SKKN hướng dẫn học sinh lớp 2 biết kể chuyện sáng tạo

Đối tượng nghiên cứu : a - Phạm vi nghiên cứu : Hướng dẫn học sinh lớp 2 biết kể chuyệnsáng tạo thông qua kể chuyện theo tranh minh họa, các em biết kể lại nội dungcốt truyện bằng lời c

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NĂM HỌC : 2018-2019

PHẦN I

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Kể chuyện được coi là một bộ môn nghệ thuật có từ xa xưa Nhiều thế hệ

đã tiếp nhận được trong tuổi thơ ấu của mình những ấn tượng không bao giờphai nhạt về những câu chuyện dân gian qua giọng kể của mẹ, của bà hoặcnhững người thân khác trong gia đình Ngoài ra kể chuyện ở Tiểu học còn đemđến cho các em niềm vui, sự thích thú, thư giãn sau những giờ học căng thẳng.Những câu chuyện đó khơi gợi ở các em lòng yêu cái đẹp trong thiên nhiên,cuộc sống của con người Nâng cao tâm hồn trong sáng, hướng các em tớinhững mơ ước cao xa cùng với sự phát triển hài hoà, toàn diện của bản thân.Ngoài ra những truyện kể còn bồi dưỡng cho trẻ những tri thức thông thường về

tự nhiên, xã hội Kể chuyện còn là phân môn kích thích sự vận động linh hoạtcủa trí tuệ, mở ra cho các em những chân trời mới, cho trí tưởng tượng làmphong phú các hình thức màu sắc lý tưởng sống đang từng bước hình thànhtrong tâm trí trẻ em Ánh mắt vui tươi, những tiếng cười sảng khoái, không khínhộn nhịp, thư giãn trong giờ kể chuyện tạo ra sự gần gũi, cảm thông, lòng tincậy giữa thầy cô và các em Đặc biệt với những em còn rụt rè, nhút nhát, do bảnthân hoặc do hoàn cảnh sống Khi học tiết kể chuyện, các em sẽ có cơ hội gầngũi, hoà đồng với các bạn, các em được sống cùng những nhân vật trong truyệngiúp các em tự tin, mạnh dạn hơn Đối với học sinh tiểu học, kể chuyện là mônhọc rất hấp dẫn và thường được các em học sinh chờ đón và tiếp thu bằng mộttâm trạng hào hứng, vui thích Xác định được tầm quan trọng của kể chuyệntrong việc giáo dục đạo đức cũng như kĩ năng sống cho học sinh Vì thế mà quanhiều năm thực hiện chương trình, tôi rút ra được một vài kinh nghiệm mong

được chia sẻ cùng với các bạn đồng nghiệp với đề tài : “Hướng dẫn học sinh

lớp 2 biết kể chuyện sáng tạo.”

2 Mục đích nghiên cứu :

- Nâng cao hiệu quả dạy học kể chuyện lớp 2, góp phần đổi mới phươngpháp dạy học phân môn kể chuyện ở Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực,chủ động và sáng tạo của học sinh

- Tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp các em nhận thấy tầm quan trọngcủa phân môn kể chuyện từ đó giáo dục động cơ học tập cho các em

- Hình thành kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh

- Hình thành kĩ năng kể chuyện cho các em, giúp các em diễn đạt tư tưởngtình cảm một cách rõ ràng, chính xác Đó cũng là cơ sở để các em học tốt cácmôn học khác và bồi dưỡng những tình cảm đạo đức tốt đẹp

3 Đối tượng nghiên cứu :

a - Phạm vi nghiên cứu : Hướng dẫn học sinh lớp 2 biết kể chuyệnsáng tạo thông qua kể chuyện theo tranh minh họa, các em biết kể lại nội dungcốt truyện bằng lời của mình kết hợp điệu bộ và giúp học sinh biết nhập vai cácnhân vật trong từng câu chuyện kể

b - Đối tượng nghiên cứu: Hướng dẫn học sinh lớp 2 biết kể chuyệnsáng tạo

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau :

- Nghiên cứu tài liệu dạy học

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế

- Dạy thực nghiệm

- Kiểm tra đánh giá trước và sau khi thực nghiệm

5 Kế hoạch thực hiện:

* Thời gian nghiên cứu:

Qua nhiều năm giảng dạy và cụ thể là từ năm học: 2016 -2017 và 2017 – 2018

* Kế hoạch nghiên cứu:

- Tháng 9, tháng 10 : Khảo sát điều tra nắm được thực trạng , tìm hiểu

nguyên nhân

- Tháng 11: Xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

- Từ tháng 12 đến tháng 3 : Thực hiện các giải pháp.

- Tháng 4: Kiểm tra, tổng kết - Viết đề tài

- Tháng 5: Hoàn thiện, nộp đề tài.

PHẦN II NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Vị trí của phân môn kể chuyện trong trường Tiểu học :

Phân môn kể chuyện ở Tiểu học có một vị trí quan trọng Nó góp phầnbồi dưỡng tâm hồn, đem lại niềm vui, trau dồi vốn sống và vốn văn học, pháttriển tư duy và ngôn ngữ cho học sinh Ngoài ra nó còn nhằm nâng cao năng lựctrí tuệ, đồng thời rèn luyện cho các em khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ Chính

vì vậy tiết kể chuyện đòi hỏi giáo viên vừa biết kể chuyện hấp dẫn, vừa biết dạycho học sinh tập nói - tập kể chuyện và phát triển ngôn ngữ, bước đầu tập dùngngôn ngữ của bản thân để diễn tả (tập kể chuyện) Qua mỗi tiết kể chuyện, họcsinh được tiếp xúc với một văn bản truyện kể khá lý thú, cảm nhận được nộidung và thu hoạch được những bài học bổ ích nhưng điều quan trọng hơn làcác em học được cách dùng từ ngữ, câu văn để diễn đạt một ý, liên kết các ýtrong một đoạn, một bài Đây chính là yêu cầu rèn kỹ năng nói cho học sinh Kểchuyện sáng tạo là hình thức kể chuyện học sinh phải nắm vững cốt truyện, sau

đó kể lại câu chuyện đó bằng lời văn của mình với giọng kể một cách tự nhiên,điệu bộ thích hợp, làm cho câu chuyện trở nên sống động hơn có sức thuyếtphục người nghe Biết dựa vào câu chuyện trong chừng mực vừa phải một sốcâu chữ của bản thân, làm cho câu chuyện thêm cụ thể Có nhiều hình thức kểchuyện: kể chuyện bằng lời kể của mình, kể chuyện theo tranh, kể chuyện nhậpvai…

2 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học:

Tâm lý trẻ em đặc biệt là trẻ em ở lứa tuổi từ 1 đến 12 tuổi rất thíchnghe kể chuyện Chúng thường được nghe ông bà, cha mẹ, thầy cô kể những câuchuyện cổ tích có các nhân vật thật gần gũi với lứa tuổi của chúng Đến lứa tuổihọc sinh tiểu học cũng vậy: Nhu cầu vui chơi giải trí vẫn cao hơn nhu cầu họctập; nhu cầu ham thích nghe - viết vẫn cao hơn nhu cầu đọc - viết So với lớp 1việc học kể chuyện, học sinh chỉ học kể từng đoạn của câu chuyện đơn giản.Nhưng lên lớp 2 kể chuyện được đặt sau tiết tập đọc, học sinh dựa trên hình ảnhcủa tranh và trí nhớ của mình kết hợp với lời kể của cô giáo để kể lại từng đoạncủa câu chuyện và kể toàn bộ câu chuyện Chương trình dạy phân môn kểchuyện cũng dựa trên mục tiêu của dạy Tiếng Việt Phân môn kể chuyện có

Học sinh được nghe trong hội thoại: Nghe kết hợp kể được đoạn truyện, nóitrong giao tiếp: Biết chào hỏi, cảm ơn Tất cả những chuẩn mực của nhân cáchcon người về lòng trung thực, lẽ phải những truyền thống tốt đẹp của dân tộc,cái đẹp của thiên nhiên con người Việt Nam đều được xây dựng và lưu truyềnqua các câu chuyện dành cho lứa tuổi học sinh, đặc biệt là lứa tuổi Tiểu học.Con đường để học sinh tiếp nhận tốt nhất và gần nhất là con đường học tập Bêncạnh mục tiêu: rèn kỹ năng nghe và nói cho học sinh, phân môn kể chuyện cònrèn cho các em tính mạnh dạn, tự tin, vui vẻ, hoà nhã, năng động trong giao tiếp.Hơn nữa các em được củng cố, mở rộng, tích cực hoá vốn từ ngữ, phát triển tưduy hình tượng và tư duy lôgic, bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp, trau dồi, kích thíchhứng thú đọc và kể chuyện còn đem laị niềm vui tuổi thơ trong hoạt động họctập.

Nhận thức được tầm quan trọng của phân môn kể chuyện và những yêucầu dạy học phân môn này Giáo viên phải thấy được :“ Việc dạy kể chuyện nhưthế nào để hấp dẫn, thu hút các em ?” Muốn thực hiện được điều này đòi hỏi ởngười giáo viên phải có sự đầu tư bài dạy, lòng say mê nghề nghiệp, yêu trẻ,hiểu và nắm bắt được tâm lý trẻ em, phải biết được chúng cần gì và muốn gì ?

Vì vậy phân môn kể chuyện được dạy đúng với phương pháp bộ môn sẽgóp phần đắc lực vào việc rèn luyện các kĩ năng nghe nói của học sinh Nhất làkhi hướng dẫn học sinh kể chuyện theo cách sáng tạo lại rất phù hợp với phươngpháp giáo dục hiện nay

Năm học 2016 – 2017 tôi được phân công dạy lớp 2B và năm học 2017 – 2018 tôi được phân công dạy lớp 2B Căn cứ vào tình hình đó tôi thấy các lớp tôi chủ nhiệm có một số thuận lợi và khó khăn như sau:

1 Thuận lợi :

Như chúng ta đã biết, các câu chuyện kể trong tiết kể chuyện lớp 2 lànhững câu chuyện trong bài tập đọc đầu tuần chứ không phải là câu chuyện mớilạ.Chính điều này giúp học sinh có nhiều thuận lợi trong việc nhớ và thuộc nộidung câu chuyện Các đồng chí giáo viên trong khối 2 được dự giờ góp ý giờdạy, thao giảng thường xuyên và cùng các giáo viên khối khác tham gia cùng.Trong quá trình giảng dạy, tôi luôn tự nghiên cứu các tài liệu, sách báo, học tậpđồng nghiệp, vận dụng phương pháp dạy học sao cho đạt hiệu quả cao nhất

Trường tôi là trường có cơ sở vật chất tương đối đầy đủ Các phòng học có đủđèn, quạt ánh sáng cho học sinh Bàn ghế vừa tầm vóc học sinh Đa số phụhuynh học sinh quan tâm nên học sinh có đầy đủ sách vở dùng để học tập

2 Khó khăn:

- Trong những năm vừa qua hầu hết giáo viên vẫn còn bị ảnh hưởng theo lối dạy kể chuyện cũ.Giờ kể chuyện giáo viên kể mẫu xong chỉ đặt câu hỏi như : Câu chuyện này có mấy nhân vật?Là những nhân vật nào?để cho các em nhớ lại theo đoạn và câu chuyện.Do đó các em hạn chế kĩ năng kể lại và nhận xét bạn kể.Điều đó chưa phát huy được tính tích cực ,sáng tạo,năng động của học sinh.

-Lớp tôi chủ nhiệm có nhiều học sinh nam, các em hiếu động, một số họcsinh chưa chăm học, học còn yếu môn Tiếng việt nên tự ti, chưa mạnh dạn thamgia vào các hoạt động học tập Đồ dùng để phục vụ dạy và học phân môn kểchuyện chưa đầy đủ Việc chuẩn bị bài của học sinh chưa chu đáo, tình trạng họcsinh không nắm được yêu cầu, nội dung câu chuỵên cần kể còn hạn chế Từ đódẫn đến học sinh chưa phân biệt được các mức độ: kể được bằng lời trong vănbản, kể bằng lời của mình, kể bằng lời trong câu chuyện Các em diễn đạt chưalưu loát, chưa biết thay đổi giọng phù hợp với nội dung câu chuyện, chưa biết sửdụng điệu bộ, cử chỉ hỗ trợ cho lời kể Vì vậy chưa phát huy được khả năng nóicủa học sinh trong giờ học kể chuỵên

3 Quá trình nghiên cứu từ thực tế và khảo sát trong giờ học kể chuyện lớp 2 :

3.1: Kết quả khảo sát thực tế của học sinh trước khi thực nghiệm:

+ Kết quả khảo sát chất lượng phân môn kể chuyện của học sinh

lớp 2B - Năm học 2016 - 2017, trước khi thực hiện đề tài như sau:

Sĩ số Học sinh kể và nhập

vai tốt

Học sinh kể bằnghình thức đọc

Học sinh chưa thể hiệnđược vai diễn

34 HS 8 em = 23,5% 14 em = 41,2% 12 em = 35,3%

+ Kết quả khảo sát chất lượng phân môn kể chuyện của học sinh lớp

2B - Năm học 2017 - 2018, trước khi thực hiện đề tài như sau:

Sĩ số Học sinh kể và nhập

vai tốt

Học sinh kể bằnghình thức đọc

Học sinh chưa thể hiệnđược vai diễn

35 HS 12 em = 34,3 % 16 em = 45,7 % 7 em = 20 %

Qua khảo sát từ phía học sinh thông qua môn kể chuyện tôi cónhững nhận xét sau :

- Nhiều em chưa hiểu được kể chuyện là phải hiểu nội dung cốt truyện

mà đa số các em thuộc câu chuyện như một bài học thuộc lòng Các em chưanhập vai vào câu chuyện, khi tham gia kể chuyện theo nhóm vẫn còn một số emkhông kể mà chỉ một vài em trong nhóm kể lại bằng cách đọc lại nội dung tranh.các em chưa nói lên được suy nghĩ của mình về câu chuyện đó Chưa dùng lờinói của mình để kể chuyện dù các em hiểu câu chuyện đó nhưng do bản tínhnhút nhát quá nên em chưa nói lên được suy nghĩ của mình

- Khi tôi tiến hành cho các em lên kể chuyện hầu hết các em ít xungphong mà giáo viên phải chỉ định Khi kể các em chưa thể hiện được tâm trạngcủa mình cho phù với nội dung cốt truyện Các em chưa biết diễn tả, cũng nhưđiệu bộ, giọng kể để phù hợp của từng nhân vật trong câu chuyện

- Việc phân nhóm đóng vai theo nhân vật trong câu chuyện được các emthích nhất Các em rất thích xem các bạn thể hiện lại nội dung câu chuyện bằngcách đóng vai, nhưng các em lại không dám lên đóng vai Đối với những emtham gia đóng vai thì các em chưa hoà mình vào nhân vật trong câu chuyện,chưa thể hiện được từng lời nói cũng như điệu bộ của vai mà mình đảm trách.3.2: Kết quả của thực trạng trong dạy học phân môn kể chuyện:

Trong quá trình giảng dạy ở trường, tôi thường xuyên dự giờ thăm lớp

Do khuôn khổ của đề tài có hạn tôi không trình bày được diễn biến các tiết học.Qua dự giờ các đồng chí trong tổ, tôi nhận xét như sau:

- Nhìn chung giáo viên đã thực hiện đầy đủ mục tiêu của bài học, kết hợp vừa rèn kỹ năng vừa cung cấp kiến thức Giờ dạy thực hiện đầy đủ các bước, xác định đầy đủ kiến thức trọng tâm để truyền đạt cho học sinh, phát huy được tính tích cực của học sinh Về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học đã có hiệu quả, học sinh nắm kiến thức của bài học Song bên cạnh còn bộc lộ hạn chế

là giáo viên phụ thuộc nhiều vào hướng dẫn thiếu sáng tạo, linh động

- Các hình thức tổ chức hoạt động học tập trong giờ học còn đơn điệu,nghèo nàn Sở dĩ có tình trạng trên là do bản thân mỗi đồng chí giáo viên chưathấy hết ý nghĩa tác dụng của phân môn kể chuyện

Từ nhu cầu thực tế đặt ra tôi nhận thấy việc nghiên cứu, tìm tòi một vàibiện pháp hướng dẫn học sinh lớp 2 kể chuyện sáng tạo góp phần đổi mới

phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng dạy học phân môn kể chuyện nóichung và môn Tiếng Việt nói riêng là rất cần thiết.

III : CÁC BIỆN PHÁP

Qua nghiên cứu đề tài và khảo sát từ học sinh tôi đã nghiên cứu và vận dụngmột số giải pháp giúp các em tham gia học tập tốt hơn trong tiết kể chuyện bằngphương pháp mới Sau đây là một vài biện pháp mà tôi đã nghiên cứu và ápdụng vào giảng dạy:

Biện pháp 1: Sắp xếp chỗ ngồi hợp lý :

Như chúng ta vẫn biết : Trẻ em vốn thích nghe kể chuyện và tự kể chuyện.Chính vì thế để thu hút sự chú ý và tiếp thu một tiết kể chuyện thật thoải mái vàđúng với yêu cầu đặt ra cho tiết kể chuyện thì tôi áp dụng phương pháp giảngdạy bằng cách bố trí chỗ ngồi không giống như các tiết học khác Tôi cho các

em ngồi thành nửa hình vòng tròn ngồi học trong tư thế thoải mái để có sự gầngũi tình cảm trong không gian mới Cùng nhau giao lưu học hỏi lẫn nhau, cùngchia sẻ những vui buồn, lo lắng cho số phận các nhân vật qua từng diễn biến củacâu chuyện hoặc bố trí các em ngồi quay mặt với nhau, ngồi theo hình chữ U… Nên sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh sao cho các đối tượnghọc sinh xen kẽ nhau: Học sinh khá - giỏi với học sinh trungbình - yếu Học sinh nam với học sinh nữ Học sinh mạnh dạn tựtin với học sinh nhút nhát, tự ti Học sinh có khả năng diễn đạttốt, năng khiếu kể chuyện hay với học sinh có khả năng diễnđạt yếu, không có khả năng kể chuyện

Phải thay đổi cách chia nhóm một cách linh hoạt để học sinh thoải mái, vui

vẻ, có tinh thần thi đua trong học tập, phát huy khả năng của mình và giúp đỡnhau trong học tập

Ví dụ:

+ Chia nhóm ngẫu nhiên: Tạo cảm hứng học tập vui vẻ, hoà đồng vớimọi người, HS có thể thay GV bảo ban, giúp đỡ bạn, giúp đỡ những em yếu hơnvươn lên và cố gắng hơn

+ Chia nhóm theo trình độ : Kích thích tính thi đua, hăng hái học tậpvượt lên chính mình của mỗi HS

+ Chia nhóm theo giới tính: HS mạnh dạn hơn, thể hiện giọng nhân vậttốt hơn, tập nhập vai tự nhiên hơn

+ Chia nhóm theo nguyện vọng: (HS tự chọn bạn cùng nhóm mình): Tạo điều kiện để HS hiểu bạn mình hơn, HS phát triển tư duy hơn: có thể chọnnhững bạn phù hợp với vai trò nhập vai theo nội dung câu chuyện HS biết sắpxếp và giao việc cho nhau, quyết đoán hơn trong mọi tình huống nhưng lại tôntrọng bạn mình hơn.

Sau đây là mô hình: BỐ TRÍ LỚP HỌC

NGỒI QUANH BÀN HỌC NGỒI HÌNH CHỮ U

Biện pháp 2: Sự chuẩn bị của giáo viên :

Để tiết dạy phong phú và đạt được kết quả tốt thì việc đầu tiên phải làmtốt là bước chuẩn bị Chuẩn bị cả nội dung và hình thức phục vụ tiết dạy Việcchuẩn bị tốt sẽ làm cho giáo viên và học sinh chủ động hơn, mạnh dạn hơn, sắpxếp các hoạt động một cách hợp lý có khoa học

Phải nắm được tâm lý đặc điểm từng học sinh để biết được tính tình, đặcđiểm lứa tuổi học sinh tiểu học Nắm chắc nội dung yêu cầu của bài và nội dungcốt truyện Phải có tranh minh hoạ được phóng to có nhiều màu sắc thu hút đượchọc sinh Giáo viên phải cảm nhận thật sâu sắc về từng câu chuyện của bài.Nghiên cứu thật kĩ câu chuyện, nhất là những câu chuyện có tình tiết phức tạptrước khi lên lớp

Giúp học sinh phải xác định được đoạn – nội dung chính của đoạn – ýtrong từng đoạn đó.Giúp học sinh quan sát tranh, cảm nhận về nhân vật trongtranh,thứ tự các tranh,nhân vật chính và hoạt động của các nhân vật.

Sưu tầm một số tư liệu xung quanh nội dung câu chuyện để mở rộng, liên

hệ , dẫn dắt học sinh

Ví dụ : Khi dạy bài Kho báu tôi vận dụng câu thành ngữ, tục ngữ, ca dao như

“ Tấc đất, tấc vàng” hay “Muốn no thì phải chăm làm” hoặc

Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang

Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu

- Để dạy bài “ Chiếc rễ đa tròn” tôi liên hệ đến bài hát “ Ai yêu nhi đồngbằng Bác Hồ Chí Minh”

- Để dạy bài “ Sơn Tinh - Thuỷ Tinh” tôi giới thiệu đền Hùng ở Phú Thọ thờ cácVua Hùng

Lứa tuổi này các em rất nhát nếu giáo viên có thái độ không tế nhị sẽ dẫnđến học sinh sẽ không dám kể và như thế tạo cho các em cảm giác sợ hãi khitham gia kể chuyện

Khi bắt đầu vào tiết học để tạo không khí cho các em, tôi thử cho một emlên kể lại câu chuyện vui nào đó mà em biết hoặc cho cả lớp chơi trò chơi Vàkết quả quá bất ngờ là được các em hưởng ứng rất tích cực và nhiệt tình thamgia Các em có những tràng cười thoải mái trước khi bước đầu vào nội dungchính của bài Ngoài ra các em còn tự sưu tầm truyện vui để được kể trước lớp,các em rất thích thú khi được đứng trước lớp kể cho các bạn nghe Đôi lúcnhững câu chuyện thật bình thường mà chúng xem trên ti -vi hoặc xem được ởđâu đó Bước đầu tôi hình thành ở học sinh tính mạnh dạn và biết dùng lời nóicủa mình kểlại những chuyện mà chúng biết, thời gian dành cho phần mở đầu ấychiếm khoảng từ 2 đến 3 phút nhưng đã tạo không khí lớp học sôi nổi hẳn lên Kết quả mà tôi thu thập được về hứng thú học tập của các em là 35/35 emthích lên kể chuyện vui trước khi bắt đầu học

Biện pháp 3: Giúp học sinh quan sát tranh - kể chuyện theo nhóm.

Tranh minh hoạ cho câu chuyện được xem là trọng tâm của hoạt động kểtheo tranh Ởû học kì I, một số câu chuyện có tranh vẽ minh hoạ nhằm gợi ý chocác em dễ nhớ cốt truyện và một số truyện có dàn ý cho sẵn Để hình thành ởhọc sinh kỹ năng quan sát và biết kể bằng ngôn ngữ của mình và yêu cầu cần đạt

khi hướng dẫn học sinh kể chuyện sáng tạo Để vào bài một tiết kể chuyện baogiờ tôi cũng nhắc thật kỹ mục đích – yêu cầu của bài cho học sinh nắm rõ trướckhi vào nội dung chính của bài sau đó vài em nhắc lại Nhằm tạo cho các emnhớ lại nội dung câu chuyện và để nắm được nội dung câu chuyện thì việcnghiên cứu hình ảnh minh họa cũng không kém phần quan trọng, trước khi kểtôi yêu cầu các em phải quan sát thật kĩ nội dung của từng tranh vẽ và nhớ lạinội bài tập đọc đã học Không yêu cầu các em phải nhớ thật chi tiết câu chuyện,chỉ cần nhớ cốt truyện là đủ Một số học sinh yếu thì tôi cho các em đọc thầmlại bài tập đọc vài lần để các em nhớ lại cốt truyện Sau đó cho các em nêu tómtắt lại nội dung từng bức tranh Mỗi tranh là một nội dung của câu chuyện Kĩnăng cần đạt ở giai đoạn này là học sinh biết sắp xếp nội dung tranh vẽ phù hợpvới nội dung câu chuyện và quan trọng là nhớ lại câu chuyện để có thể diễn đạtlại bằng ngôn ngữ của mình

Để kiểm tra trí nhớ học sinh, sau khi học sinh quan sát tôi liền cho đặt câuhỏi : “Bức tranh vẽ cảnh gì ? ” Sau khi học sinh nắm đựơc nội dung tranh thìtôi tiến hành cho các em kểâ Yêu cầu của tôi đặt ra cho các em là phải nắm nộidung câu chuyện và kể lại bằng giọng kể và lời nói của mình Mặc dù các em kể

y như trong bài tập đọc là không sai nhưng tôi luôn khuyến khích các em kểbằng suy nghĩ, cảm nhận của mình về câu chuyện đó Điều quan trọng ở hoạtđộng này là tôi hướng cho các em được nói lên nội dung câu chuyện thông quatừng đoạn tranh chứ không phải là đọc lại nội dung cốt truyện Vì vậy chính giáoviên là người hướng dẫn các em làm được việc đó Ởû các em chưa biết tự ýthức được điều này, muốn hình thành được kĩ năng đó tôi đã áp dụng biện phápcác em nhìn tranh quan sát và hướng cho từng nhóm làm việc, nêu rõ yêu cầucủa bài là em phải biết dùng lời của mình diễn đạt nội dung tranh vẽ, các em cóthể tham khảo thêm ở bài tập nhưng tôi có một nhận xét chung là hầu hết các emđều đã nắm rõ Vì thông qua nội dung bài tập đọc đã được học 2 tiết thì việcnắm cốt truyện các em rất hiểu

* Ví dụ: Truyện “Bím tóc đuôi sam ” (lớp 2 - tập 1)

- Lời kể theo tranh 1 có sáng tạo: Bạn Hà lớp em có mái tóc rất đẹp Mộthôm, Hà đến trường với hai bím tóc buộc nơ hồng trông rất xinh Các bạn gáikhen Hà có bím tóc đẹp quá!

-Lời kể theo tranh 2 có sáng tạo: Hà đang vui thì bỗng Tuấn sấn tới nắmbím tóc Hà mà kéo Tuấn lớn hơn Hà Vì vậy, mỗi lần cậu ta kéo bím tóc, Hà lại

loạng choạng và cuối cùng ngã phịch xuống đất Đã vậy Tuấn đùa dai cứ cầmbím tóc mà kéo Hà òa khóc rồi chạy đi mách thầy giáo.

Để dạy bài tập này đạt kết quả cao tôi đưa ra từng tranh cho học sinh quansát rồi kể theo nội dung từng tranh.Sau đó tôi đưa ra hai tranh để các em kể lạithể hiện cử chỉ, nét mặt

* Ví dụ: Truyện “Có công mài sắt có ngày nên kim” (lớp 2 - tập 1)

- Lời kể theo tranh 1 có sáng tạo: Ngày xưa có một cậu bé làm gì cũngchóng chán Cứ cầm đến quyển sách đọc được vài ba dòng là cậu đã ngáp ngắnngáp dài rồi gục đầu ngủ lúc nào không biết Lúc tập viết, cậu cũng chỉ nắn nótđược mấy chữ đầu, rồi viết nguệch ngoạc cho xong chuyện

- Kể theo tranh 3có sáng tạo :

Ví dụ :Bà cụ ôn tồn giảng giải: Hôm nay bà mài Ngày mai bà lại mài Mỗingày thỏi sắt nhỏ lại một ít Chắc chắn có ngày nó sẽ thành cái kim.Giống nhưcháu đi học,mỗi ngày cháu học một ít nhất định có ngày cháu thành tài

Để dạy được hình thức bài tập này đạt hiệu quả cao thì giáo viên khôngnên trao đổi tất cả các tranh cùng một lúc Kể đoạn nào giáo viên treo tranh đoạn

đó để thu hút sự tập trung của các em Nếu nhìn tranh kể lại toàn bộ câu chuyệnthì mới treo tất cả tranh cùng một lúc.(Phần củng cố)

Hơn nữa, giáo viên nên cho học sinh quan sát dưới lớp trước, sau đó gọicác em lên bảng kể và khuyến khích các em khi kể không cần nhìn chăm chúvào tranh mà chỉ dùng tranh như một phương tiện làm cho lời kể hay hơn, hấpdẫn hơn Nghĩa là học sinh quay xuống lớp kể chỗ nào cần đến tranh thì các emmới chỉ vào tranh

Tuy nhiên trong thời gian đầu tôi cũng gặp một số khó khăn như cha mẹcác em sợ con em mình không kể được nên cho học thuộc toàn bài tập đọc,nhưng qua một thời gian thì tình trạng đó không còn nữa, các em không cònthụôc truyện một cách máy móc như trước nữa Bước đầu như thế là rất đángkhích lệ đối với chúng tôi trong quá trình nghiên cứu đề tài này

Ví dụ : Trong tiết kể chuyện bài : “Chiếc bút mực”

Tôi cho từng nhóm quan sát từng nội dung tranh vẽ là gì ? Trong nhómsuy nghĩ khoảng thời gian là 2 -3 phút Sau đó từng nhóm lên nói nội dung củatừng tranh vẽ Qua quan sát và nhớ lại thì đã phần nào hình thành cho các em tựnói lên nội dung bức tranh bằng ngôn ngữ của mình

Câu trả lời của các em sau khi đã thảo luận xong như sau :

-Tranh 1 : Có rất nhiều tình huống mà các em đặt ra – có em trả lời là

“Ở lớp 1 A giờ tập viết, cô giáo cho bạn Lan lên bảng lấy mực về để viếtnhưng có em lại trả lời – “Sáng hôm nay, cô giáo cho bạn Lan viết bútmực vì cô gọi bạn lên lấylọ mực”, có em lại nói theo cách khác : “Côgiáo cho bạn học sinh lọ mực để viết vì bạn ấy không cólọ mực” nhưngcũng có em lại nói y như trong bài tập đọc Nhìn chung tất cả các emđều nói đúng nội dung của tranh 1 nhưng có em trả lời riêng ýmìnhkhông theo nội dung của bài học và tôi luôn khuyến khích rằng em đãtrả lời đúng rồi Và không nên nói lại y như lời trong bài tập đọc màphải nói lại bằng lời của mình như thế mới gọi là kể chuyện chứ Để họcsinh có thể kể lưu loát thì tôi tập trung cho các em kể theo nhóm và mỗihọc sinh trong nhóm đều được kể, các em sẽ kể từng đoạn trong câuchuyện, mỗi em kể một đoạn, như vậy hình thành cho học sinh tập kểrồi nói lại nôäi dung câu chuyện một cách lưu loát Như thế khi kểtrước lớp các em sẽ mạnh dạn hơn và tiến hành kể chuyện kết hợp điệu

bộ sẽ dễ dàng hơn

-Tranh 2 : Bỗng nhiên,Lan khóc và cô giáo lại hỏi vì sao em khóc

-Tranh 3 : Mai ngồi cùng bàn cho bạn ấy mượn bút khi bạn ấy khôngmang bút theo

-Tranh 4 : Cô giáo cho Mai viết bút mực luôn và cô khen rồi cho bạn

đó mượn bút

Những câu trả lời của học sinh trong từng nội dung bức tranh tôi đều tôntrọng và để cho các em nói, hầu hết mỗi em đều có cách diễn đạt riêng của mìnhnhưng tất cả đều có những từ ngữ rất thực tế của các em dù cốt truyện là giốngnhau Tôi luôn khuyến khích các em diễn đạt theo suy nghĩ của mình không nênrập khuôn của bài tập đọc

Khi dạy bài “Con chó nhà hàng xóm”, tranh minh họa có tất cả là 5 tranh.Trước khi từng nhóm thảo luận thì tôi dùng một số câu hỏi lại nội dung tranhbức tranh nói gì giúp các em nhớ lại diễn biến câu chuyện một cách cụ thể hơnsau đó từng nhóm sẽ tự kể lại trong nhóm Để đạt những yêu cầu tôi đặt ra chocác em là phải kể lại từng đoạn truyện bằng một giọng kể thật tự nhiên, dùng lờinói và nội dung cốt truyện để kể Các nhóm thi nhau kể mỗi em trong nhóm đều

tự kể lại và tất cả các em trong nhóm lần lượt kể, bạn nào chưa kể được, các bạn

trong nhóm giúp bạn mình kể Cố gắng diễn đạt đoạn truyện bằng lời của mình

và đó là yêu cầu tôi đặït ra cho các em khi hướng dẫn Nhưng cốt truyện khôngđược thay đổi Và tôi nhận thấy các em tiến bộ rõ rệt

Kết quả là sau khi tôi yêu cầu học sinh kể lại thì các em kể về nội dungtừng đoạn truyện như sau:

Tranh 1 : Một cô bé rất thích chơi với chó con, nhà không có chó nên cô

bé rất thích chơi với Cún con của bác hàng xóm Hàng ngày cô và chú chó nhỏchạy nhạy vui đùa với nhau rất thích thú

Tranh 2 : Cô bé đã bị ngã và con chó đã đi gọi chú kia đến giúp cô bé.Tranh 3 : Bạn gái bị thương ở chân, có nhiều bạn bè đến thăm bạn ấy.Tranh 4 : Chú chó cũng đến thăm bạn ấy Hai bạn vui chơi với nhau Tranh 5 : Bạn gái hết bị đau ở chân và bạn đó cùng chú chó lại tiếp tụcchơi với nhau, bác sĩ và mẹ bạn ấy rất vui mừng vì bạn ấy khỏi là nhờ Cún con

Để tiện việc nghiên cứu bài tôi thử áp dụng cho các em quan sát theotừng nhóm nhỏ nhằm giúp các yếu kém rụt rè cùng tham gia và kết quả các emcùng bạn trong nhóm bàn tán rất nhiều về nội dung trong tranh khi tôi cho các

em kể lại nội dung từng đoạn của câu chuyện theo nội dung tranh vẽ thì họcsinh đều kể lại một các rất tự nhiên thoải mái và điều làm tôi vui mừng là những

em rụt rè nhút nhát lúc đầu chưa dám đại diện nhóm lên kể nhưng rồi sau đó các

em đã tự tin đứng trứơc lớp kể lại nội dung của làm việc của nhóm Riêng đốivới một số em còn yếu lúc đầu chưa nhớ nội dung câu chuyện nhưng qua việccùng các bạn thảo luận thì học sinh có nhiều tiến bộ, lúc đầu các em còn xemsách nhưng qua vài tuần thì các em đã không phải xem nữa vì quá trình thảoluận học sinh nghe các bạn trong nhóm do đó phần nào nhớ được

Khi tôi dạy tiết kể chuyện bài: Mẩu giấy vụn – một em học sinh đã lên kểlại nội dung chuyện theo tranh 1 trong bài như sau:

Hôm nay,tổ em trực nhật làm vệ sinh rất kĩ,bàn nghế kê ngay ngắn,nền lớpquét dọn sạch sẽ.Thế nhưng chẳng biết bạn nào vô ý vứt một mẩu giấy ngaygiữa lối đi

Cô giáo rất buồn nhìn tờ giấy nhưng cô vẫn cười và chỉ tờ giấy đang ở cửalớp Các bạn ở dưới cũng nhìn theo tờ giấy và suy nghĩ xem tờ giấy đó là của ai

mà lại dám vất giấy trong lớp như vậy …

Dù không đúng như nội dung câu chuyện nhưng rõ ràng qua quan sáttranh các em nhận thấy như thế thì chúng ta không thể cho các em là sai được.

Tư duy của các em nhìn sự việc là như thế

Vì vậy phải xác định rõ khi cho học sinh quan sát tranh và kể lại nội dungcâu chuyện thì bước đầu giúp các em biết quan sát và kể lại theo ý riêng củamình, và giáo viên phải biết cách hướng cho các em kể lại nội dung tranh theocâu chuyện đã học mà lúc đầu giáo viên đã nêu ở mục đích yêu cầu

Khi tôi thử cho các em lên kể lại câu chuyện có nhìn tranh thì hầu hết các

em chưa thể hiện được nét mặt cũng như cử chỉ điệu bộ về nội dung câu chuyện,các em còn rất e ngại không dám thể hiện, hầu hết các em kể lại như thuộc lòngkhông có cảm xúc theo nội dung Để giải quyết vấn đề này tôi thử nghiệm bằngcách bước đầu các em chưa quen nên cứ để các em kể và sau đó tôi hướng dẫncho các em thấy nếu cô kể câu chuyện đó bằng một giọng kể rất bình thườngbằng một giọng nói cứng ngắc thì các em có thấy thích thú không? Và tất cả các

em đều có nhận xét là không hay và nghe không thích Lúc bấy giờ tôi hướngdẫn các em kể câu chuyện thật tự nhiên và để thu hút được người nghe thì các

em cần có giọng kể phù hợp với diễn biến nội dung cốt truyện và thể hiện cả nétmặt vui buồn giận dữ của từng nhân vật trong câu chuyện Khi hướng dẫn việcnày các em tiếp thu rất nhanh vì các em đã được học cách đọc diễn cảm thôngqua bài tập đọc

Đối với những nhân vật khó thì tôi trực tiếp làm mẫu cho các em xem Vìvậy yêu cầu đối với giáo viên khi dạy kể chuyện thì việc đầu tiên tôi cần rènluyện đó là nghệ thuật kể chuyện và cách diễn đạt câu chuyện vì có nắm thật kĩnhư thế giáo viên mới có thể truyền đạt tốt cho học sinh hiểu và thực hiện, giáoviên là người dẫn dắt cho các em nhập tâm vào câu chuyện là chính Điều cầnđạt ở đây là các em phải biết kể lại câu chuyện bằng giọng kể của mình và biếtthể hiện nội dung câu chuyện bằng hành động và điệu bộ, giọng kể phù hợp Và

đó cũng là bước đầu hình thành ở học sinh kể chuyện theo phương pháp sángtạo

Kết quả tôi thu nhận được ở học sinh là trong thời gian đầu các em chưabiết thể hiện điệu bộ nét mặt cử chỉ theo nội dung câu chuyện nhưng chỉ qua mộttuần là các em biết cách kể chuyện bằng lời nói của mình và thể hiện hành độngđiệu bộ khi kể Điều đáng ngạc nhiên là hầu hết các em rất thích kể câu chuyệntheo cách nói và cách hiểu của mình và rất thích kể kết hợp điệu bộ Vì thế, khitôi gọi học sinh lên kể thì các em giơ tay rất nhiều Các em còn lại nhìn bạn kể

với ánh mắt thích thú Tuy nhiên đối với những em còn quá yếu thì đôi lúc cònlúng túng nhưng tôi cũng nhẹ nhàng gợi ý cho các em bằng một số câu hỏi nhỏ Cũng trong thời gian này tôi rất quan tâm đến việc các em biết lắng nghebạn kể và bổ sung những lời kể thiếu hoặc chưa phù hợp Nhằm tạo cho học sinhbước đầu biết đánh giá và nhận xét bạn mình và tập cho học sinh có thói quenbiết khen bạn và học hỏi những cái hay của bạn phát hiện những cái chưa được

để bổ sung và nhất là hình thành cho các em biết kể tiếp theo lời kể của bạn Hầu hết khi các bạn trong lớp kể xong một đoạn hay toàn câu chuyện, các

em khác đều có ý kiến; khi thì khen bạn kể hay nhưng có lúc các em lại nói bạn

kể chưa đúng chỗ này chỗ khác, thời gian đầu các em còn rụt rè lắm chưa dámphát biểu nhưng qua vài tiết thử nghiệm với sự khuyến khích của tôi nên các emmạnh dạn hẳn lên Đôi lúc những lời nhận xét của các em chưa chính xác nhưngtất cả các ý kiến tôi đều ghi nhận và phân tích cho các em thấy ra được như thếnào là đúng và như thế nào là chưa đúng Đối với việc kể tiếp đoạn, tôi cho từngnhóm kể nối tiếp và sau đó cử đại diện mỗi nhóm 1 em kể tiếp nhau như thế tạocho các em có tính đoàn kết và nhất là phải biết lắng nghe thì mới có thể làm tốtđược Động viên những em làm tốt, khuyến khích các em làm chưa tốt được tôithường xuyên áp dụng trong tất cả các tiết kể chuyện

Tôi luôn áp dụng phương pháp trên trong tất cả các bài kể chuyện ngoài racòn vận dụng phương pháp thảo luận để các em cùng nhau tham gia tìm cách kểcâu chuyện Việc này các em đã quen ở lớp 1 nên chúng tôi áp dụng vào môn kểchuyện rất dễ dàng, hầu hết các em đều thảo luận rất nghiêm túc từng em cónhững ý kiến đóng góp cho nhóm Tôi thường cho đại diện nhóm lên trả lời Khi

kể chuyện bằng cách sắm vai tôi cũng cho nhóm tự phân vai nhân vật và cảnhóm cùng tham gia kể Qua đó hình thành ở các em tinh thần tập thể biết cáchhọc theo nhóm

Qua nghiên cứu giảng dạy và áp dụng phương pháp giảng dạy kể chuyệntheo phương pháp sáng tạo, bước đầu còn nhiều bỡ ngỡ Học sinh chưa quen vàkhông mạnh dạn, nhất là các em rất hay ngại khi đứng trước đám đông và kểchuyện rất nhỏ không dám kể bằng ngôn ngữ của mình mà chỉ đọc câu chuyệntrong sách giáo khoa Nhưng thời gian sau khi áp dụng một số biện pháp kểchuyện bằng hình thức sáng tạo Các em có một bước chuyển biến khá rõ nét,các em diễn khá thành công và nhất là các em biết kể lại nội dung câu chuyệnbằng lời của mình, ngoài ra các em còn biết lắng nghe lời của bạn, nhận xét khibạn mình kể

Biện pháp 4: Hình thành việc kể chuyện cá nhân:

Bằng giọng kể thật tự nhiên của mình bước đầu các em nắm đượccách kể chuyện bằng lời của mình thông qua nội dung tranh vẽ và biết dùng lờicủa mình để kể lại Bước tiếp theo không thể thiếu ở mỗi tiết kể chuyện là khảnăng thể hiện nội dung toàn câu chuyện bằng lời nói kết hợp với hành động cửchỉ điệu bộ của của mình Ơû bước đầu các em đã nắm được nội dung câuchuyện, thì việc các em kể lại toàn câu chuyện sẽ không có nhiều khó khăn lắm

Để giúp các em có khả năng tự tin đứng trước lớp kể chuyện, tôi đã thực hiệncác bước sau :

- Dẫn dắt học sinh đến với nội dung câu chuyện một cách nhẹ nhàng thoảimái

- Đặt câu hỏi để gợi mở cho học sinh nhớ lại câu chuyện

- Hướng dẫn học sinh nắm được tính cách, giọng nói điệu bộ của từngnhân vật trong câu chuyện cần kể (đặt câu hỏi để học sinh trả lời, bổ xunggóp ý cho các em)

- Hướng dẫn để học sinh biết dùng lời nói của mình để kể và biết kết hợpđịêu bộ cử chỉ của nhân vật cho phù hợp với nội dung câu chuyện:

- Khi lên cao giọng hoặc hạ thấp giọng ở những lời kể khác nhau (câu

kể, câu hỏi, câu cảm , câu yêu cầu)

- Biết ngắt nghỉ trong lời kể (tạo sự chờ đợi, không khí yên tĩnh,…)

- Cường độ (to/ nhỏ) và tốc độ( nhanh/ chậm) của lời kể

- Sắc thái tình cảm của giọng kể (vui, buồn, hờn, giận, chanh chua, độc

ác, cay nghiệt, hiền từ, tôn kính, trang trọng, châm biếm, âu yếm, dịu dàng, mệtmỏi, say sưa …)

Tùy theo đặc điểm nội dung nghệ thuật của truyện, tùy theo tình cảm,tâm trạng, tính cách của nhân vật, người kể cần lựa chọn ngữ điệu kể phù hợp.Nếu giọng kể đều đều từ đầu đến cuối thì thật là buồn chán

- Không ngắt lời học sinh, phải tế nhị nhẹ nhàng, động viên khuyến khíchcác em

- Giáo viên phải đánh giá đúng mức về kể chuyện sáng tạo là hình thành ởhọc sinh giọng kể tự nhiên + điệu bộ thích hợp + câu chữ của bản thân.Giáo viên hãy giúp học sinh nắm được nhân vật, tình tiết câu chuyện ,cốtchuyện

- Tổ chức cho các em thi nhau kể và cho cả lớp nhận xét giọng kể củabạn Hình thức thi kể tôi thường áp dụng là cho các em kể theo tổ, nhóm.Trong quá trình các em kể tôi luôn động viên, khen thưởng các em để các

em có đủ tự tin trong câu chuyện của mình

Để đạt được những yêu cầu trên, tôi phải luôn cố gắng để các em phát huykhả năng của mình Thời gian đầu các em không biết kế hợp giọng kể cử chỉđiệu bộ Tôi nhẹ nhàng động viên các em Hướng dẫn từng bước để các em khỏi

bỡ ngỡ khi phải một mình đứng trước lớp kể Dù các em kể chưa hay nhưngtuyệt đối tôi không bao giờ chê trách các em Lời khen đúng lúc và thường làđộng lực giúp các em có tinh thần hơn

Với những em chưa kể được thì tôi dẫn dắt các em theo một hệ thống câuhỏi của câu chuyện Điều quan trọng ở đây là ngoài giọng kể, các em phải biếtcách kể nhằm thu hút người nghe vào câu chuỵên của mình Tuy nhiên ở lứa tuổinày các em rất say mê môn kể chuyện nên khi đã quen và kể các em kể rất tốt,diễn đạt nội dung câu chuyện rất có hồn vì lứa tuổi này các em rất mê truyện

Ví dụ :Trong truyện Người mẹ hiền,muốn cho các em nắm được từng nhânvật,tôi đặt một số câu hỏi gợi ý sau:

Câu chuyện này có mấy nhân vật?

Các em cần thể hiện như thế nào đối với bác bảo vệ ?

Lời nói của cô giáo với bác bảo vệ như thế nào? Và em phải thể hiện điệu bộnhư thế nào khi cô giáo xoa đầu Nam?

Trong truyện kể “Người thầy cũ”, để các em nắm được từng nhân vật trongtruyện, tôi đặt một số câu hỏi gợi ý sau :

-Câu chuyện này có mấy nhân vật ?

-Các em cần thể hiện như thế nào đối với nhân vật chú bộ đội ? Lời nóicủa chú bộ đội khi nói chuyện với thầy?

-Lời nói của thầy giáo như thế nào? và em phải thể hiện điệu bộ như thếnào khi thầy ngạc nhiên gặp học trò cũ Lời của thầy nói khi nhớ ra cậuhọc trò ấy

-Điệu bộ của Dũng sau đó ?

Tóm lại tất cả câu hỏi tôi đặt ra để các em nắm vững tính cách lời nói củanhân vật Có như thế khi diễn đạt lại thì các em mới có thể hiện tốt và lời kể