CHĂM SÓC VÀ XỬ TRÍ CÁC VẤN ĐỀ TRẺ NON THÁNG, NHẸ CÂN, BV NHI ĐỒNG 1

Nêuđịnh nghĩa &đặc điểm trẻ non tháng / nhẹ cân. • Nêu các biện pháp để ổn định các các yếu tố nguy cơ trẻ non tháng. • Nêu mốc thời gian tầm soát các vấn đề của trẻ non tháng. • Nêu tiêu chuẩn xuất viện sớm cho trẻ non tháng.

Mục tiêu bài giảng

• Nêu định nghĩa & đặc điểm trẻ non tháng / nhẹ cân.

• Nêu các biện pháp để ổn định các các yếu tố nguy cơ

ĐỊNH NGHĨA – ĐÁNH GIÁ TUỔI THAI

• Non tháng: tuổi thai < 37 tuần

• Đánh giá tuổi thai: dựa vào

- kinh chót, SA thai

- mức độ trưởng thành (New Ballard Score).

• Đánh giá cân nặng /tuổi thai (Biểu đồ Lubchenco).

ĐẶ C ĐIỂM TRẺ NON THÁNG / NHẸ CÂN

• Trẻ sanh non /nhẹ cân dễ bị mắc bệnh hơn trẻ sinh

đủ tháng, nguy cơ tử vong, di chứng não, chậm phát triển tâm thần cao.

• Trẻ nhẹ cân có thể mắc tất cả các bệnh như trẻ sơ

sinh đủ tháng; nguy cơ bị đa hồng cầu & hạ đường huyết trong tuần đầu sau sanh.

• Trẻ đẻ non có vấn đề đặc hiệu (ví dụ như vàng da ở

trẻ đẻ non).

• Trẻ đẻ non/nhẹ cân thường biểu hiện nhiều triệu

chứng bệnh lý.

BIẾN CHỨNG SANH NON

CHĂM SÓC TRẺ NON THÁNG / NHẸ CÂN

• Dịch, điện giải, đường / Dinh dưỡng

• Tăng Bilirubin máu

• Nhiễm trùng

• Tầm soát nguy cơ / Tiên lượng

Nguyên tắc chăm sóc

• Đảm bảo chăm sóc vệ sinh Tránh gây tổn hại cho trẻ.

• Đảm bảo trẻ được nuôi bằng sữa mẹ

• Giảm thiểu thời gian cách ly mẹ con Chăm sóc bằng phương pháp bà mẹ Kangaroo.

Ổ N ĐỊNH TRẺ NHANH CHÓNG

TẠI PHÒNG SANH

• Tránh mất nhiệt.

• Hồi sức ngay sau sanh.

• Nếu SHH ngay sau sanh:

thở oxy & chuyển đến nơi

có thể thở NCPAP ngay

CHU Ẩ N B Ị

T Ổ CH Ứ C

ĐIỀU HOÀ THÂN NHIỆT

• Trẻ non tháng mất nhiệt một cách nhanh chóng:

– Diện tích bề mặt lớn so với tỷ số khối của cơ thể– Sanh ra ẩm ướt, thường trong môi trường lạnh– Da mỏng

– Đáp ứng run chưa trưởng thành

– Không có khả năng co cơ

– Giảm lớp mỡ nâu

Tác động của kích thích lạnh

• Toan hóa

Cao áp phổi tồn tại; co mạch, tổn thương cơ quan

•   tốc độ chuyển hóa

hạ đường huyết

•   tiêu thụ oxy


↓ ↓ oxy mô & ↓ ↓ oxy máu


 

SHH

Hạ thân nhiệt rõ ràng kết hợp với  tỷ lệ tử vong & bệnh tật ở trẻ sơ sinh non tháng.

PHÒNG NGỪA MẤT NHIỆT

Warmer (giường sưởi) Phủ tấm nhựa/giường sưởi

Môi trường nhiệt độ trung tính

Chu kỳ t/d thân nhiệt:

< 2,5kg: 2 lần / ngày

< 1,5kg: 4 lần / ngày

Trẻ bệnh nặng: mỗi giờ

Ngăn cản mất nhiệt

Biện pháp Kangaroo cho trẻ đã

ổn định

XỬ TRÍ HÔ HẤP TIẾP TỤC

• Có thể cần hỗ trợ thông khí liên tục: thở oxy qua cannula mũi, CPAP hoặc thở máy nếu có sẵn.

• Surfactant thay thế khi có chỉ định.

• Mục tiêu đạt được độ bão hòa 85 - 92%, CO2

45-60.

• Nếu không có khí máu: chỉ sử dụng đủ oxy

để giữ cho trẻ hồng hào (không quá nhiều !!),

& áp lực đủ để tránh tăng công thở, cơn

ngưng thở.

CÒN ỐNG ĐỘNG MẠCH

• 25% trẻ 1000 –1500 g;

65% trẻ <1000 g sẽ có

tồn tại OĐM 72 giờ sau sanh.

• Thường COĐM không rõ ràng trong vài ngày cho đến

khi kháng lực động mạch phổi giảm.

• LS: hạ HA tâm trương, tăng động vùng trước tim, mạch

đập mạnh, âm thổi bờ ức trái, tình trạng phổi xấu, cơn

ngưng thở.

• Nguy cơ: VRHT, suy chức năng thận, XH phổi, nhu cầu

thở máy kéo dài, loạn sản phổi, nhuyễn chất trắng

quanh não thất

• Điều trị COĐM:

– Hạn chế dịch, OĐM có thể đóng tự nhiên – Nếu HA ↓ ↓ , nên dùng dopamine, không nên

MẤT NƯỚC KHÔNG NHẬN BIẾT

Trẻ non tháng cần một lượng lớn dịch trong những ngày đầu tiên sau sanh.

0 25 50 75 100

125

150

25-27 weeks 28-30 weeks

31-36 weeks 37-41 weeks

Postnatal Age (days) (mL/kg/day)

NHIỄM KHUẨN – VIÊM RUỘT HOẠI TỬ

• Khả năng nhiễm khuẩn (+++)

– Nhiễm khuẩn thường gặp ở trẻ non

tháng > trẻ đủ tháng, tiến triển nhanh

– Viêm màng ối thường là NN gây sanh

TĂNG BILIRUBIN MÁU

• Thường gặp/ trẻ non tháng, do:

– Gan chưa trưởng thành

– Tăng lượng nước mất

– Ăn kém / bỏ ăn

– Giảm nhu động ruột, tăng chu trình ruột gan

• Trẻ non tháng tiến triển vàng da nhân ở mức bilirubin thấp hơn :

– Hàng rào máu não chưa trưởng thành,

– Albumin máu thấp

– Có nhiều yếu tố nguy cơ vàng da nhân: ngạt, nhiệt

độ không ổn định, toan hóa, nhiễm trùng, …

Trẻ sanh thường, 31 tuần, 1800g

Thời gian vỡ ối 2 giờ Mẹ không sốt lúc

sanh, không được tiêm corticoid trước sanh Sau HS tại PS được chuyển đến khoa SS vì SHH

Trẻ được chẩn đoán ban đầu là gì ?

Nêu các vấn đề trước mắt của BN này ?

• Dịch, điện giải, đường

• Khó dung nạp sữa qua tiêu hóa

• Tăng Bilirubin máu

• Nhiễm trùng

• Viêm ruột hoại tử

Mốc thời gian tầm soát các vấn đề của trẻ non tháng / rất nhẹ cân

• Sau sanh vài giờ: SHH, ngạt, dị tật nặng, hạ HA.

• Đến sau N4: COĐM, vàng da

• Đến tháng 1: Bệnh phổi mãn, bệnh lý võng mạc

(ROP), thiếu máu, tăng cân.

• Xuyên suốt thời gian nằm viện: NTBV.

BỆNH LÝ VÕNG MẠC SANH NON (ROP) (RETINOPATHY OF PREMATURITY)

Stage I Stage III mild Stage IVa

Stage I – II mild Stage III - proliferation Stage V detachment

+ haemorrhage

PHÂN ĐỘ LÂM SÀNG ROP

TIÊU CHUẨN XUẤT VIỆN SỚM cho trẻ non tháng bệnh nặng

• CN > 1800 – 2000g.

• ↑ 30 – 50g / ngày x 3 ngày liên tục.

• T 0 nách 36,5 0 C / T 0 phòng x 48 giờ & ↑↑ tăng cân.

• Cơn ngừng thở nặng (-) / chậm nhịp tim (-) x 3 ngày.

• Hct 48 giờ trước XV > 30%.

• SH ổn định.

• Dung nạp hoàn toàn lượng sữa x 2 ngày.

• Thân nhân đã được hướng dẫn & có khả năng chăm

sóc trẻ.

VẤN ĐỀ LÂU DÀI CỦA TRẺ SANH NON

không khả năng tiếp thu, RL hành vi, thiếu nỗ lực,

Dự hậu theo tuổi thai của trẻ non tháng ở Bắc Mỹ

Gestational Age in Weeks

Died Major morbidity No major morbidity

Tần suất biến chứng nặng ở trẻ non tháng < 1500g

tại 16 NICUs của trường ĐH lớn tại Mỹ ( The NIH Neonatal Research Network)

Cao nhất Thấp

nhất