Soạn dạy bài clo hóa học 10 ban cơ bản theo hướng phát triển năng lực học sinh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘISÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI SOẠN DẠY BÀI CLO HÓA HỌC 10 BAN CƠ BẢN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Lĩnh vực/ Môn: Hóa học Cấp học : THPT Tác g

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI SOẠN DẠY BÀI CLO HÓA HỌC 10 BAN CƠ BẢN THEO HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Lĩnh vực/ Môn: Hóa học Cấp học : THPT

Tác giả: Đinh Công Đồng Đơn vị công tác:

Chức vụ: Tổ phó chuyên môn

Năm học 2018- 2019

PHỤ LỤC

PHỤ LỤC 1

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn sáng kiến 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

2.1 Mục đích nghiên cứu 2

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Khách thể nghiên cứu 2

4 Giả thiết khoa học 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

5.1 Phương pháp lý thuyết 2

5.2 Phương pháp thực nghiệm 2

6 Những đóng góp của sáng kiến 2

7 Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm 2

NỘI DUNG 3

Phần 1 Cơ sở lý luận và thực tiến của sáng kiến 3

1.1 Nội dung bài Clo và hình thức dạy – học thường triển khai ( chương trình định hướng nội dung) 3

1.2 Phẩm chất, năng lực cần thiết đối với dạy học phát triển năng lực7 1.3 Năng lực cần đạt trong bài Clo hóa học 10 cơ bản 12

Phần 2 Xây dựng kịch bản dạy bài Clo hóa học 10 cơ bản theo hướng phát triển năng lực 13

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 19

1 Những việc đã làm được 19

2 Những tồn tại 19

3 Kiến nghị 19

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn sáng kiến

Trong công cuộc đổi mới đất nước, cùng với công nghiệp hoá hiện đạihoá đất nước; đời sống nhân dân thay da đổi thịt từng ngày Cùng với sự pháttriển đó nền Giáo dục cũng có sự chuyển biến tích cực, được Đảng nhà nước đặtmục tiêu là "Quốc sách hàng đầu" Mấy năm gần đây việc đổi mới phương phápgiảng dạy, kiểm tra đánh giá và nội dung sách giáo khoa đang diễn ra sôi động ơmọi ngành học cấp học nói chung và THPT nói riêng

Ngành GD&ĐT nước ta đang trong giai đoạn thực hiện đổi mới căn bản,toàn diện theo Nghị quyết 29-NQ/TW của Hội nghị Ban chấp hành TW Đảnglần 8- Khóa XI Cùng với các nội dung đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấpthiết, từ tư duy, quan điểm mục tiêu, hệ thống, chương trình, các chính sách, cơchế và các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục; Nghị quyết đã khảng địnhquá trình giáo dục phải chuyển mạnh từ chủ yếu trang bị kiến thức sang pháttriển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Thực hiện sự chỉ đạo của BộGD&ĐT, các cấp quản lý giáo dục, các nhà trường và giáo viên đã và đang nỗlực nghiên cứu cải tiến, nội dung, phương pháp dạy học, hình thức kiểm tra đánhgiá, thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếpcận năng lực của người học Điều đó có nghĩa là với đổi mới nhiều mặt tronggiáo dục nhằm giúp học sinh học được gì sau khi học, thu được năng lực gì saukhi học, làm được gì sau khi học, là những ưu tiên hàng đầu từ đó định hướngdạy học phải hình thành năng lực cho học sinh dẫn đến việc dạy học địnhhướng lấy học sinh làm trung tâm chuyển từ nội dung sang năng lực Đây là vấnđề không mới, đã được thực hiện và có kết quả nhất định trong những năm gầnđây ơ một số nhà trường và địa phương Nhưng với đại đa số trường và địaphương thì việc chuyển từ dạy học truyền đạt nội dung sang dạy học theo hướngphát triển năng lực vẫn còn khá bỡ ngỡ; từ yêu câu và thực trạng trên cùng vớiquá trình được đào tạo ơ đại học cũng như tích lũy kinh nghiệm trong công tác

tôi viết sáng kiến kinh nghiệm: Soạn dạy bài Clo hóa học 10 ban cơ bản theo hướng phát triển năng lực học sinh

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nội dung bài Clo, mục tiêu, năng lực cần đạt của bài

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nội dung bài Clo trong chương trình hóa học 10 cơ bản, hình thức dạy vàhọc bài clo thường triển khai

Phẩm chất, năng lực cần thiết với hình thức dạy học phát triển năng lựchọc sinh

Năng lực cần thiết trong bài Clo chương trình hóa học 10 cơ bản

Xây dựng kịch bản dạy, đánh giá bài Clo theo hướng phát triển năng lựchọc sinh

Dạy bài Clo và đánh giá về bài dạy

3 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nội dung, năng lực bài Clo

3.2 Khách thể nghiên cứu

Học sinh lớp 10A1 và lớp 10A4

4 Giả thiết khoa học

Phát triển năng lực cho học sinh

Kiểm tra đánh giá năng lực học sinh

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp lý thuyết

Nội dung bài Clo và hình thức dạy và học bài clo thường triển khai

Phẩm chất, năng lực cần thiết khi đổi mới hạy học theo hướng phát triểnnăng lực học sinh

Năng lực cần thiết trong bài clo để phát triển năng lực học sinh

5.2 Phương pháp thực nghiệm

Dạy bài Clo tại hai lớp 10A4 theo cách triển khai truyền thống truyền đạtnội dung Dạy bài Clo tại lớp 10A1 theo hướng phát triển năng lực học sinh tạitrường THPT Thành phố Hà Nội

Sử dụng thống kê toán học để xác định tính khả thi của sáng kiến

6 Những đóng góp của sáng kiến

Xây dựng năng lực bài học Clo

Hình thành cách học về nghiên cứu bài học cho học sinh

7 Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm

Sáng kiến kinh nghiệm gồm 3 phần chính

Phần I: Mơ đầu

Phần II: Nội dung gồm 3 phần

Phần 1: Cơ sơ lý luận và thực tiễn của sáng kiếnPhần 2: Xây dựng kịch bản dạy học bài Clo theo hướng phát triểnnăng lực

Phần 3: Thực nghiệm sư phạmPhần III: kết luận và kiến nghị

NỘI DUNG Phần 1 Cơ sở lý luận và thực tiến của sáng kiến

1.1. Nội dung bài Clo và hình thức dạy – học thường triển khai ( chương

trình định hướng nội dung)

Đặc điểm cơ bản của dạy học định hướng nội dung là việc trú trọng việctruyền thụ hệ thống tri thức khoa học theo các môn học đã được quy định trongchương trình dạy học, chú trọng việc trang bị cho người học hệ thống tri thứckhoa học khách quan về nhiều lĩnh vực khác nhau mà ít chú trọng những tìnhhuống thực tiễn

Tiết thứ 38: BÀI 22: CLO

- Dự đoán, kiểm tra và kết luận được về tính chất hóa học cơ bản của clo

- Quan sát các thí nghiệm hoặc hình ảnh thí nghiệm rút ra nhận xét

- Viết được các phương trình hóa học minh hoạ tính chất hoá học và điều chếclo

- Làm được bài tập có liên quan

3.Thái độ: Tích cực, chủ động, ý thức được sự độc hại của clo

II TRỌNG TÂM: Tính chất hoá học cơ bản của clo là phi kim mạnh, có tính

oxi hoá mạnh

III.PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Thuyết trình- phát vấn

IV CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

*Giáo viên: Giáo án, thí nghiệm mô phỏng

*Học sinh: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp

V TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1.Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ: (8phút)

- Đặc điểm cấu hình e nguyên tử và cấu tạo phân tử của halogen?

- Tính chất hoá học đặc trưng của halogen?

- Tại sao flo chỉ có mức oxi hoá -1; 0 còn clo, brôm, iôt có mức oxi hoá -1;0; +1;+3; +5; +7?

3.Bài mới:

Hoạt động 1: Tính chất vật lí Mục tiêu: Nêu được tính chất vật lí của clo Phương pháp: thuyết trình , phát vấn

- Gv trình chiếu hình ảnh lọ chứa khí

Nặng hơn kh ông khí 2,5 lần

- Tan vừa phải trong nước (ơ 20oC, 1lít nước hoà tan 2,5 lít Clo) tạo thànhnước Clo có màu vanh nhạt Clo tannhiều trong dung môi hữu cơ

- Khí Clo rất độc

Hoạt động 2: Tính chất hoá học Mục tiêu: Chỉ ra được: Tính chất hoá học đặc trưng của clo là tính oxi hoá

mạnh, phi kim mạnh; đồng thời còn thể hiện tính khử

Phương pháp :thuyết trình, phát vấn

- Gv: Đặc điểm cấu hình e của clo?

- Có 7e lớp ngoài cùng  Có xu

hướng nhận 1e, thể hiện tính oxi hoá

mạnh

- Gv yêu cầu học sinh viết quá trình

nhận e của nguyên tử clo

- Clo là chất oxi hoáTác dụng với

chất khử nào?

- Gv trình diễn thí nghiệm kim loại Na,

Fe, Cu tác dụng với khí clo

- Hs quan sát, nhận xét, viết PTHH

- Gv trình diễn thí nghiệm H2 tác dụng

với khí clo

- Hs quan sát, nhận xét, viết PTHH

- Gv thông tin

- GV trình diễn thí nghiệm tính tẩy

màu của nước Clo

- Hs quan sát, nhận xét, viết PTHH

- Gv giải thích, lưu ý thành phần nước

clo

- GV hướng dẫn Hs viết phản ứng với

dd NaOH

- GV trình diễn thí nghiệm

- Hs quan sát, nhận xét, viết PTHH

- Tại sao clo đẩy được Br, I ra khỏi

3

2 1

Cl2 + NaOH NaCl + NaClO + H2O

3 Tác dụng với hợp chất:

- Clo đẩy được halogen yếu hơn ra

dung dịch muối?

công nghiệp

Phương pháp:kết nhóm

- Hoạt động nhóm: Viết các

phương trình phản ứng , cân

bằng phản ứng oxi hóa khử ,

xác định chất khử , chất oxi

hóa khi cho HCl đặc tác

dụng với KClO3, MnO2,

KMnO4, K2Cr2O7

- Đại diện các nhóm lên bảng

viết

- Trong phòng thí nghiệm,

clo được điều chế bằng cách

cho axit clohiđric đặc tác

dụng với chất oxi hoá

mạnh(chất nào?)

- Gv thông tin về phương

pháp diều chế clo trong công

nghiệp, học sinh viết PTHH

GV giới thiệu sản phẩm điện

phân , không đi sâu vào kĩ

thuật điện phân

III ĐIỀU CHẾ

1 Trong phòng thí nghiệm:

Cho axit HCl + Chất oxi hoá mạnh

3 2 4

2 2 7

KClO MnO KMnO

2 Trong công nghiệp

ñ/ p

2 nc

Hoạt động 4:Trạng thái tự nhiên và ứng dụng Mục tiêu: Nêu được trạng thái tự nhiên và ứng dụng của clo

Phương pháp: phát vấn, thuyết trình

mỏ, có trong khoáng vật như CacnalitKCl.MgCl2.6H2O và xinvinit NaCl.KCl

2) Ứng dụng:

Sát trùng trong hệ thống cung cấp nướcsạch

Tẩy độc khi xử lý nước thải

Tẩy trắng vải, sợi, giấy

Sản xuất axit Clohidric, Clorua vôi,

4 Củng cố: GV khắc sâu kiền thức trọng tâm của bài là tính oxi hóa mạnh

của Clo (hỏi đáp)

5 Dặn dò:

- HS làm bài 1… 7 trang 101 SGK

- Chuẩn bị bài “Hiđro clorua- Axit clohiđric- Muối clorua”

VI.Rút kinh nghiệm:

1.2. Phẩm chất, năng lực cần thiết đối với dạy học phát triển năng lực

Dạy học phát triển năng lực nhằm đảm bảo chất lượng quá trình đầu racủa việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhâncách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễnnhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sốngvà nghề nghiệp Cách dạy học này nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách

là chủ thể của nhận thức Dạy học phát triển năng lực chú trọng quá trình tổchức hoạt động dạy học và chất lượng đầu ra của quá trình dạy học.

Về phẩm chất:

1 Yêu gia đình, quê hương, đất nước

2 Nhân ái, khoan dung

3 Trung thực, tự trọng, chí công vô tư

4 Tự lập, tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó

5 Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước, nhân loại và môitrường tự nhiên

6 Thực hiện nghĩa vụ đạo đức, tôn trọng, chấp hành kỷ luật, pháp luật

Về năng lực chung

1 Năng lực tự học

2 Năng lực giải quyết vấn đề

3 Năng lực sáng tạo

4 Năng lực tự quản lý

5 Năng lực giao tiếp

6 Năng lực hợp tác

7 Năng lực sử dụng CNTT-TT

8 Năng lực sử dụng ngôn ngữ

9 Năng lực tính toán

Về năng lực chuyên biệt hóa học

b) Viết và biểu diễn đúng côngthức hóa học của các hợp chất

vô cơ và hữu cơ, các dạng côngthức,đồng đẳng,đồng phân… c) Hiểu và rút ra được các quytắc đọc tên và đọc đúng tên theocác danh pháp khác nhau đốivới các hợp chất hữu cơ

d) Trình bày được các thuật ngữhóa học, danh pháp hóa học vàhiểu được ý nghĩa của chúng

e) Vận dụng ngôn ngữ hóa họctrong các tình huống mới.

- Năng lực quan sát,

mô tả , giải thích cáchiện tượng TN và rút rakết luận

- Năng lực xử lý thôngtin liên quan đến TN

- Hiểu và thực hiện đúng nộiquy, quy tắc an toàn PTN

- Nhận dạng và lựa chọn đượcdụng cụ và hóa chất để làm TN

- Hiểu được tác dụng và cấu tạocủa các dụng cụ và hóa chất cầnthiết để làm TN

- Lựa chọn các dụng cụ và hóachất cần thiết chuẩn bị cho cácTN

- Lắp các bộ dụng cụ cần thiếtcho từng TN, hiểu được tácdụng của từng bộ phận, biếtphân tích sự đúng sai trong cáchlắp

- Tiến hành độc lập một số TNhóa học đơn giản

- Tiến hành có sự hỗ trợ củagiáo viên một số thí nghiệm hóahọc phức tạp

- Biết cách quan sát, nhận rađược các hiện tượng TN

Mô tả chính xác các hiện tượngthí nghiệm

- Giải thích một cách khoa họccác hiện tượng thí nghiệm đãxảy ra, viết được các PTHH vàrút ra những kết luận cần thiết

Tính toán theo molchất tham gia và tạothành sau phản ứng

b) Xác định mối tương quangiữa các chất hóa học tham giavào phản ứng với các thuật toánđể giải được với các dạng bàitoán hóa học đơn giản

Tìm ra được mối quanhệ và thiết lập đượcmối quan hệ giữa kiếnthức hóa học với cácphép toán học

c) Sử dụng được thành thạophương pháp đại số trong toánhọc và mối liên hệ với các kiếnthức hóa học để giải các bàitoán hóa học

Vận đụng các thuậttoán để tính toán trongcác bài toán hóa học

d) Sử dụng hiệu quả các thuậttoán để biện luận và tính toáncác dạng bài toán hóa học và ápdụng trong các tình huống thựctiễn

a)Phân tích được tình huốngtrong học tập, trong cuộc sống; Phát hiện và nêu được tìnhhuống có vấn đề trong học tập,trong cuộc sống

- Xác định được và

biết tìm hiểu các thôngtin liên quan đến vấnđề phát hiện trong cácchủ đề hóa học;

b) Thu thập và làm rõ cácthông tin có liên quan đến vấnđề phát hiện trong các chủ đềhóa học ;

- Đề xuất được giảipháp giải quyết vấn đề

đã phát hiện

- Lập được kế hoạch để

giải quyết một số vấnđề đơn giản

-Thực hiện được kế

hoạch đã đề ra có sự hỗtrợ của GV

c) Đề xuất được giả thuyết khoahọc khác nhau

- Lập được kế hoạch để giảiquyết vấn đề đặt ra trên cơ sơbiết kết hợp các thao tác tư duyvà các PP phán đoán, tự phântích, tự giải quyết đúng vớinhững vấn đề mới

- Thực hiện kế hoạch độc lậpsáng tạo hoặc hợp tác trongnhóm

Thực hiện giải phápgiải quyết vấn đề và

nhận ra sự phù hợp haykhông phù hợp của giảipháp thực hiện đó

Đưa ra kết luận chínhxác và ngắn gọn nhất

d) Thực hiện và đánh giá giảipháp giải quyết vấn đề; suyngẫm về cách thức và tiến trìnhgiải quyết vấn đề để điều chỉnhvà vận dụng trong tình huốngmới

Năng lực phân tíchtổng hợp các kiến thứchóa học vận dụng vàocuộc sống thực tiễn

b) Định hướng được các kiếnthức hóa học một cách tổng hợpvà khi vận dụng kiến thức hóahọc có ý thức rõ ràng về loạikiến thức hóa học đó được ứngdụng trong các lĩnh vực gì,ngành nghề gì, trong cuộc sống,tự nhiên và xã hội

Năng lực phát hiệncác nội dung kiến thứchóa học được ứng dụngtrong các vấn để cáclĩnh vực khác nhau

c) Phát hiện và hiểu rõ được cácứng dụng của hóa học trong cácvấn đề thực phẩm, sinh hoạt, yhọc, sức khỏe, KH thường thức,sản xuất công nghiệp, nôngnghiệp và môi trường

Năng lực phát hiệncác vấn đề trong thựctiễn và sử dụng kiếnthức hóa học để giảithích

d) Tìm mối liên hệ và giải thíchđược các hiện tượng trong tựnhiên và các ứng dụng của hóahọc trong cuộc sống và trongcác lính vực đã nêu trên dựavào các kiến thức hóa học vàcác kiến thức liên môn khác Năng lực độc lập

sáng tạo trong việc xử

lý các vấn đề thực tiễn

e) Chủ động sáng tạo lựa chọnphương pháp, cách thức giảiquyết vấn đề Có năng lực hiểubiết và tham gia thảo luận vềcác vấn đề hóa học liên quanđến cuộc sống thực tiễn vàbước đầu biết tham gia NCKHđể giải quyết các vấn đề đó

1.3 Năng lực cần đạt trong bài Clo hóa học 10 cơ bản

Trong bài Clo hóa học 10 cơ bản học sinh cần đạt được những năng lựcnhư sau:

1 Năng lực tự học: là khả năng tự đọc tài liệu tham khảo như SGK cũngnhư những nguồn thông tin khác liên quan đến bài học

2 Năng lực sáng tạo: là khả năng tự sáng tạo sắp xếp khi tham gia cáchoạt động chiếm lĩnh tri thức