Chứng minh sự ra đời tư tưởng của Hồ Chí Minh là tất yếu lịch sử

Chứng minh sự ra đời tư tưởng của Hồ Chí Minh là tất yếu lịch sử . Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc ta một di sản vô giá, đó là tư tưởng của Người, trong đó có tư tưởng về đạo đức. Bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng ngời về đạo đức. Người để lại rất nhiều tác phẩm, bài nói, bài viết chuyên về đạo đức. Ngay trong tác phẩm lý luận đầu tiên Người viết để huấn luyện những người yêu nước Việt Nam trẻ tuổi, cuốn Đường Kách mệnh, vấn đề đầu tiên Người đề cập là tư cách người cách mệnh. Tác phẩm sau cùng bànsâu về vấn đề đạo đức được Người viết nhân dịp kỷ niệm 39 năm ngày thành lập Đảng (321969), đăng trên báo Nhân dân là bài Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân. Trong Di chúc thiêng liêng, khi nói về Đảng, Bác cũng căn dặn Đảng phải rất coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam đã được hình thành, phát triển trong suốt quá trình đấu tranh dựng bước và giữ nước; là sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng đạo đức cáchmạng của chủ nghĩa Mác Lênin. Đó là sự tiếp thu có chọn lọc và phát triển những tinh hoa văn hóa, đạo đức của nhân loại, cả phương Đông và phương Tây, mà Người đã tiếp thu được trong quá trình hoạt động cách mạng đầy gian lao, thử thách và vô cùng phong phú vì mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm cơ bản và toàn diện về đạo đức, bao gồm: vị trí, vai trò, nội dung của đạo đức; những phẩm chất đạo đức cơ bản và những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới; yêu cầu rèn luyện đạo đức với mỗi người cách mạng. Tư tưởng tiên tiến ấy đã được hình thành trong nhà lãnh đạo vĩ đại của chúng ta từ cả hai cơ sở khách quan và chủ quan. I. Cơ sở khách quan 1. Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh a) Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước và thế giới có nhiều biến động Trong nước chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của tư bản Pháp, lần lượt ký các hiệp ước thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp. Việt Nam trở thảnh nước thuộc địa nửa phong kiến. Các cuộc khai thác của thực dân Pháp khiến xã hội Việt Nam chuyển biến và phân hóa giai cấp tạo ra các mâu thuẫn xã hội. Tầng lớp tiểu tư sản và tư sản bắt đầu xuất hiện, tạo ra những tiền đề bên trong cho phong trào yêu nước giải phóng dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX. Phong trào yêu nước diễn ra sôi nổi từ các sĩ phu yêu nước có tư tưởng tiến bộ, tiêu biểu, thức thời như : Phan Bội Châu chủ trương cầu ngoại viện, dùng bạo lực khôi phục độc lập; Phan Châu Trinh khai thông dân trí dần tính chuyện giải phóng theo chủ trương “ỷ Pháp cầu tiến bộ” ; còn con đườngcủa anh hung Hoàng Hoa Thám lại mang nặng cốt cách phong kiến, chưa phải là lối thoát rõ ràng, hướng đi đúng đắn nên các cuộc khởi nghĩa lần lượt thất bại. Đặt ra, phong trào yêu nước muốn thắng lợi phải đi theo một con đường mới. b) Bối cảnh thời đại. Chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn cạnh tranh tự do chuyển sang giai đoạn độc quyền, xác lập quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới. Lúc này chủ nghĩa đế quốc không chỉ dừng lại ở sự áp bức trong chính quốc mà đã mở rộng ra sự áp bức các dân tộc khác trên thế giới. Vì thế cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc không còn là hành động riêng lẻ nữa mà trở thành cuộc đấu tranh chung của dân tộc thuộc địa chóng đế quốc. Tư bản chủ nghĩa vẫn duy trì sự bóc lột trước kia. Bên cạnh các giai cấp cơ bản cũ đã xuất hiện các giai cấp, tầng lớp xã hội mới: giai cấp công nhân và giai cấp tư sản. Từ cuộc đấu tranh sôi nổi của công nhân các nước tư bản chủ nghĩa vào cuối thế kỉ XIX, đầuthế kỷ XX đã dẫn đến cao trào cách mạng thế giới với đỉnh cao là sự bùng nổ của cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã làm “thức tỉnh các dân tộc Châu Á”. Cuộc cách mạng đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập chính quyền Xô viết, mở ra thời kỳ mới trong lịch sử loài người, nêu lên tấm gương sáng về sự giải phóng các dân tộc bị áp bức, những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ. 2. Những tiền đề, tư tưởng lý luận a) Giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam. Dân tộc Việt Nam có mấy ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã tạo lập cho mình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với những truyền thống tốt đẹp, cao quý. Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước.Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu xuyên suốt lịch sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất, đứng đầu bảng giá trị văn hóa tinh thần người Việt. Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo ngoại nhập đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính

LỜI MỞ ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc ta một di sản vô giá, đó là tư tưởng của Người, trong đó có tư tưởng về đạo đức Bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng ngời về đạo đức Người để lại rất nhiều tác phẩm, bài nói, bài viết chuyên về đạo đức Ngay trong tác phẩm lý luận đầu tiên Người viết để huấn luyện những người yêu nước Việt Nam trẻ tuổi, cuốn Đường Kách mệnh, vấn đề đầu tiên Người đề cập là tư cách người cách mệnh Tác phẩm sau cùng bànsâu về vấn đề đạo đức được Người viết nhân dịp kỷ niệm 39 năm ngày thành lập Đảng (3-2-1969), đăng trên báo Nhân dân là bài Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân Trong Di chúc thiêng liêng, khi nói về Đảng, Bác cũng căn dặn Đảng phải rất coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam đã được hình thành, phát triển trong suốt quá trình đấu tranh dựng bước

và giữ nước; là sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng đạo đức cáchmạng của chủ nghĩa Mác - Lênin Đó là sự tiếp thu có chọn lọc và phát triển những tinh hoa văn hóa, đạo đức của nhân loại, cả phương Đông và phương Tây, mà Người đã tiếp thu được trong quá trình hoạt động cách mạng đầy gian lao, thử thách và vô cùng phong phú vì mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm cơ bản và toàn diện

về đạo đức, bao gồm: vị trí, vai trò, nội dung của đạo đức; những phẩm chất đạo đức cơ bản và những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới; yêu cầu rèn luyện đạo đức với mỗi người cách mạng

Tư tưởng tiên tiến ấy đã được hình thành trong nhà lãnh đạo vĩ đại của chúng ta từ

cả hai cơ sở khách quan và chủ quan

I Cơ sở khách quan

1 Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

a) Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước và thế giới có nhiều biến động

Trong nước chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của tư bản Pháp, lần lượt ký các hiệp ước thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp Việt Nam trở thảnh nước thuộc địa nửa phong kiến Các cuộc khai thác của thực dân Pháp khiến xã hội Việt Nam chuyển biến và phân hóa giai cấp tạo ra các mâu thuẫn xã hội Tầng lớp tiểu tư sản và tư sản bắt đầu xuất hiện, tạo ra những tiền đề bên trong cho phong trào yêu nước giải phóng dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX

Phong trào yêu nước diễn ra sôi nổi từ các sĩ phu yêu nước có tư tưởng tiến bộ, tiêu biểu, thức thời như : Phan Bội Châu chủ trương cầu ngoại viện, dùng bạo lực khôi phục độc lập; Phan Châu Trinh khai thông dân trí dần tính chuyện giải phóng theo chủ trương “ỷ Pháp cầu tiến bộ” ; còn con đườngcủa anh hung Hoàng Hoa Thám lại mang nặng cốt cách phong kiến, chưa phải là lối thoát rõ ràng, hướng đi đúng đắn nên các cuộc khởi nghĩa lần lượt thất bại Đặt ra, phong trào yêu nước muốn thắng lợi phải đi theo một con đường mới

b) Bối cảnh thời đại

Chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn cạnh tranh tự do chuyển sang giai đoạn độc quyền, xác lập quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới Lúc này chủ nghĩa đế quốc không chỉ dừng lại ở sự áp bức trong chính quốc mà đã mở rộng ra sự áp bức các dân tộc khác trên thế giới Vì thế cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc không còn

là hành động riêng lẻ nữa mà trở thành cuộc đấu tranh chung của dân tộc thuộc địa chóng đế quốc Tư bản chủ nghĩa vẫn duy trì sự bóc lột trước kia Bên cạnh các giai cấp cơ bản cũ đã xuất hiện các giai cấp, tầng lớp xã hội mới: giai cấp công nhân và giai cấp tư sản

Từ cuộc đấu tranh sôi nổi của công nhân các nước tư bản chủ nghĩa vào cuối thế kỉ XIX, đầuthế kỷ XX đã dẫn đến cao trào cách mạng thế giới với đỉnh cao là sự bùng

nổ của cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã làm “thức tỉnh các dân tộc Châu Á” Cuộc cách mạng đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập chính quyền Xô viết, mở

ra thời kỳ mới trong lịch sử loài người, nêu lên tấm gương sáng về sự giải phóng các dân tộc bị áp bức, những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ

2 Những tiền đề, tư tưởng- lý luận

a) Giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam

Dân tộc Việt Nam có mấy ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã tạo lập cho mình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với những truyền thống tốt đẹp, cao quý

Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước.Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu xuyên suốt lịch sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất, đứng đầu bảng giá trị văn hóa tinh thần người Việt Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo ngoại nhập đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của

tư tưởng yêu nước

Thứ hai, đó là tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái Truyền thống này hình thành cùng sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và giặc ngoại xâm Đến những năm đầu của thế

kỷ XX, xã hội Việt Nam đã có sự phân hóa giai cấp, nhưng truyền thống này vẫn rất bền vững Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy sức mạnh truyền thống này mà nhấn mạnh bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh)

Thứ ba, Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lạc quan, yêu đời Tinh thần lạc quan, trong muôn gian nguy vẫn động viên nhau “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo” có cơ sở từ niềm tin vào sức mạnh của bản thân, tin vào sự tất thắng của chân lý, chính nghĩa Hồ Chí Minh là hiện thân của tinh thần lạc quan đó

Thứ tư, Việt Nam là một dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo trong sản xuất và chiến đấu, nên cũng là một dân tộc ham học hỏi và không ngừng mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa nhân loại Từ ngàn xưa, dân tộc Việt Nam đã rất xa

lạ với đầu óc hẹp hòi, thủ cựu, bài ngoại cực đoan Trên cơ sở giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc, nhân dân ta đã biết chắt lọc, tiếp thu cái tốt, cái hay, cái đẹp của nhân loại tạo nên những giá trị riêng của mình Hồ Chí Minh là hình ảnh sinh động

và trọn vẹn của truyền thống Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc giục chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước, tìm kiếm những gì hữu ích cho cuộc đấu tranh giải phóngdân tộc

b) Tinh hoa văn hóa nhân loại.

Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, từ nhỏ Hồ Chí Minh đã hấp thụ một nền Quốc học và Hán học khá vững vàng Khi ra nước ngoài Người đã khôngngừng làm giàu trí tuệ mình bằng tinh hoa văn hóa nhân loại Khi đấu tranh, Người viết văn Anh, văn Pháp sắc sảo như một nhà báo phương Tây thực thụ, nhưng khi có nhu cầu “tự bạch” thì Người lại làm thơ bằng chữ Hán Đó là nét đặc sắc trong sự kết hợp hài hòa văn hóa Đông-Tây ở Hồ Chí Minh

*Tư tưởng văn hóa phương Đông:

Nho giáo chứa đựng nhiều yếu tố duy tâm, lạc hậu, phản động như: tư tưởng đẳng cấp, khinh lao động chân tay, khinh phụ nữ v.v là những điều thường bị Hồ Chí Minh phê phán, bác bỏ Nhưng Nho giáo cũng có nhiều yếu tố tích cực như triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo giúp đời, lý tưởng về một xã hội bình trị

Đó là ước vọng về một xã hội an ninh, hòa mục, một thế giới đại đồng, triết lý nhân sinh, tu thân, dưỡng tính; đề cao văn hóa, lễ giáo, tạo ra truyền thống hiếu học Đó là những điều mà Hồ Chí Minh đã lựa chọn, kế thừa, cải tạo cho phù hợp

để phục vụ cách mạng Người dẫn lời của Lênin: “Chỉ có những người cách mạng chân chính mới thu hái được những điều hiểu biết quý báu của các đời trước để lại”

Phật giáo là một tôn giáo, có mặt tiêu cực là duy tâm, tuyệt đối hóa sự vận động của thế giới mà không thấy tính đứng im tương đối của vạn vật, nên chỉ thấy một thế giới huyễn, ảo, giả tồn tại.Nhưng Phật giáo cũng có những mặt tích cực đã để lại dấu ấn sâu sắc trong tư duy, hành động và cách ứng xử của người Việt Đó là tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người như thể thương thân; nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm việc thiện; tinh thần bình đẳng, dân chủ chất phác, chống lại mọi sự phân biệt đẳng cấp; đề cao lao động, chống lười biếng “nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực”; Phật giáo Việt Nam -thiền phái Trúc Lâm - chủ trương không xa đời mà sống gắn bó với nhân dân, với đất nước, tham gia vào cộng đồng, vào cuộc đấu tranh của nhân dân, chống kẻ thù dân tộc Đó là những điều để lại dấu ấn sâu sắc trong gia đình Hồ Chí Minh và bản thân Người

Ngoài ra, trong các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh còn chứa đựng tư tưởng của Lão Tử, Mặc Tử, Quản Tử, Tôn Trung Sơn v.v Là người mác-xít tỉnh táo và sáng

suốt, Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cực của tư tưởng và văn hóa phương Đông để phục vụ sự nghiệp cách mạng của Việt Nam

*Tư tưởng văn hóa phương Tây

Hồ Chí Minh đã sống chủ yếu ở châu Âu, và ngay tại các trung tâm văn hóa lớn nhất của phương Tây, nên chịu ảnh hưởng rất sâu rộng nền văn hóa dân chủ cách mạng của phương Tây Khi còn học ở trường Tiểu học Đông Ba, rồi vào học ở Quốc học, Nguyễn Tất Thành đã làm quen với văn hóa Pháp, đặc biệt rất ham mê tìm hiểu Đại cách mạng Pháp 1789

Khi ra nước ngoài, những tháng năm sống tại Mỹ, Người đã sống ở New York, làm thuê ở Bruclin và thường đến thăm khu ở của người da đen tại Haclem, Người đã rất chú ý đến ý chí đấu tranh cho tự do, độc lập, cho quyền sống của con người được ghi trong Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ 1776.Năm 1913, khi sang Anh, Người đã gia nhập công đoàn thủy thủ, cùng giai cấp công nhân Anh tham gia các cuộc biểu tình, đình công bên bờ sông Thêm-dơ

Cuối năm 1917, Người đến sống và hoạt động tại Pari, trung tâm văn hóa và nghệ thuật của châu Âu Tại đây, Người đã có thuận lợi để nhanh chóng chiếm lĩnh vốn tri thức của thời đại, đặc biệt là truyền thống văn hóa dân chủ và tiến bộ Pháp Tại Pháp, với nghề làm báo, Người phải nhanh chóng làm chủ được ngôn ngữ và văn hóa Pháp Người tiếp xúc với các tác phẩm của các nhà tư tưởng khai sáng:Vonte (Voltaire), Rutxô (Rousseau), Môngtecxkiơ (Montesquieu), những lý luận gia của Đại cách mạng Pháp 1789, như “Tinh thần pháp luật” của Môngteckiơ, “Khế ước xã hội” của Rutxô, Tư tưởng dân chủ của các nhà khai sáng Pháp đã cóảnh hưởng tới tư tưởng của Người

Ngoài ra, Người còn hấp thụ được tư tưởng dân chủ và hình thành phong cách dân chủ của mình từ trong cuộc sống thực tiễn Người có thể tự do hội họp, tham gia đảng phái, ra báo, phát biểu ý kiến, trình bày quan điểm của mình trước dư luận Pháp, phê phán bọn quan lại, vua chúa của nước mình và cả bọn thống sứ, toàn quyền Pháp tại Đông Dương Người còn học được cách làm việc dân chủ ngay trong cách sinh hoạt khoa học ở Câu lạc bộ Phôbua (Faubourg), trong sinh hoạt chính trị của Đảng Xã hội Pháp, nhất là không khí tranh luận ở Đại hội Tua (tháng 12/1920)

Kết hợp các giá trị truyền thống của văn hóa phương Đông với các thành tựu hiệ đại của văn minh phương Tây – đó chính là nét đặc sắc trong quá trình hình thành

tư tưởng, nhân cách và văn hóa Hồ Chí Minh Người đã tự biết làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại , Đông và Tây, vừa tiếp thu, vừa gạn lọc để từ tầm cao tri thức nhân loại mà suy nghĩ, lựa chọn, kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển

Tóm lại, được rèn luyện trong phong trào công nhân Pháp và được sự cổ vũ, dìu dắt trực tiếp của nhiều nhà cách mạng và trí thức tiến bộ Phápnhư M.Casanh (M.Cachin), P.V.Cutuyariê (Couturier), G.Môngmutxô (G.Monmousseau), Người

đã từng bước trưởng thành Trên hành trình cứu nước, Người đã biết làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, Đông và Tây, vừa gặt hái, vừa gạn lọc,

kế thừa và đổi mới, vận dụng và phát triển

c) Chủ nghĩa Mác – Lênin

Chủ nghĩa Mác – Leenin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng

Hồ Chí Minh Chủ nghĩa Mác – Lenin là học thuyết khoa học và cách mạng, là đỉnh cao của trí tuệ loài người, là vũ khí tư tưởng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việc tiếp thu chủ nghĩa Mác – Leenin dựa trên nền tảng của những tri thức văn hóa tinh túy được chắt lọc, hấp thụ bởi một trí tuệ bản lĩnh, tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo

Thứ nhất, khi ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh với một vốn tri thức chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo, Người đã nhận ra rằng, các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX tựu trung chỉ xoay quanh hai đường lối quân chủ hay dân chủ, hai phương pháp cách mạng hay cải lương Cả hai đường lối và hai phương pháp ấy đều không thỏa mãn được yêu cầu giải phóng dân tộc trong điều kiện chủ nghĩa đế quốc đã trở thành một lực lượng quốc tế

Trong 10 năm đầu (1911-1920) của quá trình bôn ba tìm đường cứu nước, Người

đã hoàn thiện cho mìnhmột vốn văn hóa, chính trị và vốn sống thực tiễn phong phú, tạo thành một bản lĩnh trí tuệ mà không một nhà cách mạng trẻ tuổi Việt Nam nào vào thời ấy có thể so sánh được Cái bản lĩnh ấy đã giúp Người tiếp thu, vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam một cách trung thành mà không sao chép

Thứ hai, khác với các nhà trí thức tư sản phương Tây, khi đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin là đến với một học thuyết nhằm giải quyết những vấn đề về tư duy hơn là hành động, Nguyễn Ai Quốc đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin là để tìm kim chỉ nam cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc Người tâm sự “Lúc bấy giờ, tôi ủng

hộ cách mạng Tháng Mười chỉ là theo cảm tính tự nhiên Tôi kính yêu Lênin vì Lênin là một người yêu nước vĩ đại đã giải phóng đồng bào mình Tôi tham gia Đảng Xã hội Pháp là vì các “ông bà” ấy đã đồng tình với tôi, với cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp bức Còn như Đảng là gì, công đoàn là gì, chủ nghĩa xã hội

và chủ nghĩa cộng sản là gì thì tôi chưa hiểu Lúc đầu chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải là chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế III” Tác phẩm của Lênin, “Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” đã chỉ rõ mối quan hệ gắn bó, thống nhất giữa sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản với sự nghiệp giải phóng các dân tộc thuộc địa Nhờ nó, Người đã tìm thấy “con đường giải phóng của chúng ta” và từ Lênin, Người đã trở lại nghiên cứu Mác sâu sắc hơn

Thứ ba, khi đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin, Người đã tiếp thu phương pháp nhận thức mac-xit, nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất, không rập khuôn máy móc, không sao chép giáo điều Người vận dụng Chủ nghĩa Mác-Lênin để tự tìm ra những chủ trương, giải pháp, đối sách phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, từng thời kỳ cụ thể của cách mạng Việt Nam chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở kinh điển

Đặc biệt, chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh Việc tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin ở Hồ Chí Minh thực chất

là chặng đường chiến thắng biết bao khó khăn với sự lựa chọn vững chắc, tránh được những sai lầm dẫn đến ngõ cụt Thế giới quan và phương pháp luận Mác – Lênin đã giúp Hồ Chí Minh tổng kết kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn để tìm ra con đường cứu nước: “trong cuộc đấu tranh, vừa nghiên cứu lý luận Mác – Lênin, vừa làm công tác thực tế, dần dần tôi hiểu được rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới”, “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”

Vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc hệ tư tưởng Chủ nghĩa Mác-Lênin, những phạm trù của tư tưởng Hồ Chí Minh cũng nằm trong những phạm trù cơ bản của

Chủ nghĩa Mác-Lênin; đồng thời tư tưởng Hồ Chí Minh còn là sự vận dụng sáng tạo, phát triển và làm phong phú Chủ nghĩa Mác-Lênin ở thời đại các dân tộc bị áp bức vùng lên giành độc lập, tự do và xây dựng xã hội mới

II Cơ sở chủ quan

1 Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh

*Tư duy độc lập

Chủ tịch Hồ Chí Minh lớn lên trong bối cảnh đất nước bị đô hộ,sớm tiếp thu tinh thần yêu nước của các bậc tiền bối,Bác luôn muốn tìm con đường giải phóng dân tộc Vượt lên những nhà tiền bối về hệ tư tưởng, Bác nhận thấy thời thế đã thay đổi, không thể dùng những tư tuởng cũ, những phương pháp cũ nên giải phóng dân tộc phải bằng cách mới

Bác quan niệm muốn chiến thắng kẻ thù thì phải hiểu rõ kẻ thù.Vậy nên ngày 5/6/1911 bác lên đường sang pháp với hai bàn tay trắng với hành trang là nghị lực

và lòng yêu nước sâu sắc mong muốn học hỏi tiếp thu những tinh hoa và tiến bộ của phương tây tìm ra con đường cứu nước

*Nhà chiến lược thiên tài

Bác luôn lao động,học tập,đấu tranh và vận động quốc tế không ngừng nghỉ trực tiếp thành lập,tổ chức, lãnh đạo đảng ta tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã khám phá các quy luật vận động xã hội, đời sống văn hóa và cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát hình thành lý luận, đem lý luận vào chỉ đạo thực tiễn

và kiểm nghiệm trong thực tiễn từ đó tìm ra hướng đi cho con đường cách mạng

*Khả năng dự đoán kỳ diệu

Nhờ nắm vững,vận dụng sáng tạo lý luận và phương pháp luận Mác-Lê-nin Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát, tổng kết lịch sử- thực tiễn từ đó nắm chính xác đặc điểm xu thế phát triển của thời đại cùng năng lực nhìn xa trông rộng, Bác đã dự đoán hướng đi đúng đắn cho cách mạng ta

2 Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn

Mục tiêu đấu tranh giải phóng dân tộc, sự tác động mạnh mẽ của thời đại và sự nhận thức đúng đắn về thời dại đã tạo điều kiện để Hồ Chí Minh hoạt động có hiệu quả cho dân tộc và nhân loại Có được điều đó là nhờ vào nhân cách, phẩm chất và trí tuệ siêu việt của Hồ Chí Minh Bác có tư duy độc lập, tự chủ,tính sáng tạo ,có

óc phê phán tinh tường và sáng suốt trong việc nghiên cứu,tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới từ đó tìm ra lý luận cách mạng thuộc địa trong thời đại mới, trên cơ sở đó xây dựng một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc và sang tạo về cách mạng Việt Nam, kiên trì chân lý và định ra các quyết sách đúng đắn, sáng tạo

để đưa cách mạng đến thắng lợi Phẩm chất của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở sự khổ công rèn luyện để tiếp thu được những kiến thức phong phú của nhân loại Người không ngừng học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức vốn kinh nghiệm đấu tranh của các phong trào giải phóng dân tộc Nhân cách,phẩm chất ,tài năng và trí tuệ của HCM đã giúp Người đến với chủ nghĩa Mác- Lênin và tiếp thu được các giá trị văn hóa nhân loại Bác có tâm hồn của một người yêu nước vĩ đại,một chiến

sĩ cộng sản nhiệt thành cách mạng ;một trái tim yêu thương nhân dân,thương người cùng khổ,sẵn sàng chịu hi sinh vì độc lập của Tổ Quốc,vì hạnh phúc của nhân dân Bác Hồ từ một người tìm đường cứu nước đã trở thành người dẫn đường cho cả dân tộc đi theo

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu hiện trong sáng, cao thượng về nhân cách con người của dân tộc Việt Nam Là lãnh tụ của một cuộc cách mạng, của những cuộc kháng chiến đầy hy sinh, gian khổ chống lại những kẻ thù hung bạo nhất…, nhưng điều đó không làm Người mất đi lòng tin vào mỗi con người Khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, giàu lòng thương người, tin vào tinh thần yêu nước và lương tri của mọi người dân Việt Nam là một trong những nét đặc biệt trong tư duy chính trị, trong cách ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đối với những người lầm đường, lạc lối, Người nói: “Năm ngón tay cũng có ngón ngắn ngón dài Nhưng ngắn dài đều hợp lại nơi bàn tay Trong mấy triệu người cũng có người thế này, người thế khác… Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ, ta phải nhận rằng, đã là con Lạc cháu Hồng, thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc Đối với những đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hóa họ ”

Đối với sự hy sinh của chiến sĩ ta và tử nạn của binh sĩ Pháp, Người nói: “Tôi nghiêng mình trước anh hồn những chiến sĩ và đồng bào Việt Nam… Tôi cũng ngậm ngùi thương xót cho những người Pháp đã tử vong… Than ôi, trước lòng bác

ái, thì máu Pháp hay máu Việt cũng đều là máu, người Pháp hay người Việt cũng đều là người.”

Có thể nói, lý tưởng cách mạng, nói rộng hơn là triết lý sống của Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu hiện tập trung nhân cách cao thượng và trong sáng của dân tộc ta Trong tài liệu đào tạo lý luận Mác - Lê-nin cho lớp cán bộ trẻ ở Quảng Châu (tác phẩm “Đường Kách mệnh”, xuất bản năm 1927), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt lên hàng đầu “Tư cách một người cách mệnh”, trong đó Người đòi hỏi người cách mạng: “Tự mình phải giữ chủ nghĩa cho vững”, đặc biệt là “Ít lòng tham muốn về vật chất” Chủ tịch Hồ Chí Minh khi xem xét cán bộ phải lấy “đạo đức cách mạng

là gốc”, là điều kiện, là tiền đề cho các phẩm chất khác

Trong dịp xuất bản sách “Người tốt, việc tốt”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất thiết hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến, ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” Như vậy là với Chủ tịch Hồ Chí Minh, những giá trị cao đẹp của mỗi cá nhân, của đảng cầm quyền, thậm chí ngay cả của một dân tộc cũng có thể thay đổi trong đánh giá của nhân dân, của cộng đồng quốc tế, nếu mỗi người, mỗi đảng cầm quyền, thậm chí mỗi dân tộc không biết tự bảo vệ và phát triển những giá trị đó

Lẽ sống, triết lý sống Hồ Chí Minh, không phải là khổ hạnh, càng không phải là diệt dục, mà đó là một quan niệm sống hài hòa, giản dị, khiêm nhường, thanh cao

Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tổng hòa của những điều kiện khách quan và chủ quan, của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại Từ thực tiễn dân tộc và thời đại được Hồ Chí Minh tổng kết, chuyển hóa sắc sảo, tinh tế với một phương pháp khoa học, biện chứng, tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành tư tưởng Việt Nam hiện đại

KẾT LUẬN

Với bản lĩnh kiên định, luôn tin vào nhân dân; khiêm tốn, giản dị, ham học hỏi; nhạy bén với cái mới, có phương pháp biện chứng, có đầu óc thực tiễn, Hồ Chí Minh đã khám phá ra lý luận cách mạng thuộc địa trong thời đại mới