sáng kiến kinh nghiệm biện pháp học tốt toán 5

- Trong dạy học cần phân hóa đối tượng trong từng hoạt động, dành cho đối tượng nhận thức chậm những câu hỏi dễ, những bài tập đơn giản để tạo điều kiện cho các em được tham gia trình bà

NỘI DUNG MÔ TẢ SÁNG KIẾN

I Thông tin chung về sáng kiến

1.1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán lớp 5B, trường Tiểu học xã Bằng Hữu

1.2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Áp dụng đối với cả giáo viên và học sinh trong dạy - học môn Toán lớp 5B trường Tiểu học xã Bằng Hữu

1.3 Tác giả:

Họ và tên: Linh Xuân Phú

Ngày, tháng, năm, sinh: 20/ 05 / 1984

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học xã Bằng Hữu

Điện thoại: 0984 091 861

1.4 Đồng tác giả : Không

1.5 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến : Không

1.6 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu

Đơn vị : Áp dụng sáng kiến tại lớp 5B, trường Tiểu học xã Băng Hữu

Địa chỉ: Thôn Làng Chiêng, xã Bằng Hữu, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn

1.7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến

- Đối với nhà trường: Tổ chức thường xuyên các buổi sinh hoạt chuyên đề, bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho GV Tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy

- Đối với GV: Không ngừng nâng cao trình độ bản thân bằng cách học hỏi đồng nghiệp, tham khảo thêm tài liệu hoặc trên các phương tiện thông tin đại chúng Khi lên kế hoạch bài học cần chuẩn bị kĩ nội dung, phương pháp, hình thức,

đồ dùng nhằm củng cố khắc sâu kiến thức cho học sinh Ngoài ra phải kiên trì, chịu khó, tìm tòi, sáng tạo, có tinh thần trách nhiệm cao, say mê với công việc, tận tụy với HS

- Đối với HS: Có ý thức tự giác, tích cực trong học tập, học bài cũ, chuẩn bị bài mới Biết lắng nghe lời nhận xét của thầy cô, của bạn để tự sửa chữa, khắc phục nhược điểm của mình Mạnh dạn góp ý, sửa sai giúp đỡ bạn trong học tập

1.8 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu

Từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020

II Mô tả giải pháp truyền thống đã, đang áp dụng:

Với lối dạy học cũ, GV thường chỉ truyền đạt, giảng dạy theo các tài liệu có sẵn trong sách Vì vậy cách giảng này không phát huy được tính tích cực sáng tạo

của học sinh HS học tập một cách thụ động, chủ yếu là làm theo mẫu Do đó học sinh ít có hứng thú trong học tập, nội dung các hoạt động học tập thường đơn điệu

GV là người duy nhất có quyền đánh giá kết quả học tập của học sinh HS ít được

tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau

III Mô tả sáng kiến

3.1 Tính mới, tính sáng tạo

3.1.1 Căn cứ khoa học đề xuất các giải pháp của đề tài

* Xây dựng môi trường học tập thân thiện:

- Sự thân thiện của giáo viên là điều kiện cần để những biện pháp đạt hiệu quả cao Thông qua cử chỉ, lời nói, ánh mắt, nụ cười… GV tạo sự gần gũi, cảm giác

an toàn nơi HS để các em bày tỏ những khó khăn trong học tập, trong cuộc sống của bản thân mình

- Luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, không đánh mắng hoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, không làm cho HS cảm thấy sợ, mà hãy làm cho HS cảm thấy được thương yêu và tôn trọng

- Bên cạnh đó, GV là người đem lại cho các em những phản hồi tích cực Không chê bai HS, mà dùng lời nói động viên nhắc nhở để các em cố gắng hơn và tìm những việc làm mà em hoàn thành dù là những việc nhỏ để khen ngợi các em

* Phân loại các đối tượng HS:

- Tôi phải xem xét, phân loại những học sinh đúng với những đặc điểm vốn

có của các em để lựa chọn biện pháp giúp đỡ phù hợp với đặc điểm chung và riêng của từng em Một số khả năng thường hay gặp ở các em là: Sức khoẻ kém, khả năng tiếp thu bài chậm, chưa chịu khó học, thiếu tự tin, nhút nhát…

- Trong quá trình thiết kế bài học, tôi cần cân nhắc các mục tiêu đề ra nhằm tạo điều kiện cho từng đối tượng HS được thể hiện và luyện tập phù hợp

- Trong dạy học cần phân hóa đối tượng trong từng hoạt động, dành cho đối tượng nhận thức chậm những câu hỏi dễ, những bài tập đơn giản để tạo điều kiện cho các em được tham gia trình bày trước lớp, từng bước giúp các em tìm được vị trí đích thực của mình trong tập thể Yêu cầu luyện tập của một tiết là 4 bài tập, các

em này có thể hoàn thành 1, 2 hoặc 3 bài tuỳ theo khả năng của các em

- Ngoài ra, tôi có thể tổ chức phụ đạo cho những HS chưa chuẩn khi các biện pháp giúp đỡ trên lớp chưa mang lại hiệu quả cao Tôi đã tổ chức phụ đạo các em trong những tiết luyện của buổi hai Tuy nhiên, việc tổ chức phụ đạo phải kết hợp với hình thức vui chơi nhằm lôi cuốn các em đến lớp đều đặn và tránh sự quá tải, nặng nề

- Đối với HS có năng khiếu tôi đưa ra những câu hỏi khó hơn đòi hỏi tính tư duy và hướng dẫn các em làm các bài toán nâng cao

* Giáo dục ý thức học tập cho HS:

- Tôi chú ý giáo dục ý thức học tập của các em tạo cho các em sự hứng thú trong học tập, từ đó sẽ giúp cho các em có ý thức vươn lên Trong mỗi tiết dạy tôi phải liên hệ nhiều kiến thức vào thực tế để các em thấy được ứng dụng và tầm quan trọng của môn học trong thực tiễn Từ đây, các em sẽ ham thích và say mê khám phá tìm tòi trong việc chiếm lĩnh tri thức

- Bên cạnh đó, tôi phải tìm hiểu từng đối tượng HS về hoàn cảnh gia đình và

nề nếp sinh hoạt, khuyên nhủ các em về thái độ học tập, tổ chức các trò chơi có lồng ghép việc giáo dục các em về ý thức học tập tốt và ý thức vươn lên trong học tập, làm cho các em thấy tầm quan trọng của việc học Đồng thời, tôi phải phối hợp với gia đình giáo dục ý thức học tập cho các em

* Tự tìm tòi, khám phá kiến thức trong học tập

- Hằng ngày, trong quá trình lên lớp bản thân tôi luôn nhắc nhở HS về nhà tự tìm hiểu bài trước và những phần kiến thức mới, những bài tập trên lớp tôi luôn dành thời gian cho học sinh suy nghĩ, tìm tòi khám phá kiến thức, rèn luyện khả năng tư duy, năng lực xử lí tình huống, giải quyết vấn đề HS sẽ hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức nếu như chính mình tìm ra kiến thức đó hoặc góp phần cùng các bạn tìm tòi, khám phá, xây dựng lên kiến thức đó HS tự mình rút ra cách học, cách làm của mình, tự điều chỉnh sửa chữa những thiếu sót của bản thân Tập cho các em thói quen tự đánh giá kết quả học tập thực hành và giúp các em ôn tập biết cách tổng hơp, hệ thống hóa kiến thức Trên cơ sở đó bản thân tôi sẽ nắm bắt được khả năng hiểu bài của học sinh đến đâu và sau đó tôi sẽ khắc sâu kiến thức cho học sinh

3.1.2 Hệ thống các giải pháp đề xuất của đề tài

3.1.2.1 Môn toán là một môn học chiếm một vị trí rất quan trọng và then chốt trong nội dung chương trình các môn học bậc tiểu học Các kiến thức kĩ năng của môn toán ở tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống, chúng rất cần cho người

lao động, rất cần thiết để học các môn học khác ở tiểu học và các lớp trên Môn toán giúp học sinh nhận biết các mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực Nhờ đó mà học sinh có phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh và biết cách hoạt động có hiệu quả trong đời sống Môn toán góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề Nó góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo, nó đóng góp vào việc hình thành các phẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao động như: cần cù, cẩn thận, có

ý chí vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nề nếp và tác phong khoa học

Xuất phát từ vị trí quan trọng của môn toán, qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu nhiều năm ở tiểu học, để góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn toán đặc biệt nội dung giải toán có văn bản thân tôi đã đúc rút và tổng kết được một số bài học kinh nghiệm sau đây :

Thứ nhất: Những kinh nghiệm trong quá trình thực hiện chương trình

và SGK.

Những tiết học toán trong SGK là những tiết học rất quan trọng, nhằm cung cấp cho các em học sinh những yêu cầu cơ bản nhất mà chương trình đặt ra Bằng hình ảnh trực quan sinh động và phương pháp sư phạm của GV, các em dần dần nắm chắc kiến thức, rèn luyện các kĩ năng, Việc nắm chắc kiến thức phụ thuộc rất nhiều vào nhận thức ban đầu của HS GV cần xuất phát từ những vấn đề rất cụ thể, chi tiết; HS phải nắm được bản chất của vấn đề, các em phải có nền kiến thức đại trà vững chắc rồi mới đến ngọn là giải quyết các bài toán ở mức độ cao hơn Để làm được điều đó GV cần:

- Tổ chức tốt các hoạt động học tập trong các tiết học để học sinh giải quyết tốt các bài tập trong sách giáo khoa HS phải hiểu sâu sắc vấn đề, nắm chắc kiến thức và vận dụng tốt vào thực hành

- Thời lượng dành cho thực hành, luyện tập trong mỗi tiết học chiếm từ 60%-70%, nên ta cần tận dụng đặc điểm này để tăng cường thực hành, giúp HS hình thành và phát triển các kĩ năng toán học, giải quyết về cơ bản các nhiệm vụ thực hành ngay trong các tiết toán tại lớp

- GV cần giúp HS nắm chắc, thuộc lòng các quy tắc, các công thức tính mà SGK đã cung cấp Có kĩ năng vận dụng công thức, quy tắc vào giải quyết các bài toán trong SGK phần thực hành

- GV nên chuyển nội dung từng tiết dạy học toán thành các phiếu học tập hay phiếu thực hành (nếu có điều kiện) để phát huy tính chủ động và sáng tạo của HS, nêu cao hiệu quả và tăng năng suất học tập Trong quá trình biên soạn các phiếu học tập, GV nên tích hợp nhiều nội dung giáo dục gắn với thực tế và gần gũi thu hút được hứng thú của HS, có thể sử dụng một số tranh ảnh, hình vẽ ngộ nghĩnh để minh hoạ cho các bài tập thêm sinh động, có thể thiết kế các bài tập dưới dạng bài tập trắc nghiệm, các trò chơi hay câu đố vui toán học mà không làm biến dạng nội

dung cơ bản của môn toán, góp phần thay đổi cho môn toán để các em tiếp thu bài tốt hơn

- Khi HS đã hoàn thành tốt các bài tập trong SGK, GV cần dần từng bước hình thành ở các em cách suy luận sáng tạo, biết giải các bài toán đó theo các cách khác nhau

Thứ hai: Những kinh nghiệm trong việc sử dụng phương pháp, hình thức tổ chức dạy học.

Để chuyển tải được những kiến thức khoa học tới cho HS, GV phải sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Việc nắm bắt kiến thức của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào cách thức và phương pháp giảng dạy của GV Trong

xu thế dạy học hiện nay, GV không còn là người truyền thụ tri thức theo một chiều,

HS thụ động tiếp thu và làm theo Người GV cần căn cứ vào vốn sống, khả năng hiểu biết của HS để thiết kế các hoạt động nhằm giúp HS tự phát hiện và giải quyết vấn đề dưới sự trợ giúp của các bạn trong nhóm, trong lớp hay của GV

GV trở thành người thiết kế người tổ chức hướng dẫn các hoạt động,… còn

HS là người thi công, người trực tiếp hoạt động để tìm tòi kiến thức

Trong giảng dạy GV cần biết lựa chọn các PPDH sao cho phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình Xuất phát từ các ví dụ hay các bài toán mẫu trong SGK GV cần tổ chức cho học sinh thảo luận để tìm ra cách giải quyết vấn đề mà bài toán đưa ra Trên cơ sở đó GV giúp các em biết tổng hợp để rút ra những nhận xét, những quy tắc hay những kết luận cần thiết Khi giảng dạy các kiến thức mới, dạng toán mới GV cần chú ý các bước sau:

*Phương pháp chung:

Tự phát hiện

Tự giải quyết

Tự chiếm lĩnh

* Các bước cụ thể:

Bước1: Làm nảy sinh nhu cầu nhận thức của HS (Làm xuất hiện vấn đề và

tạo cho học sinh có nhu cầu tìm hiểu vấn đề đó)

Bước 2:Tổ chức các hoạt động học tập (theo cá nhân, theo nhóm hay cả lớp) Bước 3: Hướng dẫn học sinh trình bày ý kiến trước nhóm, trước lớp.

Bước 4: Hướng dẫn học sinh nhận xét, đánh giá, bổ sung.

Bước 5: GV hệ thống, kết luận vấn đề, hướng dẫn HS trình bày (GV chốt lại

các vấn đề quan trọng)

Bước 6: Tổ chức cho học sinh luyện tập, thực hành, rèn các kĩ năng

Để triển khai các bước trên một cách có hiệu quả cần có sự trợ giúp của các phương tiện và đồ dùng dạy học, do đó trong quá trình tổ chức các họat động học tập của HS giáo viên cần sử dụng các đồ dùng dạy học sao cho phù hợp và mang tính hiệu quả cao PPDH ở tiểu học phải phát huy được tính tự giác tích cực, chủ

động và sáng tạo của HS, phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh và điều kiện của lớp học GV cần chủ động lựa chọn, vận dụng phối kết hợp các phương pháp dạy học để phát huy hiệu quả cao nhất

Thứ ba: Những bước tiếp theo sau khi học sinh đã biết cách giải một dạng toán

Mỗi bài Toán là sự kết hợp đa dạng của các khái niệm, các mối quan hệ toán học, đòi hỏi học sinh phải biết xác lập được các mối quan hệ giữa các dữ liệu của bài toán: Biết so sánh, phân tích, tổng hợp Trên cơ sở đó, lựa chọn được cách giải quyết tốt nhất Như chúng ta đã biết, đường lối chung để hướng dẫn học sinh giải một bài toán ở Tiểu học, thường gồm các bước như: Nghiên cứu tìm hiểu bài toán, thiết lập quan hệ giữa các dữ liệu để tóm tắt bài toán, lập kế hoạch giải bài toán, trình bày bài giải và kiểm tra kết quả Tuy nhiên, trong quá trình dạy học, nếu GV chỉ dừng lại ở các bước trên thì coi như mới hoàn thành xong việc tổ chức hướng dẫn cho học sinh giải một bài toán Điều quan trọng là sau khi học sinh giải xong bài toán đó, GV cần làm gì, cần khai thác những gì từ bài toán để một mặt củng cố được cách giải, một mặt phải phát huy hết khả năng tư duy, sự sáng tạo của học sinh khi học toán Tôi xin đưa ra một số kinh nghiệm sau đây:

- Nâng cao mức độ khó dễ của bài toán:

Trên cơ sở học sinh đã nắm chắc, hay đã củng cố tốt được cách giải khái quát của bài toán, GV cần nâng dần mức độ của bài toán đó nhằm kiểm tra khả năng vận dụng của các em vào các tình huống khác nhau nhằm rèn kỹ năng, kỹ xảo giải toán, gây hứng thú học tập và phát huy khả năng của từng em

- Tìm nhiều cách giải khác nhau cho bài toán:

Biện pháp này nhằm giúp học sinh có thể vận dụng các kiến thức đã học vào giải quyết bài toán theo các hướng khác nhau Trong chương trình tiểu học học sinh

đã được trang bị một khối lượng khá lớn về các công cụ giải toán Trong mỗi bài toán có thể chứa đựng rất nhiều các cách giải khác nhau, nên thông qua mỗi bài toán đó GV có thể củng cố cho học sinh rất nhiều các phương pháp giải toán đã học Đối với HS tiểu học các em đã được làm quen với nhiều dạng toán cơ bản Từ việc vẽ sơ đồ cụ thể các em dễ dàng tìm ra được lời giải bài toán Tuy nhiên không phải lúc nào cũng vẽ được sơ đồ của bài toán, do vậy việc biến đổi các bài toán để đưa về các dạng quen thuộc cũng là một phương pháp rất đặc trưng trong dạy toán tiểu học

- Tìm hướng giải quyết bài toán có nhiều khả năng xảy ra

Biện pháp này bên cạnh giúp HS củng cố kĩ năng giải toán, phát triển tư duy,

ở mức độ cao hơn còn đòi hỏi các em phải biết tìm tòi giải quyết tất cả các khả năng có thể xảy ra để tìm hết các đáp số của bài toán, biết loại trừ các khả năng không phù hợp

- Giải quyết bài toán ngược với các bài toán đã giải:

Khi giải xong một bài toán, nếu GV đặt ra các bài toán ngược và yêu cầu học sinh tìm cách giải, sẽ có tác dụng rất tốt trong việc phát huy khả năng sáng tạo của

các em trong việc vận dụng cách giải của bài toán vừa làm làm cơ sở để giải các bài toán ngược

- Tổ chức cho học sinh lập đề toán theo sơ đồ tóm tắt cho sẵn rồi giải:

Mục đích của hoạt động này là nhằm giúp học sinh căn cứ vào sơ đồ tóm tắt cho sẵn để nhận diện dạng toán cơ bản, để từ đó có thể tự lập một đề toán tương ứng với sơ đồ tóm tắt đó rồi tự trình bày bài giải Với hoạt động này sẽ nhằm phát huy vốn sống, vốn hiểu biết và khả năng diễn đạt ngôn ngữ khi học toán của các

em Giúp các em biết lựa chọn và đưa các vấn đề trong cuộc sống vào làm nền cho

đề toán của mình

- Tổ chức cho học sinh tìm dữ kiện còn thiếu hay các dữ kiện thừa trong các bài toán.

Việc làm này không những củng cố, khắc sâu cách giải các dạng toán mà còn

có tác dụng rất tốt trong việc phát triển tư duy cho học sinh Bước đầu hình thành ở các em cách tư duy của một nhà phát minh nhà khoa học trong tương lai

Thứ tư: Những kinh nghiệm trong việc mở rộng phát triển và nâng cao kiến thức.

Việc mở rộng và nâng cao kiến thức phải trên cơ sở HS đã nắm chắc các kiến thức cơ bản Biết sử dụng các kiến thức cơ bản một cách linh hoạt, sáng tạo Biết kích thích, gợi mở để các em có nhu cầu vận dụng kiến thức đó Có như vậy việc nâng cao kiến thức mới thực sự phát huy được hiệu quả cao

- Trước khi dạy mỗi dạng bài, GV cần cho học sinh ôn tập và hệ thống lại các kiến thức cơ bản có liên quan để việc tiếp thu bài của HS đạt được hiệu quả cao Phải giúp HS hiểu sâu và biết cách sử dụng thành thạo các kiến thức đó

- Khi phát triển, mở rộng và nâng cao kiến thức cho HS, GV cần xuất phát từ

các bài toán đơn giản, dễ hiểu Qua mỗi bài, hay hệ thống bài, GV cần cho học sinh khái quát chung được cách giải Giúp các em hiểu sâu, nhớ lâu và hình thành kĩ năng giải các bài toán đó

- Cần khai thác triệt để các dạng toán quen thuộc ẩn chứa trong mỗi bài toán,

giúp HS có kĩ năng biến đổi hay kĩ năng suy luận để đưa bài toán về dạng quen thuộc Phát huy tối đa khả năng tìm tòi, sáng tạo của các em trước mỗi bài toán Hạn chế tối đa việc sử dụng phương pháp đại số khô cứng

- Khi học sinh đã nắm chắc cách giải thông thường, GV nên khuyến khích

HS tìm nhiều cách giải khác, nhằm phát huy khả năng của các em, gây hứng thú học tập, HS học tốt không mất thời gian chờ đợi những học sinh học chậm hơn

- GV cần thiết kế được các bài tập phù hợp cho các đối tượng HS trong lớp, sao cho nội dung dạy học vừa sức, không bị quá tải song vẫn phát huy được khả năng sáng tạo và năng khiếu của HS

Thứ năm: Những lưu ý khi tổ chức kiểm tra đánh giá học sinh

Đánh giá HS là một khâu rất quan trọng nhằm:

Nắm được năng lực tiếp thu bài của học sinh trong lớp để đặt ra yêu cầu học tập đối với từng HS: yêu cầu cao hơn đối với HS trên chuẩn, yêu cầu ở mức độ cơ bản đối với HS đạt chuẩn và dưới chuẩn kiến thức kĩ năng Thu thập thông tin phản hồi về cách dạy của GV để điều chỉnh sao cho phù hợp, bổ khuyết những điểm yếu của HS Có nhiều phương pháp đánh giá kết quả học tập của HS, phương pháp đánh giá nào cũng có ưu điểm và nhược điểm, không có phương pháp nào là hoàn hảo mọi mặt, do đó không nên cực đoan đề cao hoặc bác bỏ một phương pháp nào

mà phải nghiên cứu chúng thấu đáo để sử dụng đúng lúc, đúng chỗ

Trong quá trình dạy học GV cần sử dụng nhiều phương pháp đánh giá một cách đa dạng như:

- Sử dụng bài kiểm tra tự luận Dạng bài kiểm tra này có rất nhiều ưu điểm nên được sử dụng phổ biến Để được điểm cao học sinh phải giải được bài toán, đồng thời phải biết trình bày bài giải, nghĩa là các em phải thể hiện nhiều kĩ năng Tuy nhiên dạng bài này cũng có những nhược điểm nhất định việc đánh giá phụ thuộc phần nào vào ý nghĩ chủ quan của GV, tốn nhiều thời gian cho việc chấm bài của GV, phạm vi kiến thức được kiểm tra không được nhiều

- Sử dụng bài kiểm tra trắc nghiệm: Khác với các bài tập tự luận, khi trình bày bài giải đòi hỏi HS phải có sự lập luận chặt chẽ, câu trả lời và phép tính phải hợp lý, trình bày một cách lô gíc Các bài tập trắc nghiệm chỉ đòi hỏi HS vận dụng các kiến thức đã học một cách sáng tạo và nhanh nhạy để tìm ra đáp số đúng, đáp

số sai hay bài giải đúng, bài giải sai Giúp cho giáo viên trong một thời gian ngắn

có thể kiểm tra được nhiều kiến thức của học sinh Chính vì vậy loại bài tập này rất thu hút sự nhiệt liệt hưởng ứng của HS, nó là một hình thức thay đổi không khí giờ học toán và góp phần rất tốt trong việc tạo hứng thú học tập cho HS

- GV cần sử dụng nhiều công cụ đánh giá khác nhau để có thể đánh giá đúng

HS một cách khách quan: Kiểm tra vấn đáp, kiểm tra viết (Gồm kiểm tra ngắn, kiểm tra một tiết) Trong các bài kiểm tra viết cần kết hợp cả bài tập trắc nghiệm và bài tập tự luận, các bài tập cần sắp xếp theo thứ tự từ dễ đến khó và có đủ loại bài đại diện cho các kiến thức kĩ năng cơ bản nhất

- GV cần vận dụng cách đánh giá theo nhiều chiều: GV đánh giá học sinh, học sinh đánh giá lẫn nhau và nêu cao ý thức tự đánh giá ở mỗi học sinh

3.1.2.2 Một số biện pháp mà bản thân tôi đã thực hiện để cải tiến phương pháp dạy học trong môn toán 5

a Cải tiến phương pháp dạy:

* Dạy học hình thành khái niệm :

Các khái niệm toán ở Tiểu học học chủ yếu được hình thành dưới dạng biểu tượng nhờ các hình vẽ trực quan, các hình ảnh thực tế Các khái niệm: số tự nhiên, các phép tính, các hình học, các đại lượng… không được trình bầy đầy đủ như trong lí thuyết toán mà được giới thiệu qua những đối tượng, những ví dụ cụ thể Các khái niệm được giới thiệu làm cơ sở, phương tiện để dạy tính toán và rèn kĩ

năng cho học sinh Khi dạy các khái niệm giáo viên chỉ cần mô tả chân thực để học sinh có biểu tượng đúng về khái niệm, không nên sa vào trình bầy khái niệm một cách tỉ mỉ, quá chặt chẽ làm học sinh khó hiểu Nên có vật thực hoặc vật thay thể đúng kích thước để giới thiệu và xây dựng biểu tượng đúng cho HS

Ví dụ: Khi dạy về đơn vị đo thể tích (m 3 , dm 3 , cm 3 )

 cm3

*Dạy kĩ thuật tính toán:

Mục tiêu cơ bản của môn toán tiểu học là hình thành và rèn luyện kĩ năng tính toán 4 phép tính số học cho HS để làm cơ sở cho các tính toán sau này

Tôi phân loại HStheo trình độ để dạy học theo từng đối tượng HS cho phù hợp

- Với đối tượng HS đạt chuẩn, dưới chuẩn:

Để làm tính, HS phải hiểu đúng các phép tính và nắm vững kiến thức cơ bản

GV phải hướng dẫn học sinh xây dựng các kiến thức kĩ càng để HS hiểu rõ bản chất từ đó nhớ lâu và vận dụng một cách thành thạo Mỗi phép tính, mỗi dãy tính

có những quy tắc phải tuân theo một cách nghiêm ngặt không cần giải thích nhiêù GVcó thể dùng các phản ví dụ minh hoạ để khắc sâu chú ý của HS

Ví dụ: Tính: 200 + 140 x 30 = ?

Lời giải đúng: 200 + 140 x 30

= 200 + 4200

= 4400

Lời giải sai: 200 + 140 x 30

= 340 x 30

= 10200 (sai vì làm phép cộng trước)

GV củng cố cho các em thứ tự thực hiện phép tính trong biểu thức: Nhâ

n-chia trước, cộng - trừ sau; nếu có dấu ngoặc thì làm trong ngoặc trước, thứ tự thực hiện phép tính trong ngoặc cũng như vậy

GV cho HS quan sát mô hình b ngằ

bìa cát tông có kích thước đúng nh ư

th t, k t h p v i b thi t b d y toán ậ ế ợ ớ ộ ế ị ạ

5 đã có đ HS có bi u tể ể ượng rõ nét: m 3

r t l n, dm ấ ớ 3 nh , cm ỏ 3 r t nh ấ ỏ HS sẽ ước

lượng đượ ởc trong đ u m i đ n v ầ ỗ ơ ị

b ng t m nào.ằ ầ

m3

dm 3

Phải lựa chọn hệ thống bài tập phong phú để HS có điều kiện rèn luyện kĩ năng, nhằm mục đích tính đúng, tính nhanh theo cách thuận tiện nhất

Bên cạnh việc rèn luyện năng lực sử dụng các quy tắc giải các bài tập toán, một nhiệm vụ không kém phần quan trọng đó là giúp các em phát huy trí tuệ để nhìn ra mối quan hệ giữa các đại lượng tham gia vào bài toán cũng như mối quan

hệ giữa các thành phần trong một phép tính

- Với đối tượng HS chuẩn+trên chuẩn:

Theo chủ chương chung của Đảng và Nhà nước xoá bỏ trường chuyên lớp chọn thì trong một lớp HS có rất nhiều trình độ khác nhau nên việc bồi dưỡng HS trên chuẩn là phải lồng ghép ngay tại lớp Việc phát huy trí tuệ của HS thông qua từng bài, từng chương để khắc sâu kiến thức cho các em sao cho phù hợp với lí thuyết các em vừa học là rất quan trọng Khi dạy về chương phân số ở lớp 5, trong giờ luyện tập cộng trừ các phân số khác mẫu tôi cho HS chuẩn+trên chuẩn làm bài tập sau:

+Tính tổng sau bằng hai cách:

- Giáo viên hướng dẫn HS bằng các câu hỏi:

+ Tổng trên có mấy số hạng ? (5 số hạng)

+ Các phân số đều khác mẫu, em có nhận xét gì về các mẫu đó? (dựa vào

phần chú ý VD2 khi cộng các phân số khác mẫu)

- Cách 1: Học sinh đều làm được và biết dựa vào phần chú ý như sau:

GV kết luận cách thứ nhất các em đều làm đúng, còn cách thứ hai thì HS chưa xác định được Sau đó GV hướng dẫn HS thấy rõ mối quan hệ của hai số hạng liền nhau: "Số hạng liền sau bằng bao nhiêu phần số hạng liền trước nó?" và hướng dẫn các em tách các phân số thành một hiệu, sao cho chúng triệt tiêu lẫn nhau Từ

đó các em lập thành biểu thức mới có giá trị bằng biểu thức đã cho:

- Cách 2:

=

32

1 16

1 8

1 4

1 2

32

31 32

1 2 1 4 1 8 1 16

32

1 16

1 8

1 4

1 2

32

31 32

1 32 32

1 1 32

1 16

1 16

1 8

1 8

1 4

1 4

1 2

1 2

1