VÀNG DA kéo dài Ở TRẺ SƠ SINH, BV NHI ĐỒNG 1

ĐỊNH NGHĨA, NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ, THEO DÕI

VÀNG DA KÉO DÀI

ThS BS Nguyễn Kiến Mậu

ĐỊNH NGHĨA:

 vàng da kéo dài >14 ngày ở trẻ đủ tháng

 vàng da kéo dài >21 ngày ở trẻ thiếu tháng

 thường gặp ở trẻ bú sữa mẹ hơn trẻ bú sữa nhân tạo

 Tối thiểu có 9% trẻ bú sữa mẹ vẫn còn vàng da ở ngày thứ 28

NGUYÊN NHÂN

A DO TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP: bilirubin gián tiếp > 85% toàn phần

 Vàng da sữa mẹ

 Tán huyết

Bất đồng nhóm máu (ABO & Rhesus)

 Đa hồng cầu

 Máu tụ

 Tăng chu trình ruột gan

Hẹp môn vị

Tắc ruột

NGUYÊN NHÂN

A DO TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP: bilirubin gián tiếp > 85% toàn phần

 Nội tiết/ chuyển hóa (cũng có thể gây tăng bili trực tiếp)

Suy giáp

Suy tuyến yên

Suy thượng thận

Galactosaemia

 Nhiễm trùng huyết

NGUYÊN NHÂN

B DO TĂNG BILIRUBIN TRỰC TIẾP:

bilirubin trực tiếp > 15% toàn phần hay có sắc tố mật trong nước tiểu

1.Bệnh đường mật ngoài gan:

 Teo đường mật

 Nang ống mật chủ

 Sỏi mật

2 Hội chứng giảm sản ống mật (Alagilles)

3 Hội chứng viêm gan sơ sinh

 Hội chứng viêm gan sơ sinh nguyên phát

 Nhiễm trùng trong bào thai

Nguyên nhânVàng da ứ mật ở trẻ sơ sinh

(1 / 2500 trẻ sơ sinh)

NGUYÊN NHÂN

15% toàn phần hay có sắc tố mật trong nước tiểu

 Chuyển hóa/ Nội tiết

- Suy giáp

- Suy tuyến yên

- Thiếu α -1 antitrypsin

- Galactosaemia

- Tyrosinaemia Type 1

- Bất dung nạp fructose di truyền

- Niemann Pick Type C

- Zellweger’s

- Cystic fibrosis

5 Biến chứng của nuôi ăn tĩnh mạch kéo dài

VÀNG DA > 2W

nước tiểu sậm màu

Hội chẩn BS chuyên khoa tiêu hóa nhi

Xét nghiệm:

CN gan, bilirubin

PMNB+ HC lưới

CN tuyến giáp

Gal-1-Put

Cấy NT

Bilirubin GT

Xét nghiệm chẩn đoán

TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP:

 Phết máu ngoại biên, hồng cầu lưới

 Chức năng tuyến giáp: T4, TSH

 Gal-1-Put (galactose-1-phosphate uridyl transferase)

ở hồng cầu

 Xét nghiệm nước tiểu , cấy nước tiểu

Xét nghiệm chẩn đoán

TĂNG BILIRUBIN TRỰC TIẾP:

 Công thức máu

 Chức năng gan

 Đông máu toàn bộ

 Đường huyết

 Xét nghiệm tầm soát nhiễm trùng bào thai

TORCH / Huyết thanh chẩn đoán viêm gan

 Định lượng Alpha-1-Antitrypsin và phenotype (Li

Hep.) or genotype (EDTA)

 Gal-1-Put

Xét nghiệm chẩn đoán

TĂNG BILIRUBIN TRỰC TIẾP:

 Chức năng tuyến giáp

 Định lượng Cortisol

 Định lượng amino acids trong huyết tương

 Đo iron and ferritin trong huyết thanh

 Cấy nước tiểu

 Thử nước tiểu để tầm soát bệnh chuyển hóa

 Siêu âm gan mật

 Sinh thiết gan

Vàng da sữa mẹ

 Vàng da mức độ vừa (bilirubin >12 mg/dL) gặp ở 4% trẻ bú bình so với 14% trẻ bú mẹ Vàng da mức

độ nhiều (bilirubin >15 mg/dL) xảy ra 0.3% trẻ bú bình so với 2% trẻ bú mẹ

 Vàng da sữa mẹ ở trẻ khỏe mạnh hiếm khi gây vàng

da nhân

 Vàng da sữa mẹ xảy ra trong 4-7 sau sinh và có thể kéo dài tới 3-12 tuần

 Chẩn đoán bằng cách loại trừ

CƠ CHẾ VÀNG DA SỮA MẸ

 Ảnh hưởng đến sự kết hợp ở gan

 Beta glucuronidase trong sữa

 Giảm chủng vi khuẩn ở ruột

 ↓nhập năng lượng → ↓cử động ruột → ↑chu kỳ ruột gan

 Acid béo tự do làm giảm chuyển hóa bilirubin

Điều trị Vàng da sữa mẹ

 Theo dõi

 Tiếp tục bú mẹ + phototherapy

 Dùng sữa công thức+/- phototherapy

 Ngưng sữa mẹ; dùng sữa công thức

 Ngưng sữa mẹ; dùng sữa công thức; phototherapy

Bệnh đường mật ngoài gan

 Dấu hiệu gợi ý vàng da do teo đường mật hay những nguyên nhân vàng da ứ mật :

 Tiểu sậm màu hay STM (+) nước tiểu

 Phân nhạt màu

 Vàng da kéo dài > 3 weeks

Điều trị Teo đường mật → PT Kasai tốt nếu làm

trước 45-60 ngày