CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2016 ĐẾN NĂM 2018

CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2016 ĐẾN NĂM 2018 CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2016 ĐẾN NĂM 2018

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING

KHOA THUẾ - HẢI QUAN

  

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2016

ĐẾN NĂM 2018

GVHD: THS TRẦN XUÂN HẰNG SVTH: KHOUNBOLIN PHONGKHAMSAVANH LỚP: 14DHQ2 – MSSV: 1321004683

CHUYÊN NGÀNH: HẢI QUAN – XUẤT NHẬP KHẨU KHÓA: 11 – HỆ: ĐẠI HỌC CHÍNH QUY

TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2019

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING

KHOA THUẾ - HẢI QUAN

  

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2016

ĐẾN NĂM 2018

GVHD: THS TRẦN XUÂN HẰNG SVTH: KHOUNBOLIN PHONGKHAMSAVANH LỚP: 14DHQ2 – MSSV: 1321004683

CHUYÊN NGÀNH: HẢI QUAN – XUẤT NHẬP KHẨU KHÓA: 11 – HỆ: ĐẠI HỌC CHÍNH QUY

TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2019

Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến cô Trần Xuân Hằng, giáo

viên hướng dẫn Trong suốt quá trình thực hiện đề tài em đã nhận được sự giúp

đỡ rất nhiệt tình từ cô, cô không chỉ ân cần hướng dẫn mà còn tạo cơ hội cho emđược đi thực tập tại Đội Kiểm soát Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh

Tiếp theo em xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo và các cô chú cán bộcông chức tại Đội Kiểm soát - Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điềukiện thuận lợi cho em được tiếp xúc thực tế, giải đáp thắc mắc và nhận được lờichia sẻ, góp ý, từ các cô chú và truyền lại cho em những kinh nghiệm quý báu

Với vốn kiến thức còn hạn chế và thời gian có hạn nên bài viết của emkhông tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được những ý kiến đónggóp của thầy cô và các cô chú trong Ngành để em có thể hoàn thiện kiến thức củabản thân

Cuối cùng, em xin kính chúc quý thầy cô trường Đại học Tài Marketing cùng các cô chú cán bộ công chức tại Đội Kiểm soát Cục Hải quanthành phố Hồ Chí Minh có nhiều sức khỏe, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chínhtrị, xứng đáng là người giữ chìa khóa vàng của đất nước

chính-Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2019

Sinh viên thực hiện

Khounbolin Phongkhamsavanh

NHẬN XÉT CỦA ĐƠN VỊ THỰC TẬP

Trong quá trình thực tập tại đơn vị sinh viên Khounbolin Phongkhamsavanh

luôn chấp hành đúng quy định về công tác bảo mật của đơn vị trong việc sử dụngcác tài liệu tham khảo

Chấp hành tốt về thời gian giờ giấc làm việc và các quy định của đơn vị

Có tính cầu tiến, ham học hỏi

Hòa nhã, cư xử đúng mực với mọi người, được mọi người quý mến

Về đề tài báo cáo thực tập tốt nghiệp và số liệu sử dụng trong bài báo cáo, nhữnggiải pháp kiến nghị phù hợp với thực tế tại đơn vị mà sinh viên KhounbolinPhongkhamsavanh đã thực tập

TP Hồ Chí Minh, ngày 17 tháng 12 năm 2019

TM.LĐ Đội Kiểm soát CBL

TRƯỜNG ĐH TÀI CHÍNH – MARKETING

KHOA THUẾ - HẢI QUAN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

(DÀNH CHO GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN)

CHUYÊN NGÀNH: HẢI QUAN – XUẤT NHẬP KHẨU LỚP: 14DHQ2

ĐỀ TÀI : CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 2016 ĐẾN 2018

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: THS TRẦN XUÂN HẰNG

1 NỘI DUNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP:

2 NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN:

ĐÁNH GIÁ KHÓA LUẬN :

 Điểm đánh giá quá trình:……./ 10 (điểm)

 Điểm Bài viết KLTN:………./ 10 (điểm)

Tp Hồ Chí Minh, ngày - tháng - năm

-GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN (Ký và ghi rõ họ tên) TRƯỜNG ĐH TÀI CHÍNH – MARKETING KHOA THUẾ - HẢI QUAN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BẢN NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP (DÀNH CHO GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN) HỌ VÀ TÊN : KHOUNBOLIN PHONGKHAMSAVANH MSSV: 1321004683 CHUYÊN NGÀNH: HẢI QUAN – XUẤT NHẬP KHẨU LỚP: 14DHQ2 ĐỀ TÀI : CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 2016 ĐẾN 2018 GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN:

1 NỘI DUNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP:

2 NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN:

ĐÁNH GIÁ KHÓA LUẬN:

 Điểm đánh giá quá trình:……./ 10 (điểm)

Tp Hồ Chí Minh, ngày - tháng - năm

-GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN

TRƯỜNG ĐH TÀI CHÍNH – MARKETING

KHOA THUẾ - HẢI QUAN

NHẬT KÝ THEO DÕI TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Họ và tên sinh viên: KHOUNBOLIN PHONGKHAMSAVANH MSSV: 1321004683

Lớp: 14DHQ2

Ngành: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Chuyên ngành: HẢI QUAN – XUẤT NHẬP KHẨU

Họ và tên giảng viên hướng dẫn: THS TRẦN XUÂN HẰNG

Tên đề tài: CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM

SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

Cơ sở Quận7

2019 Chỉnh sửa chương 1, chương 2

Cơ sở Quận7

2019

Hoàn thiện chương 1, chương

2, giảng viên chỉnh sửa chương 3

Cơ sở Quận7

5 201930/10/

Hoàn thiện chương 1, chương

2, chương 3, giảng viên chỉnh sửachương 4

Cơ sở Quận7

2019 Hoàn thiện bài

Cơ sở Quận7

Lưu ý: Sinh viên đóng phiếu này vào bài Khóa luận tốt nghiệp.Trường hợp sinh viên bị ngừng làm

bài KLTN thì giảng viên hướng dẫn gửi Phiếu này vầ Văn phòng Khoa tại thời điểm đề nghị tạm

ngưng làm KLTN.

Tp Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019

Giảng viên hướng dẫn

TRƯỜNG ĐH TÀI CHÍNH – MARKETING

KHOA THUẾ - HẢI QUAN

NHẬT KÝ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP TẠI ĐƠN VỊ THỰC TẬP

Họ và tên sinh viên: KHOUNBOLIN PHONGKHAMSAVANH MSSV: 1321004683

Lớp:14DHQ2

Ngành: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Chuyên ngành: HẢI QUAN – XUẤT NHẬP KHẨU

Đơn vị thực tập: ĐỘI KIỂM SOÁT-CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Tên đề tài: CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM

SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

MINH TỪ 2016 ĐẾN 2018

Tuần Từ ngày…

đến ngày… Nội dung công việc

Đơn vị tiếp nhận sinh viên thực tập ký tên xác nhận

1 16/9 – 23/9 Giới thiệu về đơn vị thực tập và các Cán bộ

công chức tại Đội kiểm soát Vũ Hồng Sơn

buôn lậu và nhận tài liệu nghiên cứu

4 24/10 -23/11 Quan sát cán bộ làm việc, hỏi đáp một số

vướng mắc gặp phải khi làm bài Vũ Hồng Sơn

5 25/11- 06/12 Cán bộ chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn,

nghiệp vụ, cách chọn số liệu Vũ Hồng Sơn

6 09/12-19/12

Hoàn chỉnh khóa luận và nộp cho cán bộhướng dẫn xem, chỉnh sửa lại và hoàn thiệnbáo cáo, xin xác nhận và đóng dấu hoànthiện báo cáo thực tập tốt nghiệp

Vũ Hồng Sơn

Lưu ý: Sinh viên đóng phiếu này vào bài Khóa luận tốt nghiệp.

Tp Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019

Đơn vị thực tập/Người hướng dẫn

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

1 C/O Certificate of Origin- Giấy chứng nhận xuất xứ hàng

hóa

2 CEPT/AFTA Chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung được áp dụng cho hàng hóa từ các nước thành viên

trong khu vực mậu dịch tự do ASEAN

3 CNTT Công nghệ thông tin

5 ECUS 5 Phần mềm khai báo hải quan điện tử phiên bản 5

6 GATT General Agreement on Tariffs anf Trade- Hiệp ước

chung về thuế quan và mậu dịch

7 GTT02 Hệ thống quản lý dữ liệu giá tính thuế

8 HS Harmonized Commodity Description anh Coding

System- Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa

9 KTSTQ Kiểm tra sau thông quan

10 KT559 Mạng nghiệp vụ quản lý thuế của ngành Hải quan

11 NACCS/CIS Hệ thống thông quan tự động của Nhật Bản

13 NSNN Ngân sách Nhà nước

14 SXXK Sản xuất xuất khẩu

15 TCHQ Tổng cục Hải quan

16 VICS Hệ thống thông tin tình báo Hải quan phục vụ cho

công tác quản lý rủi ro và giám sát nghiệp vụ Hải quanViệt Nam

17 VNACCS Hệ thống thông quan hàng hóa tự động của Hải quan

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 4

1.1 Những vấn đề chung về hoạt động kiểm soát chống buôn lậu 4

1.1.1 Khái niệm kiểm soát chống buôn lậu trong lĩnh vực hải quan: 4

1.1.2 Vai trò của kiểm soát chống buôn lậu trong lĩnh vực hải quan 5

1.2 Những vấn đề chung về gian lận thương mại 8

1.2.1 Khái niệm gian lận thương mại 8

1.2.2 Các hành vi gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan 9

1.2.3 Nguyên nhân của việc gian lận thương mại 11

1.2.4 Hậu quả của việc gian lận thương mại 14

KẾT LUẬN CHƯƠNG I 14

CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 16

2.1 Quá trình hình thành và phát triển của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh 16

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 16

2.1.2 Vị trí và chức năng 18

2.1.3 Nhiệm vụ và quyền hạn 19

2.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh 21

2.2.1 Bộ máy tổ chức 21

2.2.2 Chiến lược phát triển của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh: 22

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 28

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2016 – NĂM 2018 .28

3.1 Các hình thức buôn lậu phổ biến hiện nay tại Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh 29

3.1.1 Diễn biến tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới 29

3.1.2 Buôn lậu ra khỏi kho Hải quan 30

3.2 Thực trạng công tác chống buôn lậu – chống gian lận thương mại và một số giải pháp tại đội Kiểm soát Cục Hải quan thành phố HCM từ năm

2016 đến 2018 31

3.2.1 Kết quả đạt được Trong các năm 2016; 2017 và 2018 31

3.2.2: Biện pháp xây dựng lực lượng 35

3.2.3 Biện pháp xây dựng mặt hàng trọng điểm, doanh nghiệp trọng điểm.36 3.2.4 Xây dựng cơ chế phối, kết hợp và hợp tác giữa các ngành, doanh nghiệp, người dân, khu vực quốc tế để phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại 38

3.2.5 Về hoạt động kiểm tra, kiểm soát phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại 39

3.3 Một số khó khăn trong quá trình phòng chống gian lận thương mại ở Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh 44

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 48

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ 49

4.1 Giải pháp 49

4.1.1 Giải pháp trong nghiệp vụ kiểm soát Hải quan 49

4.1.2 Giải pháp phòng, chống buôn lậu 49

4.2 Một số kiến nghị 51

4.2.1 Hoàn thiện cơ sở dữ liệu về thông tin của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh để phục vụ cho công tác kiểm tra, kiểm soát 51

4.2.2 Bố trí hiệu quả cán bộ lãnh đạo và cán bộ chuyên về chống buôn lậu 52

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 55

KẾT LUẬN 56

TÀI LIỆU THAM KHẢO 58

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

Bảng 3.1: Bảng thống kê số vụ xử lý vi phạm luật Hải quan tại Cục Hải quan thành phố HCM năm 2016 40 Bảng 3.2: Kết quả xử lý vi phạm tại Cục năm 2016 41 Bảng 3.3: Bảng thống kê số vụ xử lý vi phạm luật Hải quan tại Cục Hải quan thành phố HCM năm 2017 42 Bảng 3.4: Kết quả xử lý vi phạm tại Cục năm 2017 43 Bảng 3.5: Bảng thống kê về công tác phố hợp các đơn vị năm 2017 và 201843 Bảng 3.6: Bảng thống kê số vụ xử lý vi phạm luật Hải quan tại Cục Hải quan thành phố HCM năm 2018 44

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Bộ máy tổ chức của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh 21 Biểu đồ 3.1: Biểu đồ thống kê số vụ xử lý vi phạm luật Hải quan tại Cục Hải quan thành phố HCM năm 2016 41 Biểu đồ 3.2: Biểu đồ thống kê số vụ xử lý vi phạm luật Hải quan tại Cục Hải quan thành phố HCM năm 2017 42

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm vừa qua, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại (GLTM) vàvận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp Các đốitượng buôn lậu hoạt động với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, liều lĩnh, táobạo, gây không ít khó khăn cho lực lượng kiểm soát hải quan (KSHQ)

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi các chính sách, thủ tục xuấtkhẩu, nhập khẩu phải được công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử, vì vậy

đã tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tăng cường thu hút đầu

tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần tạo nguồn thu cho ngân sách nhànước Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, trong quá trình tổ chứcthực hiện xuất khẩu, nhập khẩu vẫn còn tình trạng thất thu thuế do Gian lậnthương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới

Mặc dù các thủ đoạn gian lận này đã được cơ quan hải quan và các lực lượngchức năng thường xuyên xử lý các hành vi vi phạm kể cả truy cứu trách nhiệmhình sự Nhưng buôn lậu và gian lận thương mại ngày càng tinh vi hơn, các đốitượng buôn lậu lợi dụng kẽ hở của cơ chế, chính sách tận dụng địa hình hiểm trở

để cấu kết với các đối tượng ở khu vực biên giới, thông thạo ngôn ngữ, địa bàn

để hình thành các đường dây hoạt động khép kín từ khâu vận chuyển qua biên

giới, tập kết và đưa vào tiêu thụ trong nội địa; gây khó khăn cho lực lượngKSHQ khi tổ chức lực lượng ngăn chặn

Đầu năm 2016, Việt Nam đã chính thức gia nhập TPP – Hiệp định đối tác xuyênThái Bình Dương Thị trường Việt Nam trở thành một trong những thị trườngtiềm năng Hàng năm, Việt Nam đón nhận sự tham gia tích cực vào thị trườngcủa các nước lớn như: Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, … Đây cũng làmột bước tiến mới trong công cuộc phát triển của Việt Nam

Chính phủ Việt Nam đã bắt tay vào việc sử dụng phần mềm rủi ro VCIS nhằm rút ngắn quá trình thông quan của hàng hóa, tạo điều kiện thuận lợicho việc thu hút các nguồn vốn đầu tư của nước ngoài cũng như mở rộng mốiquan hệ ngoại giao, thương mại với các quốc gia khác trên thế giới Tuy nhiên,đối tượng buôn lậu lợi dụng các kẻ hở của hệ thống, tính chất mặt hàng để thựchiện hoạt động buôn lậu

VNACCS-Vì vậy, nâng cao công tác kiểm soát chống buôn lậu là một trong những công việc rất cần thiết và cấp bách nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả chính sách pháp luật của nhà nước Với ý nghĩa trên, em đã chọn đề tài “CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI QUA HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CỤC HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 2016 ĐẾN 2018” để làm Khóa Luận tốt nghiệp

2 Mục tiêu nghiên cứu

Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận về công tác chống gian lậnthương mại qua hoạt động kiểm soát chống buôn lậu tại Cục Hải quan thành phố

Hồ Chí Minh từ năm 2016 đến năm 2018

Tăng hiểu biết về hoạt động kiểm soát hải quan

Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác phòng chốngbuôn lậu qua biên giới

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Chống gian lận thương mại qua hoạt động kiểm soát chống buôn lậu tại Cục Hảiquan thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2016 đến năm 2018.

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Dựa trên thông tin các vụ việc “gian lận thương mại qua hoạt động kiểm soátchống buôn lậu” đã xảy ra tại Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2016đến năm 2018

4 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu, tham khảo những ý kiến củacông chức Hải Quan đã từng tham gia và xử lý thành công những vụ gian lậnthương mại qua hoạt động kiểm soát chống buôn lậu tại Cục Hải quan thành phố

Hồ Chí Minh

5 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, bài báo cáo bao gồm các nội dung chính nhưsau:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung

Chương 2: Giới thiệu tổng quan về Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Thực trạng công tác Chống gian lận thương mại qua hoạt động kiểmsoát chống buôn lậu tại Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2016 đếnnăm 2018

Chương 4: Ý kiến nhận xét giữa lý thuyết đã học và thực tế, một số giải pháp sosánh kiến nghị

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG

1.1 Những vấn đề chung về hoạt động kiểm soát chống buôn lậu

1.1.1 Khái niệm kiểm soát chống buôn lậu trong lĩnh vực hải quan:

1.1.1.1 Buôn lậu:

Buôn lậu là hành vi buôn bán trái phép qua biên giới những loại hàng hoá hoặcngoại tệ, kim khí và đá quý, những vật phẩm có giá trị lịch sử, văn hoá, mà nhànước cấm xuất khẩu hay nhập khẩu hoặc buôn bán hàng hoá nói chung qua biêngiới mà trốn thuế và trốn sự kiểm tra của hải quan

1.1.1.2 Kiểm soát hải quan:

- Theo công ước quốc tế:

Công ước Kyoto của tổ chức hải quan thế giới (WCO) – công ước về đơngiản hóa, hải hòa hóa thủ tục hải quan có khái niệm:

Kiếm soát hải quan (customs control) là các biện pháp được cơ quan hảiquan tiến hành nhẳm đảm bảo thực thi pháp luật hải quan

Khái niệm này cho thấy nội hàm công tác kiểm soát hải quan rất rộng, baogồm tất cả các biện pháp nghiệp vụ được hải quan thực hiện nhằm mục đích đảmbảo cho các đối tượng chịu sự quản lý về hải quan phải tuân thủ các quy định củapháp luật hải quan Thậm chí, ở một số nước là thành viên của WCO, trong một

số trường hợp, thuật ngữ ”customs control” còn được dùng với hàm nghĩa “ làviệc nhà nước tiến hành các thủ tục, biện pháp cần thiết để đảm bảo hàng hóa,phương tiện được xuất ra hay nhập vào quốc gia theo đúng các quy định củapháp luật tiến hành”

Hiện nay - Theo Luật Hải quan Việt Nam: (Luật Số 54/2014): Được quy định tại

Khoản 11- Điều 4

Kiểm soát hải quan: “là biện pháp tuần tra, điều tra, xác minh hoặc biện pháp

nghiệp vụ khác do cơ quan hải quan áp dụng để phòng, chống buôn lậu, vậnchuyển trái phép hàng hóa qua biên giới và hành vi khác vi phạm pháp luật về

hải quan.” Quy định này đã khảng định các đối tượng chịu sự quản lý nhà nước

về hải quan phải tuân thủ các quy định của pháp luật hải quan

1.1.2 Vai trò của kiểm soát chống buôn lậu trong lĩnh vực hải quan

1.1.2.1 Góp phần đảm bảo sự tuân thủ pháp luật hải quan

- Căn cứ pháp luật hải quan, trên cơ sở chức năng nhiệm vụ được giao Trongtừng lĩnh vực chuyên môn, ngành đã có những quy trình nghiệp vụ để thực hiệntốt quản lý nhà nước về hải quan như:

+ Lĩnh vực giám sát quản lý về hải quan

+ Lĩnh vực kiểm tra sau thông quan

+ Lĩnh vực thuế xuất, nhập khẩu

- Đối với lĩnh vực kiếm soát hải quan: với những biện pháp nghiệp vụ, trang thiết

bị kỹ thuật, vũ khí, công cụ hỗ trợ được giao, với các quy định, quy trình về ápđụng quản lỷ rủi ro, tuần tra kiếm soát, xây dựng cơ sở bí mật, điều tra xét hỏi nhằm phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện, điều tra, xử lý hành vi buôn lậu, gianlận thương mại, trốn thuế, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ, ma túy quabiên giới và các hành vi khác vi phạm pháp luật hải quan, răn đe các đối tượng đãhoặc đang có ý định vi phạm, phát hiện những sơ hở, thiếu sót của pháp luật, củacác quy định nghiệp vụ trong các lĩnh vực nêu trên để kiến nghị cấp có thẩmquyển sửa đổi, bổ sung, góp phần cùng toàn ngành đảm bảo sự tuân thủ pháp luậthải quan của các đối tượng chịu sự quản lý Nhà nước về hải quan

1.1.2.2 Góp phần bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế.

Hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực là một xu thế tất yếu mà các nướctrên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đều muốn, cần phải tham gia Cóthể nói đây là “một sàn chơi chung” mang tính quốc tế mà các thành viên thamgia phải tuân thủ những quy ước, quy định chung Tham gia hội nhập kinh tếquốc tế và khu vực sẽ đem về nhiều lợi nhuận, thuận lợi về kinh tế, vị thế quốc tế

nhưng cũng không phải có những bất lợi, thiệt hại cho quốc gia tham gia Nhất làdối với những quốc gia mới tham gia, có nền kinh tế và vị thể còn thấp.

Việt Nam gia nhập WTO ngày 11.01.2007, gia nhập WCO ngày

01-07-1993, tham gia Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) ngày 28.7.1995, đầunăm 2016, Việt Nam đã chính thức gia nhập TPP – Hiệp định đối tác xuyên TháiBình Dương Khi tham gia vào các “sân chơi” nêu trên thì nước ta vừa mới trảiqua cuộc chiến tranh kéo dài, với thời gian chưa nhiều, nền kinh tế còn kém pháttriển Qua hai mươi năm hội nhập và từng bước hội nhập, toàn diện với quốc tế

và khu vực, kinh tế nước ta ngày càng phát triển đi lên, an ninh chính trị đượcđảm bảo, giữ vừng, vị thế trên trường quốc tế từng bước được nâng cao rõ rệt,nước ta vẫn giữ vững được nguyên tắc ”Hòa nhập nhưng không hòa tan” Trongquan hệ thương mại quốc tế (kinh doanh xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, ), đa

số các thành phần,đối tượng tham gia đều tuân thủ luật lệ quốc tế cũng như luậtpháp của Việt Nam Tuy nhiên, vẫn có những đối tượng vì lợi ích bất hợp phápcủa cá nhân, nhóm mà thực hiện hành vi gian lận thương mại như: buôn lậu, vậnchuyển trái phép ma túy, hàng hóa, tiền tệ, hàng cấm qua biên giới, khai báokhông trung thực tế tên hàng số lượng, trọng lượng, chất lượng, trị giá, xuất xứcủa hàng hóa, lợi dụng chế độ ưu đãi đối với một số loại hình kinh doanh xuất,nhập khẩu như: Gia công, nhập thiết bị, máy móc, phương tiện từ vốn đầu tư củanước ngoài, hàng quá cảnh, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửakhẩu, kho ngoại quan hoặc lợi dụng những ưu đãi cũng như những hỗ trợ trongchính sách như: ưu đãi chính sách thuế, đầu tư khu kinh tế cửa khẩu, quyền sởhữu trí tuệ, lợi dụng những kẽ hở, bất cập trong việc áp dụng quy trình, quy định

và sử dụng những trang thiết bị mới để trốn thuế, hoàn thuế VAT sai quy định.Ngoài ra, khi nước mở rộng quan hệ ngoại giao, quan hệ kinh tế với tất cả cácnước, vùng lãnh thổ trên nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, binh đẳng, cùng có lợinhưng vẫn kiên trì đi theo con đường xã hội chủ nghĩa thì có những đối tượng,thể lực thủ địch luôn tìm cách để chống phá, hòng làm suy yếu nước ta như: tổchức nhập lậu hoặc xuất, nhập trái phép vũ khí, ấn phẩm, tài liệu có nội dungphản động, đổi trụy, bôi nhọ danh dự, uy tín của lãnh tụ, của Đảng và nhà nước

ta Cho nên, với trách nhiệm là “người gác cửa biên giới”,”gác cửa nền kinh tế

đất nước”, làm tốt công tác kiểm soát hải quan chính là góp phần bảo vệ an ninhchính trị, an ninh kinh tế, bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng trong điều kiệnhội nhập kinh tế khu vực và quốc tế.

1.1.2.3 Góp phần đấu tranh phòng, chống tham những và các hành vi tiêu cực khác trong bộ máy nhà nước và nội bộ ngành hải quan.

Tham nhũng, buôn lậu là một trong những nguy cơ lớn, đe dọa sự ổn địng vàphát triển kinh tế-xã hội ở nước ta Buôn lậu phát triển dẫn tới tham nhũng vàtham nhũng tạo điều kiện cho buôn lậu phát triển nhanh chóng Buôn lậu làm suythoái nền kinh tế, tham những làm suy thoái bộ máy quyền lực Nhà nước, gâynên những tác hại to lớn và nghiêm trọng Chống buôn lậu phải đi đôi với chốngtham những để xây dựng, bảo vệ Nhà nước trong sạch, vũng mạnh và triệt tiêunhững thể lực tiếp tay, bao che cho buôn lậu từ trong bộ máy của Nhà nước

Thực hiện chương trình, kế hoạch, chỉ thị của Đảng và Nhà nước, trongnhững năm qua, các cơ quan trong bộ máy Nhà nước ta nói chung, ngành hảiquan nói riêng, đã không ngừng cải cách tổ chức bộ máy, cải các thủ tục hànhchính, tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng kỷ cương, kỷ luật cho cán

bộ công chức Việc từng bước hoàn thiện thể chế, xây dựng và áp dụng tiến bộkhoa học kỹ thuật, quy trình, quy chế trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về hảiquan đã có hiệu quả nhất định trong công tác chống tham những, tiêu cực

Để thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, nhất là vụ việc có quy

mô, trị giá lớn trong giai đoạn hiện nay và cả trong tương lai, các đối tượng là tổchức, cá nhân có hành vi vi phạm thường hạn chế “đối đầu” với cơ quan quản lýNhà nước và có xu hướng móc nối, lôi kéo, hối lô, chung chia với những đốitượng tha hóa, biến chất làm việc trong cơ quan Nhà nước để tham gia tiếp taycho chúng Phương thức, thủ đoạn móc nối, cấu kết của chúng thường rất tinh ví,kín đáo và không dễ phát hiện bằng các biện pháp hành chính đơn thuần Thực tếqua công tác kiểm soát hải quan đã góp phần chỉ ra những sơ hở, thiếu sót, bấtcập của thể chế, của quy trình, chính sách, phát hiện ra sự thông đồng, móc nối,tiếp tay giữa đối tượng vi phạm với đối tượng tha hóa, biến chất làm việc trong

cơ quan Nhà nước để đề xuất, kiến nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh, sửa đổi,

xử lý kịp thời.

1.1.2.4 Vai trò của kiểm soát hải quan trong chống gian lận thương mại

Do xu thế toàn cầu hóa mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế Do đó cácquốc gia trên thế giới hình thành các khu vực kinh tế, với mục đích giao lưu muabán các sản phẩm mà quốc gia họ có lợi thế so sánh nhằm nâng cao hiệu quả củathương mại quốc tế, trên cơ sở lợi ích quốc gia phù hợp với lợi ích cộng đồngthương mại quốc tế Thực tế trên thế giới đã hình thành các khối liên kết kinh tế

ở các khu vực khác nhau như: APEC, EU, AFTA, NAFTA, ASEM, sự cạnhtranh gay gắt trên thương trường dẫn tới sự cạnh tranh không lành mạnh giữa cácquốc tế, vì vậy gian lận thương mại cũng phát triển, không chỉ giới hạn riêngtrong từng quốc gia mà còn mang tính quốc tế và khu vực Gian lận thương mạikhông những làm ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh tế, đến số thu từ thuế màcòn ảnh hưởng trực tiếp đến văn hóa xã hội, an ninh kinh tế, đến lợi ích xã hộicủa cộng đồng quốc tế Do đó, chỉ có sự hợp tác chặt chẽ, sự phối hợp hành độngcủa lực lượng hải quan các quốc gia, thông qua tổ chức hải quan thế giới, mới cóthể ngăn chặn một cách có hiệu quả gian lận thương mại

1.2 Những vấn đề chung về gian lận thương mại

1.2.1 Khái niệm gian lận thương mại.

Gian lận thương mại là hành vi dối trá, mánh khóe, lừa lọc trong lĩnh vựcthương mại thông qua hoạt động mua, bán, kinh doanh, XNK hàng hoá, dịch vụnhằm mục đích thu lợi bất chính Mục đích của hành vi gian lận thương mại lànhằm thu lợi bất chính do thực hiện trót lọt hành vi lừa đảo, dối trá Chủ thể thamgia hành vi gian lận thương mại bao gồm: người mua, người bán, hoặc cả ngườimua và người bán thông qua đối tượng là hàng hóa

Việc xác định khái niệm gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan đãđược Hội đồng hợp tác Hải quan quốc tế (nay là tổ chức Hải quan thế giới-WCO) thảo luận nhiều lần Ngày 9/6/1977, các nước thành viên họp tại Nairobi(Cộng Hòa Kenya) đã đưa ra định nghĩa: "Gian lận thương mại trong lĩnh vựcHải quan là hành vi vi phạm pháp luật Hải quan, lừa dối Hải quan để lẩn tránh

một phần hoặc toàn bộ việc nộp thuế xuất nhập khẩu, vi phạm các biện pháp cấmhoặc hạn chế do luật pháp Hải quan quy định, để thu được một khoản lợi nào đóqua việc vi phạm pháp luật này”.

Hiện nay trong xu thế toàn cầu hóa, thương mại quốc tế ngày càng pháttriển, gian lận thương mại ngày càng phức tạp và tinh vi hơn Vì vậy, tại hội nghịquốc tế lần thứ 5 về chống gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan do WCOtriệu tập tại Brussels, Bỉ ngày 9/10/1995 đã thống nhất đưa ra một định nghĩamới như sau: "Gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan là hành vi vi phạmcác điều khoản pháp qui hoặc pháp luật Hải quan nhằm trốn tránh hoặc cố ý trốntránh nộp thuế Hải quan, phí và các khoản thu khác đối với việc di chuyển hànghóa thương mại hoặc nhận và có ý định nhận việc hoàn trả trợ cấp hoặc phụ cấpcho hàng hóa không thuộc đối tượng đó hoặc đạt được hoặc cố ý đạt được lợi thếthương mại bất hợp pháp gây hại cho các nguyên tắc và tập tục cạnh tranhthương mại chân chính" Hội nghị cũng đã phân tích, tổng hợp, đúc kết và liệt kê

16 loại hành vi gian lận thương mại chủ yếu

Trên cơ sở đó với thực tiễn ở Việt Nam, khái niệm gian lận thương mạiđược biết đến như sau: "Gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan là hành vigian lận các luồng sản phẩm xuất nhập khẩu bằng cách lợi dụng sơ hở của luậtpháp, chính sách và quản lý của các cơ quan Nhà nước để lẩn tránh việc kiểm trakiểm soát của Hải quan nhằm trốn tránh nghĩa vụ đối với Nhà nước và thu lợi bấtchính cho riêng mình"

1.2.2 Các hành vi gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan

Theo quy định tại Điều 2 Thông tư 93/2010/TT-BTC các hành vi gian lậnthương mại trong lĩnh vực hải quan rất đa dạng, trong nội dung bài báo cáo thựctập này em chỉ đề cập đến một số trường hợp được các doanh nghiệp hay sửdụng:

- Buôn lậu

- Không khai hoặc khai sai so với thực tế về tên hàng, chủng loại, số lượng, trọnglượng, chất lượng, trị giá, xuất xứ, mã số hàng hoá, thuế suất đối với hàng hoá

xuất khẩu, nhập khẩu.

- Khai khống về tên hàng, số lượng, trọng lượng, trị giá hàng hoá xuất khẩu

- Không khai hoặc khai sai so với quy định của pháp luật về ngoại tệ, tiền ViệtNam bằng tiền mặt, vàng mang theo khi xuất cảnh, nhập cảnh

- Di chuyển phương tiện vận tải chở hàng hoá quá cảnh, chuyển cảng, chuyểnkhẩu, chuyển cửa khẩu không đúng tuyến đường, địa điểm, cửa khẩu, thời gianquy định hoặc đăng ký trong hồ sơ hải quan mà không có lý do xác đáng

- Tự ý thay đổi bao bì, nhãn hàng hoá đang chịu sự giám sát hải quan

- Không bảo quản nguyên trạng hàng hoá đang chịu sự giám sát hải quan hoặchàng hoá được giao bảo quản theo quy định của pháp luật chờ hoàn thành việcthông quan

- Tự ý tiêu thụ phương tiện vận tải đăng ký lưu hành tại nước ngoài tạm nhậpcảnh vào Việt Nam

- Chứa chấp, mua bán, vận chuyển hàng hoá XK, NK không có chứng từ hợp lệtrong địa bàn hoạt động hải quan

- Bốc dỡ hàng hoá không đúng cảng đích ghi trong bản lược khai hàng hoá, vậntải đơn mà không có lý do xác đáng

- Tự ý xếp dỡ, chuyển tải, sang mạn, sang toa, cắt toa hàng hoá XK, NK, quácảnh trên phương tiện vận tải đang chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan

- Khai sai mã số hàng hoá, thuế suất đối với những mặt hàng đã được xác định

mã số hàng hoá, thuế suất ở lần nhập khẩu trước dẫn đến xác định thiếu số thuếphải nộp

- Làm thủ tục xuất khẩu nhưng không xuất khẩu sản phẩm gia công, sản phẩmsản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu

- Khai nhiều hơn so với thực tế hàng hoá XK về chủng loại, số lượng, trọnglượng sản phẩm gia công, sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu NK có số thuế gianlận từ đồng trở lên mà không phải là tội phạm

- Xuất khẩu sản phẩm gia công, sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩukhông phù hợp với nguyên liệu đã nhập khẩu; nhập khẩu sản phẩm gia công từnước ngoài không phù hợp với nguyên liệu đã xuất khẩu.

- Tự ý thay đổi mục đích sử dụng hàng hoá đã được xác định không chịu thuế,miễn thuế, xét miễn thuế mà không khai thuế

- Khai tăng so với định mức tiêu hao nguyên liệu gia công hàng hoá để xuấtkhẩu, nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu mà không khai bổ sungtrước thời điểm cơ quan hải quan kiểm tra phát hiện

- Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá trái với quy định về trao đổi hàng hoá của cưdân biên giới, nhập khẩu hàng viện trợ nhân đạo, xuất khẩu, nhập khẩu hàng quàbiếu, tài sản di chuyển, hàng hoá của người xuất cảnh, nhập cảnh

- Tạm nhập - tái xuất, tạm xuất – tái nhập hàng hoá thuộc diện phải có giấy phép

mà không có giấy phép

Không tái xuất, tái nhập hàng hoá, phương tiện vận tải đúng thời hạn quy định Đưa hàng hoá giả mạo xuất xứ vào lãnh thổ Việt Nam

Xuất khẩu hàng hoá giả mạo xuất xứ

- Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá không đủ điều kiện, tiêu chuẩn kỹ thuật theoquy định của pháp luật

- Tự ý tẩu tán hàng hoá lưu giữ trong kho ngoại quan, kho bảo thuế

- Tiêu huỷ hàng hoá lưu giữ trong kho ngoại quan, kho bảo thuế không đúng quyđịnh của pháp luật

1.2.3 Nguyên nhân của việc gian lận thương mại

Thất thu thuế XNK có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, có thể

do các nguyên nhân mang tính chủ quan, cũng có thể do các nguyên nhân mangtính khách quan, việc tìm hiểu rõ các nguyên nhân của việc gian lận thương mạiqua thuế XNK là một trong những yêu cầu quan trọng để có thể đề ra được biệnpháp chống gian lận thương mại qua thuế XNK Có thể kể đến một số nhómnguyên nhân cơ bản gây ra sau đây:

- Nguyên nhân khách quan:

Thứ nhất, do thay đổi chính sách thuế của các quốc gia:

Khi tham gia hội nhập kinh tế quốc tế, mỗi một quốc gia thành viên đềuphải thay đổi và tuân thủ các nguyên tắc đã cam kết trong quá trình hội nhập, một

số chính sách phải thay đổi cho phù hợp với tình hình phát triển của mỗi quốcgia Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đã tạo nên những sơ hở màcác đối tượng buôn lậu, trốn thuế lợi dụng lách luật với mục đích là đưa hàng hóanhập khẩu có mức thuế suất thấp, giảm tiền thuế phải nộp Khai giá thấp hơn sovới giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán, khai sai tên hàng của mặthàng thực nhập, gian lận trong hàng khuyến mại, hàng phi mậu dịch Khai sai sốlượng, trọng lượng của hàng hóa; Ghi sai xuất xứ của hàng hóa với mục đích là

để giảm mức thuế nhập khẩu

Thứ hai, do ảnh hưởng môi trường kinh tế:

Thuế là một công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế,khuyến khích hoặc hạn chế việc xuất khẩu, nhập khẩu đối với một số hàng hóa

Vì vậy chính sách thuế phải phù hợp với từng giai đoạn, cơ quan Hải quan là đơn

vị thực thi việc thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu sẽ căn cứ vào các văn bản quyđịnh để tính và đề xuất các chính sách thu thuế hợp lý Chính vì vậy môi trườngkinh tế cũng ảnh hưởng đến quản lý thu thuế xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa

Thứ ba, do sự tiến bộ của khoa học, kỹ thuật:

Hội nhập kinh tế quốc tế, giúp các nước có cơ hội tiếp nhận khoa học kỹthuật và nền công nghệ cao của các nước phát triển làm cho sự phát triển kinh tếcủa các nước đang phát triển có nhiều thuận lợi hơn.Tuy nhiên, nó luôn có tínhhai mặt, bởi do sự phát triển của khoa học kỹ thuật Thông thường phải sau mộtthời gian nhất định thì các cơ quan thuế mới có thông tin đầy đủ để áp dụng mứcthuế phù hợp nhất

Từ những khái quát trên đây về các nguyên nhân cơ bản gây ra gian lậnthương mại qua thuế xuất khẩu, nhâp khẩu mang tính phổ biến, ở đâu có thuế thì

ở đó có người cố tình trốn thuế, lậu thuế, do vậy còn tình trạng gian lận thương

mại qua thuế xuất khẩu, nhập khẩu Tuy nhiên, trong điều kiện từng Nhà nướckhác nhau, với mục đích khác nhau trong việc sử dụng công cụ thuế, với sự giácngộ, ý thức tuân thủ pháp luật về thuế khác nhau của các tầng lớp dân cư thì gianlận thương mại qua thuế xuất khẩu, nhập khẩu diễn ra trên những mức độ, phạm

vi, quy mô khác nhau và việc đưa ra các biện pháp để chống gian lận cũng tùythuộc vào điều kiện cụ thể của mỗi một quốc gia trong từng thời kỳ nhất định, đócũng là nghệ thuật trong quản lý, điều hành của mỗi quốc gia

- Nguyên nhân chủ quan:

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan, có nhiều nguyên nhân khác ảnhhưởng đến công tác thu thuế của Hải quan Các nguyên nhân chủ yếu là:

Thứ nhất, do sự yếu kém về nghiệp vụ của công chức Hải quan:

Trình độ nghiệp vụ của cán bộ Hải quan cũng là một nhân tố ảnh hưởngđến công tác quản lý thuế Hàng hóa đa dạng về chủng loại, đa công dụng Nếunghiệp vụ của cán bộ Hải quan thiếu kinh nghiệm sẽ áp mã sai dẫn đến việc gianlận thương mại qua thuế XNK hoặc cho doanh nghiệp được hưởng chính sách ưuđãi thuế không hợp lý

Thứ hai, do công tác kiểm tra, kiểm soát chưa tốt:

Hiệu quả công tác quản lý thu thuế phụ thuộc vào khả năng vận hành bộmáy quản lý vì tại đây tổ chức thực hiện các hoạt động của quản lý thu thuế xuấtkhẩu, nhập khẩu thể hiện ở tính chuyên nghiệp có sự chuyên môn hóa trong cáckhâu nghiệp vụ, bố trí đúng người đúng việc thành một dây chuyền liên hoàn từkhâu đăng ký tờ khai, kiểm tra khai báo thuế, thu thuế, thông quan, phúc tập vàkiểm tra sau thông quan đảm bảo giảm tối đa thời gian thông quan cho doanhnghiệp mà vẫn thu đúng, thu đủ số thuế xuất nhập khẩu mà doanh nghiệp phảinộp

Thứ ba, do ý thức tuân thủ pháp luật thuế của đối tượng nộp thuế:

Chủ thể chịu sự điều hành của các văn bản thuế, phải thực hiện khai báothuế, nộp thuế chính là những đối tượng nộp thuế Số lượng và trình độ nhậnthức của đối tượng nộp thuế sẽ ảnh hưởng đến tổ chức bộ máy quản lý thuế Có

thể nhận thấy rằng nếu đối tượng nộp thuế có am hiểu về pháp luật cùng ý thứcchấp hành tốt pháp luật thì hiện tượng gian lận thương mại qua thuế XNK sẽgiảm.

Thứ tư, do đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn:

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay sự phân hóa giàu nghèo ngày càngnới rộng khoảng cách thu nhập Những vùng nông thôn vùng núi đặc biệt khókhăn, nên gian thương đã lợi dụng người dân để tiếp tay cho họ

1.2.4 Hậu quả của việc gian lận thương mại

Về mặt kinh tế:

Gian lận thương mại qua hoạt động buôn lậu làm thất thu thuế, làm giảmnguồn thu từ thuế của ngân sách Nhà nước, ảnh hưởng đến quá trình thúc đẩykinh tế phát triển, làm cho việc điều hành của Nhà nước đối với nền kinh tế, xãhội giảm sút

Về mặt xã hội:

Gian lận thương mại qua hoạt động buôn lậu sẽ làm ảnh hưởng tới việcthực hiện công bằng xã hội và gây ra những tiêu cực xã hội khác Xảy ra tìnhtrạng gian lận thương mại dẫn đến thất thu thuế thì sự công bằng không thể thựchiện được, trước hết là công bằng trong nghĩa vụ đóng thuế giữa những đối tượngsản xuất, kinh doanh trong xã hội Điều này được hạn chế dần khi Nhà nướctham gia vào quá trình tái phân phối của cải xã hội bằng “chính sách phân phốilại”

KẾT LUẬN CHƯƠNG I

Trong chương 1: Sinh viên thực tập trình bày cơ sở lý luận Kiểm soát hải quan,các hình thức gian lận thương mại thường gặp, những yếu tố liên quan đến buônlậu và gian lận thương mại, các nguyên nhân khách quan, chủ quan trong côngtác chống buôn lậu và gian lận thương mại gian

CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ CỤC HẢI

Ngày 11/7/1975, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Cộng hòa miền NamViệt Nam Huỳnh Tấn Phát đã ký Quyết định số 09/QĐ thành lập Cục Hải quanmiền Nam (tiền thân của Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh hiện nay), trực thuộcTổng nha Ngoại thương Đồng chí Lâm Văn Độ - Phó Tổng nha Ngoại thươngđược bổ nhiệm làm Cục trưởng; các đồng chí Nguyễn Thành Lân, Nguyễn TuấnPhiên, Trần Ngọc Tràng làm Phó cục trưởng Cục Hải quan miền Nam hoạt độngtheo Điều lệ Hải quan (dựa trên cơ sở của Điều lệ Hải quan Việt Nam được banhành vào tháng 02/1960) và Biểu thuế xuất nhập khẩu do Chính phủ Cách mạngmiền Nam Việt Nam ban hành

Nhiệm vụ chủ yếu của Cục Hải quan miền Nam là: tiếp quản Tổng nhaQuan thuế ngụy quyền Sài Gòn và tổ chức lực lượng chuẩn bị triển khai nhiệm

vụ hải quan sau ngày giải phóng Với lực lượng ban đầu khoảng 50 đồng chí, chủyếu là cán bộ Ban Kinh – Tài miền Nam và các cán bộ do Cục Hải quan trungương tăng điều động vào tiếp quản miền Nam; quản lý, phân loại sĩ quan, nhânviên quan thuế ngụy đến trình diện và tổ chức học tập theo chính sách của Chínhquyền Quân quản

Ngày 25/4/1976, Tổng tuyển cử cả nước bầu ra Quốc hội thống nhất Từngày 24/6/1976 đến ngày 03/7/1976, Quốc hội nước Việt Nam thống nhất họp kỳthứ nhất tại Thủ đô Hà Nội đổi tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà thành nướcCộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Ngày 12/8/1976, Hội nghị Hải quan toàn

quốc lần thứ I họp tại TP Hồ Chí Minh thống nhất Hải quan 2 miền Nam - Bắc.Đồng chí Chu Văn Thực giữ chức Quyền Cục trưởng, các Đồng chí Lâm văn Độ,

Hồ Văn Cách giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục Hải quan Trung ương Trong đóĐồng chí Lâm Văn Độ trực tiếp làm Phân cục trưởng Phân cục Hải quan TP HồChí Minh

Sau khi thống nhất đất nước, Hải quan Việt Nam triển khai hoạt động trênđịa bàn cả nước từ tuyến biên giới phía Bắc đến tuyến biên giới phía Tây Nam,các cảng biển, sân bay quốc tế, bưu cục ngoại dịch, trạm trả hàng Do yêu cầuquản lý tập trung thống nhất, Chính phủ đã có Chỉ thị số 80/CT ngày 05/3/1979quyết định chuyển tổ chức Hải quan địa phương thuộc UBND tỉnh, thành phố vềthuộc Cục Hải quan - Bộ Ngoại thương

Ngày 30/8/1984 Hội đồng Nhà nước phê chuẩn Nghị quyết số547/NQ/HĐNN7 thành lập Tổng cục Hải quan trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng;ngay sau đó Hội đồng Bộ trưởng ban hành Nghị quyết số 139/HĐBT ngày20/10/1984 ban hành Nghị định quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộmáy của Tổng cục Hải quan Hải quan Việt Nam được xác định là "Công cụchuyên chính nửa vũ trang của Đảng và Nhà nước có chức năng kiểm tra và quản

lý hàng hoá, hành lý, ngoại hối và các công cụ vận tải xuất nhập qua biên giớinước CHXHCN Việt Nam, thi hành chính sách thuế xuất nhập khẩu, ngăn ngừachống các hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biêngiới, nhằm bảo đảm thực hiện đúng đắn chính sách của nhà nước độc quyền vềngoại thương, ngoại hối góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh chính trị,trật tự an toàn xã hội, phục vụ công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước"

Ngày 04/9/2002, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số113/2002/QĐ-TTg, trong đó Tổng Cục Hải quan là cơ quan trực thuộc Bộ Tàichính cho đến nay

Hiện nay, Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh là một trong 33 đơn vị Hảiquan địa phương trực thuộc Tổng cục Hải quan

Trong những năm qua, dù ở bất cứ giai đoạn nào, Cục Hải quan TP Hồ ChíMinh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, trung thành tuyệt đối với sựnghiệp cách mạng của Đảng, Tổ quốc, luôn xứng đáng là một trong những lực

lượng nòng cốt trong cuộc đấu tranh nhằm bảo vệ lợi ích, chủ quyền và an ninhkinh tế, chính trị của đất nước Với những nỗ lực, đóng góp to lớn đó, Cục Hảiquan TP Hồ Chí Minh đã vinh dự được Nhà nước tặng thưởng nhiều phầnthưởng cao quý, trong đó danh hiệu Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới(năm 2007), 01 Huân chương Lao động hạng Nhất, 01 Huân chương Lao độnghạng Nhì, 02 Huân chương Lao động hạng Ba, 01 Huân chương chiến công hạngNhất, 01 Huân chương chiến công hạng Ba và nhiều Bằng khen, Cờ thi đua củaChính phủ, UBND Thành phố, Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan…; nhiều cánhân là cán bộ, công chức Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh được phong tặngnhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý của Nhà nước, trong đó có Đồng chíNguyễn Thị Thu Hương - Cục trưởng được phong tặng danh hiệu Anh hùng laođộng trong thời kỳ đổi mới (năm 2010).

Những phần thưởng cao quý đó là kết quả của sự phấn đấu, đóng góp côngsức của nhiều thế hệ cán bộ, công chức Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh dưới sựlãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Tài chính, sự phốihợp có hiệu quả của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, cộng đồngdoanh nghiệp và sự ủng hộ to lớn của nhân dân

Trong Kế hoạch cải cách, hiện đại hoá Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh giaiđoạn 2015-2019, Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh xác định mục tiêu phấn đấu làtrở thành một đơn vị đi đầu trong cải cách, hiện đại hoá của ngành Hải quan vàtrên địa bàn TP Hồ Chí Minh với thủ tục hải quan đơn giản, hài hòa, minh bạch,hiện đại, đạt chuẩn mực quốc tế, theo cơ chế một cửa hải quan quốc gia, dựa trênnền tảng ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng kỹ thuật quản lý rủi ro, trangthiết bị kỹ thuật tiên tiến, lực lượng chuyên sâu, chuyên nghiệp, góp phần tạothuận lợi cho hoạt động thương mại, du lịch và đầu tư

2.1.2 Vị trí và chức năng

Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị trực thuộc Tổng Cục Hảiquan, có chức năng trực tiếp thực hiện các quy định quản lý nhà nước về hảiquan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuấtcảnh, nhập cảnh, quá cảnh; tổ chức thực hiện pháp luật về thuế và thu khác đốivới hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; phòng chống buôn lậu, chống gian lận

thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, phòng, chống ma túytrong phạm vi địa bàn hoạt động hải quan theo quy định của pháp luật.

2.1.3 Nhiệm vụ và quyền hạn

- Tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn và triển khai thực hiện các quy định của nhà nước

về hải quan trên địa bàn hoạt động của Cục Hải quan, gồm:

+ Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhậpkhẩu, chuyển cửa khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhậpcảnh, quá cảnh tại các địa bàn hoạt động hải quan và các địa điểm khác theoquy định của pháp luật;

+ Tổ chức thực hiện các biện pháp kỹ thuật nghiệp vụ quản lý rủi ro trong hoạtđộng nghiệp vụ hải quan;

+ Áp dụng biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan để phòng, chống buôn lậu,vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; phòng, chống ma túy và bảo vệquyền sở hữu trí tuệ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và địa bàn hoạt độngđược giao theo quy định của pháp luật;

+ Tổ chức thực hiện pháp luật về thuế và các khoản thu khác đối với hàng hóaxuất khẩu, nhập khẩu;

+ Kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy địnhcủa pháp luật;

+ Tổ chức thực hiện chế độ ưu tiên đối với doanh nghiệp theo quy định của phápluật về hải quan;

+ Áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuộc thẩmquyền theo quy định của pháp luật;

+ Thống kê nhà nước về hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quácảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh thuộc phạm vi quản

lý của Cục Hải quan theo quy định của pháp luật

- Hướng dẫn, chỉ đạo và kiểm tra các Chi cục Hải quan, Đội Kiểm soát hải quan

và tương đương thuộc đơn vị trong việc tổ chức, triển khai nhiệm vụ được

tố cáo thuộc thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

- Kiến nghị những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung các quy định của Nhà nước về hảiquan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh vàchính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; các quy định của Tổngcục Hải quan về chuyên môn nghiệp vụ và quản lý nội bộ; báo cáo Tổng cụctrưởng Tổng cục Hải quan những vướng mắc phát sinh, các vấn đề vượt quáthẩm quyền giải quyết của Cục Hải quan

- Tổ chức triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và phương pháp quản

lý hải quan hiện đại vào hoạt động của Cục Hải quan

- Phối hợp với các đơn vị trên địa bàn, cơ quan nhà nước và các tổ chức có liênquan để thực hiện nhiệm vụ được giao

- Tuyên truyền và hướng dẫn thực hiện chính sách, pháp luật về hải quan trên địabàn

- Hướng dẫn, giải thích các vấn đề thuộc phạm vi quản lý của Cục Hải quan theoquy định của pháp luật

- Hợp tác quốc tế về hải quan theo quy định của pháp luật và theo phân cônghoặc ủy quyền của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan

- Tổng kết, đánh giá tình hình và kết quả hoạt động của Cục Hải quan; thực hiệnchế độ báo cáo theo chế độ quy định

- Quản lý, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng công chức, người lao động của Cục Hảiquan theo quy định của pháp luật và phân cấp quản lý cán bộ của Bộ Tài chính

- Quản lý, lưu giữ hồ sơ, tài liệu, ấn chỉ thuế; quản lý, sử dụng phương tiện, trang

bị kỹ thuật và kinh phí hoạt động của Cục Hải quan theo quy định của pháp luật

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan giao vàtheo quy định của pháp luật

2.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh

lý vi phạm, phòng quản lý rủi ro, phòng công nghệ thông tin, đội kiểm soát hảiquan, đội kiểm soát, phòng chống ma túy

Và 12 Chi cục Hải quan, bao gồm:

Chi cục hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn Khu vực 1, Chi cục hải quan cửa khẩucảng Sài Gòn Khu vực 3, Chi cục hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn Khu vực 4,Chi cục hải quan khu công nghệ cao, Chi cục hải quan cửa khẩu cảng HiệpPhước, chi cục hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, Chi cục hảiquan Chuyển phát nhanh, Chi cục Kiểm tra sau thông quan, Chi cục hải quanQuản lý hàng Đầu tư, Chi cục hải quan Quản lý hàng Gia công, Chi cục hải quanKhu chế xuất Linh Trung, Chi cục hải quan Khu chế xuất Tân Thuận

Bộ máy tổ chức của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh thể hiện qua sơ đồsau:

Sơ đồ 2.1: Bộ máy tổ chức của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh

CỤC TRƯỞNG

PHÓ CỤC TRƯỞNG

2.2.2 Chiến lược phát triển của Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh:

- Về xây dựng thể chế:

Đến năm 2020: rà soát, điều chỉnh hệ thống văn bản pháp luật về hải quan vàpháp luật khác có liên quan cho phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam làthành viên Hệ thống hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật quản lý nhà nước

về hải quan đưa lên mạng trực tuyến, tạo thuận lợi cho việc tra cứu, tiếp cận hệthống pháp luật hải quan của người dân và doanh nghiệp

- Công tác nghiệp vụ hải quan:

VĂ

N P HÒ NG Đ ẢN

G Ủ

Y

VĂ

N P HÒ NG C ỤC

PH ÒN

G T

ÀI VỤ

- QU

ẢN

T

RỊ

PH ÒN

G T

Ổ C HỨ

C C ÁN

B

Ộ

PH ÒN

G T HA NH T RA

PH ÒN

G G IÁ

M S ÁT Q

UẢ

N L

Ý

VỀ H

ẢI QU AN

PH ÒN

G T HU

Ế X UẤ

T N

HẬ

P

KH ẨU PH ÒN

G C HỐ NG B UÔ

Ý V

I P HẠ M

PH ÒN

G Q UẢ

G C ÔN

G N GH

Ệ T

HÔ

NG

TIN ĐỘ

I K IỂ

M S OÁ

M S OÁ

T, PH

ÒN

G

CH ỐN

G M

A T ÚY

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN C ỬA K HẨ

U C ẢN

G S

ÀI

GÒ

N K V1

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN C ỬA K HẨ

U C ẢN

G S

ÀI

GÒ

N K V3

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN C ỬA K HẨ

U C ẢN

G S

ÀI

GÒ

N K V4

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN K HU C ÔN

G N GH

Ệ C AO

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN C ỬA K HẨ

U C ẢN

G H IỆ

P

PH ƯỚ C CH

I C ỤC H

ẢI QU AN C ỬA K HẨ

U S ÂN B AY

QU ỐC T

Ế T ÂN SƠ

N N HẤ T

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN C HU YỂ

N P HÁ

T N HA NH

CH

I C ỤC K IỂ

M T RA SA

U T HÔ NG Q UA N

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN Q UẢ

N L

Ý H ÀN

G Đ ẦU

TƯ

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN Q UẢ

N L

Ý H ÀN

G G IA

CÔ NG CH

I C ỤC H

ẢI QU AN K HU C HẾ X UẤ

T L IN

H

TR UN G

CH

I C ỤC H

ẢI QU AN K HU C HẾ X UẤ

T T ÂN

TH UẬ N