Chương 1: Lý luận cơ bản về quản lý thu BHXH khối DNNQD. Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016 – 2018. Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Bảo hiểm xã hội (BHXH) xuất hiện trên thế giới từ khá sớm và được thừanhận là một chính sách xã hội rất quan trọng, không thể thiếu các nước BHXH cóvai trò quan trọng như thế bởi lẽ đối tượng và phạm vi bao phủ của nó vô cùngrộng lớn, tác động đến hầu hết mọi thành viên trong xã hội Đồng thời BHXH lànhân tố đảm bảo sự ổn định chính trị - xã hội trong nền kinh tế thị trường
Ở Việt Nam, BHXH cũng được đảng và nhà nước quan tâm từ giai đoạn đầuthành lập Đảng Trải qua nhiều năm, chính sách BHXH ở nước ta không ngừngđược bổ sung, hoàn thiện để phù hợp với nền kinh tế thị trường và xu hướng chungcủa toàn Thế Giới Bên cạnh đó, BHXH còn mang bản chất nhân văn sâu sắc vìcuộc sống an lành của con người, góp phần ổn định đời sống sản xuất cho ngườitham gia Bảo hiểm Trong hoạt động BHXH thì công tác quản lý thu có vai trò hếtsức quan trọng để duy trì hoạt động BHXH nói chung Nếu quản lý thu BHXH bắtbuộc tốt sẽ tránh thất thoát cho BHXH, đảm bảo quỹ tăng trưởng, tạo sự công bằngcho người tham gia và góp phần củng cố hệ thống an sinh xã hội
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, thì khối DNNQD đang ngày càng pháttriển về số lượng doanh nghiệp và số lao động Vì vậy, các DNNQD trở thành đốitượng chiếm tỷ trọng lớn và là khối có tiềm năng thu tốt nhất Sau quá trình tìm hiểu
và học tập, em đã chọn lựa và viết đề tài tiểu luận của mình là “ Thực trạng công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016 - 2018”
nhằm hiểu rõ hơn về công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên.Qua đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH khối DNNQD choBHXH tỉnh Điện Biên nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời số tiền BHXH
mà các DNNQD và người lao động trong các DNNQD trên địa bàn tỉnh phải nộp Nội dung bài tiểu luận của em gồm 3 phần như sau:
Chương 1: Lý luận cơ bản về quản lý thu BHXH khối DNNQD.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016 – 2018.
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên.
Em xin chân thành cảm ơn thầy Phạm Đỗ Dũng đã tận tình hướng dẫn vàgiúp đỡ để em có thể hoàn thành được đề tài tiểu luận này Trong quá trình học tập,nghiên cứu đề tài, do còn nhiều hạn chế về thời gian và trình độ, sự hiểu biết về
Trang 2BHXH của em còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót Em mong nhậnđược sự đóng góp và chỉ bảo của thầy để bài tiểu luận sau em làm được tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn thầy!
Trang 3DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Trang 4
DANH MỤC BẢNG BIỂU
TrangBảng 2.1: Cơ cấu lao động thuộc DNNQD tham gia BHXH
Bảng 2.5: Kết quả thực hiện kế hoạch thu BHXH khối doanh nghiệp
NQD tại BHXH tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016 –2018……….…… 18
Bảng 2.6: Tình hình nợ đọng BHXH khối doanh nghiệp NQD tại
BHXH tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016 – 2018………19
Trang 5CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ THU BHXH KHỐI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH.
1.1 Tổng quan về khối DNNQD tại Việt Nam.
DNNQD là doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh, hoạt động theo Luật doanhnghiệp, không có vốn đầu tư nước ngoài, không có vốn nhà nước hoặc phần vốnnhà nước nhỏ hơn 50% Doanh nghiệp ngoài quốc doanh hiện nay gồm: Công ty
cổ phần, Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân vàhợp tác xã Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là hình thức doanh nghiệp khôngthuộc sở hữu nhà nước, trừ khối hợp tác xã; toàn bộ tài sản, lợi nhuận đều thuộc sởhữu tư nhân hay tập thể người lao động, chủ lao động doanh nghiệp hay chủ cơ sởsản xuất kinh doanh chịu trách nhiệm toàn bộ về hoạt động sản xuất kinh doanh vàtoàn quyền quyết định phân phối lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộpthuế mà không chịu sự chi phối nào từ các quyết định của Nhà nước hay cơ quanquản lý
1.2: Lý luận cơ bản về công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD:
1.2.1: Khái niệm về quản lý thu BHXH:
Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006 được Quốc hội thông qua ngày
29/6/2006 đã xác định: “BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản , tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”
Qua nghiên cứu tài liệu và một số đề tài nghiên cứu khoa học, quản lý thuBHXH được hiểu là sự tác động có tổ chức, có tính pháp lý để điều chỉnh các hoạtđộng thu BHXH Sự tác động đó được thực hiện bằng hệ thống pháp luật của Nhànước và bằng các biện pháp hành chính, giáo dục, kinh tế của các cơ quan chứcnăng nhằm đạt được mục tiêu thu đúng đối tượng, đủ số lượng và đảm bảo thờigian quy định
Về khái niệm thu BHXH khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh: “Thu BHXHkhối DNNQD là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình để bắt buộc các doanhnghiệp khối ngoài quốc doanh tham gia BHXH theo quy định Trên cơ sở đó nhằmtạo lập một quỹ tiền tệ tập trung dựa trên sự đóng góp của các bên nhằm mục đíchchi trả các chế độ và hoạt động tổ chức sự nghiệp”
1.2.2: Vai trò của quản lý thu BHXH khối DNNQD:
Thu BHXH là một hoạt động rất quan trọng đối với quỹ BHXH nói riêng và
Trang 6định đến sự tồn tại, phát triển của BHXH của bất kỳ một quốc gia nào Vai trò quantrọng của thu BHXH thể hiện trong những điểm sau :
- Công tác thu là hoạt động thường xuyên và đa dạng của ngành BHXHnhằm bảo đảm nguồn quỹ độc lập, công tác thu được thực hiện ở 2 cấp: cấp tỉnh,thành phố trực thuộc trung ương và cấp quận, huyện, thị xã Công tác thu đượcthực hiện thường xuyên, hằng tháng có vai trò đảm bảo cho quỹ BHXH được độclập, thống nhất từ địa phương lên trung ương
- Công tác thu là một điều kiện cần và đủ cùng tạo lập để thực hiện tốt chínhsách BHXH Công tác thu là bước khởi đầu cho hoạt động quỹ BHXH, có thu mới
có chi chế độ và chi cho hoạt động sự nghiệp BHXH diễn ra dễ dàng, không cócông tác thu thì không thể thực hiện được các chính sách BHXH
- Công tác thu vừa đảm bảo cho quỹ BHXH được tập trung về một mối, vừađóng vai trò như một công cụ thanh kiểm tra số lượng người tham gia BHXH ởtừng khối lao động, cơ quan, đơn vị ở từng địa phương hoặc trên phạm vi toànquốc Thực hiện được công tác thu từ đó rà soát được số lượng người tham gia,kiểm tra được nhiều nội dung khác nhau như tiền lương, tiền công, sự biến độngcác nội dung đó Từ đó phát hiện ra các sai phạm và xử lý kịp thời, nghiêm minh
- Hoạt động của công tác thu BHXH hiện tại ảnh hưởng trực tiếp đến côngtác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH trong tương lai Nguyên tắc hoạtđộng của BHXH là có đóng có hưởng, vì thế thu là một phần quan trọng trong hoạtđộng BHXH Có thu mới có nguồn để chi trả chế độ BHXH, BHXH mới có thểphát huy được vai trò của mình đối với người lao động khi họ gặp phải những rủi
ro Có thu thì mới có nguồn để duy trì hoạt động của cả hệ thống BHXH
- Công tác thu còn là một điều kiện để duy trì ổn định mức đóng cho ngườilao động và người sử dụng lao động Thu BHXH được làm tốt, ít đối tượng trốnđóng thì sẽ đảm bảo nguồn quỹ, thu đủ chi Như vậy mức đóng của người lao động
và người sử dụng lao động sẽ không phải tăng lên
- Công tác thu có vai trò rất quan trọng đối với quỹ BHXH Quỹ BHXH đượchình thành trên cơ sở đóng góp của các đối tượng tham gia Nếu công tác thu khôngđược thực hiện tốt thì sẽ không đảm bảo được nguồn quỹ, thu không đủ chi QuỹBHXH cần đảm bảo đủ lớn và đảm bảo tính bền vững để cân đối trong thời gian dài
từ 30 - 40 năm, tính cụ thể với một người nghĩa là từ khi tham gia đến khi hưởng vàchết, nếu công tác thu không được thực hiện tốt thì nguy cơ vỡ quỹ có thể xảy ra
- Việc thực hiện tốt công tác thu sẽ tạo điều kiện cho Quỹ BHXH tăng trưởng
Số thu nhiều làm cho số tiền nhàn rỗi trong quỹ tăng lên Số tiền này có thể được
Trang 7đem đi đầu tư, sinh lãi làm tăng trưởng quỹ BHXH, đảm bảo sự tồn tại bền vững củaquỹ.
1.2.3: Nội dung quản lý thu BHXH khối DNNQD:
1.2.3.1: Quản lý đối tượng tham gia:
Quản lý các đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH, BHTN,BHYT theo địa bàn hành chính cấp huyện, tỉnh kể cả những người buôn bán nhỏ,
hộ sản xuất kinh doanh trong các làng nghề truyền thống có thuê mướn và sử dụng
từ một lao động trở lên Đây là việc làm rất cần thiết Trên cơ sở nắm được các đơn
vị tham gia BHXH, BHTN, BHYT, theo địa bàn hành chính, BHXH Việt Nam mớitiến hành các biện pháp nghiệp vụ tiếp theo của công tác thu BHXH, BHTN,BHYT
Quản lý danh sách lao động từng đơn vị tham gia BHXH, BHTN, BHYT.Danh sách này do đơn vị sử dụng lao động lập theo mẫu quy định của BHXH ViệtNam Danh sách người tham gia BHXH, BHTN, BHYT được thành lập hàng nămtheo số liệu tăng giảm đối tượng tham gia trong đơn vị
1.2.3.2: Quản lý tiền lương bình quân làm căn cứ đóng BHXH:
Quản lý mức tiền lương (lương chính, các loại phụ cấp, ) hoặc tiền côngtheo hợp đồng lao động hoặc mức trợ cấp của từng người tham gia BHXH,BHTN,BHYT làm căn cứ đóng BHXH, BHTN, BHYT Bảng kê khai mức lươnghoặc tiền công, trợ cấp làm căn cứ đóng BHXH, BHTN, BHYT do đơn vị lao độngtheo mẫu quy định của BHXH Việt Nam, lâp hàng năm theo mức tăng giảm tiềnlương, tiền công, trợ cấp của từng người
Quản lý tổng quỹ tiền lương, tiền công của số người tham gia BHXH,BHTN, BHYT Bảng kê khai tổng quỹ lương do đơn vị lập theo mẫu của BHXHViệt Nam, lập hàng năm theo sự biến động của số người tham gia BHXH, BHTN,BHYT và mức tiền lương tiền công hoặc mức trợ cấp thay đổi từng người
1.2.3.3: Quản lý quy trình tổ chức thu:
a, Phân cấp thu BHXH:
- Bảo hiểm xã hội cấp huyện thu BHXH của các đơn vị có trụ sở và tài khoảntại địa bàn huyện bao gồm:
+ Các đơn vị do huyện trực tiếp quản lý;
+ Các đơn vị ngoài quốc doanh sử dụng từ 10 lao động trở lên;
Trang 8b, Lập và xét duyệt kế hoạch thu hàng năm:
Đối với đơn vị sử dụng lao động: Hàng năm, đơn vị sử dụng lao động có đốichiếu số người lao động, quỹ tiền lương tiền công và mức nộp BHXH thực tế cảtháng với danh sách NLĐ, quỹ tiền lương tiền công trích nộp BHXH tại thời điểm
đó với cơ quan BHXH trực tiếp quản lý trước ngày 10 tháng 10 hàng năm
Đối với cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp huyện: Hằng năm Bảo hiểm xã hộihuyện căn cứ tình hình thực hiện năm trước và khả năng mở rộng số người laođộng tham gia Bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện, lập 02 bản “Kế hoạch thu Bảohiểm xã hội năm sau (Mẫu số 13 – TBH), gửi 01 bản đến Bảo hiểm xã hội tỉnhtrước ngày 05 tháng 11 hằng năm
c, Quản lý tiền thu BHXH:
Bảo hiểm xã hội huyện không được sử dụng tiền thu Bảo hiểm xã hội vàobất kỳ mục đích gì (trường hợp đặc biệt phải được tổng giám đốc Bảo hiểm xã hộiViệt Nam chấp nhận bằng văn bản)
Hằng quý, Bảo hiểm xã hội huyện có trách nhiệm quyết toán số tiền 2% dodoanh nghiệp giữ lại, xác định số tiền chênh lệch thừa, thiếu, đồng thời thông báoquyết toán cho phòng thu hoặc bộ phận thu để thực hiện thu kịp thời số tiền người
sử dụng chưa chi hết vào tháng đầu của quý sau
d, Thông tin báo cáo:
Bảo hiểm xã hội cấp huyện: Thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu Bảohiểm xã hội bắt buộc (Mẫu 09,10,11 – TBH) định kì tháng, quý, năm như sau: Báocáo tháng trước ngày 22 hàng tháng; báo cáo quý trước ngày 20 tháng đầu quý sau;báo năm trước ngày 25 tháng 01 năm sau
e, Xử lý hồ sơ:
Trang 9Bảo hiểm xã hội cấp huyện cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham giaBảo hiểm xã hội bắt buộc để phục vụ kịp thời cho công tác nghiệp vụ và quản lý.1.3: Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu BHXH khối doanh nghiệpNQD:
1.3.1: Cơ cấu dân số:
Người lao động là đối tượng tham gia BHXH, đang trong độ tuổi lao động,trực tiếp tạo ra của cải vật chất cho xã hội Như vậy, nếu một quốc gia có dân số giàtức là số người trong độ tuổi lao động chiếm tỷ lệ thấp trong tổng dân số sẽ dẫn đếnviệc mất cân đối quỹ BHXH Vì số người tham gia đóng góp vào quỹ sẽ ngày càng íttrong khi số người hưởng các chế độ BHXH đặc biệt là hưu trí sẽ ngày càng tăng.Như vậy, khi dân số già đi, số thu BHXH sẽ ngày càng giảm đi làm ảnh hưởng đếnchất lượng của công tác thu Ở Việt Nam hiện nay đang có cơ cấu dân số vàng ( sốngười trong độ tuổi lao động chiếm trên 40% dân số) Do đó số người tham gia đanglớn hơn rất nhiều so với số người hưởng Và nguyên tắc hưởng của chúng ta là mứcđóng phụ thuộc vào mức hưởng Tuy nhiên trong thời gian tới chúng ta cần tính đếnviệc cơ cấu dân số ngày càng già đi Do vậy công tác thu cần có những thay đổi đểphù hợp với tình hình tránh được tình trạng vỡ quỹ
Đối với công tác thu BHXH của DNNQD, cơ cấu dân số cũng có những tácđộng rất lớn Số người trong độ tuổi lao động lớn, nguồn lao động dồi dào, cungnhiều hơn cầu thì giá cả lao động sẽ thấp Khi đó, mức tiền lương tiền công phải trảcủa doanh nghiệp sẽ thấp làm cho số tiền đóng BHXH cũng thấp, ý thức tham giaBHXH của họ sẽ tốt hơn Nhưng khi cơ cấu dân số già, tức là số người trong độtuổi lao động ít, nguồn lao động khan hiếm, cung ít hơn cầu thì giá cả lao độnghiển nhiên sẽ cao hơn Điều này làm cho chi phí về tiền lương, tiền công sẽ lớnhơn và số tiền tham gia BHXH cũng sẽ cao hơn Doanh nghiệp thì luôn cố gắnggiảm thiểu những chi phí làm giảm lợi nhuận Vì vậy, họ sẽ tìm cách trốn đóng, nợ,chậm đóng BHXH làm cho công tác thu BHXH gặp rất nhiều khó khăn
1.3.2: Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế:
Tốc độ tăng trường của nền kinh tế một quốc gia phản ánh khả năng tiếtkiệm, tiêu dùng, đầu tư của Nhà nước Vì thế, nếu một quốc gia có tốc độ tăngtrưởng kinh tế cao và ổn định thì chắc chắn đời sống nhân dân sẽ được nâng caodần lên, tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp cũng sẽ gặp nhiềuthuận lợi và các doanh nghiệp sẵn sàng tham gia BHXH cho người lao động
Bên cạnh đó, tốc độ phát triển kinh tế cao và bền vững phản ánh nhiều NLĐ
có thu nhập cao trong quá trình lao động Đây là điều kiện để NLĐ có cơ hội tham
Trang 10gia BHXH Ngoài ra, khi đời sống được nâng cao thì nhận thức của NLĐ cũngđược nâng lên Ngoài việc đảm bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình mình, NLĐcũng đồng thời có tâm lý muốn dự phòng, chuẩn bị thêm một khoản trợ giúp đểchủ động đối phó những rủi ro có thể xảy ra hoặc chắc chắn xảy ra như: ốm đau,thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất, thất nghiệp khiến họ
bị mất hoặc giảm thu nhập, những yếu tố góp phần làm tăng nguồn thu của BHXH
1.3.3: Chính sách tiền lương:
Tiền lương trong khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh không sử dụngtheo thang bảng lương Nhà nước, tiền lương được trả dựa trên sự thỏa thuận giữaNLĐ và NSDLĐ Rất nhiều chủ sử dụng lao động trong các doanh nghiệp thuộckhối ngoài quốc doanh đặt lợi nhuận lên hàng đầu do đó dẫn đến rất nhiều thiệtthòi cho NLĐ trong vấn đề tiền lương Nhà nước cần có sự can thiệp để giảm bớtnhững bất cập về tiền lương mà NSDLĐ trả cho NLĐ mà khiến cho không đủ đảmbảo đời sống, sinh hoạt tối thiểu Nhà nước đã ban hành chính sách quy định tiềnlương tối thiểu, NSDLĐ không được trả thấp hơn mức quy định mà Nhà nước đãban hành, vì đây cũng là cơ sở làm căn cứ đóng BHXH cho NLĐ Khi tiền lươngtăng lên thì dẫn đến thu BHXH cũng tăng lên Nếu doanh nghiệp thiếu minh bạchtrong trả lương cho NLĐ thì sẽ không đảm bảo tính công bằng và tính nhân văncủa BHXH Ngoài ra, nếu tiền lương trả cho NLĐ không đảm bảo việc chi trả thì
sẽ ảnh hưởng đến đời sống NLĐ và bất ổn đối với quỹ BHXH, gây khó khăn trongcông tác quản lý
Như vậy, để đảm bảo công tác thu BHXH được thực hiện ổn định, lâu dài,đảm bảo nguồn thu BHXH thì các công tác để đảm bảo nguồn thu BHXH là mộttrong những ưu tiên hàng đầu Để làm được điều này, cần xem xét đến các nhân tốảnh hưởng đến công tác thu BHXH như cơ cấu lao động, tình hình thay đổi kinh tế
xã hội, mức độ chi trả các chế độ BHXH để từ đó có các giải pháp phù hợp để đảmbảo sự ổn định và tăng nguồn thu BHXH
1.3.4: Công tác thông tin, tuyên truyền.
BHXH là một lĩnh vực ảnh hưởng đến nhiều người, nhiều tầng lớp trongcộng đồng xã hội nên công tác thông tin tuyên truyền là rất cần thiết và là nhân tốtác động trực tiếp đến hiệu quả của công tác quản lý đối tượng tham gia Nếu nhưthực hiện tốt công tác này thì sẽ giúp đối tượng tham gia hiểu rõ về chế độ chínhsách BHXH theo quy định của pháp luật, làm thay đổi thái độ đói với công tácBHXH theo hướng tích cực và sẽ tự giác thực hiện đúng các quyền và nghĩa vụ khitham gia BHXH
Trang 11Đối với các DNNQD, thông tin tuyên truyền có vai trò rất quan trọng Vìngười sử dụng lao động trong khối này thường đặt lợi nhuận làm mục đích hàngđầu, tìm mọi cách để giảm chi phí trong đó có việc trốn tham gia BHXH Nếu thựchiện tốt công tác tuyên truyền làm họ hiểu được lợi ích của BHXH đối với doanhnghiệp cũng như với người lao động của mình thì họ tự giác tham gia BHXH nhiềuhơn Việc này sẽ tạo điều kiện cho công tác thu được thực hiện dễ dàng, đảm bảođược chỉ tiêu thu.
Trang 12CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH KHỐI DNNQD TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN GIAI ĐOẠN 2016-2018.
2.1: Khái quát về BHXH tỉnh Điện Biên:
2.1.1: Lịch sử hình thành phát triển:
Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Lai Châu cũ (nay là tỉnh Điện Biên) đượcthành lập theo Quyết định số 89/QĐ-BHXH, ngày 02/8/1995 của Tổng Giám đốcBHXH Việt Nam trên cơ sở thống nhất các tổ chức BHXH thuộc Sở Lao động -Thương binh và Xã hội và Liên đoàn Lao động của tỉnh, với cơ cấu gồm 08 BHXHhuyện, thị xã và 05 phòng nghiệp vụ
Ngày 25/10/2012, BHXH Việt Nam ra quyết định thành lập BHXH huyệnNậm Pồ trực thuộc BHXH tỉnh Điện Biên BHXH tỉnh Điện Biên bao gồm 19 đơn
vị, 09 phòng nghiệp vụ và 10 BHXH các huyện, thị, thành phố trực thuộc BHXHtỉnh
Ngày 24/7/2015, BHXH Việt Nam ban hành Quyết định 799/QĐ-BHXH quyđịnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm và chế độ quản lý của cácphòng nghiệp vụ BHXH tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương BHXH tỉnh đãtiến hành rà soát, kiện toàn và sắp xếp lại bộ máy, tách và sáp nhập một số phòngnghiệp vụ theo mô hình thống nhất của BHXH Việt Nam, đến nay BHXH tỉnh vớitổng số 21 đơn vị, bao gồm 11 phòng nghiệp vụ và 10 BHXH huyện, thị, thành phốtrực thuộc BHXH tỉnh
Trong quá trình xây dựng và phát triển, mặc dù gặp nhiều khó khăn, songBHXH tỉnh Điện Biên luôn tranh thủ được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo củaBHXH Việt Nam; của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh; sự phốihợp của các sở, ban, ngành, hội, đoàn thể, cấp uỷ Đảng và chính quyền huyện, thị
xã, thành phố; sự đồng thuận của các đơn vị sử dụng lao động và sự đoàn kết nhấttrí cao trong Ban lãnh đạo BHXH tỉnh, phát huy trí tuệ của tập thể cán bộ côngchức, viên chức BHXH tỉnh Điện Biên đã thực hiện tốt những chủ trương, chínhsách của Đảng và Nhà nước về BHXH, BHYT Kết quả công tác BHXH, BHYT đãgóp phần làm ổn định đời sống, chia sẻ những rủi ro của bao gia đình cán bộ côngnhân, viên chức, người lao động và nhân dân trong toàn tỉnh
2.1.2: Chức năng, nhiệm vụ của BHXH tỉnh Điện Biên:
2.1.2.1: Chức năng:
Bảo hiểm xã hội tỉnh Điện Biên là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội ViệtNam đặt tại tỉnh, có chức năng giúp Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Trang 13(sau đây gọi là Tổng Giám đốc) tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách bảo hiểm
xã hội, bảo hiểm y tế; tổ chức thu, chi chế độ bảo hiểm thất nghiệp; quản lý và sửdụng các quỹ: Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; thanh trachuyên ngành việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trênđịa bàn tỉnh theo quy định của pháp luật và quy định của Bảo hiểm xã hội ViệtNam
2.1.2.2: Nhiệm vụ:
- Xây dựng, trình Tổng Giám đốc kế hoạch ngắn hạn, dài hạn về phát triểnBHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn và chương trình hằng năm; tổ chức thựchiện kế hoạch, chương trình sau khi được phê duyệt
- Chủ động phối hợp với các Sở, ngành có liên quan để xây dựng, trình Ủyban nhân dân tỉnh phê duyệt Kế hoạch phát triển đối tượng tham gia BHXH,BHYT, BHTN, Kế hoạch phân bổ dự toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT theoQuyết định của Thủ tướng Chính phủ
- Tổ chức thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chế độ,chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN
- Tham gia phối hợp với Sở Y tế và đơn vị liên quan, chỉ đạo các cơ sở khám,chữa bệnh BHYT trên địa bàn xây dựng như cầu, đồng thời thẩm định, tổnghợp nhu cầu về danh mục, số lượng thuốc
- Tham gia vào quá trình lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc của các cơ sở khám,chữa bệnh BHYT trên địa bàn theo quy định Phối hợp với Sở Y tế theo dõi,giám sát việc thực hiện mua sắm thuốc theo Danh mục Đấu thầy tập trung cấpquốc gia, cấp tỉnh đối với thuốc thuộc lĩnh vực BHYT
- Thực hiện kiểm tra, thanh tra chuyên ngành về đóng BHXH, BHYT, BHTNtheo quy địnhTổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch cải cách hành chínhtheo chỉ đạo, hướng dẫn của BHXH Việt Nam Thực hiện công tác cải cách thủtục hành chính, công tác pháp chế và công tác kiểm soát thủ tục hành chính
- Thực hiện số hóa hồ sơ giấy; quản lý, lưu trữ hồ sơ nghiệp vụ, tài liệu hànhchính và hồ sơ hưởng các chế độ BHXH, BHYT, BHTN
- Tổ chức thực hiện giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN; cậpnhật biến động tăng, giảm dữ liệu hộ gia đình theo quy định
- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn về chuyên môn, nghiệp vụ BHXH,BHYT, BHTN cho công chức, viên chức thuộc BHXH tỉnh
- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội ở địaphương, các tổ chức, cá nhân tham gia BHXH, BHYT, BHTN để giải quyết cácvấn đề có liên quan đến việc thực hiện các chế độ BHXH, BHYT, BHTN theoquy định
- Có quyền khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu Tòa án bảo vệ lợi ích công cộng,lợi ích nhà nước trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn
- Đề xuất với BHXH Việt Nam kiến nghị việc xây dựng, sửa đổi, bổ sung cơ chế,chính sách về BHXH, BHYT, BHTN; kiến nghị với các cơ quan nhà nước có
Trang 14thẩm quyền thanh tra, điều tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật BHXH,BHYT, BHTN.
- Định kỳ cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về việc đóng, quyền được hưởngcác chế độ, thủ tục thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN cho người laođộng, người sử dụng lao động hoặc khi người lao động, người sử dụng laođộng, tổ chức Công đoàn yêu cầu; cung cấp đầy đủ và kịp thời tài liệu, thôngtin liên quan theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
- Thường xuyên phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về lao động ở địaphương cập nhật thông tin về tình hình sử dụng lao động trên địa bàn Phối hợp
cơ quan thuế cập nhật mã số thuế của tổ chưc,s cá nhân; định kỳ hằng năm, cậpnhật thông tin do cơ quan thuế cung cấp về chi phí tiền lương để tính thuế củadoanh nghiệp hoặc tổ chức
- Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện BHXH huyện trong phạm vi chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn được giao
- Quản lý công chức, viên chức, người lao động thuộc BHXH tỉnh
- Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học, ứng dụng CNTT trong quản lý, điềuhành BHXH tỉnh Khai thác và bảo mật dữ liệu CNTT theo phân cấp Thực hiệnchế độ thông tin, thống kê, báo cáo, thi đua – khen thưởng theo quy định
- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Tổng Giám đốc giao
2.1.3: Cơ cấu tổ chức bộ máy của BHXH:
Bảo hiểm xã hội tỉnh chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diện của Tổng Giám đốc
và chịu sự quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh của Ủy ban nhân dântỉnh Bảo hiểm xã hội tỉnh có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản và trụ sởriêng
Ban lãnh đạo BHXH tỉnh gồm 04 đồng chí (01 Giám đốc và 03 Phó Giám đốc); 24Trưởng, Phó Trưởng phòng nghiệp vụ; 23 Giám đốc, Phó Giám đốc BHXH huyện,thị, thành phố
2.1.4: Đội ngũ cán bộ viên chức tại BHXH tỉnh Điện Biên:
Tổng số công chức, viên chức của BHXH tỉnh hiện nay là 222 người Đảngviên Đảng cộng sản Việt Nam: 153 đồng chí, chiếm 68,9% tổng số biên chế đượcgiao
2.1.5: Điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật tại BHXH tỉnh Điện Biên:
Thời gian qua, BHXH tỉnh đã có nhiều cố gắng cải cách, cắt giảm quy trìnhthủ tục hành chính trong giải quyết chế độ chính sách BHXH, ứng dụng công nghệthông tin trong công tác quản lý và giải quyết chế độ chính sách kết nối liên thôngcác phần mềm nghiệp vụ như: phần mềm Giám định BHYT,tiếp nhận hồ sơ, kếtoán thực hiện tốt giao dịch điện tử trong việc giải quyết chế độ ngắn hạn, đảmbảo nhanh, thuận lợi, chính xác; đến nay, về cơ bản BHXH tỉnh Điện Biên đã ápdụng thực hiện chữ ký số trong việc xét duyệt giải quyết các chế độ dài hạn, lậpdanh sách chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng, danh sách chi BHTN vàxét duyệt các chế độ ngắn hạn đảm bảo chính xác, rút ngắn thời gian giải quyết, tạo
Trang 15điều kiện thuận lợi cho người lao động, chủ sử dụng lao động và các đối tượng thụhưởng chính sách BHXH trên địa bàn tỉnh
2.2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH khối DNNQD tại tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016 – 2018:
2.2.1: Tổng quan về khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh:
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách lớn trong hệ thống an sinh xã hộimang đậm tính nhân đạo và tính nhân văn sâu sắc Nếu quản lý thu BHXH bắtbuộc tốt sẽ tránh thất thoát cho BHXH, đảm bảo quỹ tăng trưởng, tạo sự công bằngcho người tham gia và góp phần củng cố hệ thống an sinh xã hội Hiện nay, tỷ lệdoanh nghiệp NQD tham gia BHXH trên địa bàn tỉnh Điện Biên có xu hướng tănglên qua các năm Đây là dấu hiệu đáng mừng cho thấy công tác quản lý đối tượngtham gia BHXH của tỉnh Điện Biên Tuy nhiên, mặc dù tăng qua các năm nhưng tỷ
lệ DNNQD tham gia BHXH so với tổng số DNNQD vẫn ở mức tương đối thấp.Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do những tồn tại, hạn chế trong quản lýthu BHXH bắt buộc từ các DNNQD của BHXH tỉnh Điện Biên Cùng với tỷ lệ đơn
vị DNNQD tham gia BHXH tăng lên, tỷ lệ người lao động thuộc khối DNNQDtham gia BHXH cũng tăng lên tương ứng Tuy nhiên, thực tế việc theo dõi tìnhhình đăng ký tham gia BHXH đối với các doanh nghiệp đặc biệt là DNNQD vẫncòn gặp nhiều khó khăn Tình trạng tham gia BHXH nhưng đóng BHXH khôngđúng số lao động hiện có vẫn đang diễn ra rất phổ biến
2.2.2: Thực trạng quản lý đối tượng tham gia BHXH khối DNNQD:
Trong những năm qua, xác định đối tượng tham gia BHXH là vấn đề cốt lõiquyết định hiệu quả của công tác thu BHXH tỉnh Điện Biên đã không ngừng đề raphương hướng nhiệm vụ, các biện pháp và bước đi cụ thể phù hợp với điều kiệnkinh tế - xã hội để mở rộng đối tượng tham gia theo mục tiêu của Đảng và Nhànước đã đề ra Để thực hiện tốt công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở khối doanhnghiệp ngoài quốc doanh, BHXH Tỉnh Điện Biên đã phối hợp với các ngành, cáccấp để tuyên truyền và vận động người sử dụng lao động và người lao động tíchcực tham gia; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các đơn vị thực hiện BHXH chongười lao động Tình hình quản lý đối tượng tham gia BHXH khối DNNQD tạiBHXH tỉnh Điện Biên được thể hiện như sau:
Trang 16Bảng 2.1: Cơ cấu lao động thuộc DNNQD tham gia BHXH giai đoạn
Số lao động
Cơ cấu (%)
Số lao động
Cơ cấu (%) DNNQD 37.147 16.98 39.313 17.78 44.001 19.86
(Nguồn: BHXH tỉnh Điện Biên)
Bảng 2.2: Cơ cấu đơn vị DNNQD tham gia BHXH giai đoạn 2016 – 2018
Số đơn vị
Cơ cấu (%)
Số đơn vị
Cơ cấu (%)
(Nguồn: BHXH tỉnh Điện Biên)
Cùng với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước, quá trình côngnghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng được đẩy mạnh thìkhu vực DNNQD ngày càng đóng vai trò quan trọng Đi cùng xu thế chung củatoàn quốc, khối DNNQD trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã và đang phát triển vớinhững kết quả đáng khích lệ Qua 2 bảng số liệu trên, ta thấy số đơn vị và số lượngngười tham gia BHXH trong khối này cũng tăng cao:
- Năm 2016, số đơn vị tham gia là 1.948 đơn vị (chiếm 51.22% tổng số đơn vịtham gia BHXH), số người tham gia là 37.147 người
- Năm 2017, số đơn vị tham gia là 2.055 đơn vị, gấp 1.05 lần so với năm 2014,cũng vì thế mà số lao động tham gia tăng lên là 39.313 người
- Năm 2018, số đơn vị tham gia lên đến 2.290 đơn vị và số lao động tham gia là44.001 người
Số DNNQD trên địa bàn tỉnh Điện Biên từ năm 2016 đến năm 2018 đã tăng thêm
342 đơn vị với 6.854 người
2.2.3: Thực trạng quỹ lương làm căn cứ đóng BHXH:
Cũng tương tự việc quản lý danh sách đối tượng tham gia, quản lý quỹ tiềnlương tiền công làm căn cứ đóng BHXH được quản lý theo từng đơn vị SDLĐ.Việc quản lý tốt tiền lương tiền công đóng BHXH là cơ sơ để mọi hoạt động khácnhư công tác thu, chi, quản lý quỹ… diễn ra ổn định Cơ quan BHXH tỉnh Điện