LIỆU PHÁP SURFACTANT TRONG ĐIỀU TRỊ SUY HÔ HẤP SƠ SINH, BV NHI ĐỒNG 1

VAI TRÒ, CHỈ ĐỊNH, CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH, THEO DÕI, BIÊN CHỨNG

LIỆU PHÁP SURFACTANT TRONG ĐIỀU TRỊ

SUY HÔ HẤP SƠ SINH

BS HỒ TẤN THANH BÌNH HSSS – BV NHI ĐỒNG I

VAI TRÒ CỦA SURFACTANT

 Ngăn ngừa xẹp phế nang vào cuối thì thở ra

như tác dụng của CPAP

 Ngăn ngừa vỡ phế nang trong khi trẻ thở hoặc thở máy

 Tác dụng như hàng rào chắn xuất tiết protein

 Opsonin hóa vi trùng sẳn sàng cho Đại thực bào phế nang

 Hoạt tính chống Oxy hóa cao và hiệu quả chống viêm

 Ức chế hệ thống Cytokine, giảm hóa ứng động Bạch cầu

đa nhân trung tính

Thiếu hụt Surfactant

Vòng lẩn quẩn

Toan hô hấp

Thiếu Oxy máu nặng

Đáp ứng viêm qua trung gian Cytokine

Ức chế protein huyết thanh

Tổn thương biểu mô qua thở ngáp

Tăng công hô hấp

Độ đàn phổi giảm Xẹp phế nang

Surfactant giảm thiểu

Giảm FRC và tăng khỏang chết

CHỈ ĐỊNH SURFACTANT

Surfactant có chỉ định trong các bệnh lý sau:

 Viêm phổi hít phân su

SURFACTANT TỰ NHIÊN VÀ TỔNG HỢP

Liệu pháp Surfactant tự nhiên >> tổng hợp

  Tử vong

  Tràn khí màng phổi

  Oxy trong 72 giờ đầu,  Thở máy trong 5 ngày đầu

  Tỷ lệ cứu sống với phổi khỏe mạnh

  IVH nhưng không khác biệt ở IVH nặng

CẤU TẠO SURFACTANT

CẤU TẠO SURFACTANT

* Chứa Tyloxobol giúp lan trải

ĐIỀU TRỊ SURFACTANT TRONG BMT

3 chiến lược sử dụng Surfactant

 Điều trị dự phòng (Prophylactic surfactant therapy)

bơm Surfactant ngay sau sanh

 Điều trị sớm (Early therapy)

bơm Surfactant trong vòng 2 giờ sau sanh trước khi có ∆ BMT

 Điều trị cứu sống (Rescue surfactant therapy)

bơm Surfactant khi có ∆ BMT với a/A pO2 < 0,3

ĐIỀU TRỊ SURFACTANT TRONG BMT

không khuyến cáo Ɵ dự phòng / Ɵ sớm

BV NĐ I: Điều trị cứu sống (Rescue surfactant therapy)

ĐIỀU TRỊ SURFACTANT TRONG BMT

Tiêu chuẩn loại trừ:

 Dị tật bẩm sinh nặng

 Thiếu oxy não nặng, xuất huyết não

 CNLS < 1000gr ?

 Thở máy MAP > 16 cmH20, FiO2 100% mà SpO2 < 85%

 Nhập viện trễ > 24 giờ tuổi

 Gia đình từ chối điều trị

ĐIỀU TRỊ SURFACTANT TRONG BMT

Điều kiện cần:

 Có đủ phương tiện:

hỗ trợ hô hấp (CPAP, máy thở);

theo dõi (Pulse oxymeter, theo dõi huyết áp liên tục,

máy phân tích khí máu; XQ tại giường);

hệ thống hút dẫn lưu tràn khí màng phổi; thuốc

 Đội ngũ thành thạo: đặt NKQ, sử dụng máy thở, xử trí

cấp cứu hô hấp tuần hoàn; xử trí tràn khí màng phổi

Việc dùng surfactant sẽ khó thực hiện được nếu

tiêu chuẩn chăm sóc chung không đạt chất lượng cao

BỆNH MÀNG TRONG

Tỷ lệ bệnh màng trong theo tuổi thai

BỆNH MÀNG TRONG

Chẩn đoán: (sau sanh)

Sanh non 28 – 32w.

SHH sau sanh: thở nhanh, co kéo

cơ hô hấp, rên, tím tái, cơn ngưng thở / thở

không đều  ngạt thứ phát, toan máu

Nghe giảm thông khí, ran nhỏ hạt (lưng).

XQ ngực: hình ảnh bệnh màng trong.

Độ I: lưới hạt nhỏ rãi rác, phổi nở tốt

Độ II:lưới hạt rãi rác với air

BỆNH MÀNG TRONG

Lưu ý: + dùng NCPAP sớm p = 5 – 6 cmH20

BỆNH MÀNG TRONG

CHỈ ĐỊNH ĐIỀU TRỊ:

 Để duy trì SpO2 > 90% (PaO2 > 50 mmHg) cần:

thở NCPAP: FiO2  0.4 - 0.6; P  5 cmH2O thở máy: MAP  7 - 8cmH2O; FiO2  0.3.

SUY HÔ HẤP SANH MỔ CHỦ ĐỘNG

- VIÊM PHỔI HÍT PHÂN SU

Chỉ định:

 Thở máy FiO2 100%

 OI (oxygen index) > 15 trong 6 giờ

Tiêu chuẩn loại trừ:

 Dị tật bẩm sinh nặng

 Tim bẩm sinh tím, hoặc suy tim

 Xuất huyết não nặng

KỸ THUẬT BƠM SURFACTANT

CHUẨN BỊ

DỤNG CỤ

 Rửa tay.

 Đặt NKQ (nếu đang thở NCPAP)

Hút sạch đàm nhớt qua NKQ (nếu đã được đặt NKQ)

 Đặt trẻ tư thế thẳng, nằm ngửa, đầu tư thế trung gian

(giảm thiểu kích thích là tốt hơn cho trẻ)

 Kiểm tra vị trí ống NKQ

 An thần: Morphin, Seduxen

 Làm ấm lọ thuốc Không lắc thuốc

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Rửa tay thủ thuật - mang găng vô trùng.

Đo và cắt thông DD

Rút thuốc

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Lưu ý:

-Sử dụng bóng giúp thở có PEEP-Bơm thuốc nhanh

(Truyền / bơm chậm – sự phân bố thuốc không đồng đều)

-Bóp bóng 3 – 5 phút sau khi bơm-Kẹp NKQ trong khi gắn vào máy thở-Không hút đàm sau bơm surf 6 giờ

THEO DÕI SAU BƠM SURFACTANT

HA xâm lấn

 Khí máu sau bơm surfactant 30 - 60 ph

TÌNH HUỐNG XỬ TRÍ

 SpO2 / chậm nhịp tim trong

khi bơm surfactant

Ngưng bơm thuốc, bóp bóng trở

lại cho đến khi ổn định

Tím tái đột ngột / SpO2 giảm

đột ngột

Kiểm tra xem có tụt NKQ, có

TKMP?

Thuốc trào ra ống NKQ ngày

sau khi rút thông dạ dày

chống sốc)

TAI BIẾN – BIẾN CHỨNG

THẤT BẠI ĐIỀU TRỊ

  sai: VP bẩm sinh, cao áp phổi tồn tại, TBS tím

 Ngạt, toan máu nặng

 Không đủ liều / bệnh quá nặng

 Thuốc vào 1 bên phổi hoặc vào dạ dày; trào ngược ra

ngoài NKQ

 Thông khí quá mức

 PDA, XH phổi

 Cai máy với NCPAP

 Hỗ trợ tuần hoàn: Vận mạch (Dopamin, Adrenalin) ± NS 0,9%

 Nuôi ăn TM: lưu ý tổng dịch, không cho dịch nhiều

 Điều trị PDA: Đóng ống ĐM với Indomethacin / ibubrofen

 Phòng ngừa NTBV:

Viêm phổi Nhiễm trùng huyết

?