bài tập học kỳ tài chính Thế nào là nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách? Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách có ý nghĩa thế nào? Bằng cách phân tích các quy định và liên hệ thực tiễn chứng minh luật ngân sách nhà nước năm 2015 đã thể

Thế nào là nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách? Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách có ý nghĩa thế nào? Bằng cách phân tích các quy định và liên hệ thực tiễn chứng minh luật ngân sách nhà nước năm 2015 đã thể hiện tốt hơn nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách nhà nước

MỤC LỤC

MỞ BÀI 1

NỘI DUNG 1

I, Các vấn đề lí luật về nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách 1

1 Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách: 1

2 Ý nghĩa của nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách: 2

II – Nguyên tắc công khai trong hoạt đọng ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước 2015 3

1 Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách nhà nước theo quy định của Luật ngân sách nhà nước 2015 3

2 Thực tiễn thực hiện hoạt động công khai ngân sách nhà nước hiện nay 7

3 Một số đề xuất kiến nghị: 10

KẾT LUẬN 11 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ BÀI

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền của nhà nước quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước Nguồn thu cho ngân sách nhà nước là các khoản thu từ thuế, lệ phí, từ hoạt động kinh tế của nhà nước, vay nợ, viện trợ, đóng góp của công chúng,… Do đó, việc công khai trong hoạt động ngân sách nhà nước rất quan trọng, đảm bảo việc sử dụng ngân sách nhà nước đúng mục đích, đúng trình tự, thủ tục, tránh tình trạng tham nhũng, thất thoát, lãng phí Việc công khai cũng chính là việc hiện thực hóa quyền giám sát của công dân với những công việc quan trọng của đất nước, mà cụ thể hoạt động sử dụng ngân sách nhà nước của các cá nhân cơ quan nhà nước có

thẩm quyền Đề 2: “Thế nào là nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách? Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách có ý nghĩa thế nào? Bằng cách phân tích các quy định và liên hệ thực tiễn chứng minh luật ngân sách nhà nước năm 2015 đã thể hiện tốt hơn nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách nhà nước” để đi sâu tìm hiểu hoạt động công khai ngân sách nhà

nước

NỘI DUNG

I, Các vấn đề lí luật về nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách:

1 Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách:

Khoản 1 điều 8 luật Ngân sách nhà nước 2015 đã quy định rõ: “ Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập tring dân chủ, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng, có phân công, phân cấp quản lý; gắn quyền hạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp ”

Công khai có nghĩa là để cho mọi người biết, không giữ kín Minh bạch là làm cho mọi việc trở nên rõ ràng, dễ hiểu, sáng sủa, không thể nhằm lẫn được Quản lý ngân sách đòi hỏi phải công khai, minh bạch xuất phát từ đòi hỏi chính đáng của người dân với tư cách là người nộp thuế cho nhà nước Việc nhà nước có đảm bảo trách nhiệm trước dân về huy động và sử dụng các nguồn thu hay không phụ thuộc nhiều vào tính minh bách của ngân sách Điều này cũng rất quan trọng

đối với nhà tài trợ, những người hiển nhiên sẽ không hài lòng nếu sau khi hỗ trợ tài chính cho một quốc gia lại không có đủ thông tin về việc sử dụng nó vào đâu, như thế nào? Những nhà đầu tư cũng cần có sự minh bạch về ngân sách để có thể đưa

ra các quyết định đầu tư, cho vay…

Theo quy định tại khoản 1 điều 2 luật phòng chống tham nhũng năm 2005 (Sửa đổi, bổ sung năm 2012): “Công khai là việc cơ quan, tổ chức, đơn vị công bố, cung cấp thông tin chính thức về văn bản, hoạt động hoặc về nội dung nhất định.”

Công khai ngân sach là việc cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin tài chinh như: số liệu và báo cáo thuyết minh dự toán ngân sách; tình hình thực hiện ngân sách và quyết toán; kết quả thực hiện các kiến nghị của kiểm toán nhà nước ( trừ số liệu chi tiết, báo cáo thuyết minh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh,

dự trữ quốc gia) của các dự toán ngân sach theo từng lĩnh vực Việc công khai được thực hiên thông qua những hình thức pháp luật quy định như: công bố tại kỳ họp, niêm yết tại trụ sở làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị; phát hành ấn phẩm’; thông báo bằng văn bản đến các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan; đưa lên trang thông tin điện tử; thông báo trên các phương tiên thông tin đại chúng;

… Việc gửi các báo cáo quyết toán NSNN các cấp, báo cáo quyết tài chính của các đơn vị dự toán NSNN, các tổ chức được NSNN hỗ trợ, các doanh nghiệp nhà nước thực hiện theo chế độ báo cáo tài chính và kế toán hiện hành

2 Ý nghĩa của nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách:

Nguyên tắc công khai minh bách chính là một trong những nguyên tắc quan trọng của hoạt động ngân sách Nguyên tắc này nhằm phát huy quyền làm chủ của cán bộ, công chức Nhà nước, tập thể người lao động và nhân dân trong việc thực hiện kiểm tra, giám sát quá trình quản lý và sử dụng vốn, tài sản nhà nước; huy động, quản lý và sử dụng các khoản đóng góp của nhân dân theo quy định của pháp luật; phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật; bảo đảm

sử dụng có hiệu quả ngân sách nhà nước, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Việc thực hiện Luật NSNN đã tạo khuôn khổ pháp lý về quản lý NSNN thông nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ Chính sách thu ngân sách, định mức phân bổ chỉ NSNN, các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn về chi NSNN do Trung ương thống nhất ban hanh, áp dụng trong phạm vi cả nước, thu ngân sách được tập

trung vào kho bạc nhà nước và thực hiện phân cấp nguồn thu giữa các cấp ngân sach theo Luật định

Dự toán ngân sach được xây dựng từ cơ sở, được tổng hợp trinh Quốc hôi, HĐND các cấp ở địa phương xem xét, quyết định Do vậy, đã đảm bảo quản lý NSNN chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, công khai minh bach, thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội, chỉ an sinh xã hội, đầu tư cho kết cấu hạ tầng đã có bước phát triển tích cực; đảm bảo quốc phòng, an ninh

Công khai, minh bạch kết quả kiểm toán cũng giúp người dân tham gia

giám sát các hoạt động của Chính phủ tốt hơn Họ có thể đánh giá mức độ đạt được của các cam kết từ phía Chính phủ trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội xét trên khía cạnh những con số về kinh tế, ngân sách

Hiện nay, chúng ta đang ra sức nỗ lực đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhưng đạt kết quả thấp Trong đó có nguyên nhân việc cấp, quản

lý, sử dụng, chi tiêu ngân sách của một số cơ quan nhà nước còn mập mờ, thiếu minh bạch Điều này đã tạo kẽ hở cho những người có chức, có quyền trong quản

lý ngân sách nhưng thoái hóa biến chất có điều kiện, cơ hội để thực hiện hành vi chiếm đoạt, lãng phí

Công khai kết quả kiểm toán góp phần giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành quy định pháp luật của các đơn vị, tổ chức tham gia quản lý, sử dụng tiền, tài sản, ngân sách nhà nước và các cá nhân có liên quan Công khai thông tin kết quả kiểm toán liên quan trực tiếp đến uy tín của cá nhân lãnh đạo và tập thể đơn vị được kiểm toán Đây là yếu tố có tác động gây áp lực cả bên trong và bên ngoài đối với các đơn vị trong nỗ lực tuân thủ pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý Bên cạnh đó, kết quả kiểm toán công khai thể hiện cả những mặt tích cực và những yếu kém của đơn vị được kiểm toán, nêu cụ thể vi phạm và xác định rõ trách nhiệm của một số

cá nhân – là kênh thông tin giúp công tác phòng chống tham nhũng lãng phí trong quản lý sử dụng ngân sách

II – Nguyên tắc công khai trong hoạt đọng ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước 2015

1 Nguyên tắc công khai trong hoạt động ngân sách nhà nước theo quy định của Luật ngân sách nhà nước 2015

Luật ngân sách nhà nước được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25/6/2015 (Luật NSNN 2015), có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017 đã

sử đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng với mục tiêu là nâng cao tính minh bạch, dân chủ và công khai trong công tác quản lý NSNN; kiểm soát chặt chẽ hoạt động thu, chỉ ngân sách; nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong quản lý tài chính – NSNN bảo đảm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí,… Theo đó, các quy định về công khai minh bạch ngân sách đã có những sửa đổi, bổ sung rõ ràng, minh bạch hơn Cụ thể:

 Đối tượng công khai:

Theo quy định tại khoản 1 điều 15 luật NSNN 2015, đối tượng công khai ngân sach nhà nước bao gồm:

- Dự toán ngân sách nhà nước trình Quốc hội, Hội đồng nhân dân;

- Dự toán ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền quyết định;

- Báo cáo tình hình thực hiện ngân sách nhà nước;

- Quyết toán ngân sách nhà nước được Quốc hội, Hội đồng nhân dân phê chuẩn

- Dự toán, tình hình thực hiện, quyết toán ngân sach của các đơn

vị dự toán ngân sách, các tổ chức được ngân sách nhà nước hỗ trợ và các chương trình, dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách nhà nước

Theo quy định trên, các cấp ngân sach nhà nước, các đơn vị dự toán ngân sách, các tổ chức được ngân sach nhà nước hỗ trợ, các dự án đầu tư xây dựng cơ bản có sử dụng vốn ngân sach nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước, các quỹ có nguồn từ ngân sách nhà nước và các quỹ có nguồn thu từ các khoản đóng góp của nhân dân được cấp có thẩm quyền cho pháp thành lập theo quy định của pháp luật phải thực hiện công khai số liệu thu – chi ngân sách

Ngoài ra, theo khoản 2 điều 15 luật NSNN đã bổ sung việc công khai thủ tục ngân sach nhà nước Theo đó các cơ quan thu, cơ quan tài chính và kho bạc nhà nước thực hiện hoạt động công khai các quy định về quy trinh, thủ tục kê khai, thu, nôp, miễn giảm, gia hạn, hoàn lại các khoản thu; tạm ứng, cấp phát, thanh toán ngân sách nhà nước

 Nội dung công khai:

Nội dung công khai ngân sách nhà nước quy định tại Khoản 1 điều 15 gồm:

- Số liệu và báo cáo thuyết minh dự toán ngân sách nhà nước trinh Quốc hội, Hội đồng nhân dân, dự toán đã được cấp có thẩm quyền quyết định, tình hình thực hiện ngân sách nhà nước và quyết toán ngân sach nhà nước;

- Kết quả thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nhà nước; trừ số liệu chi tiết, báo cáo thuyết minh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia

Về nội dung công khai, Luật NSNN 2015 đã bổ sung một số quy định về nội dung:

Thứ nhất, công khia dự thảo dự toán ngân sách trình Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, qua đó tạo điều kiện cho người dân và các tổ chức xã hội giám sát công tác quản lý ngân sach từ khâu lập dự toán, bố trí ngân sách cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Đồng thời với việc công khai dự toán ngân sách từ khâu trình Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp giúp cho công tác công khai minh bạch ngân sach phù hợp với thông lệ Quốc tế, đặc biệt là Chỉ số Ngân sách mở(OBI) của tổ chức quan hệ đối tác ngân sach quốc tế IBP, yêu cầu cao việc công khai ngân sach từ khâu dự thảo ngân sach trình Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp

Thứ hai, công khai tình hình thực hiện dự toán ngân sách, cùng với báo cáo thuyết minh, giải trinh ngân sách Việc bổ sung thêm nội dung công khai tình hình thực hiện ngân sách giúp cho việc theo dõi thông tin công khai được liên tục từ khâu lâp dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán ngân sach; đồng thời, các báo cáo thuyết minh về dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán ngân scah đi kèm với

số liệu công khai ngân sách, giúp cho việc công khai gắn với minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trinh của các cơ quan, đơn vị trong quản lý và sử dụng ngân sach nhà nước

Thứ ba, kết quả thực hiện các kiến nghị của cơ quan kiểm toán: Việc công khai báo cáo kết quả kiểm toán, cũng như kết quả thực hiện các khuyến nghị của kiểm toán giúp cho việc thực hiện các khuyết nghị kiểm toán được nghiêm túc và

tăng cường giám sát của người dân đối với việc thực hiện các khuyết nghị, kết luật của cơ quan kiểm toán nhà nước

 Hình thức công khai:

Việc công khai ngân sách nhà nước được thực hiện bằng một hoặc một số hình thức: công bố tại kỳ họp, niêm yết tại trụ sở làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị; phát hành ấn phẩm; thông báo bằng văn bản đến các cơ quan tổ chức, đơn

vị, các nhân có liên quan; đưa lên trang thông tin điện tử; thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng

Đối với công khai thủ tục ngân sách, việc công khai được thực hiên bằng các hình thức niêm yết tại nơi giao dịch và công bố trên trang thông tin điện tử của cơ quan

 Thời gian công khai ngân sách :

Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 15 Luật NSNN 2015, thời gian công khai ngân sách nhà nước đã được rút ngắn so với quy định của luật cũ :

- Báo cáo dự toán ngân sach nhà nước phải được công khai chậm nhất là 05 ngày làm việc kể từ ngày chính phủ gửi đại biểu Quốc hội, ủy ban nhân dân gửi đại biểu Hội đồng nhân dân

- Báo cáo dự toán ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền quyết định, báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền phê chuẩn, kết quả kiểm toán NSNN, kết quả thực hiện các kiến nghị của kiểm toán nhà nước phải được công khai chậm nhất là 30 ngày kể

từ ngày văn bản được ban hành (thay vì quy ddibhj 60 ngày như cũ)

- Báo cáo tình hình thực hiện ngân sach nhà nước hằng quý, 06 tháng phải được công khai chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày kết thúc quý và

06 tháng

- Báo cáo tình hình thực hiện NSNN hằng năm được công khai khi Chính phủ trình Quốc hội vào kỳ họp giữa năm sau’’

 Trách nhiệm công khai ngân sách:

Bộ tài chính thực hiện công khai những nội dung theo quy định đối với ngân sách nhà nước và ngân sách trung ương UBND cấp tỉnh thực hiện công khai hoặc giao Sở tài chính thực hiện công khai các nội dung theo quy định đối với ngân sách

cấp tỉnh và địa phương UBND cấp huyện thực hiện công khai hoặc giao cho Phòng tài chính – Kế hoạch thực hiện công khai các nội dung theo quy định đối với ngân sach cấp huyện UBND cấp xã thực hiện công khai các nội dung ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác ở xã

Nguyên tắc công khai ngân sách còn được đề cấp đến trong hoạt động giám sát ngân sách nhà nước của cộng đồng Theo đó, việc thực hiện công khai ngân sach nhà nước thuộc một trong những nội dung của hoạt động giám sát ngân sach nhà nước của cộng đồng

Điều 16 Giám sát ngân sách nhà nước của cộng đồng

1 Ngân sách nhà nước được giám sát bởi cộng đồng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp chủ trì tổ chức việc giám sát ngân sách nhà nước của cộng đồng Nội dung giám sát ngân sách nhà nước của cộng đồng gồm:

a) Việc chấp hành các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước;

b) Tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước hằng năm;

c) Việc thực hiện công khai ngân sách nhà nước theo quy định tại Điều 15 của Luật này

2 Chính phủ quy định chi tiết về giám sát ngân sách nhà nước của cộng đồng

2 Th c ti n th c hi n ho t đ ng công khai ngân sách nhà n ực tiễn thực hiện hoạt động công khai ngân sách nhà nước hiện ễn thực hiện hoạt động công khai ngân sách nhà nước hiện ực tiễn thực hiện hoạt động công khai ngân sách nhà nước hiện ện hoạt động công khai ngân sách nhà nước hiện ạt động công khai ngân sách nhà nước hiện ộng công khai ngân sách nhà nước hiện ước hiện c hi n ện hoạt động công khai ngân sách nhà nước hiện nay

Việc công khai ngân sách theo quy định của Luật NSNN 2015 bước đầu đã phát huy được tác dụng; công tác kiểm tra nội bộ, cấp trên với cấp dưới được tăng cường và từng bước phát huy vai trò giám sát của các đoàn thể, quần chúng nhân dân, người lao động, đã góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng Đồng thời, đã tạo được kênh thông tin quan trọng phục vụ cho việc phân tích, đánh giá, nghiên cứu về tài chính – ngân sách của các tổ chức, cá nhân, được các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước ủng hộ

Kết quả khảo sát ngân sách của Việt Nam cho thấy : chỉ số công khai ngân sách mở cửa Việt Nam công bố cho năm 2015( OBI2015) là 18 điểm trên tổng điểm 100 Mức điểm này gần như không thay đổi so với đánh giá năm 2012 (19 trên 100 điểm) và thấp hơn khá nhiều so với mức trung bình toàn cầu (45 điểm)

Điều này cho thấy công chúng được cung cấp ít thông tin về ngân sách Tuy nhiên,

so sánh với các nước trong khu vực, mức độ minh bạch ngân sách của Việt Nam cao hơn Trung Quốc ,Campuchia, Myanma nhưng thấp hơn nhiều nước Đông Nam

Á khác như Philipin, Indonexia, Malaixia và Thái Lan, trong đó đặc biệt Philipin đạt mức minh bạch tốt đáng kể (65 điểm)

Điểm xếp hạng ba trụ cột của xếp hàng công khai ngân sach của Việt Nam

có những thay đổi đáng ghi nhận Sự tham gia của công chúng đối với các vấn đề ngân sách đạt 42/100 điểm thứ hạng và ở mức độ hạn chế Tuy nhiên, ở trụ cột này, Việt Nam xếp cao hơn mức trung bình 25 điểm của toàn cầu và tốt hơn phần lớn các nước trong khu vực như Trung Quốc, Thái Lan, Indonexia, Malaixia

Về trụ cột giám sát về ngân sách của cơ quan lập pháp và kiểm toán, Việt Nam được đánh giá là đầy đủ với điểm 61/100 điểm đối với cơ quan lập pháp và 75/100 điểm thứ hạng đối với cơ quan kiểm toán Trong 8 tài liệu ngân sách chủ chốt cần được công khai, trong kỳ OBI2015, Việt Nam đã công bố thêm Tài liệu Ngân sách dánh cho công dân và tăng tính phù hợp của báo cáo ngân sach trong kỳ (báo cáo quý) Tuy nhiên, dự thảo dự toán ngân sách vẫn chưa được công bố Hơn nữa, báo cáo giữa kỳ (6 tháng) vẫn chưa được coi là Báo cáo giữa kỳ theo thông lệ quốc tế vì chưa có các thông tin định lượng về dự báo kinh tế vĩ mô và dự báo tài chính cho giai đoạn tiếp theo của kỳ ngân sách Báo cáo kiểm toán nhà nước công

bố chậm hơn quy định của thông lệ quốc tế ( không muộn hơn 18 tháng kể từ khi kết thức năm tài chính )

Luật Ngân sách nhà nước đã phân định rõ vai trò, quyền hạn giữa quốc hội

và HĐND các cấp; quy định rõ, công khai, minh bạch việc phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương; quy định rõ trách nhiệm và nâng cao quyền chủ động, trách nhiệm, quản lý, sử dụng ngân sách của các bộ, địa phương, đơn vị sử dụng ngân sách Việc công bố công khai sô liệu thu, chi ngân sách nhà nước ngày càng được tăng cường.Ngoài việc quy định công

bố công khai số liệu dư toán và quyết toán ngân sách nhà nước đã được Quốc hội

và HĐND các cấp quyết định, phê chuẩn, còn mở rộng nội dung công khai ngân sách và kinh phí của các tổ chức được ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí; công khai các quỹ có nguồn từ ngân sách nhà nước và các quỹ có nguồn từ các khoản đóng góp của nhân dân: các dự án, công trình đầu tư xây dựng cơ bản thuộc nguồn ngân sách nhà nước; công khai các khoản hỗ trợ của ngân sách nhà nước cho các

cá nhân, dân cư…

Việc công khai quy trình ngân sách, công khai dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán ngân sách, công khai kết quả kiểm toán ngân sách hằng năm cũng được đẩy mạnh Dự toán ngân sach được công khai từ các định hướng chính sách ngân

sách của Nhà nước đối với năm lập dự toán ngân sách; công khai số liệu dự toán sau khi được Quốc hội và HĐND các cấp phê duyệt Theo đó, hàng quý, Bộ tài chính thực hiện công khai số liệu ngân sach nhà nước theo mẫu báo cáo thông kê tài chính Chính phủ Số liệu về thực hiện ngân sách hằng năm được công khai 2 lần, lần thứ nhất vào thời điểm tháng 11 của năm đó và lần thứ 2 vào thời điểm tháng 5 của năm sau Các số liệu quyết toán ngân sách và báo cáo kiểm toán cũng được công khai theo quy định Bên cánh đó, với sự phát triển của các phương tiện thông tin đại chúng, nhân dân có thể dễ dàng tiếp cận được với những nội dung công khai ngân sach của các cấp ngân sách được in thành ấn phẩm hoặc đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là trên chính những trang thông tin điện tử của Bộ Tài chính, của các tỉnh thành phố, trực thuộc trung ương,…

Đặc biệt, Luật NSNN 2015 đã bám sát quy đinh tại điều 55 của Hiến pháp năm 2013, đó là “ NSNN, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính nhà nước và các nguồn tài chính công khác do nhà nước thống nhất quản lý và phải được sử dụng hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch, đúng pháp luật NSNN gồm ngân sách trung ương và ngân sach địa phương, trong đó ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm nhiệm vụ chi của quốc gia Các khoản thu, chi NSNN phải được dự toán

và do luật định” Nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội tại điều 70, đó là: Quyết định chính sách cơ bản về tài chính, tiền tệ quốc gia; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế; quyết định phân chia các khoản thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương; quyết định mức giới hạn an toàn nợ quốc gia, nợ công, nợ chính phủ, quyết định dự toán NSNN và phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn quyết toán NSNN

Có thể thầy, sự ra đời của Luật NSNN 2015 nhấn mạnh tính công khai, minh bạch của NSNN và vai trò của giám sát NSNN So với luật NSNN năm 2002, các quy định trong luật 2015 có riêng điều 15 để quy định về nội dung, hình thức, thời hạn công khai quá trình lập dự toán, dự thảo ngân sách, dự toán, chấp hành, quyết toán, kết quả kiểm toán NSNN Luật NSNN 2015 đã luật hóa các vẫn đề liên quan đến công khai, minh bạch ngân sách; công khai, minh bạch được xem là một trong nguyên tắc quản lý ngân sách( điều 8) và đặc biệt, việc công khai được nhấn mạnh tại điều 15” Công khai ngân sách nhà nước và giám sát ngân sách nhà nước của cộng đồng” Điều 15 thể hiện khá đầy đủ các yêu cầu về nội dung công khai,phạm

vi công khai, hình thức công khai và trách nhiệm phải thực hiện cong khai Điều đó chứng tỏ được tầm quan trọng của nguyên tắc này trong toàn bộ các khâu của quy trình ngân sách, bao gồm cả lập dự toán và chấp hành dự toán, cũng như trong kiểm tra, thanh tra, giám sát việc chấp hành ngân sách của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan Công khai, minh bạch NSNN là điều kiện cần để nâng cao hiệu quả của NSNN và tăng cường khả năng giám sát của cộng đồng và giảm lãng phí,