Quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng tại thành phố đà nẵng

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, lĩnh vực y tếdự phòng tại thành phố cũng còn nhiều bất cập, hạn chế gây ảnhhưởng đến chất lượng phòng chống dịch bệnh của nhân dân, đặc biệt l

Người hướng dẫn KH: PGS TS Lê Văn Huy

Phản biện 1: PGS.TS ĐÀO HỮU HÒA

Phản biện 2: PGS.TS PHẠM HẢO

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 15 tháng 02 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ,một trong những chiến lược hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thếgiới là chiến lược phát triển con người Nhân tố con người luôn giữvai trò quyết định, nó vừa là mục tiêu, vừa là động lực vừa là nguồnlực năng động nhất trong mọi nguồn lực của sự phát triển Do đó,hoạt động y tế, chăm lo sức khỏe cho con người là hoạt động rấtquan trọng đối với tất cả các quốc gia trên thế giới Ở nước ta, Đảng

và nhà nước cũng rất quan tâm và chú trọng đến phát triển ngành y

tế, gắn các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội với các mục tiêu pháttriển sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân Trong côngtác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, chủ tịch Hồ Chí Minh rấtquan tâm đến lĩnh vực y tế dự phòng, Bác Hồ đã từng nói “Phòngbệnh cũng cần thiết như chữa bệnh” Quan điểm về y tế dự phòngcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh rất toàn diện

Đà Nẵng là một thành phố trẻ và năng động, đang chuyểnmình vươn lên phát triển kinh tế - xã hội trong những năm qua Bêncạnh các thành tựu về kinh tế, giáo dục, văn hóa… thì ngành y tếthành phố trong những năm qua cũng đạt được nhiều thành tựu tolớn, khẳng định vai trò trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống củangười dân Đà Nẵng là một trong những tỉnh thành đứng đầu cả nước

về tỷ lệ tham gia BHYT đạt 95,9 % và đạt tỷ lệ 79,03 giườngbệnh/10.000 dân; 17,49 bác sỹ/10.000 dân Ngành y tế thành phố đãtriển khai tốt công tác y tế dự phòng, phòng chống dịch bệnh, ngănchặn hiệu quả các dịch bệnh mới nổi như: Ebola, Cúm A (H7N9),Mers-CoV, Zika… và kịp thời khống chế không để dịch bệnh taychân miệng, sốt xuất huyết, sởi bùng phát

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, lĩnh vực y tế

dự phòng tại thành phố cũng còn nhiều bất cập, hạn chế gây ảnhhưởng đến chất lượng phòng chống dịch bệnh của nhân dân, đặc biệt

là hoạt động quản lý nhà nước về y tế dự phòng Những hạn chế củahoạt động này chủ yếu xoay quanh các vấn đề về tổ chức mạng lưới

y tế dự phòng; xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý y tế; hoạt động xâydựng, hoàn thiện hệ thống văn bản, các cơ chế, chính sách, quy trình,thủ tục trong lĩnh vực y tế dự phòng; công tác thanh tra, kiểmtra….Tôi cho rằng nếu không có những giải pháp khả thi để khắcphục những hạn chế nêu trên thì hoạt động của lĩnh vực y tế dựphòng tại thành phố Đà Nẵng chưa thể đạt được các mục tiêu màngành và thành phố Đà Nẵng đặt ra

Do đó, trước thực trạng trên, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng tại thành phố Đà Nẵng”

nhằm hệ thống hóa các cơ sở lý luận và đưa ra những giải pháp nhằmhoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với nội dung này

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Trên cơ sở đánh giá thực trạng hoạt động YTDP trong thờigian qua, tác giả đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác QLNN vềlĩnh vực YTDP tại thành phố Đà Nẵng

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng công tác QLNN trong lĩnh vực YTDP tại thành phố Đà Nẵng như thế nào?

- Những giải pháp để hoàn thiện công tác QLNN trong lĩnhvực YTDP tại thành phố Đà Nẵng?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài bao gồm những vấn đề lýluận và thực tiễn liên quan đến công tác QLNN đối với lĩnh vựcYTDP tại thành phố Đà Nẵng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu QLNN đối với lĩnh vựcYTDP theo những quy định của pháp luật Việt Nam trên địa bànthành phố Đà Nẵng

- Phạm vi về không gian: đề tài tập trung nghiên cứu vào hoạt động QLNN đối với lĩnh vực YTDP tại thành phố Đà Nẵng

- Phạm vi về thời gian: Số liệu nghiên cứu từ năm 2015 đến 2018, thời gian giải pháp phát huy tác dụng là đến 2022

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn đã s dụng các phương pháp gồm thu thập dữ liệu

về công tác QLNN về YTDP tại thành phố Đà Nẵng bằng cácphương pháp quan sát, khảo sát ý kiến chuyên gia, thu thập tài liệusau đó tiến hành chọn lọc, phân loại, sắp xếp, tổng hợp, thống kê,

mô tả, phân tích để từ đó làm r vấn đề cần nghiên cứu

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận QLNN đối với lĩnh vựcYTDP Trên cơ sở đó đề ra những vấn đề nghiên cứu để hoàn thiệncông tác QLNN đối với lĩnh vực YTDP tại thành phố Đà Nẵng Phân

tích, đánh giá thực trạng QLNN đối với lĩnh vực YTDP tại thành phố

Đà Nẵng giai đoạn 2015 – 2018, thông qua đó tìm ra những mặt tíchcực và rút ra những hạn chế cũng như nguyên nhân của hạn chế.Đồng thời đưa ra những đề xuất những phương hướng, giải pháphoàn thiện về QLNN đối với lĩnh vực YTDP tại thành phố Đà Nẵngtrong thời gian đến, phục vụ nhu cầu phát triển của khu vực nói riêng

và đất nước nói chung

7 Sơ lƣợc tài liệu chính sử dụng trong nghiên cứu

Nguyễn Thị Kim Uyên (2011), “Đại cương về quản lý nhà nước”, NXB trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

Đỗ Hoàng Toàn, Mai Văn Bưu (2005), “Giáo trình Quản lý Nhà nước về kinh tế”, Nhà xuất bản Lao động – Xã hội.

Phan Huy Đường (2010), “Quản lý nhà nước về kinh tế”,

Nhà xuất bản đại học quốc gia

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học về y tế nóichung và y tế dự phòng nói riêng Tác giả xin giới thiệu một số côngtrình nghiên cứu trong lĩnh vực này như:

Nguyễn Quang Huy (2003), “Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực y tế ở nước ta hiện nay”, luận văn thạc sĩ quản lý

Hành chính công, Học viện Hành chính Quốc gia

Lê Thế Vương (2017), “Quản lý nhà nước về dịch vụ khám, chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đăk Lăk”, luận văn thạc sĩ

Quản lý công, Học viện Hành chính Quốc gia

Nguyễn Thị Vân (2016), “Quản lý nhà nước về y tế cấp xã trên địa bàn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội”, luận văn thạc sĩ Quản

lý công, Học viện Hành chính quốc gia

Đỗ Mạnh Hùng (2019), “Đánh giá khoảng trống miễn dịch

bệnh sởi tại thành phố Đà Nẵng – Việt Nam năm 2014, Tạp chí Y

Y học thực hành số 1105-2019

Lê Thành Chung (2019), “Khảo sát chất lượng cuộc sống và một số yếu tố liên quan ở bệnh nhân đang điều trị Methadone taị thành phố Đà Nẵng năm 2018”, Tạp chí Y học thực hành số 1105-

2019

9 Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu thamkhảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận của quản lý nhà nước đốivới lĩnh vực y tế dự phòng

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế

dự phòng tại thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nướcđối với lĩnh vực y tế dự phòng tại thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI

b Khái niệm quản lý nhà nước về y tế dự phòng

Quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng là dạngquản lý mà trong đó, chủ thể quản lý chính là nhà nước Đó là dạngquản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước, được s dụng quyềnlực nhà nước bộ máy hành chính nhà nước để điều chỉnh các quan hệ

xã hội và hành vi hoạt động của con người trong lĩnh vực hoạt động

y tế dự phòng

1.1.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y

tế dự phòng

Thứ nhất, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng là

hoạt động mang tính quyền lực nhà nước

Thứ hai, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng là

hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp.

Thứ ba, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng là

hoạt động có tính thống nhất, được tổ chức chặt chẽ

Thứ tư, hoạt động quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự

phòng có tính chấp hành và điều hành

Thứ năm, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng là

hoạt động mang tính liên tục

1.1.3 Vai trò của quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế

dự phòng

Thứ nhất, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng

góp phần quản lý hoạt động y tế dự phòng đi vào nề nếp, ổn địnhđồng thời cung cấp được những dịch vụ y tế dự phòng tốt nhất đếnngười dân

Thứ hai, quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng

ngày càng hướng đến sự hài lòng, giảm thiểu được những dịch bệnh,bệnh tật trong cuộc sống thường nhật của người dân, gây ảnh hưởngđến sức khỏe

Thứ ba, trong xã hội hiện đại ngày nay, y tế dự phòng là một

hoạt động rất phổ biến và ngày càng phát triển Bên cạnh đó, hoạtđộng này cũng đã và đang phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc cầnphải giải quyết như các dịch bệnh mới nổi, các hoạt động tiêm chủngvắc xin Để duy trì và phát triển các hoạt động này đạt được mụctiêu và yêu cầu nhất định thì vai trò quản lý nhà nước của các cơquan nhà nước là rất quan trọng

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI LĨNH VỰC Y TẾ DỰ PHÕNG

1.2.1 Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng và ban hành chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo về YTDP theo thẩm quyền

Hoạt động QLNN đối với lĩnh vực YTDP được thực hiệndựa trên những cơ sở pháp lý nhất định, các văn bản pháp luật là tiền

đề quan trọng cho hoạt động QLNN, việc triển khai thực hiệnnghiêm chỉnh các quy định của pháp luật trong hoạt động QLNNđảm bảo cho các quan hệ xã hội vận hành đúng mục đích, đúng địnhhướng theo yêu cầu của nhà nước

Việc ban hành VBQPPL khá đầy đủ nên tạo một hành langpháp lý vững chắc để tổ chức thực hiện các hoạt động trong lĩnh vựcYTDP và điều chỉnh các vấn đề có thể phát sinh, khi đó sẽ dễ dànghơn cho các cơ quan có thẩm quyền khi áp dụng trong việc QLNN.Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý nhà nước đối với lĩnh vực YTDP tiếnhành triển khai các VBQPPL, xây dựng các chương trình, kế hoạchcho từng hoạt động phù hợp với tình hình thực tế của địa phương

1.2.2 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước trong lĩnh vực y

tế dự phòng

Ở tuyến Trung ương, Bộ Y tế là cơ quan của Chính phủ, Bộ

có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Nghịđịnh số 49/2003/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2003 của Chính phủquy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ,

cơ quan ngang bộ

Ở tuyến tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Sở Y tế là cơquan chuyên môn trực thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương có chức năng tham mưu giúp UBND tỉnh thựchiên công tác quản lý nhà nước về công tác y tế nói chung và y tế dựphòng nói riêng trên địa bàn tỉnh, thành phố

1.2.3 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục các chính sách và các hoạt động về YTDP

Hiệu lực quản lý nhà nước đôí với lĩnh vực y tế dự phòngphụ thuộc rất nhiều vào công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng caonhận thức về y tế dự phòng và bảo vệ sức khỏe nhân dân Đây là cầunối để đưa chủ trương, chính sách các văn bản của nhà nước banhành đến với mọi tầng lớp nhân dân Để từ đó, họ có những nhậnthức đúng đắn về các quy định trong lĩnh vực y tế dự phòng, tôntrọng pháp luật và tự giác thực hiện theo quy định của pháp luật

Công tác tuyên truyền, PBGDPL trong lĩnh vực y tế dựphòng cũng được thực hiện bằng nhiều hình thức như: hội thảo, tậphuấn, báo đài, xe tuyên truyền, ra quân trong các chiến dịch như:Phòng chống Sốt xuất huyết, Phòng chống tác hại thuốc lá…

b Công bố cơ sở đủ điều kiện tiêm chủng

Theo Nghị định 104/2016/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2016của Chính phủ quy định về hoạt động tiêm chủng, trình tự công bố

cơ sở đủ điều kiện tiêm chủng Trên cơ sở văn bản tự công bố của cơ

sở, Sở Y tế đăng tải trên trang thông tin điện t danh sách các cơ sở đủđiều kiện tiêm chủng

1.2.4 Tổ chức thực hiện các hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên ngành về lĩnh vực y tế dự phòng theo quy định của pháp luật

Để nâng cao chất lượng của hoạt động YTDP, chăm sóc sứckhỏe của người dân được tốt hơn, Nhà nước cần tăng cường công tácthanh tra, kiểm tra các hoạt động YTDP Trong mối quan hệ giữaQLNN và thanh tra, kiểm tra quản lý nhà nước giữ vai trò chủ đạo,chi phối hoạt động thanh tra, kiểm tra Tiếp đó, thanh tra, kiểm tra lại

có vai trò tích cực đối với quản lý, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệuquả của QLNN Nội dung thanh tra chuyên ngành về lĩnh vực y tế dựphòng được quy định tại Điều 16, Nghị định số 122/2014/NĐ-CPcủa Chính phủ ngày 25/12/2014 về tổ chức và hoạt động của thanhtra y tế

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ Y TẾ DỰ PHÕNG

1.3.1 Các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với lĩnh vực y tế dự phòng

1.3.2 Cơ cấu, diễn biến bệnh tật trong cộng đồng; tiến

1.4.1 Kinh nghiệm của tỉnh Nam Định

1.4.2 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Thuận

1.4.3 Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội

1.4.4 Bài học rút ra cho thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI LĨNH VỰC

về phía bắc, cách thành phố Hồ Chí Minh 964 km về phía nam

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Tình hình kinh tế - xã hội thành phố Đà Nẵng năm 2018 tiếptục phát triển với 9 chỉ tiêu kinh tế chủ yếu đều tăng trưởng khá,trong đó 6/9 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch Tổng sản phẩm xã hộitrên địa bàn (GRDP, giá so sánh 2010) ước tăng 7,86% so với năm

2017 Thu hút đầu tư trong nước đạt kết quả khá tích cực, đã cấpQuyết định chủ trương đầu tư cho 6 dự án đầu tư trong nước với tổngmức đầu tư 6.340,6 tỷ đồng; cấp mới giấy chứng nhận đăng kýdoanh nghiệp tăng 8,6% và tăng 6,2% về vốn; thu hút đầu tư nướcngoài được 117 dự án mới với tổng vốn 153,6 triệu USD, tăng 2 lần

so với năm 2017 Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn thành phốước đạt 39.000 tỷ đồng, tăng 8,2% so với năm 2017 (KH tăng 6-7%)

2.2 TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG Y TẾ DỰ PHÕNG TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.2.1 Công tác phòng chống dịch

Trong giai đoạn 2015-2018, một số bệnh như sốt xuất huyết,tay chân miệng, tỷ lệ mắc bệnh vẫn tăng, giảm thất thường Từ năm

2015 đến 2017 tăng từ 2.474 ca lên đến 7.136 ca, năm 2018 giảmcòn 5.160 ca, không có ca nào t vong Tuy nhiên, số ca mắc sốt xuấthuyết so với mặt bằng chung cả nước vẫn rất cao (5.160 ca/29.577ca), chiếm 17,5%

2.2.2 Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia

Công tác tiêm chủng mở rộng (TCMR) được duy trì đạt hiệuquả, công tác giám sát tiêm chủng được triển khai thường xuyên; Sở

Y tế phối hợp với các đoàn kiểm tra đánh giá công tác tiêm chủngcủa Viện Pasteur Nha Trang, Tiêm chủng Quốc gia, chuyên gia Tổchức Y tế thế giới kiểm tra đánh giá công tác tiêm chủng vắc xin mởrộng, dịch vụ, giám sát bệnh truyền nhiễm trong chương trình TCMRtrên địa bàn thành phố

2.2.3 Công tác phòng chống bệnh không lây nhiễm

Triển khai tốt công tác điều tra dịch tễ học đái tháo đường ởngười 30-69 tuổi tại thành phố Đà Nẵng, qua đó cho thấy tỷ lệ mắcđái tháo đường là 14,2% và tỷ lệ mắc tiền đái tháo đường là40,0%.Công tác khám sàng lọc phát hiện sớm THA đã được triểnkhai tại 18 xã, phường trên địa bàn thành phố với 9.000 người đượcsàng lọc THA Hoạt động phòng chống các rối loạn do thiếu iốt trênđịa bàn đã được triển khai như: Giám sát, điều tra đánh giá độ baophủ muối I ốt tại 1.120 hộ gia đình với 910 dương tính; Cấp phátmuối I ốt cho đồng bào dân tộc

2.2.4 Công tác kiểm dịch y tế

Kiểm dịch viên y tế thực hiện chế độ thường trực 24/7, kiểmtra và x lý các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm Từtháng 6/2015, Sở Y tế đã triển khai Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tếtriển khai kiểm dịch y tế chiều xuất tại Ga đi quốc tế Cảng Hàngkhông Đà Nẵng

Bảng 2.3 Công tác kiểm dịch y tế giai đoạn 2015-2018

STT Hoạt động kiểm Năm Năm Năm Năm

dịch y tế 2015 2016 2017 2018

Kiểm Cảng

01 dịch với hàng 759.266 2.368.643 3.891.351 5.013.299người không