A. MỞ ĐẦU. B. NỘI DUNG. I.Nội dung cơ bản của tư tưởng HỒ CHÍ MINH về đạo đức 1. Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức. a. Đạo đức là nguồn gốc cách mạng. b. Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội 2. Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng. 3. Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới. II.Sinh viên học tập và làm theo tư tưởng , tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. 1. Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh a. Xác định đúng vị trí, vai trò cyả đạo đức đối với cá nhân. b. Kiên trì tu dưỡng theo các phẩm chất đạo đức Hồ Chí Minh. 2. Nội dung học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Liên hệ bản thân. a. Thực trạng đạo đức lối sống trong sinh viên hiện nay. b. Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. c. Liên hệ bản thân. 3. Một số lời dạy của Bác Hồ về đạo đức, lối sống. C. KẾT LUẬN. TÀI LIỆU THAM KHẢO. http://www.vatgia.com/hoidap/4808/30900/phan-tich-dao-duc-cach-mang- trong-tu-tuong-ho-chi-minh-lien-he-ban-than-cua-minh.html http://www.wattpad.com/167970-nguy%C3%AAn-t%E1%BA%AFc-x%C3%A2y-d%E1%BB%B1ng-%C4%91%E1%BA%A1o-%C4%91%E1%BB%A9c-m%E1%BB%9Bi http://phuly.edu.vn/bacho/TTHCM4.HTM http://tailieu.vn/xem-tai-lieu/de-tai-ve-tu-tuong-ho-chi-minh-ve-dao-duc.575664.html Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, nâng cao đạo đức cách mạng. Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và cũng cố đoàn viên, thanh niên. Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội Trang 23 – [1] : Con đường giải phóng, Tháng 12 năm 1940. Tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh. [2]: Bài nói chuyện với bộ đội, công an và cán bộ trước khi vào tiếp quản Thủ đô. Ngày 5 tháng 7 năm 1954, [7,346]. Trang 24 - [3]: Bài nói chuyện tại lớp đào tạo hướng dẫn viên các trại hè cấp I. Ngày 12 tháng 6 năm 1956, [8,184]. [4]: Nói chuyện tại lớp chỉnh huấn trung cao cấp của Bộ Quốc Phòng và các lớp trung cấp của các tổng cục. Tháng 5 năm 1957, [8,391]. [5]: Cần kiệm liêm chính, Tháng 6 năm 1949. Tập 5 [6]: Nói chuyện tại lớp chỉnh huấn trung, cao cấp của Bộ Quốc phòng và các lớp trung cấp của các tổng cục. Tháng 5 năm 1957, [8,391]. [7]: Bốn tháng rồi. Nhật kí trong tù. Năm 1942-1943, [3,387]. Trang 25 - [8]: Kiểm điểm công việc của Đảng. Tháng 1 năm 1949. Tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh. [9]: Cần kiệm liêm chính. Tháng6 năm 1949, [5,644]. [10]: Tự phê bình. Báo Nhân dân, số 9 ngày 20 tháng 5 năm 1951, [6,209]. [11]: Nhiệm vụ của chi bộ các cơ quan. Báo Nhân dân, số 176, từ ngày 6 đến 10 tháng 4 năm 1954, [7,269].
Trang 1NAY.
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU.
B NỘI DUNG.
I.Nội dung cơ bản của tư tưởng HỒ CHÍ MINH về đạo đức
1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức
a Đạo đức là nguồn gốc cách mạng
b Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội
2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
3 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
II.Sinh viên học tập và làm theo tư tưởng , tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
1 Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
a Xác định đúng vị trí, vai trò cyả đạo đức đối với cá nhân
b Kiên trì tu dưỡng theo các phẩm chất đạo đức Hồ Chí Minh
2 Nội dung học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Liên hệ bản thân
a Thực trạng đạo đức lối sống trong sinh viên hiện nay
b Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
c Liên hệ bản thân
3 Một số lời dạy của Bác Hồ về đạo đức, lối sống
C KẾT LUẬN.
Trang 3TÀI LIỆU THAM KHẢO.
http://www.vatgia.com/hoidap/4808/30900/phan-tich-dao-duc-cach-mang- trong-tu-tuong-ho-chi-minh-lien-he-ban-than-cua-minh.html
http://tailieu.vn/xem-tai-lieu/de-tai-ve-tu-tuong-ho-chi-minh-ve-dao-Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, nâng cao đạo đức cách mạng
Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và cũng cố đoàn viên, thanh niên
Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội
Trang 23 – [1] : Con đường giải phóng, Tháng 12 năm 1940 Tư
liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh
[2]: Bài nói chuyện với bộ đội, công an và cán bộ trướckhi vào tiếp quản Thủ đô Ngày 5 tháng 7 năm 1954, [7,346]
Trang 24 - [3]: Bài nói chuyện tại lớp đào tạo hướng dẫn viên các
trại hè cấp I Ngày 12 tháng 6 năm 1956, [8,184]
[4]: Nói chuyện tại lớp chỉnh huấn trung cao cấp của
Bộ Quốc Phòng và các lớp trung cấp của các tổng cục Tháng
5 năm 1957, [8,391]
[5]: Cần kiệm liêm chính, Tháng 6 năm 1949 Tập 5
Trang 4Bộ Quốc phòng và các lớp trung cấp của các tổng cục Tháng 5năm 1957, [8,391].
[7]: Bốn tháng rồi Nhật kí trong tù Năm 1942-1943, [3,387]
Trang 25 - [8]: Kiểm điểm công việc của Đảng Tháng 1 năm
1949 Tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh
[9]: Cần kiệm liêm chính Tháng6 năm 1949, [5,644].[10]: Tự phê bình Báo Nhân dân, số 9 ngày 20 tháng 5 năm 1951, [6,209]
[11]: Nhiệm vụ của chi bộ các cơ quan Báo Nhân dân,
số 176, từ ngày 6 đến 10 tháng 4 năm 1954, [7,269]
Trang 5và việc tu dưỡng đạo đức, coi đạo đức là “cái gốc” của người cách mạng Có thể nói rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức được bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, nền đạo đức đã được hình thành hàng ngàn năm suốt chiều dài lịch sử dân tộc và kế thừa tư tưởng đạo đức phương Đông cũng như tinh hoa đạo đức của nhân loại và dựa trên nền tảng tư tưởng đạo đức cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa có chọn lọc những giá trị đạo đức của dân tộc, vừa thâu góp những đạo đức của thời đại, đề xuất những tư tưởng đạo đức mới, phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới và hướng tới việc xây dựng con người mới có đủ đức, đủ tài phục vụ đất nước làm rạng ngờicon người Việt Nam
Là một công dân Việt Nam, là một thanh niên trong thời đại mới, là chủ nhân tương lại của đất nước bản thân tôi cần phải cố gắng hơn nữa, tích cực hơn nữa trong học tập cũng như trong mọi phòng trào hoạt động của đoàn trường và xã hội Trau dồi kiến thức trong học tập và trong cuộc sống, rút ra những bài học kinh nghiệm, lấy tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức làm nền tảng để cây dựng cho bản thân mình một đạo đức tốt, xứng đáng là một công dân Việt Nam
Trang 6Cũng như tất cả mọi người, để xây dựng cho bản thân mình một đạo đức tốt và lấy tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức làm nền tảng Bản thân tôi phải hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức là gì?
Và hiểu rõ và nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản, giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
B: NỘI DUNG <GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC MỚI>
I.Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức
a Đạo đức là nguồn gốc cách mạng
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người nêu một tấm gương mẫu mực vềthực hành đạo đức cách mạng để toàn Đảng toàn dân noi theo Suốtcuộc đời hoạt động cách mạng, lãnh tụ Hồ Chí Minh đặc biệt quantâm tới giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên
và nhân dân Thống kê trong di sản Hồ Chí Minh để lại có tới gần 50bài và tác phẩm bàn về vấn đề đạo đức có thể nói, đạo đức là mộttrong những vấn đề quan trọng của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cáchmạng Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức là nền tảng và là sức mạnhcủa người cách mạng, Người khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng
và phát triển của con nguười, là cái gốc của cây, ngọn của sông suối.người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng thì mớihoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang vì sự nghiệp độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội người viết:” cũng như sông thì có nguồnmới có nước, không có nguồn thì sông cạn cây phải có gốc, không cógốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đứcthì dù tài có giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” Ngườiquan niệm đạo đức tạo ra sức mạnh, nhân tố quyết định sự thắng lợicủa mọi công việc: “ công việc thành công hoặc thất bại đều do các bộtốt hay kém” Quan niệm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không cónghĩa là tuyệt đối hóa mặt đức, coi nhẹ mặt tài Người cho rằng có tài
mà không có đức là người vô dụng nhưng có đức mà không có tài thìlàm việc gì cũng khó Cho nên, đức là gốc nhưng đức và tài phải kếthợp với nhau để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng Tầm quan trọng củađạo đức bao giờ cũng được Người đặt ở vị trí hàng đầu Ngay từ khiĐảng ta chưa ra đời, không phải ngẫu nhiên những bài giảng đầu tiêncủa Người cho thế hệ thanh niên yêu nước đầu tiên ở nước ta theo con
Trang 7đường cách mạng vô sản là những bài giảng về tư cách của người cáchmạng
Nếu bài học về đạo đức cách mạng đầu tiên trong cuốn ĐườngKách Mệnh, Người chỉ đề ra những nguyên lý chung thể hiện mốiquan hệ giữa ba khía cạnh, phản ánh mối quan hệ đạo đức mới, đạođức cách mạng mà người cách mạng cần quán triệt trước tiên, đồngthời nêu cao việc tu dưỡng đạo đức cách mạng; thì ngay trong phiênhọp đầu tiên của Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Người
đã đề ra những nguyên tắc về hành vi đạo đức cách mạng đối vớingười có chức, có quyền trong Chính phủ từ toàn quốc đến các làng,Người đề nghị: “Mở một chiến dịch giáo dục lại tinh thần nhân dânbằng cách thực hiện: Cần, kiệm, liêm, chính” để “làm cho dân tộcchúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động” Người coi cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là phẩm chấtđạo đức cơ bản nhất của con người mới, đồng thời là chuẩn mực cơbản của nền đạo đức mới của dân tộc ta Đây là phẩm chất đượcNgười đề cập đến nhiều nhất, thường xuyên nhất với một nội dungđạo đức mới rất cách mạng mà vẫn giữ được nền tảng của các kháiniệm đạo đức cũ rất quen thuộc với mọi người Phẩm chất này gắnliền với họat động hàng ngày của mỗi con người và có quan hệ mậtthiết với tư tưởng trung với nước, hiếu với dân Chí công vô tư về thựcchất là nối tiếp cần, kiệm, liêm, chính Cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫnđến chí công vô tư và ngược lại Người có tinh thần chí công vô tư làngười ham làm những việc ích nước, lợi dân, không ham địa vị, côngdanh, phú quý, không nghĩ đến quyền lợi cá nhân Người cho rằngnhững cán bộ, đảng viên có đầy đủ đức tính nêu trên sẽ đứng vữngtrước mọi thử thách, hơn nữa yêu cầu họ phải thể hiện trên mọi lĩnhvực của đời sống xã hội, đối với người, với việc và với chính mình Người từng nói: “Người đảng viên, người cán bộ tốt muốn trởnên người cách mạng chân chính, không có gì là khó cả Điều đó hoàntoàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vìđồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công, vô tư Mình đã chí công,
vô tư thì khuyết điểm sẽ càng ít, mà những tính tốt như sau, ngày càngthêm Nói tóm tắt, tính tốt ấy gồm có 5 điều: Nhân, nghĩa, trí, dũng,liêm” Có thể thấy rằng từ các khái niệm đạo đức cũ như: nhân, nghĩa,trí, dũng, liêm, Người đã đưa vào đây nội dung đạo đức mới bằngcách giải thích nó theo quan niệm mới, với một nội dung hoàn toànkhác, rất cách mạng, phản ánh các mối quan hệ một cách rõ ràng, cụthể và dễ hiểu
b Đạo đức là nhần tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xãhội
Trang 8Theo Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưaphải là ở lí tưởng cao xa, ở mức sống vật chất dồi dào, ở tư tưởng tự
do giải phóng, mà trước hết là ở những giá trị đạo đức cao đẹp, ởphẩm chất của những người cộng sản ưu tú, bằng những tấm gươngsống và hành động của mình chiến đấu cho lí tưởng đó trở thành hiệnthực
Hồ Chí Minh cho rằng phong trào cộng sản công nhân quốc
tế trở thành lực lượng quyết đinh vận mệnh của loài người không chỉ
so chiến lược và sách lược thiên tài của cách mạng vô sản mà còn donhững phẩm chất đạo đức cao quý làm cho chủ nghĩa cộng sản trởthành một sức mạnh vô địch
Tấm gương đạo đức trong sáng của một nhân cách vĩ đại,song cũng rất đời thường của Hồ Chí Minh chẳng những có sức hấpdẫn lớn lao, mạnh mẽ với nhân dân Việt Nam, mà còn cả với nhân dânthế giới Tấm gương đó từ lâu là nguồn cổ vũ động viên tinh thần quantrọng đối với nhân dân ta và nhân loại tiến bộ đoàn kết đấu tranh vìhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội
2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
Trong trang đầu cuốn Đường Kách Mệnh - Người đã ghi 23nét tư cách của một người cách mạng trong ứng xử với mình, vớingười, với đời, với việc Đó là những chuẩn mực:
Tự mình phải:
Cần kiệm
Hòa mà không tư
Cả quyết sửa lỗi mình
Cận thận mà không nhút nhát
Hay hỏi
Nhẫn nại (chịu khó)
Hay nghiên cứu, xem xét
Vị công vong tư
Không hiếu danh, không kiêu ngạo
Nói thì phải làm
Giữ chủ nghĩa cho vững
Hy sinh
Trang 9Ít lòng ham muốn về vật chất.
Bí mật
Đối với người phải:
Với từng người thì khoan thứ
Với đoàn thể thì nghiêm
Có lòng bày vẽ cho người
Trực mà không táo bạo
Hay xem xét người
Một là, trung với nước hiếu với dân
Đây là phẩm chất quan trọng nhất, bao trùm nhất và chi phối các phẩm chất cách mạng
Từ khái niệm cũ "trung với vua, hiếu với cha mẹ" trong đạo đứctruyền thống của xã hội phong kiến phương Đông, Hồ Chí Minh đưa vào đó một nội dung mới, phản ánh đạo đức ngày nay cao rộng hơn là
“Trung với nước hiếu với dân” Đó là một cuộc cách mạng trong quanniệm đạo đức
“Trung với nước hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” Câunói đó của Người vừa là lời kêu gọi hành động, vừa là định hướng chính trị-đạo đức cho mỗi người Việt Nam không phải chỉ trong cuộc đấu tranh cách mạng trước mắt, mà còn lâu dài về sau
Hai là, yêu thương con người
Trang 10Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người rất toàn diện và độc đáo Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương con người là một trongnhững phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Người dành tình yêu thương rộng lớn cho những người cùng khổ Những người lao động bị áp bức bóc lột, Người viết: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc,
là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn
tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành"
Hồ Chí Minh yêu thương đồng bào, đồng chí của Người, không phân biệt họ ở miền xuôi hay miền ngược, là trẻ hay già, trai hay gái không phân biệt một ai, không trừ một ai, hễ là người Việt Nam yêu nước thì đều có chỗ trong tấm lòng nhân ái của Người
Tình yêu thương của Người còn thể hiện đối với những người cósai lầm khuyết điểm Với tấm lòng bao dung của một người cha, Người căn dặn, chúng ta: "Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng ta, phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng Đối với những người có thói hư tật xấu, từ hạng người phản lại
Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho cái phần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đập cho tơi bời"
Trong Di chúc, Người căn dặn Đảng: Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau, nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên luôn luôn chú ý đến phẩm chất yêu thương con người
Ba là, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư - Theo Hồ Chí Minh
thì: Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động
là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta"
Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; "không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi", không phô trương hình thức, không liên hoan, chè chén lu bù
Liêm tức là "luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân";
"không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân" Phải "trong sạch, không tham lam" "Không tham địa vị Không
Trang 11tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hoá"
Chính, "nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn" Đối với mình: không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình
Đối với người: không nịnh hót người trên, không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết thật thà, không dối trá, lừa lọc
Đối với việc: để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà
Chí công vô tư, Người nói: "Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc" “Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau”; phải "lo trước thiên
hạ, vui sau thiên hạ"
Bốn là, tinh thần quốc tế trong sáng Đó là, tinh thần đoàn kết
quốc tế vô sản, mà Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng mệnh đề "Bốn
phương vô sản đều là anh em"; là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị
áp bức, với nhân dân lao động các nước, mà Hồ Chí Minh đã dày côngvun đắp bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình và bằng sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc; là tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam với tất cả những người tiến bộ trên thế giới vì hoà bình, công lý và tiến bộ xã hội, vì những mục tiêu lớn của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội, là hợp tác và hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc
Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêu nước, hơn nữa phải là chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế vô sản trong sáng
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu ra những nguyên tắc cơ bản để định hướng sự lãnh đạo của Đảng và việc rèn luyện của mỗi người
4 Quan điểm về nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
Từ nội dung hẹp của các phạm trù đạo đức cũ, Người mở
rộng, đưa vào đây một nội dung rất mới, tiến bộ, cách mạng, vượt qua những hạn chế của tư tưởng đạo đức truyền thống và nâng lên thành tư tưởng đạo đức mới, mà tiêu biểu nhất là các khái
Trang 12niệm: trung, hiếu, nhân, nghĩa… “Từ trung với vua thành trung với
nước; từ hiếu với cha mẹ mình thành hiếu với dân; từ nhân chỉ là nhân
ái thành nhân dân, từ cần cho riêng mình thành cần cho cả xã hội; từkiệm cho riêng mình thành tiết kiệm chung phục vụ cho đất nước; từliêm nghĩa là liêm khiết, không tham nhũng, nghĩa là chỉ giữ cho bảnthân mình trong sạch, Người mở rộng thành vấn đề liêm khiết mangtính xã hội; từ chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đúng đắn,Người chuyển sang vấn đề thiện, ác; làm việc chính, là người thiện;làm việc tà là người ác” Người nhấn mạnh: “Người cán bộ phải cóđạo đức cách mạng Phải giữ đạo đức cách mạng mới là người cán bộcách mạng chân chính Đạo đức cách mạng có thể nói tóm tắt là: Nhận
rõ phải trái, giữ vững lập trường Tận trung với nước Tận hiếu vớidân” Trung vơí nước, hiếu với dân được coi là nội dung cơ bản nhất,bao trùm nhất trong tư tưởng đạo đức cách mạng của Người, thể hiệnmối quan hệ giữa con người với Tổ quốc và nhân dân “Trung vớinước” là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dântộc, nước ở đây là nước của dân, dân là chủ nhân của đất nước Ngườicho rằng bao nhiêu quyền hạn đều là của dân, bao nhiêu lợi ích đều vìdân, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân Xuất phát từ quan niệmnhư vậy, nên “hiếu” trong tư tưởng của Người chính là “Hiếu vớidân” Hiếu với dân không chỉ là xem người dân như đối tượng dạy dỗ,ban ơn mà là đối tượng phải phục vụ hết lòng Ở người, lý luận luôngắn chặt với thực tiễn, lời nói luôn đi đôi với việc làm Cuộc đời củaNgười là minh chứng sinh động về tư tưởng tận trung với nước, tậnhiếu với dân
Nếu như trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất của mỗicon người - công dân đối với Tổ quốc, đối với nhân dân, thì yêuthương con người là trách nhiệm của mỗi con người đối với conngười Người cho đây là phẩm chất cao đẹp nhất của con người Yêuthương con người trước hết là tình cảm dành cho những người bị ápbức, bóc lột, những người cùng khổ Yêu thương con người còn đượcthể hiện trong mối quan hệ hàng ngày với những người đồng chí xungquanh, trong cuộc sống bình thường Phải luôn nghiêm khắc với bảnthân, nhưng rộng rãi độ lượng với ngươì khác Điều đặc biệt là ởNgười, yêu thương con người luôn luôn gắn với niềm tin vào conngười, tin vào lương tri, tin vào lòng dũng cảm, tin vào sức sáng tạocủa họ trong hành trình con người tự giải phóng lấy mình, để conngười làm chủ xã hội, làm chủ bản thân mình
Người đã có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cá nhân và giaicấp, giữa dân tộc và quốc tế, giữa truyền thống và hiện đại tạo ra trongquan niệm về đạo đức cách mạng sự hài hòa về các mối quan hệ lợiích Theo Người, tinh thần quốc tế trong sáng thực chất là chủ nghĩa
Trang 13yêu nước gắn liền với chủ nghĩa quốc tế vô sản Người cho rằng nếutinh thần yêu nước không chân chính, tinh thần quốc tế không trongsáng thì có thể dẫn tới tư tưởng dân tộc chủ nghĩa, hẹp hòi, sô vanh,biệt lập, kỳ thị chủng tộc Từ rất sớm, Người đã chủ trương quan hệvới các quốc gia dân tộc và các tổ chức trên thế giới để thêm bạn, bớtthù Quan điểm dân tộc đã được thổi vào thời đại, đã vượt qua biêngiới quốc gia, hướng tới mục tiêu độc lập, dân chủ, hòa bình, hữu nghị
và hợp tác
Cần nhấn mạnh là tuy có những cách định nghĩa khác nhau vềnội hàm các khái niệm đạo đức cách mạng, nhưng nhìn chung ởNgười đều có sự nhất quán về tinh thần cách mạng và phương pháp tưduy Từ các khái niệm, phạm trù của các tư tưởng đạo đức đã có từtrước như: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm, đến cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư; từ trung, hiếu, đến thiện, ác bao giờ Người cũng có cáchgiải thích riêng về những chuẩn mực đạo đức phù hợp dễ hiểu, dễchấp nhận với từng đối tượng, với mọi tầng lớp nhân dân: trí thức,quân đội, công an, công nhân, nông dân, phụ nữ, phụ lão, các cháuthiếu niên và nhi đồng Đề cao đạo đức mới, Người đã thể hiện mộttầm nhìn xa trông rộng về nhân cách con người Những phẩm chất màNgười nêu ra là nhằm hướng con người tới cái thiện, cái tốt, cái cao
cả, đồng thời ngăn chặn, khắc phục những biểu hiện thoái hóa, biếnchất có thể xảy ra, đặc biệt là chống khuynh hướng lạm dụng quyềnlực để tham nhũng, lãng phí Ngay cả trước khi qua đời, việc đầu tiênđược đề cập đến trong Di chúc để lại cho toàn Đảng, toàn dân là nói
về Đảng, việc đầu tiên khi đề cập đến Đảng là đạo đức, Người viết:
“Đảng ta là một đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật
sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chícông vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng làngười lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”
Nói phải đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức.
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình,Hồ Chí Minh luôn luôn nêu gương sáng về đạo đức, Người nói ít làm nhiều, có nhiều vấn đề
về đạo đức Người làm mà không nói, phải đi sâu nghiên cứu hành vi đạo đức của Người mới thấy được bản chất sâu xa của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
Đối với cán bộ đảng viên Hồ Chí Minh nêu: " Trước mặt quần
chúng không phải ta cứ viết lên trán hai chữ cộng sản mà được họ yêu mến Quần chúng chỉ yêu mến những người có tư cách, đạo đức muốn hướng dẫn nhân dân mình phải làm mực thước cho người ta bắt
trước"(1).