Hoàn thiện hoạt động giám sát của chi nhánh bảo hiểm tiền gửi việt nam tại thành phố đà nẵng đối với các quỹ tín dụng nhân dân

PHAN CÔNG TUÂNHOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CHI NHÁNH BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐỐI VỚI CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60

PHAN CÔNG TUÂN

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CHI NHÁNH BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐỐI VỚI CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

Mã số: 60.34.02.01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Đà Nẵng - Năm 2020

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÂM CHÍ DŨNG

Phản biện 1: TS Hoàng Dương Việt Anh

Phản biện 2: TS Phan Quảng Thống

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốtnghiệp Thạc sĩ Tài chính – Ngân hàng họp tại Trường Đại họcKinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 15 tháng 02 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu và Truyền thông, ĐHĐN;

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của BHTGVN đang làmột vấn đề được BHTGVN hết sức quan tâm trong quá trình pháttriển và tái cấu trúc trở thành một tổ chức bảo hiểm tiền gửi với chứcnăng giảm thiểu rủi ro đầy đủ cho hệ thống TCNH, bảo vệ quyền vàlợi ích hợp pháp của người gửi tiền

Vì vậy, việc hoàn thiện hoạt động giám sát đối với hệ thốngQTDND được Chi nhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng rất chú trọngnhằm gi p cho c c tổ chức tham gia BHTG giảm thiểu rủi ro tronghoạt động inh doanh của mình, ngăn ng a s đổ v dây chuyền, ảnhhưởng đến toàn hệ thống ngân hàng, t đó tạo s ổn đ nh chính tr ã hội

và inh tế, th c đẩy s ph t triển của đất nước Tuy nhi n, hiệu quả củahoạt động GSTX các tổ chức tham gia BHTG là QTDND ở Chinhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng trong những năm qua chưa thật

s đạt được hiệu quả mong muốn; nội dung và phương ph p gi m s tchưa phù hợp với điều kiện th c tế tại Việt Nam; công nghệ thông tin

Xuất phát t những lý do nêu trên, học vi n đã l a chọn đề tài:

“Hoàn thiện hoạt động giám sát của Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tại Thành phố Đà Nẵng đối với các Quỹ tín dụng nhân dân” làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát: Đề uất c c huyến ngh có cơ sở hoa

học và th c tiễn nhằm hoàn thiện hoạt động gi m s t của Chi nh nhBHTGVN tại TP.Đà Nẵng đối với c c QTDND thuộc phạm vi gi m s

t của Chi nh nh này

Để đạt được mục ti u nói tr n, đề tài có những nhiệm vụ nghi ncứu sau đây:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động gi m s t củaBHTGVN đối với QTDND

- Kh o s t, đ nh gi th c trạng hoạt động gi m s t củaBHTGVN đối với QTDND

- Đề uất c c huyến ngh với c c cơ quan có thẩm quyền li nquan nhằm hoàn thiện hoạt động gi m s t của Chi nh nh BHTGVN tạiTP.Đà Nẵng đối với QTDND

Câu hỏi nghiên cứu :

- Nội dung của hoạt động gi m s t của BHTGVN đối với c cQTDND là gì? C c ti u chí đ nh gi hoạt động của gi m s t của BHTGđối với c c QTDND? C c nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động gi m s tcủa BHTGVN ?

- Th c trạng hoạt động gi m s t của Chi nh nh BHTGVN tạiTP.Đà Nẵng đối với c c QTDND thuộc phạm vi gi m s t? Những mặtđạt được và những hạn chế, nguy n nhân?

- Nội dung c c huyến ngh cần đề uất với c c cơ quan có thẩmquyền li n quan nhằm hoàn thiện hoạt động gi m s t của Chi nhánhBHTGVN tại TP.Đà Nẵng đối với c c QTDND là gì?

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghi n cứu: Th c tiễn hoạt động giám sát của Chinhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng đối với các QTDND thuộc phạm vi

gi m s t được phân cấp

- Phạm vi nghi n cứu:

+ Về nội dung: Chỉ đề cập đến hoạt động gi m s t của Chinhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng đối với c c QTDND thuộc phạm viđược phân công, phân cấp.

+ Về đ nh gi th c trạng hoạt động gi m s t của Chi nhánh BHTGVN tại TP Đà Nẵng chỉ giới hạn trong hoảng thời gian t năm 2016-2018

+ Không gian nghi n cứu: C c QTDND đ a bàn 5 tỉnh: TP.Đà Nẵng, Th a Thi n Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Đ nh

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phần hệ thống hóa cơ sở lý luận: Sử dụng phương ph p thuthập, đọc, tổng quan tài liệu; th c hiện đối chiếu, phân tích, tổng hợpcác nguồn thông tin để chuẩn b nội dung cơ sở lý luận để th c hiện

đề tài về hoạt động giám sát của BHTGVN

- Phần khảo s t, đ nh gi th c trạng hoạt động giám sát của Chinhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng đối với các QTDND: Sử dụngphương ph p thu thập dữ liệu thứ cấp là c c b o c o sơ ết, tổng kết củaBHTGVN, Chi nhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng

- Phần giải ph p: Sử dụng phương ph p tổng hợp, phân tích,đồng thời vận dụng c c phương ph p hảo s t, lấy ý iến tr c tiếp củamột số thanh tra vi n, thanh tra vi n chính đã tr c tiếp tham gia côngtác thanh tra, giám sát của BHTGVN

5 Bố cục đề tài

T n luận văn: “Hoàn thiện hoạt động giám sát của Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tại Thành phố Đà Nẵng đối với các Quỹ tín dụng nhân dân”

Ngoài phần mở đầu, ết luận và danh mục tài liệu tham hảo, luậnvăn được bố cục thành 03 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động gi m s t của tổ chức bảo

hiểm tiền gửi đối với c c Quỹ tín dụng nhân dân

Chương 2: Phân tích th c trạng hoạt động gi m s t của Chinhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tại TP.Đà Nẵng đối với c c Quỹtín dụng nhân dân

Chương 3: Khuyến ngh nhằm hoàn thiện hoạt động gi m s t củaChi nh nh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tại TP.Đà Nẵng đối với cácQuỹ tín dụng nhân dân

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

a Các bài báo khoa học

b Các luận văn Thạc sỹ đã công bố tại Trường Đại học Kinh

tế - Đại học Đà Nẵng trong ba năm gần đây

c Các luận văn Thạc sỹ đã công bố tại Trường Đại học trong

cả nước trong ba năm gần đây:

“Khoảng trống” nghiên cứu:

Nhìn chung, c c công trình nghi n cứu về BHTG đã ây d ngđược một số vấn đề thuộc hệ thống lý luận về BHTG, đ nh gi th ctrạng hoạt động của BHTGVN, đề uất những giải ph p nhằm hoànthiện c c hoạt động nghiệp vụ của BHTGVN, bảo đảm quyền và lợiích của người gửi tiền, góp phần bảo đảm an toàn cho cả hệ thốngNHNN trong thời ì hội nhập Đó là hệ thống tri thức có gi tr rất lớntrong lĩnh v c inh tế

48/2001/NĐ-CP mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên.

1.1.2 Đặc điểm, chức năng và nhiệm vụ

QTDND là loại hình tổ chức tín dụng được tổ chức và hoạtđộng theo mô hình kinh tế hợp t c Điều này được đưa ra tr n cơ sởxuất phát t nguồn gốc ra đời của QTDND là do những người nôngdân, lao động sản xuất và kinh doanh nhỏ cùng nhau góp vốn thànhlập để hỗ trợ nhau được vay vốn nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quảsản xuất kinh doanh và cải thiện đời sống, óa đói giảm nghèo

1.2 TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC BẢO HIỂM TIỀN GỬI 1.2.1 Khái niệm tổ chức bảo hiểm tiền gửi

- Tổ chức BHTG là tổ chức tài chính nhà nước, hoạt độngkhông vì mục tiêu lợi nhuận, th c hiện chính sách BHTG, góp phầnduy trì s ổn đ nh của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm s pháttriển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng

1.2.2 Vai trò của Bảo hiểm tiền gửi

Thứ nhất, nâng cao niềm tin của công ch ng đối với hệ thốngTCNH

Thứ hai, tạo s ph t triển lành mạnh hoạt động ngân hàng và ổn

đ nh hệ thống tài chính quốc gia

Thứ ba, th c đẩy qu trình huy động vốn phục vụ ph t triển inh tế

và ổn đ nh ã hội

Thứ tư, giảm thiểu những t c động bất lợi hi ảy ra hủng hoảngTCNH.

1.3 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA BHTG ĐỐI VỚI QTDND 1.3.1 Khái niệm và vai trò hoạt động giám sát

a Khái niệm

Hoạt động giám sát của tổ chức BHTG là quá trình theo dõi, phân tích, đánh giá thực hiện quy định về BHTG, tình hình hoạt động và mức độ rủi ro của tổ chức tham gia BHTG dựa trên nguồn thông tin từ các tổ chức này và các nguồn thông tin khác, từ đó đưa

ra các cảnh báo, đề xuất biện pháp chấn chỉnh, giúp cho tổ chức tham gia BHTG hoạt động đúng pháp luật, an toàn và hiệu quả.

b Vai trò của hoạt động giám sát

Một là, thể hiện trách nhiệm, quyền hạn giữa tổ chức BHTG với

QTDND

Hai là, góp phần đảm bảo an toàn cho bản thân QTDND và cho

cả hệ thống TCNH

Ba là, mang lại lợi ích qua việc tổ chức nhận tiền gửi hoạt động

an toàn bởi thường uy n được tổ chức BHTG gi m s t và đưa ra cảnhbáo sớm

Bốn là, giảm thiểu rủi ro khi QTDND có hạn chế trong tầm kiểm soát rủi ro của mình.

1.3.2 Nội dung hoạt động giám sát

a Giám sát việc chấp hành các quy định BHTG

* Giám sát tình hình thực hiện thông tin đầu vào và xử lý nguồn thông tin

* Giám sát việc chấp hành quy định của pháp luật về phí BHTG

b Giám sát việc chấp hành các quy định an toàn trong hoạt

động ngân hàng

1.3.3 Các tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động giám sát của BHTG đối với QTDND

a Tần suất báo cáo giám sát báo cáo tài chính v mô của tổ chức BHTG.

b Tỷ lệ thu phí BHTG và chi phí chi trả bảo hiểm khi xảy ra

b Điều kiện vật chất cơ sở hạ tầng

c Mô hình tổ chức hoạt động giám sát

d Phương pháp GSTX

1.4.2 Nhân tố bên ngoài

a Môi trường pháp lý

b Sự phát triển của hệ thống tài chính quốc gia

c Mối quan hệ với các Cơ quan quản lý nhà nước

d Hệ thống chia sẻ thông tin

1.5 SO SÁNH VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA NHNN VÀ BHTGVN ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG NHÂN DÂN 1.5.1 Sự giống nhau về hoạt động giám sát của NHNN và BHTGVN đối với các Tổ chức tín dụng nhân dân

1.5.2 Sự khác nhau về hoạt động giám sát của NHNN và BHTGVN đối với các Tổ chức tín dụng nhân dân

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong Chương 1, luận văn đã h i qu t lý luận về BHTG; về hệthống QTDND; khái quát về hoạt động giám sát và các nhân tố ảnhhưởng tới hiệu quả hoạt động giám sát của tổ chức BHTG đối với hệthống QTDND Đồng thời xem xét kinh nghiệm hoạt động giám sátcủa các tổ chức BHTG trên thế giới t đó r t ra bài học kinh nghiệmcho hoạt động giám sát của BHTGVN

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CHI NHÁNH BHTGVN TẠI TP.ĐÀ NẴNG ĐỐI VỚI CÁC QTDND 2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHI NHÁNH BHTGVN TẠI TP.

ĐÀ NẴNG

2.1.1 Sự ra đời của Chi nhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng 2.1.2 Cơ cấu tổ chức và chức năng nhiệm vụ chính của các Phòng ban

2.1.3 Những kết quả đạt được khi thành lập đến

nay a, Hoạt động cấp và thu hồi Chứng nhận BHTG

T hi thành lập đến nay, Chi nhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵngchưa có ph t sinh cấp mới chứng nhận BHTG hay cấp bổ sung chứngnhận BHTG, cấp lại 52 chứng nhận BHTG (trong đó cấp mới do đổi

t n là 01 QTDND, cấp lại theo thông b o số 539/TB-BHTG, ngày14/07/2017 của BHTGVN V/v thay đổi hạn mức chi trả tiền gửi bảohiểm và thay đổi chứng nhận tham gia BHTG theo mẫu mới cho 51đơn v ), cấp bản sao 04 chứng nhận BHTG; thu hồi chứng nhậnBHTG do giải thể và s p nhập, hợp nhất không có đơn v nào

b, Hoạt động thu phí Bảo hiểm tiền gửi

Tổng số phí BHTG mà Chi nhánh BHTGVN tại TP.Đà Nẵng thu được lũy ế tính đến 31/12/2018 là hoảng 6.609 tỷ đồng

Kết quả thu phí BHTG li n tục tăng trưởng qua c c năm là do c

c đơn v trong toàn hệ thống BHTGVN đã tích c c phối hợp theo dõi,đôn đốc, hướng dẫn, giải đ p c c vướng mắc và ử lý vi phạm trongviệc tính và nộp phí BHTG đối với c c tổ chức tham gia BHTG Dovậy, hầu hết c c tổ chức chấp hành tốt quy đ nh về tính và nộp phí,góp phần tăng cường nguồn l c cho BHTGVN để bảo vệ tốt hơnquyền lợi của người gửi tiền

c, Hoạt động giám sát

Hiện nay, Chi nh nh gi m s t c c tổ chức tham gia BHTG theo

c c chỉ ti u được BHTGVN ây d ng theo mô hình CAMEL tr n cơ sở

c c chỉ ti u đ nh gi chung về hoạt động của TCTD do NHNN quy đ

nh Cơ sở dữ liệu chính phục vụ cho hoạt động gi m s t của

Chi nhánh gồm: Bảng cân đối ế to n, B o c o thốngcủa tổ chức tham gia BHTG, Bi n bản iểm tra tổ chứctham gia BHTG của Chi nh nh Nội dung gi m s t làphân tích, đ nh gi toàn diện tình hình hoạt động của t

ng tổ chức tham gia BHTG tr n đ a bàn, đ nh gi mức độtuân thủ c c quy đ nh về BHTG và quy đ nh về an toàntrong hoạt động ngân hàng của c c tổ chức tham giaBHTG Hàng quý, qua hoạt động gi m s t, Chi nhánhBHTGVN tại TP.Đà Nẵng đ nh gi tình hình hoạt độngcủa tổ chức tham gia BHTG và đưa ra c c iến ngh hoặccảnh b o phù hợp Thông qua công t c cảnh b o sớm đã

gi p c c tổ chức nhìn nhận một c ch h ch quan những

tồn tại vàsớm có biện ph p hắc phục trong hoạt động

d, Hoạt động kiểm tra

Nội dung iểm tra đối với tổ chức tham gia BHTG gồm iểm traviệc chấp hành c c quy đ nh của ph p luật về BHTG và iểm tra antoàn trong hoạt động ngân hàng hoặc iểm tra theo nội dung đượccảnh b o bởi hệ thống GSTX

Trước đòi hỏi cần đảm bảo th c hiện mục ti u của hoạt độngBHTG, Chi nh nh đã đưa công t c iểm tra trở thành hoạt động quantrọng của hoạt động BHTG tr n đ a bàn; với s tập trung nguồn l c chocông t c iểm tra

e, Công tác tham gia kiểm soát đặc biệt

theo dõi, đôn đốc đơn v thu hồi ử lý nợ ấu, tuy n truyền, vận động để

h ch hàng có tiền gửi đến hạn tiếp tục gửi lại hoặc gửi lại một phầnnhằm ổn đ nh tình hình

f, Hoạt động thông tin tuyên truyền

2.2 TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA QTDND THUỘC PHẠM

VI QUẢN LÝ CỦA CHI NHÁNH BHTGVN TẠI TP.ĐÀ NẴNG

Tính đến cuối năm 2018, Chi nh nh tại TP.Đà Nẵng quản lý

tr n đ a bàn 5 tỉnh (Thành phố) bao gồm: Th a Thiên Huế, TP.ĐàNẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Đ nh với 50 QTDND và 01Chi nhánh NH Nước ngoài Tr n đ a bàn khu v c do ch u ảnh hưởngcủa thời tiết khắc nghiệt, nhất là một số đ a phương: Quảng Nam,Quảng Ngãi, Bình Đ nh làm ảnh hưởng lớn đến đời sống kinh tế, xãhội của c c đ a phương Tuy nhiên tình hình an ninh xã hội vẫn giữđược ổn đ nh; phần lớn các QTDND có nguồn vốn huy động, dư nợcho vay tăng trưởng khá; hoạt động của tổ chức tham gia BHTG cơbản an toàn, hiệu quả, khả năng thanh hoản đảm bảo

Bảng 2.1 Số lƣợng Quỹ tín dụng nhân dân của Chi nhánh

Bảng 2.2 Nguồn vốn của các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn

Qua bảng số liệu ta thấy, nguồn vốn hoạt động của c c QTDNDtăng li n tục qua c c năm Giai đoạn t 2016- 2018, nguồn vốn huyđộng t dân cư vẫn tiếp tục tăng và ổn đ nh do tình hình inh tế trongnước có nhiều chuyển biến tốt, dần dần hồi phục và đi vào ổn đ nh.Tuy việc cạnh tranh trong hoạt động NH ngày càng gay gắt nhưng ếtquả tăng trưởng của nguồn vốn huy động qua c c năm cho thấy hoạtđộng của c c QTDND tr n đ a bàn đã có được lòng tin t người dân

Bảng 2.3 Dƣ nợ của các QTDND trên địa bàn quản lý

Có thể thấy dư nợ cho vay của c c QTDND trong giai đoạn 2016

-2018 tiếp tục tăng trưởng h ổn đ nh (năm 2017 tăng so với năm

2016 là:

208.715 triệu đồng, tỷ lệ tăng 13,45%; năm 2018 tăng so với năm 2017 là:254.816 triệu đồng, tỷ lệ tăng 14,47%) đ p ứng tốt nhu cầu vay vốn của

c c h ch hàng, góp phần th c đẩy s ph t triển và chuyển d ch cơ cấu inh

tế tr n đ a bàn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Nôngnghiệp - Nông thôn

Bảng 2.4 Thu nhập - chi phí của QTDND trên địa bàn

Đơn vị: triệu đồng

Chỉ tiêu

Chênh lệch thu nhập - Chi phí 4.408 15.244 17.295

Nguồn: Báo cáo giám sát 2016-2018, Chi nhánh tại TP.Đà Nẵng

Giai đoạn 2016-2018 các QTDND tr n đ a bàn đạt ết quả hả quan,

ch nh lệch thu chi tăng trưởng cao và ổn đ nh Đến cuối năm

2018 ch ch lệch thu chi của Chi nh nh đạt 17.295 triệu đồng

2.3 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA CHI NHÁNH BHTGVN TẠI TP ĐÀ NẴNG

2.3.1 Cơ sở pháp lý của hoạt động giám sát

Để th c hiện hoạt động gi m s t đối với c c Tổ chức tham giaBHTG được th c hiện đồng bộ, uy n suốt t Trụ sở chính đến c c Chi

nh nh trong hệ thống, Chính phủ, NHNN Việt Nam và BHTGVN đãban hành c c văn bản hướng dẫn chi tiết về nội dung, phương ph p,

hệ thống chỉ ti u, mẫu biểu gi m s t đối với c c Tổ chức tham giaBHTG:

2.3.2 Thực trạng thực hiện quy trình giám sát

Đối với Chi nh nh quy trình triển hai gi m s t tại Chi nh nh được

th c hiện theo Quyết đ nh 2283/QĐ-BHTG ngày 29/12/2017 của Hộiđồng quản tr BHTGVN về việc “Ban hành Quy chế gi m s t đối với

Tổ chức tham gia BHTG” và Hướng dẫn số 428/HD-BHTG ngày27/4/2018 của BHTGVN về việc “Hướng dẫn th c hiện Quy chế gi m

s t đối với Tổ chức tham gia BHTG” Quy trình giám sát như sơ đồdưới đây:

Bước 1: Thu thập, tổng hợp và ử lý c c thông tin cần thiết phục

vụ công t c gi m s t, thông tin về c c tổ chức tham gia BHTG

Bước 2: Phân tích thông tin gi m s t, đ nh gi tình hình hoạt

động của tổ chức tham gia BHTG, phân nhóm các TCTG BHTG

Bước 3: Lập b o c o gi m s t theo đ nh ỳ quý và đột uất hi cần

thiết

Bước 4: Xử lý sau giám sát: Kiến ngh với NHNN Việt Nam và

theo dõi tổ chức tham gia BHTG vi phạm

2.3.3 Thực trạng thực hiện các nội dung giám sát

a Thực trạng giám sát việc chấp hành các quy định của pháp luật về Bảo hiểm tiền gửi