SKKN biện pháp giúp học sinh nhớ lâu quy tắc, công thức mảng hình học ở lớp 3,4,5

Nhận thức về tầm quan trọng và phương pháp dạy học phân môn mảng yếu tố hình học: Toán-Hình học là nội dung cơ bản trong mảng toán ở Tiểu học nó được rải đềutất cả ở các khối lớp và được

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Môn Toán là môn học có tác dụng rất lớn trong việc hình thành cho các

em khả năng tư duy phân tích, tư duy tổng hợp Tuy nhiên do đặc điểm nhậnthức của các em chưa mang tính khái quát cao, các em dễ lùi bước trước nhữngkiến thức khô khan và cứng nhắc

Dạy môn Toán có yếu tố hình học, ở bậc Tiểu càng khó khăn hơn, bởi

vì những em có nhận thức ở mức tốt, sẽ có khả năng nhớ lâu hơn còn học sinhnhận thức chậm hơn sẽ lâu nhớ, nhanh quên Do đặc điểm học sinh tiểu họcnhanh quên những hình ảnh mờ nhạt hoặc không thích nhớ những gì các emkhông thích Điều đó được minh chứng trên thực tế: Một bài hát, một bài thơtuy dài nhưng lại được các em thuộc rất nhanh vì trong thơ có vần có điệu cóhình ảnh quen thuộc trong cuộc sống Các em nhớ rất lâu bài hát, bài thơ đó

Bên cạnh đó, một quy tắc, một công thức toán học ngắn gọn nhưng các

em lại rất dễ quên hoặc nhầm lẫn trong quá trình ứng dụng Có lẽ vì vậy mà lênđến bậc Trung học phổ thông, môn Toán trong đó mảng hình học, các emcàng thấy khó hơn.Từ lâu lắm rồi mảng hình học, được dân gian đúc kết lạirằng “ khó như hình” và truyền miệng đến bây giờ

Hàng năm khi khảo sát chất lượng đầu năm, tôi đã thống kê được tỉ lệhọc sinh, thường làm sai khi giải các bài toán có liên quan đến yếu tố hìnhhọc, nhất là những đề toán nâng cao hơn đòi hỏi tư duy Đó là những bài toánđược ngụy trang bằng những điều kiện chưa tường minh, nên các em thấykhó, ngại học, làm sai, chiếm 70%

Khi tìm hiểu lí do ở các học sinh đó thì đều có nguyên nhân giốngnhau: Biểu tượng về chu vi, diện tích còn lơ mơ dẫn đến nhầm lẫn công thứccủa hình này với hình khác, hoạc quên hẳn công thức tính

Để giúp các em không thấy khó, không ngại học, có hứng thú học tậpmôn học này tôi đã tìm tòi học hỏi vận dụng một số biện pháp phù hợp vớiđối tượng học sinh, nhằm giúp các em dễ hiểu bài, dễ nhớ và nhớ lâu các quytắc, công thức toán học Tìm ra biện pháp dạy học toán có hiệu quả giúp họcsinh chủ động tích cực sáng tạo, thúc đẩy lòng yêu thích môn Toán để nângcao chất lượng dạy và học

Chính vì các lí do trên mà tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “

Biện pháp giúp học sinh nhớ lâu quy tắc, công thức- mảng hình học ở lớp

3, 4, 5”

II MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Mục đích:

- Học hỏi để nâng cao chuyên môn, yêu thích dạy môn toán

- Tìm ra phương pháp phù hợp với đối tượng học sinh

- Truyền cho học sinh lòng say mê tìm hiểu về môn học từ đó thích họcmôn toán

- Phát triển tư duy sáng tạo, khả năng suy nghĩ độc lập cho học sinh

- Tăng cường kĩ năng nghe, nói, khả năng giao tiếp cho học sinh

2 Nhiệm vụ

- Nghiên cứu các bài học trong sách giáo khoa

- Vận dụng các phương pháp đổi mới vào giảng dạy ở lớp mình

III PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Tại lớp 4 D trường …

- Nghiên cứu ở phân môn Toán

- Các tiết chuyên đề Toán 5 do trường tổ chức

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2014 – 2018

IV THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

- Thời gian nghiên cứu đề tài:

+ Năm học 2014 - 2015

+ Năm học 2015 – 2016 (Áp dụng đề tài vào dạy học)

+ Năm học 2017 - 2018 (Áp dụng đề tài vào dạy học)

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp điều tra - khảo sát: Kết hợp với những nhận xét của giáo

viên chủ nhiệm lớp trước, khảo sát thực trạng học môn Toán của lớp

- Phương pháp thống kê: Thống kê các số liệu, các thông tin.

- Phương pháp phân tích tổng hợp: Đối chứng, phân tích các kết quả bằng

số liệu thống kê

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Dạy trong các tiết học, áp dụng các

biện pháp trong các tiết học để nâng các chất lượng học môn Toán lớp 4

- Phương pháp kiểm tra đánh giá: Tổng kết, đánh giá kết quả đat được và những bài học kinh nghiệm

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI)

CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÁC BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3,

4, 5 HỌC TỐT PHÂN MÔN TOÁN - MẢNG YẾU TỐ HÌNH HỌC.

1 Nhận thức về tầm quan trọng và phương pháp dạy học phân môn mảng yếu tố hình học:

Toán-Hình học là nội dung cơ bản trong mảng toán ở Tiểu học nó được rải đềutất cả ở các khối lớp và được nâng cao dần về mức độ Lớp 1, 2 học sinh nhậndiện hình, đếm hình lên đến lớp 3 nâng dần lên tính chu vi, diện tích hình chữnhật, hình vuông Đến lớp 4 ngoài tính chu vi, diện tích hình vuông, học sinhtính chu vi, diện tích hình bình hành, hình thoi Có bài áp dụng trực tiếp côngthức, có bài có yếu tố chưa tường minh nên không thể áp dụng trực tiếp côngthức Đến giai đoạn này đòi hỏi khả năng tư duy cao hơn của người học Lên lớp

5 các em còn học tính chu vi, diện tích hình thang, hình tam giác, hình tròn.Tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần của hình hộp chữ nhật, hình lậpphương Tính thể tích của hình hộp chữ nhât, hình lập phương Những học sinh

có tư duy chậm rất ngại học môn này Nếu chỉ áp dụng phương pháp dạy học làthuyết trình lại những chữ và hình đã ghi trong sách giáo khoa thì học sinh sẽkhông hứng thú học tập, khó ghi nhớ và nhanh quên Vì vậy việc sáng tạo khidạy môn Toán ở Tiểu học là rất cần thiết sao cho học sinh thấy thích thú và ghinhớ một cách chủ động, tích cực, có như vậy việc học tập mới đạt được kết quảtốt nhất

2 Vấn đề dạy Toán hình cho học sinh Tiểu học:

Hiện nay, mảng hình học được dạy từ lớp 1đến lớp 5 Học tốt mảng toánhình từ lớp 1đến lớp 5 sẽ trang bị cho các em kiến thức vững chắc để bước lênhọc mảng toán hình ở bậc học cao hơn một cách thuận lợi dễ dàng Đồng thờigiúp các em học ứng dụng vào thực tế cuộc sống khi tính chu vi, diện tích mảnhđất, thửa ruộng của nhà mình, hoặc tính thể tích của bể nước hay khối củi , tính

số viên gạch lát nền nhà vv…

3 Việc sáng tao khi dạy học mảng hình học ở Tiểu học.

Để đáp ứng mục tiêu giáo dục người dạy cần tìm ra các biện pháp hỗ trợthích hợp giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một các hhứng thú nhất, dễ dàng nhất

4 Cơ sở thực tiễn:

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đã được Đảng và Nhà nước quantâm rất nhiều bởi vậy chất lượng giáo dục cũng ngày càng được nâng cao Đã hạn

chế được rất nhiều học sinh ngồi nhầm lớp.Tuy nhiên tôi nhận thấy có một sốnguyên nhân thường vấp phải khi dạy- học mảng toán hình :

a Giáo viên:

- Hiện nay, việc dạyhọc sinh theo định hướng phát triển năng lực cho họcsinh còn chưa phát huy tích cực

- Tài liệu và đồ dùng giảng dạy môn toán hình trong nhà trường còn hạn

chế, trong khi đó sách giáo khoa mới chỉ đáp ứng được ở mức độ cung cấpthông tin là chủ yếu

Lớp tôi chủ nhiệm là lớp 4D có 31 học sinh Học sinh dân tộc thiểu số là 23

em Đa số các em là con gia đình nông dân, phần lớn các em chưa được sự quan

tâm giúp đỡ của gia đình do chưa có sự hiểu biết sâu về chuyên môn cũng nhưphương pháp giảng dạy nên việc hướng dẫn và giúp đỡ con trong quá trình họctập còn hạn chế Đây là một khó khăn, thử thách đối với giáo viên

2 Thực trạng về biện pháp rèn học sinh học mảng toán hình trong những năm qua:

Chương trình toán học Tiểu học nói chung, mảng kiến thức hình học nóiriêng đã được sách giáo khoa biên soạn theo một kểu cấu trúc nhất định Trình

tự kiến thức của mỗi bài học lý thuyết đều được sắp xếp từ một ví dụ trực quanđến cơ sở lý luận dẫn đến quy tắc , công thức Điểm mấu chốt của bài học là cácquy tắc, công thức toán học đã được in đậm, tô màu

Chính vì vậy, người giáo viên thường thấy thoả mãn hoàn toàn khi quytrình đó được diễn ra suôn sẽ và đến cái đích của nó Những bài tập áp dụng trựctiếp công thức đó đều được học sinh giải quyết một cách đơn giản và nhanh gọn.Nhưng lúc đó chúng ta chưa nhận thấy rằng: Những kiến thức đó chưa thực sự

là của các em, mà đó chỉ là sự lắp ráp, tạm thời mà thôi Chẳng khác nào nhữngviên gạch chỉ được đặt sát vào nhau không có hồ keo dính lại với nhau, sẽnhanh chóng bong rời nhau ra Chính vì vậy nó không tồn tại lâu, các em nhanhquên những kiến thức đã học được

Hàng năm, qua các đợt kiểm tra định kỳ ở khối lớp 3, 4, 5 tôi thấy hầu hếtcác em đều gặp khó khăn trước một đề toán có liên quan đến kiến thức hình học.Phần lớn các em đều ngại học hình bởi tính trừu tượng và dễ nhầm lẫn giữa cácđơn vị kiến thức Có nhiều em áp dụng quy tắc tính chu vi hình vuông để tínhdiện tích chữ nhật, có em lại nhầm lẫn giữa cách tính chu vi và cách tính diệntích của hình tròn…Điều đó chứng tỏ rằng: Sự mạch lạc, rõ ràng giữa các đơn vịkiến thức trong trí óc của các em chưa thực sự vững chắc Hay nói cách khác,các em ghi nhớ chưa chắc, chưa bền, chưa hệ thống các kiến thức hình học đãhọc.

Tôi chợt nhớ đến việc, nhiều người dân Việt Nam khi ấy còn mơ hồ hoặckhông biết về cội nguồn của dân tộc Bác Hồ đã sáng tác câu thơ:

Hồng Bàng là tổ nước taNước ta lúc ấy gọi là Văn LangNhờ có những dòng thơ này mà mọi người dân đều có thể nhớ tổ tiên, tên nước ta một cách dễ dàng

Nhà thơ Tố Hữu viết về các chiến sĩ Điện Biên:

“ Hoan hô chiến sĩ Điện Biên

Chiến sĩ anh hùng, đầu nung lửa sắt

Năm mươi sáu ngày đêm

Khoét núi ngủ hầm mưa dầm cơm vắt”

Và học sinh nhớ được chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ diễn ra trongNăm mươi sáu ngày đêm nhờ những câu thơ đi vào tâm trí học sinh một cáchmịn màng

Hoặc để ghi nhớ sự kiện Bác Hồ về nước sau 30 năm bôn ba ở nước

ngoài nhà thơ Tố Hữu viết:

“Ôi sáng xuân nay xuân 41

Trắng rừng biên giới nở hoa mơ

Bác về im lặng con chim hót ”

Từ những vần thơ, những bài hát gần gũi với lứa tuổi, học sinh ghi nhớđược số liệu một cách tự nhiên và không cảm thấy kiến thức khô khan khó tiếpthu, khó nhớ nữa

Từ thực trạng trên, tôi đã mạnh dạn chuyển các quy tắc tính chu vi, diệntích, thể tích của các hình thuộc chương trình Tiểu học thành những dòng thơngắn, mang âm hưởng của ca dao dân gian Mang đến cho các em một nguồn

hưng phấn học tập, một cảm xúc nhận thức Nhằm giảm bớt tính “hàn lâm” của

những quy tắc, công thức khô cứng Là món quà nhỏ thân tặng các em sau mỗi

tiết học miệt mài, sự cố gắng của bản thân tôi đã được lớp lớp học sinh vuimừng chờ đón.

3 Thuận lợi và khó khăn:

- Luôn được sự ủng hộ động viên giúp đỡ của anh em đồng nghiệp Ban giám hiệu

- Bản thân là giáo viên dạy lâu năm ở khối lớp 3,4, 5

* Khó khăn:

- Lớp có quá nhiều các em có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chưa có sự

quan tâm nhiều đến việc học của học sinh

- Chưa có phòng chức năng, Đồ dung dạy học tuy được trang bị nhưngchưa đủ và phong phú

4 Số liệu thống kê:

Khi mới nhận các em lớp của tôi, qua trao đổi và thông qua một số giáoviên đã dạy ở khối lớp 1,2,3 tôi nhận thấy thực trạng học sinh ở lớp chỉ cókhoảng 3 em học môn này một cách tích cực, khoảng 10 em học trung bình, cònlại 18 em học rất thụ động

Tôi đã kiểm tra, khảo sát học sinh lớp 4 do tôi phụ trách với 4 bài toánsau:

1.Tính diện tích hình chữ nhật, biết chiều dài 12m , chiều rộng bằng 5 cm.2.Tính chu vi và diện tích hình vuông có cạnh là 28 cm

3.Một phòng học hình chữ nhật có chiều dài 8m, chiều rộng 5 m.Tính chu

vi của lớp học đó?

4.Một cái sân có chu vi 56m Tính cạnh của cái sân đó?

Sau 40 phút làm bài, kết quả thu được từ học sinh như sau:

Kết quả khảo sát lớp 4D như sau:

31 học

CHƯƠNG III: NHỮNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3, 4, 5 HỌC TỐT MẢNG TOÁN HÌNH

I Nội dung chương trình môn Toán lớp 4

1 Thời lượng: Gồm 5 tiết / tuần

2.Nội dung chương trình môn Toán- mảng hình học lớp 3,4,5:

Lớp 3:

- Chu vi hình chữ nhật, chu vi hình vuông.

- Diện tích hình chữ nhật, diện tích hình vuông.

Lớp 4: Củng cố, nâng cao:

- Chu vi hình chữ nhật, chu vi hình vuông.

- Diện tích hình chữ nhật, diện tích hình vuông.

Học mới:

- Diện tích hình bình hành,

-Diện tích hình thoi

Lớp 5: Củng cố nâng cao các kiến thức ở lớp 3, 4 Học mới:

-Diện tích tam giác.

 II Những biện pháp chung:

1.Khắc sâu kiến thức, khắc sâu biểu tượng chu vi, diện tích của hình để

học sinh hiểu và yêu thích môn Toán Học sinh xác lập được mối quan hệ giữakiến thức bài dạy với kiến thức cũ và kiến thức sẽ cung cấp tiếp theo

2.Nắm vững nội dung, chương trình và phương pháp dạy Tôi còn "truyềnlửa" cho các em tình yêu học toán hình Làm cho học sinh tích cực hoạt động,

có tiếng cười, sự vui nhộn, những cánh tay giơ lên hào hứng trong giờ học Nétmặt phấn khích Giờ học sinh thấy thú vị, có sự sảng khoái, có âm thanh củatiếng cười

Để làm được điều này, mỗi tiết học tôi thường tạo hứng thú học tập bằngtrò chơi, đố vui, liên quan đến nội dung bài học nhằm kích thích trí tò mò, ham

khám phá, mong được tìm hiểu

Trong các giờ học, học sinh được hoạt động thông qua trực quan để tìm rakiến thức Sáng tác hoàn thiện những câu thơ có nội dung của quy tắc, côngthức toán học

III Những biện pháp cụ thể:

- Bởi cấu trúc chặt chẽ của toán học được diễn đạt dưới dạng ngôn ngữ

thơ có vần, có điệu, nên việc đảm bảo tính chính xác tuyệt đối trong ngôn từ quảthực là một việc khó Nên tôi đã thống nhất cách quy ước với học sinh như sau

hình chữ nhật = chữ nhật chiều dài, chiều rộng = dài, rộng (một số trường hợp tương tự)

- Trong tất cả các quy tắc tính chu vi, diện tích, thể tích của các hình có một lưu

ý quan trọng là: “cùng một đơn vị đo” Điều này sách giáo khoa đã chỉ rõ và

luôn có một bài tập yêu cầu học sinh chuyển đổi về cùng một đơn vị đo trướckhi tính toán Vì vậy, học sinh đã được làm quen với thao tác chuyển đổi này

Bản thân xin được miễn nhắc lại lưu ý “cùng một đơn vị đo” trong mỗi quy tắc

đã được chuyển đổi thành thơ

1.Khắc sâu biểu tượng về chu vi hình chữ nhật; cách tính chu vi hình chữ nhật:

Tôi chuẩn bị những sợi dây thép nhỏ, mềm, đo sẵn , lấy các đoạn, sao cho

độ dài là số tự nhiên

Tôi cho học sinh uốn vài sợi dây thép có các kích thước khác nhau thànhhình chữ nhật, cho học sinh đo chiều dài, chiều rộng của hình chữ nhật.Tínhtổng độ dài của 4 cạnh hình chữ nhật đó

Sau đó cho học sinh mở hình chữ nhật đó ra thành 1 đoạn thẳng, đo chiềudài của sợi dây

- Em hãy so sánh độ dài của sợi dây với tổng độ dài của 4 cạnh của hìnhchữ nhật?

- Các em đã nhận ra độ dài của sợi dây = tổng độ dài của 4 cạnh của hìnhchữ nhật

- Kết quả các em vừa tìm: tổng độ dài của sợi dây là tổng độ dài 4 cạnhcủa hình chữ nhật Đó là chu vi của hình chữ nhật

Rồi cho học sinh đo, tính chu vi của nhiều đồ vật khác có dạng hình chữnhật như: tờ giấy, mặt bàn, bảng con… để có biểu tượng về chu vi chính làtổng độ dài của 4 cạnh hình chữ nhật

Từ đó học sinh có biểu tượng: Chu vi hình chữ nhật là tổng độ dài của 4cạnh của hình chữ nhật (2 cạnh chiều dài bằng nhau, 2 cạnh chiều rộng bằngnhau)

Rút ra quy tắc:Muốn tính chu vi hình chữ nhật ta lấy chiều dài cộng chiều rộng (cùng đơn vị đo) rồi nhân với 2.      

Từ đó hình thành công thức

Gọi p là chu vi, a là chiều dài, b là chiều rộng Ta có:

P =( a + b) x 2

(a, b cùng đơn vị đo)

Từ mối quan hệ của phép nhân với phép chia các em đã suy ra:

a+b = p : 2

Để giúp học sinh ghi nhớ một cách tích cực nội dung quy tắc trên Tôi tổchức cho cả lớp chơi trò chơi: Điền từ vào ô trống cho thích hợp trong câu sau:

“Chu vi chữ nhật bạn ơi!

Lấy dài … nhân 2 – dễ phèo”.

Các em đã hiểu bản chất của chu vi hình chữ nhật, lại tự rút ra được cáchtính chu vi nên việc điền chữ vào ô trống thật đơn giản Hầu như cả lớp giơ tay.Đáp án của các em đều là:

“Chu vi chữ nhật bạn ơi!

Lấy dài cộng rộng nhân 2 – dễ phèo”.

Vừa học- vừa chơi , tiếng hô tiếng cười, tiếng vỗ tay làm các em phấnkhởi, hứng thú học tập

Rồi tổ chức cho học sinh chơi trò chơi : Nhập từ thích hợp vào chỗ chấmcho thích hợp:

“Nếu chỉ cần tính nửa chu vi Chiều rộng … với …là xong.”

Hầu hết các em nêu được:

“Nếu chỉ cần tính nửa chu vi Chiều rộng cộng với chiều dài là xong.”

- Trong những giờ học; hướng dẫn học ở buổi 2, tôi ra những bài tập tăngcường để phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi

Thông thường trong sách giáo khoa chưa có bài tập nào đề cập đến tínhnửa chu vi hình chữ nhật, trong phần bài tập tăng cường, tôi sáng tác thêm đề ởdạng tính nửa chu vi để học sinh khắc sâu hơn bản chất của chu vi hình chữnhật

Bài tập tăng cường:

Một hình chữ nhật có chiều dài 8cm, chiều rộng 5 cm Tính nửa chu vihình chữ nhật đó

Vì chu vi là tổng độ đà của 4 cạnh hình chữ nhật nên một nửa chu vi làtổng độ dài của hai cạnh (chiều dài và chiều rộng)

Học sinh tính được nửa chu vi là :

8+ 5 = 13 (cm)Qua bài tập trên các em có biểu tượng về nửa chu vi và lên lớp 4 các em đã

có thể giải quyết tiếp bài tập đòi hỏi tư duy cao hơn một cách dễ dàng nhữngyếu tố chưa tường minh được xác định qua các bước giải

Chẳng hạn bài toán lớp 4 Sách giáo khoa trang149

Một hình chữ nhật có chu vi 64m Chiều dài hơn chiều rộng 8m Tínhchiều dài, chiều rộng của hình chũ nhật đó?

Các em đã biết tìm nửa chu vi là tổng của chiều dài và chiều rộng Hiệucủa chiều dài và chiều rộng là 8m.Từ đây các em áp dụng dạng toán tìm chiềudài, chiều rộng khi biết tổng chiều dài chiều rộng và hiệu của chiều dài, chiềurộng Tìm được chiều dài, chiều rộng một cách dễ dàng

Như vậy bài toán đòi hỏi tư duy cao hơn các em đã giải được một cách dễdàng Trong lớp chỉ còn 1học sinh làm chưa đúng

2- Khắc sâu biểu tượng về chu vi hình vuông, cách tính chu vi hình vuông:

- Để khắc sâu biểu tượng về chu vi hình vuông tôi cũng tiến hành cho họcsinh làm trên trực quan uốn sợi dây thép thành hình vuông, tính độ dài 4 cạnhhình vuông

- Đo và tính tổng độ dài 4 cạnh của viên gạch hoa ở lớp

Học sinh phát hiện ra 4 cạnh có số đo bằng nhau nên khi cộng 4 số hạnggiống nhau có thể thay phép cộng bằng bằng phép nhân

Từ đó khắc sâu biểu tượng về chu vihình vuông là tổng độ dài của 4 cạnhhình vuông

“Hình vuông – muốn biết chu vi Một cạnh… 4, có gì khó đâu!”

“Nếu bài cho biết chu vi Chu vi chia … thì ra cạnh mà.”

Các em hoàn thiện xong phần điền từ, truyền nhau đọc câu thơ một cáchvui vẻ Quy tắc tính chu vi hình vuông trở nên dễ nhớ, dễ học với các em.:

“Hình vuông – muốn biết chu vi Một cạnh nhân 4, có gì khó đâu!”

“Nếu bài cho biết chu vi Chu vi chia 4 thì ra cạnh mà.

3- Diện tích hình chữ nhật:

Để khắc sâu biểu tượng về diện tích tôi cũng tiến hành trên trực quan.Tính số ô vuông để ra diện tích của hình rồi từ đó rút ra quy tắc, công thức tínhdiện tích

* Quy tắc: Muốn tính diện tích hình chữ nhật ta lấy chiều dài nhân với

chiều rộng (cùng đơn vị đo)

*công thức: Gọi S là diện tích, a là chiều dài, b là chiều rộng Ta có:

S = a x b Suy ra: a = S : b

b = S : a

Với cách tiến hành từ trực quan đến rút ra cách tính diện tích, chơi tròchơi :Thi sáng tác thơ, thi đọc thơ ,vừa lí thú, vừa đơn giản, vừa khích lệ tìnhyêu toán học, quy tắc trên đi vào tâm trí của các em bằng một hình thức thơ, khámịn màng Sau cuộc thi tôi cho các em bình chọn câu thơ mà các em thấy thíchnhất Câu đó là:

“Diện tích chữ nhật đây rồi:

Lấy dài nhân rộng điểm mười nở hoa!”

Từ quy tắc trên tôi dẫn dắt cho các em có thể suy ra cách tìm chiều dài,chiều rộng của hình chữ nhật bằng cách dựa vào kiến thức các em đã học:

Trong phép nhân: lấy tích chia thừa số thứ nhất ra thừa số thứ hai lấy tíchchia thừa số thứ hai ra thừa số thứ nhất Vì vậy các em tìm ra cách tìm chiềudài khi biết diện tích và chiều rộng - tìm chiều rộng khi biết diện tích và chiềudài

Tôi cho các em chơi trò chơi: Thi đọc thơ toán học Và nhiều em cũng

nêu được: Diện tích chia chiều dài ra chiều rông Diện tích đem chia chiều rộng ra chiều dài Cuối cùng các em chọn được bằng dòng thơ mà các em thích nhất:

“Diện tích mà chia chiều dài

Ta được chiều rộng của hình ngay thôi Diện tích đem chia chiều rộng

Là tìm ngay được chiều dài bạn ơi!”

4- Diện tích hình vuông: Tôi cũng khắc sâu cách tính diện tích hình vuông

tương tự như đối với diện tích hình chữ nhật

* Quy tắc: Muốn tính diện tích hình vuông ta lấy độ dài của một cạnh

nhân với chính nó

*Công thức Gọi s là diện tích a là cạnh Ta có: S = a x a

Tôi tổ chức cho các em chơi trò chơi : “ai nhanh, ai đúng” bởi vì trò chơi

này dễ làm, bất cứ giáo viên nào cũng có thể làm được và học sinh lại rất thích Tôi đưa ra 2 cách làm:

1 “Muốn tính diện tích hình vuông Lấy cạnh nhân cạnh là ra luôn mà”.

2 .“Muốn tính diện tích hình vuông

Một cạnh nhân 4, có gì khó đâu

Vì các em đã nhớ cách tính chu vi hình vuông rồi nên các em phân biệtđược cách tính diện tích hình vuông ở cách 2 là sai, một cách dễ dàng và cònphân biệt được cách tính chu vi, diện tích hình vuông Từ đó các em không bịnhầm lẫn 2 quy tắc với nhau

Các em hứng thú ghi nhận những kiến thức của quy tắc trên trở thành:

“Muốn tính diện tích hình vuông Lấy cạnh nhân cạnh là ra luôn mà”.

5- Diện tích hình bình hành: Học sinh cắt ghép hình bình hành thành hình chữ

nhật rồi so sánh độ dài đáy với chiều dài hình chữ nhật- chiều cao hình bìnhhành với chiều rộng hình chữ nhật., Từ công thức tính diện tích hình chữ nhậtrút ra cách tính diện tích hình bình hành

  *  Quy tắc: Diện tích hình bình hành bằng độ dài đáy nhân với chiều cao

Tương tự với trò chơi; Thi đọc thơ toán học và các em hiểu mối quan hệ của phép nhân với phép chia.Các em sẽ có thêm cách tìm chiều cao, độ dài đáy khi biết diện tích.

Diện tích mà chia chiều cao

Ta tìm được đáy của hình ngay thôi Diện tích đem chia cho đáy

Là tìm ngay được chiều cao bình hành.

6- Diện tích hình thoi:

Cách tiến hành tương tự như trên

* Quy tắc: Diện tích của một hình thoi bằng tích của độ dài hai đường

chéo chia cho 2 (cùng đơn vị đo).

` *công thức : S:là diện tích; m :là đường chéo lớn: n là đường chéo bé Ta

có:

S = m x n : 2 Suy ra: m =S x 2 : n

n =S x 2 : m  Cũng là nội dung của quy tắc trên nhưng chắc chắn, tuổi thơ sẽ yêu thíchhơn khi ta đọc những dòng ghi nhớ:

“Diện tích của một hình thoi Tích hai đường chéo chia 2, rõ ràng”.

Tôi cho các em chơi trò chơi: Thi sáng tác thơ toán học Cuối cùng các

em chọn được bằng dòng thơ mà các em thích nhất:

(đường chéo dài hơn (m) tạm gọi là đường chéo lớn, đường chéo ngắnhơn (n) tạm gọi là đường chéo bé

-Tìm đường chéo lớn hình thoi

Ta lấy diện tích nhân 2 lên nào

Rồi chia cho đường chéo bé

Ra đường chéo lớn, bạn ơi dễ phèo.

-Tìm đường chéo bé hình thoi

Ta lấy diện tích nhân 2 lên nào

Rồi chia cho đường chéo lớn

Ra đường chéo bé, bạn ơi dễ phèo.

Sau khi dạy xong quy tắc, công thức nào là tôi viết vào giấy, dán lên bức tường của lớp học Để hàng ngày, vô hình những quy tắc đó đi sâu vào tâm trí các em Hết năm hoc các em có them “ít vốn “ vào sổ tay công thức Toán học của mình