CHIẾU ĐÈN VÀ THAY MÁU ĐIỀU TRỊ VÀNG DA TĂNG BILIRUBIN GIÁN TIẾP NẶNG Ở TRẺ SƠ SINH, BV NHI ĐÔNG 1

CHỈ ĐỊNH, CÁC LOẠI ĐÈN, CÁCH CHIẾU ĐÈN , KĨ THUẬT THAY MÁU, THEO DÕI SAU ĐIỀU TRỊ

CHIẾU ĐÈN VÀ THAY MÁU

ThS.BS.NGUYỄN KIẾN MẬUKHOA SƠ SINH

PHỔ HẤP THU ÁNH SÁNG CỦA BILIRUBIN

Các loại đèn

 Đèn huỳnh quang ánh sáng trắng

 Đèn huỳnh quang ánh sáng xanh

– Ánh sánh xanh nước biển hiệu quả hơn

 Đèn ánh sáng xanh LED (NeoBlue)

 Đèn Halogen

– Nóng và có thể gây phỏng nếu quá gần.

 Đèn biliblanket

– Vùng tiếp xúc nhỏ

Đèn chiếu huỳnh quang

LED Phototherapy: 25-50 microwatts

Hệ thống chiếu đèn điểm Halogen

Halogen, Blanket

Giảm Bilirubin trong bao lâu

 Giảm 6-20% trong 24 giờ với hệ thống chiếu đèn chuẩn.

 Giảm 32% trong 18 giờ với đèn ánh sáng xanh + fiberoptic

 Giảm 43% trong 24 giờ với đèn ánh sáng xanh trên dưới.

0 5 10 15 20 25 30 35

% REDUCTION IN SERUM BILIRUBIN

TAN KL ET AL: PEDIATRICS,114:132,1989

HIỆU QUẢ CHIẾU ĐÈN

KHOẢNG CÁCH từ

đèn đến BN:30-40cm

LIỀU LƯỢNG ÁNH SÁNG

Liên tục > Gián đoạn CHẤT LƯỢNG ÁNH SÁNG

Thay bóng mỗi 2000giờ BƯỚC SÓNG:420-480nm

AS xanh> AS trắng

Lưu ý

 Theo dõi nhiệt độ trẻ

 Thay đổi tư thế trẻ

15-20%

 Che dấu hiệu tím tái

 Tắc mũi do băng che mắt

THAY MÁU

CHỈ ĐỊNH :

1.Thay máu toàn phần:

Vàng da tăng bilirubin gián tiếp:

 Có triệu chứng vàng da nhân , hoặc

 Bilirubin gián tiếp tăng đến giới hạn cần thay máu (phác đồ

DỤNG CỤ THAY MÁU

1 Dụng cụ để đặt catheter tĩnh mạch rốn.

2 Dụng cụ thay máu:

 Hai cái ba chia.

 Ống tiêm 10-20 cc: để bơm rút máu.

 Một bộ dây tiêm truyền để dẫn máu rút ra vào túi chúa, dây truyền máu

để dẫn máu từ bịch máu vào ống tiêm.

 Máu dùng để thay máu:

+ Nhóm máu :

* Bất đồng Rh : chọn nhóm máu O , Rh âm

* Bất đồng ABO : chọn máu O, tương hợp Rh

* Nguyên nhân khác : chọn cùng nhóm máu con.

+ Máu mới : trong vòng 3 ngày nếu được.

+ Số lượng máu : 160- 180ml/kg.

 Hệ thống làm ấm máu bơm vào bệnh nhân(nếu không có thì có thể

ngâm bịch máu trong nước ấm 37C).

 Chai chứa máu được rút ra từ bệnh nhân.

 Calcium gluconate 10%.

KỸ THUẬT:

Chuẩn bị bệnh nhân:

 Đặt ống thông dạ dày dẫn lưu.

 Thiết lập đường truyền tĩnh mạch.

 Bảo đảm dấu hiệu sinh tồn trong quá trình thay

máu.

 Trẻ nằm phẳng, cố định tay chân, bộc lộ vùng bụng.

Chuẩn bị hệ thống kín:

Tạo hệ thống 4 chia :

 Nối 2 cái ba chia tạo thành hệ thống 4 chia

 Nối hệ thống 4 chia với : catheter TM rốn,

chai chức máu, bịch máu, ống tiêm tạo hệ thống thay máu kín.

 Lưu ý : Không làm lẫn bọt khí trong hệ thống 4

chia trước khi nối vào catheter TM rốn.

 Đặt catheter TM rốn : đưa catheter đến nơi có

thể bơm và rút máu dễ dàng.

Tiến hành thay máu :

Chu kỳ bơm rút máu gồm 4 thì :

 Thì 1: Rút máu bệnh nhân để làm xét nghiệm

trước khi thay máu.Điều chỉnh 4 chia sao cho thông giữa ống tiêm và bệnh nhân, đồng thời khóa

sự thông giữa bịch máu và chai đựng máu

 Số lượng máu rút : # 5ml/kg/lần

BỊCH CHỨA MÁU

BỊCH MÁU

BỆNH NHÂN

BỊCH CHỨA MÁU

BỊCH MÁU

ỐNG TIÊM

Thì 2: Bơm máu từ ống tiêm vào chai đựng máu

BỆNH NHÂN

BỊCH CHỨA MÁU

BỊCH MÁU

ỐNG TIÊM

-Thì 3: Rút máu từ bịch máu ( số lượng bằng lượng rút ra) vào ống tiêm

BỆNH NHÂN

BỊCH CHỨA MÁU

BỊCH MÁU

ỐNG TIÊM

-Thì 4 : bơm máu từ ống tiêm vào bệnh nhân

Thỉnh thoảng trộn đều bịch máu.

Trước khi kết thúc thay máu bằng việc lấy máu ra làm xét nghiệm

Kết thúc tiến trình tháy máu bằng việc bơm máu vào cho

bệnh nhân

Rút catheter, cột chỉ chân rốn lại, băng rốn

Tạm nhịn ăn trong vòng 6 giờ sau thay máu

Biến chứng

 Biến chứng của truyền máu

 Rối loạn biến dưỡng

 Nhiễm trùng

 Tụt huyết áp

So sánh giữa chiếu đèn và thay máu

Chiếu đèn Thay máu Kỹ thuật Dễ Cao

Phương tiện , dụng

Nguyên nhân khác: con của bà mẹ tiểu đường, trẻ lớn cân , hội chứng Beckwith- Wiedermann, suy giáp bẩm sinh, tam NST 21, 13, 18

Triệu chứng đa hồng cầu :

 Da đỏ.

 Triệu chứng hô hấp tim mạch: Thở nhanh,

suy hô hấp, ngưng thở,tím tái, suy tim

 Triệu chứng thần kinh: Lừ đừ, kích thích,

bú kém, co giật.

Xử trí

a Hct tĩnh mạch 65 – 70 %: theo dõi và tăng nhu cầu nước

20-40ml/kg/ngày Kiểm Hct lại mổi 6giờ

b Hct > 70% : có thể trích máu

2 Trẻ có triệu chứng lâm sàng :

- Tiến hành trích máu ( thay máu một phần)

- Số lượng máu cần thay:

CN(kg) x V máu (ml/Kg) x ( Hct bn – Hct mong muốn) V(ml) = - Hct bệnh nhân