Skkn: Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh ở trường THCS Qua hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng, nước ta đã đạtđược những thành tựu to lớn về kinh tế - xã hội
Trang 1Skkn: Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh ở trường THCS
Qua hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng, nước ta đã đạtđược những thành tựu to lớn về kinh tế - xã hội Đáng tiếc là một bộ phận khôngnhỏ có sự giảm sút về tư tưởng, đạo đức đặc biệt là thế hệ trẻ Một bộ phận thanhniên, thiếu niên, học sinh, sinh viên sống không có lý tưởng, không có mục đích,thiếu niềm tin, chạy theo các nhu cầu tầm thường, ngại cống hiến, ngại khó khăn,thích hưởng thụ, sống buông thả Trong văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trungương Đảng 2 khoá VIII đã đánh giá thực trạng là “ Đặc biệt đáng lo ngại là trongmột bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lýtưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai bảnthân và đất nước”
Trang 2Báo cáo kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII vàphương hướng phát triển giáo dục đến 2010 có nêu: “Vấn đề bức xúc nhất tronggiáo dục nước ta hiện nay là chất lượng giáo dục toàn diện, trước hết là chất lượnggiáo dục chính trị, lý tưởng, đạo đức và lối sống”, “Nỗ lực phấn đấu toàn diện làmcho giáo dục thực sự là quốc sách hàng đầu, trong đó giáo dục đạo đức là cái gốc”.Trong Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cũng đã nêu “chưa chú trọngđúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc”
Trước tình hình và thực trạng đó, những năm qua đã được các cấp, cácngành, đặc biệt là những người làm công tác giáo dục thực sự quan tâm và thấyđược sự cần thiết là phải đầu tư cho việc giáo dục toàn diện Trong Nghị quyết số29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục và đào tạo cũng được các cấp, các ngành quan tâm Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Trị cũng chỉ đạo thực hiện điểm nhấn “Tăng cường xây dựngvăn hóa học đường và Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh” Tuy vậy, thực tế thìvấn đề giáo dục lý tưởng đạo đức vẫn có những nơi, những lúc vẫn còn bị xemnhẹ, chưa được chú trọng đúng mực
Xuất phát từ những lý do khách quan và lý do chủ quan như đã phân tích ởtrên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượnggiáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”
II MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1 Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, đối chiếu với thực tế từ đó đề xuất một sốgiải pháp, biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho họcsinh trong trường THCS để góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục nhân cáchphát triển toàn diện, hài hoà, đáp ứng yêu cầu mới của xã hội
Trang 32 Phân tích, đánh giá thực trạng đạo đức học sinh ở trường THCS để thấy rõtình hình thực tế về đạo đức của học sinh hiện nay.
3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạođức cho học sinh ở trường THCS
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1 Nghiên cứu về đạo đức của học sinh ở trường THCS
2 Phạm vi nghiên cứu: những vấn đề liên quan đến đạo đức của học sinh ởTrường THCS
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Nghiên cứu thông qua các tài liệu của Đảng và Nhà nước về công tác giáodục và đào tạo, các Chỉ thị của Bộ giáo dục và đào tạo, cùng với các Hướng dẫncủa các ngành có liên quan
2 Nghiên cứu các giáo trình, tài liệu, qua tham quan học tập và các kinhnghiệm thực tiễn về giáo dục đạo đức cho học sinh
3 Khảo sát, điều tra thực tế, so sánh, thống kê, phân tích, tổng hợp chấtlượng giáo dục đạo đức qua kết quả của học sinh từ năm học trước của trườngTHCS
V KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
Chương I: Cơ sở khoa học của việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Chương II: Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạođức học sinh tại trường THCS Trần Công Ái, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị
Trang 5Phần II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương I
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC
SINH TRONG TRƯỜNG THCS
I MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC ĐẠO ĐÚC HỌC SINH TRONG TRƯỜNG THCS
Theo tổ chức Y tế thế giới WHO độ tuổi vị thành niên có từ 10 đến 19 tuổi,
ở Việt Nam quy định độ tuổi vị thành niên từ 10 đến 18 tuổi, qua điều tra tỷ lệthanh niên ở nước ta năm 1999 chiếm 23% dân số, trong đó 81% đang theo học.Như vậy học sinh THCS là lứa tuổi vị thành niên, giai đoạn này các em phát triểnmạnh về thể chất, sinh lý Ở lứa tuổi này các em muốn tìm tòi, phát hiện khám phá,tìm hiểu những điều chưa biết của cuộc sống và sự giao tiếp với bạn bè là một nhucầu rất lớn Các em có xu hướng tụ tập thành từng nhóm có cùng sở thích, phù hợpvới tính tình để vui chơi, đùa nghịch, có những lúc, những nơi các em có các hànhđộng không đúng, không phù hợp với lứa tuổi của mình Trong giai đoạn này quátrình phát triển sinh lý ảnh hưởng đến rất nhiều tính cách của các em: các em rất dễ
bị xúc động khi có một tác động nào đó, bản thân các em dễ bị lôi kéo, kích động,lòng kiên trì và khả năng tự kiềm chế thấp Ở lứa tuổi này tính tình không ổn định,
dễ nổi cáu, khi thì quá sôi nổi nhiệt tình nhưng có trở ngại lại dễ buông xuôi, chánnản Đối với các em, cái gì cũng dễ dàng, đơn giản và luôn ở trạng thái hiếu thắnghoặc tự ti vì thế dễ đi đến những hành động thiếu suy nghĩ chín chắn, nhiều lúc viphạm mà vẫn không biết
Chính vì vậy, các thầy giáo, cô giáo, các bậc phụ huynh và mọi tổ chứctrong xã hội phải có trách nhiệm quan tâm sát sao, động viên kịp thời để hướng các
em có những suy nghĩ và hành động đúng
Trang 6II QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC VỀ VIỆC CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRONG TRƯỜNG THCS
1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về việc chỉ đạo giáo dục đạo đức họcsinh trong trường THCS
Văn kiện Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đãnêu rõ:
Nhiệm vụ mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người
và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạođức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công nghiệp hoá
- hiện đại hoá đất nước, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, cónăng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc vàcon người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân,làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có tính tổchức kỷ luật cao là những con người kế thừa và xây dựng chủ nghĩa xã hội vừahồng vừa chuyên
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cũng đã nêu:
Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thứcsang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lýluận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáodục xã hội
Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thứccông dân Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý
Trang 7dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
-Trên cơ sở những định hướng chung, định hướng có tính chiến lược củaĐảng về giáo dục, đào tạo nói chung và giáo dục đạo đức cho học sinh nói riêng,Đảng ta cũng đã thấy rõ vị trí, vai trò của thế hệ trẻ là nguồn nhân lực quan trọngcủa nước nhà Vì thế, ngoài việc đào tạo, bồi dưỡng để thế hệ trẻ có những kiếnkhoa học thì việc giáo dục đạo đức cho học sinh là hết sức quan trọng, cấp bách vàcần thiết trong giai đoạn hiện nay
Những định hướng, chủ trương của Đảng về giáo dục, đào tạo là căn cứ đểNhà nước thể chế hóa thành các văn bản pháp luật nhằm điều chỉnh mọi hoạt độngliên quan đến giáo dục, đào tạo
2 Qui định của Nhà nước về việc giáo dục đạo đức học sinh trong trườngTHCS
Điều 2 Chương I của Luật giáo dục 2005 nêu rõ; “Mục tiêu giáo dục là đàotạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩmmỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân; đáp ứngyêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
Điều 27 mục 2 chương III luật giáo dục 2005 khẳng định “Mục tiêu của giáodục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động vàsáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tưcách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vàocuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
Trang 8- Giáo dục đạo đức cho học sinh phải được tiến hành bằng nhiều biện pháp,
có mục tiêu phù hợp Phải được xây dựng nội dung, kế hoạch cụ thể và được thựchiện thường xuyên liên tục và đảm bảo tính hệ thống mới đạt được kết quả cao
- Giáo dục đạo đức cho học sinh phải được tiến hàng bằng nhiều hình thứcphong phú, linh hoạt, phù hợp với tâm sinh lý và lứa tuổi của học sinh Thông quacác hoạt động giáo dục trong và ngoài trường Đồng thời phải biết kết hợp giáo dụcgiữa 3 môi trường: Nhà trường – Gia đình – xã hội để tạo nên sức mạnh tổng hợp.Huy động mọi nguồn lực, mọi sự hỗ trợ của tất cả các tổ chức, các cơ quan banngành, cùng đoàn thể cùng phối hợp để thực hiện tốt xã hội hoá giáo dục, góp phầnnâng cao đạo đức, chất lượng học sinh, góp phần phát triển nguồn nhân lực có trítuệ, đồng thời tạo ra nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự nghiệp công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước
III NỘI DUNG, Ý NGHĨA CỦA VẤN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRONG TRƯỜNG THCS
Hiện nay, nước ta đang diễn ra công cuộc đổi mới sâu sắc trong phạm vitoàn xã hội Sự nghiệp giáo dục được coi trọng là “Quốc sách hàng đầu” góp phầntích trong sự thắng lợi của công cuộc đổi mới này vì thế, công tác giáo dục chínhtrị tư tưởng, đạo đức cho học sinh cần được coi trọng đúng mực Giáo dục chínhtrị, tư tưởng đạo đức trước hết, phải tăng cường giáo dục thế giới quan khoa học.Trên cơ sở tăng cường thế giới quan khoa học cần tăng cường giáo dục tư tưởngcách mạng xã hội chủ nghĩa cho học sinh Qua giáo dục đạo đức phải nâng caolòng yêu nước, tăng cường ý thức lao động và tự giác trong lao động (động cơ, thái
độ đúng đắn, chăm chỉ, nỗ lực vươn lên làm chủ khoa học công nghệ) Bên cạnh
đó cũng phải đồng thời tăng cường giáo dục pháp luật, giáo dục lòng yêu thươngcon người và hành vi ứng xử có văn hoá (biết ứng xử lễ phép tế nhị, lịch sự) Điềunày đòi hỏi ngành giáo dục phải tăng cường công tác quản lý giáo dục nhằm nâng
Trang 9cao chất lượng và phát triển toàn diện ngành giáo dục trong giai đoạn hiện nay,đồng thời phải có chiến lược, sách lược phát triển đúng hướng, hợp quy luật, xu thế
và xứng tầm thời đại
Chương II THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY
I ĐẶC ĐIỂM VỀ TRƯỜNG THCS
Trường đóng tại ………
Năm học 2015-2016, nhà trường có 19 CBGVNV, trong đó có 15 GV trựctiếp giảng dạy, có 100% CBGVNV trình độ đạt chuẩn trong đó có 8 người đạt trình
độ trên chuẩn Tổng số học sinh của trường là 137 em, chia thành 4 lớp Trường có
tổ chức Chi bộ Đảng gồm 15 đảng viên và nhiều năm liền đạt danh hiệu Chi bộtrong sạch vững mạnh Các đảng viên luôn gương mẫu, giữ vai trò hạt nhân lãnhđạo trong toàn bộ hoạt động của nhà trường Các tổ chức khác như Công đoàn cơ
sở, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên tiền phong Hồ ChíMinh, Ban đại diện CMHS đều hoạt động tích cực, góp phần cùng nhà trường hoànthành tốt nhiệm vụ giáo dục trong từng năm học
Qua quá trình hình thành và phát triển, nhà trường từng bước nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện, phấn đấu xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, nhằm gópphần vào sự phát triển chung của giáo dục xã nhà Những kết quả mà nhà trườngđạt được trong nhiều năm qua đã tạo nên một uy tín lớn, một thương hiệu nhàtrường được học sinh, phụ huynh tin tưởng lựa chọn Được sự chỉ đạo của Sở GD
và ĐT ………., Phòng GD và ĐT ……… và chính quyền các cấp cùng với sự cốgắng phấn đấu của đội ngũ cán bộ giáo viên và nhân viên, Ban đại diện cha mẹ học
Trang 10sinh và các thế hệ học sinh, Trường THCS ………… đã được UBND Tỉnh côngnhận trường đạt chuẩn Quốc gia giai vào năm …… .
- Năm học 2015-2016: Phòng và Sở GD&ĐT tỉnh xếp loại Tốt
- Năm học 2016-2017: Phòng GD&ĐT xết loại Tốt
1.2 Nguyên nhân
Để đạt được kết quả trên, đó là nhờ sự nỗ lực, năng động của đội ngũ quản
lý của nhà trường, các tổ chức trong nhà trường; sự đoàn kết thống nhất của Hộiđồng sư phạm nhà trường; đặc biệt là sự chỉ đạo, quan tâm của Chi bộ đảng
2.2 Những hạn chế
2.1 Hạn chế
Qua kết quả chất lượng giáo dục đạo đức học sinh đạt hạnh kiểm tốt, khátương đối cao nhưng thấy rằng hạnh kiểm yếu có xu hướng tăng lên Bảng thống
kê chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh cũng cho thấy rằng đã có sự tụt lùi về
tỷ lệ học sinh đạt hạnh kiểm khá, tốt và tăng tỷ lệ học sinh có hạnh kiểm yếu quacác năm học.Vì vậy, trong những năm học tiếp theo đội ngũ quản lý của nhàtrường cần phải nỗ lực hơn nữa để cố gắng tìm ra những giải pháp tốt hơn, phù hợphơn nhằm đạt được những kết quả cao hơn nữa đáp ứng được đòi hỏi của xã hội vàđịa phương trong việc phát triển nguồn nhân lực
Trang 112.2 Nguyên nhân
Qua công tác tại trường, tôi nhận thấy có một số nguyên nhân khách quan vàchủ quan mà chất lượng giáo dục đạo đức chưa cao, kỷ cương nề nếp của giáo viênchưa thực sự được coi trọng, còn thiếu những giải pháp cụ thể trong việc nâng caochất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh
Cụ thể còn có những biểu hiện sa sút về đạo đức trong một bộ phận học sinhnhư sau:
- Một số học sinh chưa xác định đúng động cơ thái độ học tập, còn coi việchọc hành là sự ép buộc do gia đình yêu cầu nên mục tiêu học tập chưa đạt được
- Do các em học sinh phần lớn là vùng nông thôn, điều kiện kinh tế khókhăn, ít được giao lưu, giao tiếp nên trong ứng xử các em còn vụng về, hay nóitrống không, đôi lúc thiếu suy nghĩ, phát ngôn bừa bãi, không đúng nơi đúng lúc
- Việc phát huy, kết hợp giữa: Nhà trường - Gia đình - Xã hội chưa đượcđồng bộ Công tác xã hội hoá giáo dục chưa được đẩy mạnh, chưa đạt được hiệuquả cao
III NHỮNG GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ
1 Những giải pháp
1.1 Giải pháp chung
Tạo dựng được môi trường học tập có nề nếp, kỷ cương; có chất lượng giáodục cao, để mỗi học sinh đều có cơ hội phát triển tài năng và tư duy sáng tạo Nhàtrường có uy tín về chất lượng giáo dục, là mô hình giáo dục hiện đại, tiên tiến phùhợp với xu thế phát triển của đất nước và thời đại
Trang 12Nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục toàn diện, đặc biệt là chất lượnggiáo dục đạo đức và chất lượng văn hoá Đổi mới phương pháp dạy học và đánhgiá học sinh phù hợp với mục tiêu, nội dung chương trình và đối tượng học sinh.Đổi mới các hoạt động giáo dục, hoạt động tập thể, gắn học với hành, lý thuyết vớithực tiễn; giúp học sinh có được những kỹ năng sống cơ bản.
Nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểuhọc; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật
và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc đivào cuộc sống lao động”
1.2 Giải pháp cụ thể
Dựa trên cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và phân tích cụ thể thực trạng của việcquản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh trường THCS,tôi thấy cần quan tâm đến các vấn đề sau đây:
Thứ nhất, tăng cường vai trò lãnh đạo của Chi bộ Đảng
- Trong trường học, Chi bộ Đảng nắm quyền lãnh đạo các hoạt động của nhàtrường, là hạt nhân, là nền tảng của sự đoàn kết, chính vì vậy phải xây dựng Chi bộĐảng nhà trường vững mạnh, thực hiện tốt vai trò của mình, luôn thực hiện theophương châm “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” Mỗi đảngviên phải gương mẫu trong mọi hoạt động, đặc biệt là trong công tác giáo dụcchính trị, tư tưởng
- Thường xuyên cập nhật thông tin, quán triệt các quan điểm, đường lối,nghị quyết của Đảng và văn bản của các cấp chính quyền Họp định kỳ vào ngày
25 hàng tháng để đề ra chủ trương cụ thể, giao trách nhiệm cho các tổ chức trongnhà trường thực hiện Đặc biệt là công tác giáo dục chính trị tư tưởng đạo đức chocán bộ giáo viên và học sinh Đẩy mạnh việc thực hiện có hiệu quả điểm