

Về hoạt động, kinh doanh bán lẻ xăng dầu là việc thực hiện lưu chuyển

hàng hóa (xăng, dầu) thông qua hoạt động mua - bán trực tiếp với người tiêudùng Người mua xăng, dầu để tiêu dùng, thỏa mãn những nhu cầu của họ

Về hàng hóa, xăng, dầu là loại sản phẩm có hình thái vật chất mà doanh

nghiệp mua về để bán trực tiếp cho người tiêu dùng Xăng, dầu là mặt hànggây độc hại cho người bán và người tiêu dùng, dễ cháy, nổ, có ảnh hưởngnhiều đến môi trường Xăng, dầu là mặt hàng đặc biệt, có tính chất quantrọng chiến lược, ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế - xã hội, an ninh -quốc phòng Mặt hàng này được Nhà nước độc quyền quản lý nguồn nhậpkhẩu

Về tổ chức kinh doanh, kinh doanh bán lẻ xăng, dầu được tổ chức theo

mô hình bán lẻ trực tiếp tại các cửa hàng chuyên kinh doanh xăng, dầu Cửa

hàng xăng, dầu (là cơ sở cuối cùng trong hệ thống tổ chức kinh doanh xăng,dầu từ nhập khẩu, sản xuất trong nước đến người tiêu dùng)

Về hình thức bán lẻ, kinh doanh bán lẻ xăng, dầu cũng áp dụng đầy đủ

các hình thức bán lẻ như các hình thức bán lẻ các hàng hóa khác như hìnhthức bán lẻ thu tiền tập trung, hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp, hình thứcbán hàng đại lý…

Về cơ sở kinh doanh, các cửa hàng bán lẻ xăng, dầu được xây dựng cố

định, có đầy đủ trang thiết bị chuyên dùng và có điều kiện bảo đảm phòngchống cháy, nổ, bảo vệ môi trường… Quy mô xây dựng, kỹ thuật xây dựng

và công nghệ của các cửa hàng xăng, dầu cũng như mật độ cửa hàng trên địabàn cung ứng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của dịch vụ bán hàng

1.1.2.2 Khái niệm kinh doanh bán lẻ xăng dầu và dịch vụ phân phối bán

lẻ xăng dầu

Xăng dầu là loại hàng hóa quan trọng vì (i) xăng dầu là yếu tố đầu vàoquan trọng và chưa thể thay thế được của sản xuất, (ii) xăng dầu là nănglượng phục vụ dân sinh, quốc phòng và an ninh Do xăng dầu là hàng hóaquan trọng nên các quốc gia đều có chính sách, chiến lược và các biện phápquản lý sản xuất, kinh doanh và dự trữ xăng dầu Xăng dầu là mặt hàng chiếnlược, có tầm quan trọng, có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển kinh tế và sự

ổn định xã hội của mỗi quốc gia Xăng dầu là yếu tố đầu vào quan trọng củasản xuất, đồng thời là loại năng lượng có hạn, không thể tái sinh và chưa thểthay thế được Sự biến động của xăng dầu trên thị trường thế giới ảnh hưởngrất mạnh mẽ đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nóiriêng và của nền kinh tế quốc gia nói chung

Hoạt động kinh doanh xăng dầu là một hoạt động kinh tế có tính nhạycảm cao, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và sự ổn định cũng nhưtốc độ phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Ở Việt Nam hiện nay, kinh doanh

xăng dầu được xếp là ngành kinh doanh có điều kiện và được Nhà nước quản

lý chặt chẽ, từ khâu nhập khẩu đến hình thành giá và phân phối Để quản lýhoạt động kinh doanh xăng dầu, Nhà nước đưa ra các cơ chế cụ thể, qua đóquy định trách nhiệm và cách thức phối hợp của các đơn vị quản lý

Bán lẻ hàng hóa là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùnghoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về để tiêu dùngnội bộ Xăng, dầu là loại hàng hóa đặc biệt, được các cá nhân người tiêudùng, các đơn vị, tổ chức kinh tế sử dụng nhằm thỏa mãn các nhu cầu tiêudùng của họ

Tương tự hoạt động kinh doanh bán lẻ các loại hàng hóa khác, kinh doanh bán lẻ xăng, dầu là hoạt động bán xăng, dầu trực tiếp cho người tiêu dùng (bao gồm các cá nhân, tổ chức, đơn vị kinh tế) để tiêu dùng nội bộ; kinh doanh bán lẻ xăng dầu nhằm mục đích sinh lợi.

1.1.2.3 Phân loại các loại hình bán lẻ xăng dầu

Bán lẻ xăng dầu là một phương thức bán hàng, gồm các loại hình nhưsau:

- Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp: nhân viên bán hàng trực tiếp bánxăng dầu cho khách và thu tiền

- Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Khách hàng mua xăng dầu vànhận giấy thu tiền, hoá đơn của nhân viên bán hàng Nhân viên bán hàng căn

cứ vào hoá đơn, tích kê để kiểm kê số hàng bán ra trong ngày và thu tiền

- Hình thức bán hàng trả góp: khách hàng mua xăng dầu trả tiền muahàng thành nhiều lần Doanh nghiệp thương mại ngoài số tiền thu theo hoáđơn giá bán hàng hoá còn thu thêm khoản tiền lãi trả chậm của khách

- Hình thức bán hàng tự động: Hình thức này không cần nhân viên bánhàng đứng quầy giao hàng và nhận tiền tiền của khách Khách hàng tự độngnhét thẻ tín dụng của mình vào máy bán hàng và nhận hàng Hình thức này

chưa phổ biến rộng rãi ở nước ta nhưng ở ngành xăng dầu đã bắt đầu áp dụngbằng việc tạo ra một số cây xăng bán hàng tự động ở các trung tâm thành phốlớn.

1.1.2.4 Doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ xăng dầu và đặc điểm của nó

Thương nhân kinh doanh xăng dầu bao gồm: Thương nhân kinh doanhxuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu; thương nhân sản xuất xăng dầu; thươngnhân phân phối xăng dầu; thương nhân làm tổng đại lý kinh doanh xăng dầu;thương nhân làm đại lý bán lẻ xăng dầu; thương nhân nhận quyền bán lẻxăng dầu; thương nhân kinh doanh dịch vụ xăng dầu

Doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ xăng dầu là tổ chức kinh tế, đủ điềukiện, và đã đăng ký kinh doanh bán lẻ xăng dầu theo pháp luật, thực hiệnviệc bán lẻ xăng dầu tại cửa hàng bán lẻ xăng dầu của mình

Doanh nghiệp bán lẻ xăng, dầu phải phù hợp với quy chuẩn kỹ thuậtquốc gia, do cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền ban hành Riêng tạikhu vực địa bàn biên giới, cửa hàng bán lẻ xăng, dầu phải tuân thủ các quyđịnh về bảo đảm an toàn cho công tác quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới

và chống buôn lậu xăng, dầu qua biên giới

Ngoài ra, các doanh nghiệp bán lẻ xăng, dầu thường phải đảm bảo cácđiều kiện sau:

Một là, địa điểm cửa hàng phải phù hợp với quy hoạch đã được cấp có

thẩm quyền phê duyệt

Hai là, cửa hàng bán lẻ xăng dầu thuộc sở hữu, đồng sở hữu của thương

nhân là đại lý hoặc tổng đại lý hoặc thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng,dầu hoặc thương nhân phân phối xăng, dầu hoặc thương nhân kinh doanhxuất khẩu, nhập khẩu xăng, dầu hoặc thương nhân sản xuất xăng, dầu có hệthống phân phối theo quy định của pháp luật

Ba là, cửa hàng bán lẻ xăng dầu được thiết kế, xây dựng và có trang

thiết bị theo đúng các quy định hiện hành về quy chuẩn, tiêu chuẩn cửa hàngbán lẻ xăng, dầu, an toàn PCCC, bảo vệ môi trường của cơ quan quản lý Nhànước có thẩm quyền

Bốn là, cán bộ quản lý, nhân viên trực tiếp kinh doanh được đào tạo,

huấn luyện và có chứng chỉ đào tạo, huấn luyện nghiệp vụ về PCCC và bảo

vệ môi trường theo quy định của pháp luật hiện hành

1.1.2.5 Thị trường bán lẻ và chuỗi cung ứng xăng dầu

Ở Việt Nam hiện nay, về cơ bản Nhà nước vẫn giữ vai trò độc quyềntrong hoạt động xuất, nhập khẩu sản phẩm xăng dầu thông qua hệ thống cácdoanh nghiệp Nhà nước được cấp phép thực hiện hoạt động trong lĩnh vựcnày

Thị trường xăng dầu ở Việt Nam được thực sự hình thành vào cuốinhững năm 1989 Thời kỳ này, Nhà nước chủ trương trả xăng dầu cho ngườixuất khẩu Trên thực tế, hầu hết những doanh nghiệp xuất khẩu đều cần tiền

để thanh toán cho hoạt động thu mua gia công hàng hóa xuất khẩu Vì vậy,toàn bộ lượng xăng dầu này một lần nữa được đưa trở lại cho những ngườilưu thông xăng dầu (không chỉ là các công ty Nhà nước) để cung ứng cho cácnhu cầu khác Do đó, vào thời điểm này trên thị trường đã hình thành 2 nguồncung xăng dầu chủ yếu bao gồm:

• Nguồn xăng dầu phân phối theo chỉ tiêu kế hoạch Nhà nước, giá bán

do Nhà nước quy định và được thực hiện qua một đầu mối là Tổng Công tyXăng dầu

• Nguồn xăng dầu của người xuất khẩu được Nhà nước trả (thay thếviệc thanh toán bằng tiền Việt Nam) Trên thực tế, những người xuất khẩukhông có nhu cầu sử dụng xăng dầu nên buộc phải bán lại cho một số ngườiphân phối trung gian khác để cung cấp cho người tiêu dùng cuối cùng

Sự hình thành các tổ chức kinh doanh xăng dầu khác nhau, từ nhập khẩuđến lưu thông trên thị trường ở thời kỳ này; trước hết, đã tạo ra một hệ thốngphân phối kinh doanh xăng dầu có tính chất tự phát dưới dạng quan hệ cungcầu mang tính chất sơ khai, mức độ cạnh tranh chưa thể hiện rõ Qua quátrình hình thành và phát triển, thị trường xăng dầu đã trở thành một hệ thốnghoàn chỉnh với các doanh nghiệp có hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật kinhdoanh đảm bảo cho quá trình hoạt động từ nhập khẩu đến lưu thông diễn rađộc lập và cạnh tranh với nhau, tạo động lực thúc đẩy các doanh nghiệp tựhoàn thiện để có khả năng cạnh tranh ngày càng cao trên thị trường.

Một chuỗi cung ứng gồm tất cả các bên liên quan trực tiếp hay gián tiếpđến quá trình đáp ứng một nhu cầu của khách hàng Như vậy, chuỗi cung ứng

ở đây không chỉ bao gồm các nhà sản xuất, các nhà cung cấp, mà còn cả cácđơn vị vận tải, kho hàng, nhà phân phối, người bán lẻ và người tiêu dùng.Chuỗi cung ứng tồn tại trong cả lĩnh vực sản xuất và dịch vụ; tồn tại trongmột công ty đơn lẻ hoặc trong phạm vi cả một ngành Mức độ phức tạp củachuỗi cung ứng rất khác nhau tùy thuộc vào mỗi ngành

Chuỗi cung ứng của ngành xăng dầu được thể hiện ở hình 1.1

Hình 1.1 Chuỗi cung ứng trong ngành xăng dầu

(Nguồn:quản trị chuỗi cung ứng và khả năng áp dụng vào ngành công

nghiệp dầu khí- TS Lê Việt Trung)

Mỗi khâu trong chuỗi cung ứng trên vừa là khách hàng sử dụng sảnphẩm đầu ra của khâu trước đó và vừa là nhà cung cấp nguyên liệu đầu vàocho khâu tiếp theo Mỗi khâu gồm nhiều hoạt động khác nhau Đối với cácdoanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, thường các giao dịch có giá trị rất lớn, lợi

nhuận cận biên có thể tăng mạnh nếu quản lý tốt khoản tiền mua trong toàn

bộ chuỗi cung ứng

1.2 PHÂN ĐỊNH NỘI DUNG VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC ĐỊA PHƯƠNG VÊ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH BÁN

LẺ XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN MỘT ĐỊA PHƯƠNG

Xăng dầu là mặt hàng chiến lược có tầm quan trọng, có tác động mạnh

mẽ tới sự phát triển kinh tế và sự ổn định xã hội của Việt Nam Xăng dầu làyếu tố đầu vào quan trọng của sản xuất, đồng thời là loại năng lượng có hạn,không thể tái sinh và hiện tại chưa thể thay thế được Bên cạnh các hoạt độngkinh doanh phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, xăng dầu còn là mặt hàng dựtrữ chiến lược quốc gia Trong điều kiện mới việc đảm bảo hiệu quả kinhdoanh, tự chủ của doanh nghiệp đồng thời phải đi liền với đảm bảo an ninhnăng lượng quốc gia.Khi tiến hành mở cửa thị trường xăng dầu theo xu hướnghội nhập, vấn đề đặt ra là, làm thế nào để đảm bảo cho thị trường vận động tự

do theo quy luật cung cầu, tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh giữacác doanh nghiệp?

Điều đó đòi hỏi Nhà nước phải có những điều chỉnh, đổi mới về cơ chế,chính sách phù hợp với những diễn biến phức tạp của thị trường Một mặt,phải đảm bảo lợi ích của các doanh nghiệp, lợi ích của người tiêu dùng, mặtkhác, phải đảm bảo dự trữ xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia

1.2.1 Các yếu tố cấu thành nội dung quản lý Nhà nước địa phương

về kinh doanh xăng dầu

1.2.1.1 Quản lý về đăng kí kinh doanh hợp pháp và có điều kiện nghiêm ngặt

Để mở cửa hàng kinh doanh xăng dầu, đủ điều kiện kinh doanh xăngdầu, DN cần đáp ứng và tiến hành những điều kiện, thủ tục như sau:

Một là, DN phải thành lập công ty, hợp tác xã, doanh nghiệp tư nhân (tư

cách pháp nhân) và phải có ngành nghề kinh doanh xăng dầu trong giấy phépkinh doanh

Hai là,phải chuẩn bị hồ sơ đầy đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu bao

- Bản kê trang thiết bị cửa hàng, trạm bán lẻ xăng dầu theo mẫu

- Tài liệu chứng minh tính hợp pháp về đầu tư xây dựng của cửa hàng,trạm bán lẻ xăng dầu (Giấy phép xây dựng, bản vẽ thiết kế được cơ quan cóchức năng thiết kế và cơ quan có thẩm quyền phê duyệt)

- Bản sao hợp lệ chứng chỉ đã qua lớp học nghiệp vụ xăng dầu của cán

bộ, nhân viên cửa hàng, trạm bán lẻ xăng dầu theo quy định

- Trường hợp cửa hàng, trạm bán lẻ xăng dầu trên phương tiện (tàu, xàlan…) trên sông, ngoài những thủ tục trên phải có Giấy chứng nhận an toàn

Kỹ thuật phương tiện thủy nội địa do cơ quan Đăng kiểm – Cục đường sôngcho phép lưu hành

- Giấy chứng nhận đủ điều kiện phòng cháy chữa cháy hoặc công vănthông báo nghiệm thu do Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy Thành phố cấp

- Phiếu xác nhận bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường hoặc Giấy xácnhận bản cam kết bảo vệ môi trường (do UBND quận huyện xác nhận)

- Kiểm định cột bơm (do cơ quan có chức năng kiểm định: Chi cục tiêuchuẩn đo lường chất lượng Hà Nội hoặc Trung tâm Tiêu chuẩn đo lường chấtlượng I của Trung ương kiểm định…).

- Bản gốc Hợp đồng cung cấp xăng dầu của thương nhân đầu mối hoặcthương nhân phân phối cho cửa hàng bán lẻ (thời hạn tối thiểu 01 năm) ghi rõchủng loại xăng dầu (Trường hợp cửa hàng bán lẻ xăng dầu có kinh doanhnhiên liệu sinh học mà thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phốixăng dầu không kinh doanh nhiên liệu sinh học thì cửa hàng được phép kýthêm một hợp đồng làm đại lý cho 01 thương nhân đầu mối hoặc thương nhânphân phối khác, chỉ để kinh doanh nhiên liệu sinh học)

- Trường hợp cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên phương tiện tàu, xà lan trên sông ngoài những thủ tục trên còn phải có giấy chứng nhận an toàn, kỹthuật phương tiện thủy nội địa do cơ quan đăng kiểm - cục đường sông chophép lưu hành

Ba là, Địa điểm dự kiến mở cửa hàng (cây xăng) kinh doanh xăng dầu

nằm trong quy hoạch được phép mở cửa hàng xăng dầu của Ủy ban nhân dânThành phố

1.2.1.2 Quản lý về quy hoạch mạng lưới bán lẻ và địa điểm phân bố cơ

sở bán lẻ xăng dầu

Thực hiện quản lý nhà nước về kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàntỉnh/thành phố, UBND tỉnh/thành phố xây dựng và tổ chức thực hiện quyhoạch hệ thống cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng dầu Việc xây dựng quyhoạch được thực hiện dựa trên một số cơ sở sau:

Một là, quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng dầu được xây dựng

dựa trên quy hoạch đường giao thông của tỉnh/thành phố

Hệ thống các cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng dầu trên địa bàntỉnh/thành phố thường được quy hoạch xây dựng dọc theo các đường giao

thông trong nội tỉnh/thành phố Do vậy quy hoạch các cửa hàng bán lẻ xăngdầu thường được xây dựng dựa trên quy hoạch đường giao thông trên địabàn tỉnh/thành phố.

Hai là, quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng dầu được xây dựng

trên cơ sở quy hoạch đô thị, khu dân cư

Ở các thành phố, quy hoạch đô thị, các khu dân cư được coi là mộttrong những căn cứ để xây dựng quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăngdầu Bởi lẽ, các cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng dầu thường được bố trí vớimật độ hợp lý đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của nhân dân, đảm bảo an toàn chodân cư

Ba là, quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng dầu được xây dựng

dựa trên nhu cầu tiêu dùng xăng dầu hiện tại của người tiêu dùng và dự báotiêu dùng, trình độ phát triển dân cư, trình độ phát triển các phương tiện giaothông sử dụng xăng dầu…

Trong quy hoạch, quy mô cửa hàng được chuẩn hoá về quy mô xâydựng đáp ứng được yêu cầu về tiện ích dịch vụ thương mại, mỹ quan kiếntrúc Các cửa hàng có thêm dịch vụ thương mại khác như hệ thống cửa hàngcủa các nước trong khu vực

Quy hoạch cũng có thể có xác định số lượng cửa hàng hợp lý, phân bố

các cửa hàng ở từng khu vực: nội thành, ven nội và ngoại thành Số lượngcửa hàng được coi là hợp lý khi với số lượng đó, các cửa hàng có thể khaithác tối đa khả năng cung ứng xăng, dầu của mỗi cửa hàng, đồng thời đápứng đủ nhu cầu tiêu dùng xăng, dầu của mỗi người dân

Bốn là, quy hoạch còn xác định dự kiến bố trí địa điểm xây dựng cửa

hàng Tùy thuộc hiện trạng phân bố cửa hàng tại mỗi địa phương và hệthống đường giao thông đã có và sẽ xây dựng theo quy hoạch của Nhà nước,của tỉnh/thành phố và của các quận/huyện để không bố trí thêm tại các khu

vực đã có đủ cửa hàng Đảm bảo sự phân bố cửa hàng phù hợp với nhu cầutiêu dùng tại các địa bàn khác nhau, khắc phục sự mất cân đối của hệ thốnghiện hữu.

Năm là, quy hoạch được xây dựng trên cơ sở kỹ thuật, công nghệ hiện

có và khả năng phát triển trong tương lai

Xây dựng quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng, dầu được thựchiện với sự tham gia của doanh nghiệp, người dân và bảo đảm trách nhiệmgiải trình của chính quyền tỉnh/thành phố

Quy hoạch hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng, dầu được thực hiện thôngqua việc thực hiện các kế hoạch phát triển hệ thống kinh doanh bán lẻ xăng,dầu trong từng năm hoặc hai năm

1.2.1.3 Quản lý về tiêu chuẩn khoa học kỹ thuật và trang thiết bị bán lẻ của cơ sở bán lẻ xăng dầu

Điều kiện về cơ sở vật chất và trang thiết bị.

* Yêu cầu về thiết kế.

a) Đối với cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên đất liền: Quy chuẩn kỹ thuậtQuốc gia về yêu cầu thiết kế cửa hàng xăng dầu QCVN 01:2013/BCT

b) Đối với cửa hàng bán lẻ xăng dầu cho các phương tiện trên sông, trênbiển:

- Trường hợp cửa hàng xây dựng cố định trên đất liền để bán xăng dầucho tàu, thuyền, ghe, xuồng trên sông, trên biển: ngoài việc thiết kế cửahàng phải thực hiện theo quy định tại điểm a trên đây, còn phải có thiết kế xâydựng cầu tàu cố định cho tàu, thuyền, ghe, xuồng cặp vào để đảm bảo antoàn khi bơm rót xăng dầu

- Trường hợp sử dụng phương tiện vận tải đường bộ (ôtô xi-téc) để bánxăng dầu cho tàu, thuyền, ghe, xuồng trên sông, trên biển thì phải có bãi đỗ

xe được thiết kế, xây dựng đảm bảo yêu cầu tiêu chuẩn về mặt bằng: có thiết

kế, xây dựng cầu tàu cố định cho tàu, thuyền, ghe, xuồng cặp vào để đảmbảo an toàn khi bơm rót xăng dầu.

- Trường hợp sử dụng phương tiện vận tải thủy chuyên dùng làm cửahàng bán lẻ xăng dầu trên sông, trên biển: phải được thiết kế trên các phươngtiện được phép lưu hành, bảo đảm các quy định về phòng cháy chữa cháy,phòng chống tràn vãi xăng dầu và bảo vệ môi trường

c) Việc thiết kế phải do một tổ chức có tư cách pháp nhân được phéphoạt động thiết kế theo quy định của Nhà nước

* Về dụng cụ đo lường:

Phải có đủ phương tiện đo lường theo quy định, các phương tiện nàyphải được cơ quan quản lý Nhà nước về Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượnghoặc đơn vị được ủy quyền kiểm định, kẹp chì (niêm phong) và cho phép sửdụng

1.2.1.4 Quản lý về tiêu chuẩn và trách nhiệm vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ ở cơ sở bán lẻ xăng dầu

Các quy đinh về tiêu chuẩn và trách nhiệm VSMT, phòng chống cháy nổ

ở cơ sở bán lẻ xăng dầu

Về bảo vệ môi trường

Các cửa hàng bán lẻ xăng dầu phải chấp hành các quy định về bảo đảm

vệ sinh môi trường, cụ thể:

a) Đối với môi trường nước

- Các cửa hàng trên đất liền phải có hệ thống tiêu thoát nước mưa chảytràn, nước thải theo quy định

- Các cửa hàng trên sông trong quá trình hoạt động kinh doanh không đểxăng dầu rơi rớt trên sông, phải có dụng cụ chứa đựng nước thải; việc tiêuthoát nước thải phải đúng nơi quy định không làm ô nhiễm môi trường vàcảnh quan xung quanh

- Có báo cáo tác động môi trường do cơ quan có thẩm quyền kiểm tra,xác nhận.

b) Đối với không khí

Các cửa hàng xăng dầu phải có biện pháp nhằm giảm sự bốc hơi xăngdầu tại các bồn chứa xăng dầu, cụ thể:Bồn, bể chứa luôn ở trong tình trạngkín Các trang thiết bị ở trạng thái hoạt động tốt Nhập hàng theo phươngpháp nhập kín Thực hiện các biện pháp kiểm soát và chống nóng cho các bồnchứa như: trang bị hệ thống đo nhiệt độ, hệ thống phun nước tự động tưới mátthân bồn chứa và dùng sơn phản xạ nhiệt để sơn chống nóng Toàn bộ hệthống đường ống, thiết bị xuất nhập khẩu luôn được giữ ở tình trạng kỹ thuậttốt để hạn chế quá trình bay hơi xăng dầu vào không khí

c) Ô nhiễm tiếng ồn: Thường xuyên bảo dưỡng các thiết bị máy móc đểhoạt động tốt, cải tiến quy trình công nghệ theo hướng giảm tiếng ồn Yêu cầucác lái xe khi đổ xăng phải tắt máy xe, vừa có tác dụng tiết kiệm nhiên liệu, giảmthiểu khí thải và tiếng ồn Trồng cây xanh sau xung quanh khu vực Cửa hàng

Về phòng cháy chữa cháy:

Các cửa hàng bán lẻ xăng dầu phải được trang bị đầy đủ các thiết bịphòng cháy chữa cháy phù hợp với quy mô, tính chất từng loại hình cửa hàng;các phương tiện thiết bị đó phải luôn ở trạng thái hoạt động tốt; phải cóphương án phòng cháy chữa cháy được cơ quan phòng cháy chữa cháy(PCCC) tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh)kiểm tra, phê duyệt và cấp Giấy chứng nhận

Có phương án phòng chống cháy nổ, có nội quy về an toàn phòng cháychữa cháy được cơ quan PCCC cấp tỉnh kiểm tra, phê duyệt

1.2.1.5 Quản lý về tiêu chuẩn trình độ và quy tắc nghiệp vụ chuyên môn trong kinh doanh bán lẻ xăng dầu ở các doanh nghiệp và các cơ sở bán lẻ xăng dầu

Quy định về điều kiện về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ,nhân viên đối với cửa hàng bán lẻ xăng dầu:

Cán bộ, nhân viên phải có kiến thức về nghiệp vụ kinh doanh xăng dầu,bảo vệ môi trường; được học tập huấn luyện về an toàn phòng chống cháy nổ,phòng độc và phải biết sử dụng thành thạo các phương tiện thiết bị phòngcháy chữa cháy được trang bị tại cửa hàng, do cơ quan phòng cháy chữa cháytỉnh, thành phố kiểm tra cấp Giấy chứng nhận

 Đối với phương tiện vận tải xăng dầu:

Nhân viên điều khiển các phương tiện vận tải xăng dầu phải có kiến thức

về an toàn phòng chống cháy nổ đối với mặt hàng xăng dầu; tuân thủ các quyđịnh trong việc giao nhận, bơm rót và vận chuyển xăng dầu do cơ quan PCCCcấp tỉnh quy định

Điều kiện về sức khỏe cán bộ, nhân viên:

Cán bộ, nhân viên làm việc tại cửa hàng, kho, phương tiện vận tải xăngdầu phải đảm bảo có đủ sức khỏe để đảm nhiệm công việc được giao, có giấykhám sức khỏe do cơ quan y tế quận, huyện hoặc cấp tương đương trở lênkiểm tra và xác nhận đủ sức khỏe để làm việc Định kỳ hàng năm thươngnhân phải tổ chức khám sức khỏe cho cán bộ nhân viên

1.2.1.6 Quản lý về kiểm tra, kiểm soát Nhà nước với kinh doanh bán lẻ xăng dầu

Thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng, dầunhằm hạn chế và xử lý kịp thời các hoạt động gian lận thương mại Nhà nướcban hành và thành lập các cơ quan chuyên trách về thanh tra, kiểm tra, giámsát việc chấp hành pháp luật về kinh doanh xăng dầu của các chủ thể trên địa

bàn Các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án phát triển thương mại dịch

vụ nói chung và phát triển hệ thống kinh doanh xăng, dầu nói riêng sau khiđược phê duyệt thường được kiểm tra trong triển khai thực hiện

1.2.2 Nội dung quá trình quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu

1.2.2.1 Hoạch định triển khai văn bản quản lý Nhà nước địa phương

Các chính sách đối với kinh doanh bán lẻ xăng dầu gồm các chính sáchcủa Nhà nước Trung ương, các chính sách, cơ chế quản lý của chính quyềntỉnh/thành phố

Các chính sách của Nhà nước Trung ương mà chính quyền tỉnh/thànhphố tổ chức thực hiện tại địa bàn tỉnh/thành phố là chính sách về thuế, giábán lẻ xăng dầu,…

Thuế mà doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu phải thực hiện thường làthuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế bảo vệ môitrường,…

Giá bán xăng, dầu ở các quốc gia khác nhau được thực hiện theo cácphương thức khác nhau Tuy nhiên, thông thường, ở nhiều nước, giá bánxăng, dầu được Nhà nước quản lý, điều tiết phù hợp với cung cầu thị trường

Ở Việt Nam, giá bán xăng, dầu được thực hiện theo cơ chế thị trường có sựđiều tiết, quản lý của Nhà nước Thương nhân đầu mối được quyền quyếtđịnh giá bán buôn Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng,dầu được điều chỉnh giá bán lẻ xăng, dầu theo nguyên tắc, trình tự quy địnhcủa pháp luật; có trách nhiệm tham gia bình ổn giá theo quy định của phápluật hiện hành và được nhà nước bù đắp lại những chi phí hợp lý khi thamgia bình ổn giá Căn cứ giá bán buôn xăng, dầu của thương nhân đầu mối,thương nhân phân phối xăng, dầu quy định giá bán lẻ xăng, dầu thống nhấttrong hệ thống phân phối của mình, không cao hơn giá cơ sở do liên Bộ

Công Thương – Tài chính công bố Khi điều chỉnh giá bán lẻ, thương nhânphân phối xăng, dầu phải đồng thời gửi quyết định điều chỉnh giá tới cơquan quản lý nhà nước có thẩm quyền để kiểm tra, giám sát đúng quy định.

Ở địa phương, chính quyền tỉnh/thành phố có các cơ chế quản lý đốivới hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng, dầu như đầu tư xây dựng kết cấu hạtầng kỹ thuật, quy định về cấp phép đủ điều kiện kinh doanh bán lẻ xăngdầu, hỗ trợ các doanh nghiệp từ nguồn quỹ bình ổn giá các mặt hàng thiếtyếu của tỉnh/thành phố…

Việc đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, thông tin và các cơ sởvật chất phục vụ kinh doanh xăng, dầu cũng là một bộ phận cấu thành quantrọng của nền kinh tế, vì: cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế, trình độphát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, thông tin quyết định quy mô và trình độhiện đại của các cơ sở vật chất phục vụ kinh doanh xăng, dầu và ngược lại,

cơ sở vật chất phục vụ kinh doanh xăng, dầu sẽ đóng góp và mở rộng quy

mô và trình độ phát triển của nền kinh tế xã hội Như vậy, việc đầu tư pháttriển hệ thống cảng biển, hệ thống vận tải thuỷ, bộ, đường sắt, hệ thống khochứa, đường ống dẫn dầu, cửa hàng bán lẻ xăng, dầu… vừa là cơ sở, điềukiện cho hoạt động kinh doanh xăng, dầu vừa là một bộ phận quan trọngtrong kết cấu hạ tầng cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế

Việc sử dụng các công cụ bình ổn thị trường như Quỹ bình ổn giá cácmặt hàng thiết yếu (trong đó có xăng, dầu) từ nguồn ngân sách tỉnh/thànhphố là một cơ chế hỗ trợ hết sức thiết thực nhằm ổn định thị trường, tránhhiện tượng đầu cơ tích trữ đẩy giá bán lên cao, đề cao trách nhiệm của cácdoanh nghiệp được tham gia chương trình Bình ổn giá các mặt hàng thiếtyếu của tỉnh/thành phố

1.2.2.2 Tổ chức thực hiện và kiểm soát thực hiện quản lý về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu

Việc kiểm soát giúp cơ quan quản lý kịp thời phát hiện những điểmchưa phù hợp với điều kiện thực tế để điều chỉnh lại Bên cạnh đó, cơ quankiểm tra có thể tổ chức thực hiện kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống buônlậu, gian lận thương mại, đầu cơ, lũng đoạn thị trường, kinh doanh trái phép

và các hành vi vi phạm pháp luật khác về kinh doanh xăng, dầu trên địa bàntỉnh/thành phố Việc kiểm tra được thực hiện thường xuyên sẽ thúc đẩy hoạtđộng kinh doanh xăng, dầu của các thương nhân trên địa bàn tỉnh/thành phố,bảo vệ lợi ích chính đáng của người sản xuất và tiêu dùng

Sở Công thương chủ trì phối hợp với Sở Khoa học - Công nghệ, Sở Tàinguyên và Môi trường, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng và cơ quanPCCC tiến hành kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần (trừ trường hợp kiểm trađột xuất) đối với tất cả các cơ sở, phương tiện kinh doanh xăng dầu về: bảo

vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, các dụng cụ đo lường, chất lượngxăng dầu

Các doanh nghiệp vi phạm, tùy theo mức độ vi phạm bị xử phạt hànhchính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật

Cán bộ, công chức Nhà nước có hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạnlàm trái các quy định, tùy theo mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật, xử lý hànhchính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật

1.2.2.3 Triển khai các công cụ quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu

Nhà nước quản lý hoạt động kinh doanh xăng dầu và điều chỉnh thị trườngxăng dầu chủ yếu dưới hai hình thức là trực tiếp và gián tiếp Cụ thể là:

Hình thức quản lý trực tiếp bao gồm các hoạt động kiểm soát đầu vàothông qua việc quản lý các hạn ngạch nhập khẩu cho các doanh nghiệp nhập

khẩu là các doanh nghiệp Nhà nước Hàng năm số lượng xăng dầu nhập khẩucủa các doanh nghiệp Nhà nước được phép nhập khẩu trực tiếp được điềuchỉnh bởi các hạn ngạch nhập khẩu do Bộ Thương mại trước đây và nay là BộCông thương phân bổ và ban hành Hạn ngạch này trước đây giới hạn ở mứctối đa cho phép nhập khẩu và điều chỉnh theo giới hạn mức nhập khẩu bắtbuộc tối thiểu Bên cạnh đó, hình thức quản lý trực tiếp còn được thể hiệnthông qua việc Nhà nước ấn định mức giá và thuế trực thu để kiểm soát trựctiếp hoạt động của thị trường.

Hình thức quản lý gián tiếp thể hiện qua việc áp đặt các mức phụ phí chohoạt động kinh doanh và sử dụng xăng dầu để điều chỉnh hành vi tiêu dùng.Đồng thời, Chính phủ còn đề ra các quy định chặt chẽ đối với các doanhnghiệp tham gia hoạt động kinh doanh xăng dầu nhỏ lẻ trên thị trường Bêncạnh đó, việc quản lý và kiểm soát rất chặt chẽ kế hoạch dự trữ và hệ thốngkho cảng của các doanh nghiệp kinh doanh, vận chuyển xăng dầu cũng nhưđiều kiện kinh doanh xăng dầu của Chính phủ cũng là một hình thức quản lýgián tiếp được thực hiện khá phổ biến trong thời gian qua

1.2.3 Tiêu chí đánh giá quản lý Nhà nước địa phương về điều kiện kinh doanh bán lẻ xăng dầu

1.2.3.1 Tiêu chí thống kê kết quả, hiệu quả quản lý nhà nước địa phương

Các tiêu chí cụ thể trong nhóm chỉ tiêu này:

+ Số lượng văn bản quy phạm quy định hoạt động kinh doanh bán lẻxăng dầu

+ Số lượng cơ sở kinh doanh bán lẻ xăng dầu

+ Số lượng cơ sở kinh doanh bán lẻ xăng dầu vi phạm các quy định+ Số lần kiểm tra các cơ sở bán lẻ xăng dầu trong năm…